# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2023 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2023, 14 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2023/6833641e-aff8-43e5-a4be-151e7d364130
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2023 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2023/6833641e-aff8-43e5-a4be-151e7d364130)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2023 · isixhosa. Memorandum, 14 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 QP SEPT2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-qp-sept2023/57efa6c9-a8eb-4e3a-9c61-3d2448211521) — QP · 2023 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                     SENIOR CERTIFICATE

                             IBANGA 12

                       SEPTEMBA 2023

ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3
           ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU:   100

            Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-14.

### Page 2

2                    ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3         (EC/SEPTEMBA 2023)

ICANDELO A: ISINCOKO

UMBUZO 1

Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha isihloko sibe sinye. Xa ekhethe zazibini, makisha
   esokuqala.
• QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.
• Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko.

1.1   Isihloko:      Ndandikhona ndisazi kakuhle eso siganeko
      Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
      efanelekileyo:
      Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
                     lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
                     isakhiwo     sezivakalisi    kunye  nezixhobo     zokunonga
                     ezifanelekileyo.
      Umxholo        Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
                     omabini/xoxela icala elinye.

                        Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
                        Makube lusuku olunye.
                        • Makabhale acacise ngesiganeko eso anike iinkcukacha
                          ezipheleleyo njengomntu okwazi kakuhle okwenzekayo
                        • Angabalisa ngesiganeko asingqina ngeliso lenyama, ingalilo
                          naliphi itheko/isehlo esithile asibona gca

                        [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]       [50]

1.2   Isihloko:      Andinakuphila ngaphandle kwe ... /ko ...
      Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
      efanelekileyo:
      Ulwimi         Luhambelane       nenjongo     yokubhala, uhlobo   lomhlathi
                     oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
                     nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
                     ezifanelekileyo.
      Umxholo        Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/
                     xoxela icala elinye.

                        Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.

                       •   Angabhala ngayo nayiphi into/umntu acinga ukuba
                           akanakuphila ngaphandle kwayo/kwakhe
                       •   Angabhala ngokutya/amanzi/umbane/umzali/umhlobo/
                           isixhobo setekhnoloji njalo njalo

                        [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]       [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                        Tyhila iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2023)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                       3

1.3    Isihloko:      Sandivuyisa ke eso sipho
       Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
       efanelekileyo:
       Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
                      lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
                      isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifane-
                      lekileyo.
       Umxholo        Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
                      omabini/xoxela icala elinye.

                        Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.

                        • Angabhala ngesipho asifumanayo esamvuyisa kakhulu/
                          isizathu sokufumana isipho.
                        • Kungangesipho ebesilindele/esamothusayo saze samvuyisa
                          kakhulu.
                        • Ingasisipho esifike kanye ngexesha asidinga ngalo
                          simvuyise kakhulu.

                        [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]        [50]

1.4    Isihloko:      Ukubukela umabonakude kungalunga
       Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
       efanelekileyo:
       Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
                      lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
                      isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
                      kileyo.
       Umxholo        Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
                      omabini/xoxela icala elinye.

                        Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
                        Umfundi usenokuxhasa okanye achase. Oxhasayo anike izimvo
                        ezibangela ukuba ahambisane nesihloko. Ochasayo naye anike
                        izizathu ezibangela ukuba angahambisani nesihloko.

                       •    Angabhala ngokulunga nokungalungi kokubukela
                            umabonakude (iinkqubo ezifanele/ezingafanelanga didi
                            luthile lwabantu/indlela oyichaphazela ngayo impilo yabo
                            bahlala kakhulu phambi komabonakude).
                       •    Iziphumo zokubukela umabonakude kakhulu.
                       •    Uncedo/ulwazi olufumaneka kumabonakude (olulungileyo/
                            olungalunganga).

                        [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]        [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                        Tyhila iphepha

### Page 4

4                    ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3            (EC/SEPTEMBA 2023)

1.5   Isihloko:         Iqela lezopolitiko elilawula ilizwe malikhathalele umbutho walo
                        kuphela
      Imo               Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
      efanelekileyo:
      Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
                     lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
                     isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
                     kileyo.
      Umxholo        Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
                     omabini/xoxela icala elinye.

                        Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.

                        Makachaphazele icala elihle nelibi ngokulawula kweqela
                        lezopolitiko likhathalele amalungu alo kuphela.
                         • Angabhala ngeengxaki/ngeenzuzo ezinokubakho kwilizwe
                           elinokukhathelela amalungu elo qela liphetheyo kuphela.
                         • Ukuwa koqoqosho/umlo onokudaleka ngenxa yelo qela
                           lingakhathalelwanga.
                         • Ukuguquka kwabantu baye kwiqela eliphetheyo ngenxa
                           yendlala.

                        [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]          [50]

1.6   Isihloko:      Loo mini yandihambela kakuhle
      Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
      efanelekileyo:
      Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
                     lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
                     isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
                     kileyo.
      Umxholo        Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/
                     xoxela icala elinye.

                        Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.

                        • Angabhala ngesiganeko semini enye ebalula into
                          eyabangela ukuba imhambele kakuhle loo mini.
                        • Kungaluthotho lweziganeko ezehle loo mini nezayenza
                          yahamba kakuhle.
                        • Angabhala ngezinto awazizuzayo nezenza ukuba ihambe
                          kakuhle imini leyo.

                        [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]          [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                            Tyhila iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2023)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                      5

1.7.1     Isihloko:
          Imo               Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
          efanelekileyo:
          Ulwimi            Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                            oluhambelana       nesincoko   esikhethiweyo,    isigama
                            sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
                            nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
          Umxholo           Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
                            omabini/xoxela icala elinye.

                            Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
                            ilandelayo.
                            Makanike isihloko esifanelekileyo.
                            • Angabhala ngokubaluleka kolimo.
                            • Ukukhula koqoqosho lwelizwe ngenxa yolimo.
                            • Ukusebenzisana.
                            • Ukukhathalela indalo.
                            • Amathuba omsebenzi.

                            [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]   [50]

1.7.2     Isihloko:
          Imo               Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
          efanelekileyo:
          Ulwimi            Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                            oluhambelana       nesincoko   esikhethiweyo,    isigama
                            sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
                            nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
          Umxholo           Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
                            omabini/xoxela icala elinye.

                            Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
                            ilandelayo.
                            Makanike isihloko esifanelekileyo.
                            • Angabhala ngamava akhe ngokuwa kwekhephu.
                            • Kungangendawo ayaziyo nedla ngokuwa ikhephu.
                            • Ulonwabo lwabantu ngemini yekhephu.
                            • Angabhala ngexesha lasebusika.
                            • Kungangokuguquguquka kwemozulu.
                            • Umonakalo owenziwa likhephu gabalala.
                            • Iziphumo ezihle eziza nekhephu.

                            (Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.)   [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                       Tyhila iphepha

### Page 6

6                     ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3     (EC/SEPTEMBA 2023)

IIMPAWU ZESINCOKO

Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.

• Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
• Masibonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
• Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
  mazibonakale.
• Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
  ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana
  nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
• Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
• Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
• Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda
  isincoko, lungekrwada phofu.

Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.

• Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.
• Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
• Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
  izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.
• Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
• Sivakalisa iimvakalelo zombhali.

Isincoko esicamngcayo:

• Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
• Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
• Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
• Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana
  nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana
  nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho).
• Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.

Isincoko esixoxayo:

• Umviwa uthatha icala ngomba othile.
• Uthotho lweengxoxo oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile.
• Ukubethelela isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
  lokuvula.
• Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye
  ukucaphula kumava anawo ayinyani.
• Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
• Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                     Tyhila iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2023)       ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                    7

Kwisincoko esixoxela amacala omabini

• Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
• Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
• Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
• Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
  luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
  makalunike olwakhe uluvo xa evala.
• Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani
  obuxhasayo.
• Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
• Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo.                              [50]

                                                       AMANQAKU ECANDELO A:       50

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                   Tyhila iphepha

### Page 8

8                    ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3     (EC/SEPTEMBA 2023)

ICANDELO B: UMHLATHI OMDE

Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemnye. Ukuba ukhethe yamibini,
   makisha owokuqala.
• Ubude bomhlathi omde mabubengamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo
   kuphela.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi.

UMBUZO 2

2.1   ILETA YOBUHLOBO

      • Idilesi inye yeyomntu obhala ileta.
      • Igama lesitalato, ilokishi nedolophu zibhalwa ngokupheleleyo.
        (azisetyenziswa izifinyezi).
      • Isibuliso – makabizwe ngokokwaziwa kwakhe umntu obhalelwayo.
      • Isakhiwo siquka intshayelelo, isiqu nesiphelo.
      • Umhlathi wokuqala mawunike intsusa nezizathu zokubhala.
      • Umhlathi olandelayo ukhulisa umxholo.
      • Umhlathi wesithathu ungangena kwiindaba gabalala ezimalunga
        nobudlelwane obuphakathi kombhali nalowo ubhalelwayo.
      • Umxholo mawuncome umtshana wakhe ngomsebenzi wokunceda abantu
        abadala kwindawo ahlala kuyo.
      • Isiphelo ngokufutshane sishwankathela intsusa nesizathu sembalelwano:
      • Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela.
      • Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo                 [30]

2.2   INQAKU LEMAGAZINI

      •   Isihloko masibe sifutshane sitsale umdla wabantu
      •   Isihloko masiqulathe owona ndoqo wenqaku
      •   Amagama alowo ubhale inqaku makavele ezantsi kwesihloko.
      •   Malibengokuyinyani hayi uluvo.
      •   Malahlulwe ngeekholamu ukuze kube lula kofundayo ukulilandela
          ngokukhawuleza inqaku/angohlwaywa umviwa xa engabhalanga
          ngeekholamu kuba uvumelekile ukungazisebenzisi.
      •   Malikhankanywe igama lomthombo ekuzuzwe kulo ulwazi, ukuba ngumntu
          makakhankanywe.
      •   Isihloko, ithoni kunye nesimbo sokubhala sixhomekeka kuhlobo lwenqaku
          isimo sombhali wenqaku kunye nababhalelwa.                            [30]

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                    Tyhila iphepha

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2023)       ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                        9

2.3    INTETHO

       •   Mayibe nesihloko aza kuthetha phantsi kwaso.
       •   Mayivulwe ivalwe ngeempawu zocaphulo.
       •   Mayahlulwe ibenentshayelelo, isiqu nesiphelo.
       •   Intshayelelo mayithengise iingcamango malunga nokukhetha ikhondo
           umntu afuna ukulilandela (ikhariye).
       •   Mayitsale umdla wabaphulaphuli (Umviwa angenza ibalana/ umzekeliso/
           umzekelo ozalana nentetho le aza kuyenza).
       •   Mayikhankanye iingongoma aza kucangcatha kuzo. (Mazibe zezisukela
           kwisihloko sentetho/kwingcamango ephambili yentetho).
       •   Mayinxibelelane/inxulumane nabaphulaphuleyo (unokuthetha ngamava/
           ngemeko/ngesimo esaziwa ngumntu wonke, kwabo baphulaphuleyo).
       •   Isiqu    sentetho    siquka     iingongoma     eziphambili   zomyalezo
           ebezikhankanyiwe xa bekusenziwa intshayelelo.
       •   Mayigxininise ngokumana iphindaphinda ingongoma ebalulekileyo
           phambi kokuba igqithele kwelandelayo aza kuthetha ngayo umviwa.
       •   Kunokusetyenziswa      amabalana      ahlekisayo    amafutshane/iintetho
           ezihlekisayo ukugxininisa oko kuthethwayo ngendlela egcina abantu
           benomdla.
       •   Isiphelo masishwankathele iingongoma eziphambili ezibubethelela ukuze
           abaphulaphuli bahlale bezikhumbula.
       •   Mayibe nophawu olubonisa ukuba iyaphela, ifikelele esiphelweni.
           Umzekelo amagama anjengo-'elokugqiba'/'ndivala ngelithi …'                 [30]

2.4    INGXOXO YABABINI

       • Intshayelelo mayibhalwe kwizibiyeli (izalathisi zeqonga) umzekelo:
         indawo, ixesha izithethi nomba ekuxoxwa ngawo. Abathabathi-nxaxheba
         bayabulisana kodwa bangabheki phambili kakhulu ngomba wempilo.
       • Kwisiqu mayibhalwe kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle kweempawu
         zocaphulo.
       • Isithethi masibhalwe ngasekhohlo ephepheni, ze silandelwe yikholon [:]
       • Makushiywe umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi.
       • Ingcaciso engenye mayibhalwe kwizibiyeli (). Umzekelo ingcaciso ebonisa
         intshukumo, iimvakalelo neemeko abakuzo aba bathethayo (umzekelo:
         ehleka).
       • Mayingafikeleli esiphelweni ingakhange ifezekise injongo yengxoxo
         ngeembono zeminyaka emakuvumeleke ngayo kubantu abatsha ukuya
         kwiindawo zokonwaba.
       • Kwisiphelo ingxoxo mayisongwe ngokuba ifikelele esiphelweni.
       • Mazivalelisane izithethi iseso sinelizwi lokubulela kuba ngabantu
         abaqheleneyo nabasondeleleneyo banokuphela ngendlela ebonisa oko.            [30]

                                                       AMANQAKU ECANDELO B:             30

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                       Tyhila iphepha

### Page 10

10                   ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3     (EC/SEPTEMBA 2023)

ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE

Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubeMNYE, aze athi ukuba ukhethe
  yamibini, umakishe owokuqala.
• Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo
  kuphela.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi.

UMBUZO 3

3.1   ISIBHENGEZO-NTENGISO
      •    Isihloko sesibhengezo-ntengiso masibe sesitsala umdla, kusetyenziswa
           amagama akhethiweyo.
      •    Isayizi yefonti mayahluke ibhalwe ngokugqamileyo.
      •    Iinkcukacha ezifunekayo mazibhalwe ngokucacileyo.
      •    Masisasaze ulwazi ngenkonzo ethengiswayo.
      •    Masimbonise umthengi ukuba akanakuphila ngaphandle kwezi nkonzo
           zithengiswayo.
      •    Masibe nabantu esijoliswe kubo.
      •    Masichaze ixabiso, indlela yokunxibelelana nalapho ifumaneka khona
           inkonzo ebhengezwayo.
      •    Imifanekiso nemizobo ayinamanqaku iwabelwayo.                           [20]

3.2   UNGENISO KWIDAYARI
      •    Ibhalwa kumntu wokuqala, kusetyenzizwa izakhi oo 'ndi'.
      •    Mayibe lolweentsuku ezine.
      •    Umhla nexesha lokubhala libalulekile.
      •    Umxholo mawube malunga nohambo ebeluthabathile ngexesha leholide.
      •    Akunyanzelekanga ukuba imihla ibeyelandelelanayo.
      •    Imizwa neemvakalelo zinokuvakaliswa.
      •    Umviwa uvumelekile ukuba asebenzise nolwimi olungekho sesikweni.        [20]

3.3   IZALATHISI
       • Iinkcukacha ngendawo ekusukwa kuyo nekuyiwa kuyo mazicace zingqale.
       • Izalathisi mazinikwe ngeengongoma kuphela.
       • Izalathisi mazilandelelane ngokwendlela ezivela ngayo emephini.
       • Iimpawu zendlela, amagama ezitrato neendawo eziqaphelekayo ecaleni
         kwendlela mazikhankanywe.
       • Makusetyenziswe izenzi eziyalelayo kangangoko.

       [Umviwa makanikwe amanqaku nokuba usebenzise eyiphi indlela esuka
       eTrain staion eya eHospital.]                                               [20]

                                                       AMANQAKU ECANDELO C:         20
                                                          AMANQAKU EWONKE:         100

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                    Tyhila iphepha

### Page 11

(EC/SEPTEMBA 2023)                                        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                                                                            11

QAPHELA:

• Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.
• Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
• Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi
  yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.
• Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.

ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU]
    Ikhrayitheriya                                      Balaseleyo                    Enobuchule                  Phakathi                       Buthathaka                Bubhetyebhetye
  UMXHOLO                                                   28–30                         22–24                     16–18                           10–12                          4–6
  NOCWANGCISO                                   -Impendulo ebalaseleyo        -Impendulo ixonxwe         - Impendulo iyanelisa          - Impendulo ingena iphuma    - Impendulo ayikho
                                                 enomtsalane, ngaphaya         ngobugcisa obukhulu.        ngokupheleleyo.                emxholweni akukho            mxholweni konke konke.

                        Umgangatho ongentla
  (Impendulo nezimvo)                            kobekulindelekile.           -Izimvo zinxulumene        - Izimvo ziyanamathelana         lunamathelwano kwizimvo.   - Izimvo zibondene
  Ukubekelela izimvo                            -Izimvo zihlakaniphile,        nomxholo kwaye zinika       noko kwaye                   - Izimvo azicacanga kwaye      azingqalanga ntweni.
  ngenjongo                                      zixhokonxa iingcinga kwaye    umdla, bukho ubungqina      zingakuguqula ukucinga         ezinye zazo zezemboleko.   - Azivakali izimvo kwaye
  yokucwangcisa.                                 zinemfezeko.                  bemfezeko kwizimvo.         kofundayo.                   - Buncinci kakhulu             ziyaphindaphindwa/
  Ukubonakalisa                                 -Isincoko sibekelelwe         -Iingcamango               - Iingcamango zibekelelwe        ubungqina bobekelelo         uthetha into enye.
  ukuyazi injongo,                               ngobuchule                    zibekelelwe                 ngokunamatheleneyo             nonamathelwano             - Iingcamango zibekwe
  abantu ekujoliswe                              obungaqhelekanga kwaye        ngokwakhelanayo kuquka      kuquka intshayelelo, isiqu     lweengcamango.               xazalala
  kubo kunye nemeko.                             intshayelelo, isiqu           intshayelelo, isiqu         nesiphelo.                                                  azinalunxibelelwano.
                                                 kwakunye nesiphelo            nesiphelo.
  30 AMANQAKU                                    zibonakalisa
                                                 unamathelwano
                                                 olunemfezeko.
                                                            25–27                         19–21                     13–15                           7–9                           0–3
                                                -Impendulo encamisileyo       -Impendulo ixonxwe         - Impendulo iyanelisa          - Impendulo iphumile         - Impendulo itenxile

                        Umgangatho ongezantsi
                                                 kodwa akukho zimpawu           ngobugcisa.                nangona kumana                 emxholweni ubukhulu          malunga nomxholo.
                                                 zakubalasela kubhekele phi   -Izimvo zisemxholweni        kubakho ukungacaci             becala.                    - Izimvo zitenxile
                                                 kwisincoko.                    kwaye zinika umdla.        kwiindawo ezithile.          - Izimvo ziyaqhawu-            zingcwecwela kude
                                                -Izimvo zivuthiwe             -Sibekelelwe ngobuchule,   - Kukho ukunamathelana           qhawuka ziyabhidisa.         nomxholo.
                                                 zixhokonxa iingcinga.          kukho ukunamathelana       okubonakalayo kwizimvo       - Buyanqaphazeka             - Iingcamango
                                                -Iingcamango zibekelelwe        kweengcamango okuquka      kwaye kuyanelisa.              ubungqina                    ziyingxubevange
                                                 zandindaniswa ngobugcisa       intshayelelo, isiqu      - Kukho ukubekelelwa             bokubekeleleka               engenamgqalisela.
                                                 kuquka intshayelelo, isiqu     nesiphelo.                 kweengcamango                  kweengcamango
                                                 kunye nesiphelo.                                          nonamathelwano                 nonamathelwano.
                                                                                                           kwintshayelelo, isiqu
                                                                                                           nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                                                                                                                       Tyhila iphepha

### Page 12

12                          ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                                                                                                (EC/SEPTEMBA 2023)

IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka)
    Ikhrayitheriya                                                  Balaseleyo                    Enobuchule                          Phakathi                    Buthathaka               Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO &                                                      14–15                            11–12                              8–9                           5–6                        0–3
NOKUHLELA                                            - Ithoni, irejista, isimbo, isigama - Ithoni, irejista, isimbo,   - Ithoni, irejista, isimbo, isigama - Ithoni, irejista, isimbo, - Ulwimi aluvakali.
                                                       zifanelene ngokugqwesileyo          isigama zifanelene            sifanelene nenjongo, abantu         isigama                   - Ithoni, irejista,
Ukuhambelana kwethoni,                                 nenjongo, abantu ekujoliswe         kakhulu nenjongo,             ekujoliswe kubo kunye               azifanelananga ncam         isimbo, isigama
irejista, isimbo, isigama                              kubo kunye nemeko.                  abantu ekujoliswe kubo        nemeko.                             nenjongo, abantu            asifanelananga
kunye nemeko                                         - Ulwimi lusetyenziswe                kunye nemeko.               - Ulwimi olufanelekileyo ludlulisa ekujoliswe kubo                kwaphela nenjongo,

                              Umgangatho ongentla
Ukhetho-magama                                         ngokuzithemba,                    - Ulwimi luchaneke              umyalezo.                           kunye nemeko.               abantu ekujoliswe
Ukusetyenziswa kolwimi                                 luyathabathekisa.                   ngakumbi kwaye ithoni       - Ithoni ifanelekile.               - Ulwimi lusetyenziswa        kubo kunye nemeko.
nesigama                                             - Ithoni enomtsalane nezafobe         isetyenziswe                - Izafobe zentetho zinonga            ngendlela                 - Ukunqongophala
Iimpawu zobhalo, izakhi                                zentetho eziphumeza injongo.        ngokuchaneka                  umxholo.                            ebuthathaka.                kwesigama
zezivakalisi, nopelo                                 - Phantse kube akukho nasinye         kwisincoko siphela.                                             - Ithoni nochongo             kubaxekile
                                                       isiphene solwakhiwo zivakalisi, - Iziphene                                                            magama                      kangangokuba
15 AMANQAKU                                            upelo nokusetyenziswa kolwimi. zokusetyenziswa kolwimi                                                azifanelekanga.             ayinasihlahla into
                                                     - Sixonxwe ngobugcisa obukhulu. nopelo zinqongophele.                                                 - Isigama                     ebhaliweyo.
                                                                                         - Sixonxwe ngobugcisa                                               sinqongophele.
                                                                                           obukhulu.

                                                                        13                            10                                 7                            4

                              Umgangatho ngezantsi
                                                     - Ulwimi luchanekile kanye        - Ulwimi lunomtsalane           - Kuyanelisa ukusetyenziswa      - Ukusetyenziswa
                                                       nezafobe zisetyenziswe            kwaye luyaziphumeza             kolwimi kodwa asekho             kolwimi kubonisa
                                                       ngethoni ephumeza ukudlulisa      iinjongo zokubhala.             amakhwiniba.                     ububhetyebhetye.
                                                       umyalezo.                       - Ithoni ifanelekile kwaye      - Ithoni ifanelekile kodwa       - Izivakalisi
                                                     - Phantse kube akukho nasinye       iyaziphumeza iinjongo           izafobe zentetho                 zinobuthathaka-
                                                       isiphene solwakhiwo zivakalisi,   zokubhala.                      ezisetyenzisiweyo                azitshintsha-
                                                       upelo, nokusetyenziswa          - Zimbalwa iziphene               zinqongophele.                   tshintshwa.
                                                       kolwimi.                          zezakhi zezivakalisi                                           - Isigama
                                                     - Sixonxwe ngobugcisa obukhulu. kunye nopelo.                                                        sinqongophele
                                                                                       - Sixonxwe ngobugcisa.                                             ngokubalaseleyo.
ISAKHIWO                                                                 5                             4                                 3                            2                       0–1
                                                     - Isihloko sikhuliswe             - Iinkcukacha ezinengqiqo       - Iinkcukacha ezisemxholweni       - Zikho iingcamango      - Iingcamango
Iimpawu zetekisi                                       ngokuncamisayo.                   zikhuliswe                      zikhulisiwe.                       ezamkelekileyo.          ezifunekayo
Ukukhula kwemihlathi                                 - Iinkcukacha zibalasele            ngokwakhelanayo.              - Izivakalisi, imihlathi zakhiwe   - Isakhiwo                 zinqongophele.
nokwakhiwa kwezivakalisi                               ngokungaqhelekanga.             - Izimvo zinamathelene.           kuhle.                             sezivakalisi           - Isakhiwo sezivakalisi
                                                     - Izivakalisi, imihlathi zakhiwe  - Izivakalisi, imihlathi        - Isincoko sibunjwe ngengqiqo.       nesemihlathi             nesemihlathi
5 AMANQAKU                                             zaqiqisiswa ngokugqwesileyo.      zitshintshatshintshwa                                              sinamakhwiniba.          sigxoko-gxoko.
                                                                                         ngobuchule                                                       - Isincoko sisenayo      - Isincoko
                                                                                         obuqiqisisiweyo.                                                   ingqiqo.                 asinangqiqo.
UMMANDLA
WAMANQAKU                                                          43–50                            33–40                            23–30                         13–20                     0–10

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                                                                                                                       Tyhila iphepha

### Page 13

(EC/SEPTEMBA 2023)                                 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                                                                         13

ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]
     Ikhrayitheriya                        Balaseleyo                   Enobuchule                     Phakathi                    Buthathaka                  Bubhetyebhetye
 UMXHOLO, UCWANGCISO                         15–18                          11–14                        8–10                          5–7                            0–4
 NEFOMATHI                       -Impendulo igqwesile idlule   -Impendulo ibonakalisa       -Impendulo iyanelisa          -Impendulo ibonakalisa          -Impendulo ibonakalisa
                                 okuqhelekileyo.               ukuchaneka kanobom           ibonakalisa ulwazi            ulwazi olungephi                ukunqongophala kolwazi
 Ukungqala kwempendulo           -Izimvo ziqiqisisiwe kwaye    ulwazi olunzulu lweempawu    lweempawu zolu didi           lweempawu zolu didi             lweempawu zolu didi
 nezimvo.                        zivuthiwe.                    zolu didi lwetekisi.         lwetekisi.                    lwetekisi.                      lwetekisi.
 Ukuqoqwa kwezimvo               -Luphangalele ulwazi          -Ingqalile ayiphumi          -Izimvo ziyaphuma             -Zimbalwa izimvo                -Intsingiselo ilahleka
 ngenjongo yokucwangcisa.        lweempawu zolu didi           nasemxholweni.               emxholweni kwaye kukho        ezisemxholweni kodwa            rhoqo ide iphume
 Injongo yokubhala, abo          lwetekisi.                    -Izimvo zixonxwe             nokugqwidiza.                 kuninzi ukuphuma ecaleni.       emxholweni.
 kujoliswe kubo,                 -Umsebenzi ungqalile uhleli   zadakancwa                   -Ukunamathelana kumxholo      -Kunqabile ukunamathelana       -Akukho
 iimpawu/imigaqo yetekisi,       emxholweni.                   ngokunamatheleneyo           nezimvo kufanelekile.         komxholo nezimvo.               ukunamathelana
 kunye nemeko.                   -Kukho ukunamathelana         kumxholo nezimvo.            -Ezinye iinkcukacha zixhasa   -Zimbalwa iinkcukacha           kumxholo nezimvo.
                                 kwizimvo nomxholo.            -Iinkcukacha zixhasa         isihloko.                     ezixhasa isihloko.              -Zimbalwa kakhulu
 18 AMANQAKU                     -Iingcamango zidakancwe       isihloko.                    -Ifomathi ifanelekile kodwa   -Imigaqo yefomathi              iinkcukacha ezixhasa
                                 ngobunono zonke               -Ifomathi ifanelekile        kusekho ukungachaneki.        ephambili isetyenziswe          isihloko.
                                 iinkcukacha zixhasa           ineendawana                                                ngokungaqondi.                  -Imigaqo eyimfuneko
                                 isihloko.                     ezingachanekanga                                           -Kutyeshelwe izinto ezininzi.   yobhalo lwale tekisi
                                 -Ifomathi ifanelekile kwaye   ezingephi.                                                                                 ityeshelwe.
                                 ichanekile.
 ULWIMI ISIMBO                               10–12                        8–9                           6–7                           4–5                            0–3
 SOKUBHALA                       -Ithoni, irejista, isimbo,    -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,    -Ithoni, irejista, isimbo,      -Ithoni, irejista, isimbo,
 NOKUHLELA                       isigama zihambelana           isigama sichaneke kakhulu    isigama sihambelana           nesigama azingqamani            nesigama azingqamani
                                 kakhulu nenjongo nabo         malunga nenjongo, abantu     nenjongo, abantu              nenjongo kwakunye nabantu       nenjongo, imeko
 Ithoni, irejista, isimbo,       kujoliswe kubo kunye          ekujoliswe kubo kunye        ekujoliswe kubo kwakunye      ekujoliswe kubo kunye           kwakunye nabantu
 injongo/ifuthe, abo kujoliswe   nemeko.                       nemeko.                      nemeko.                       nemeko.                         ekujoliswe kubo.
 kubo kunye nemeko.              -Izakhi zezivakalisi          -Izakhi zezivakalisi         -Izakhi zezivakalisi          -Izakhi zezivakalisi            -Izele ziimpazamo
 Ukusetyenziswa kolwimi          zisetyenziswe                 zichanekile kwaye umyalezo   zibonakalisa iimposiso.       zineemposiso ezininzi           ixazalala.
 nemigaqo.                       ngokuchanekileyo.             wakheke kakuhle.             -Isigama siyanelisa.          eziphazamisa umyalezo.          -Isigama asifanelananga
 Uchongo magama                  -Phantse kube akukho          -Isigama sichanekile.        -Iimpazamo zobhalo            -Sinqongophele isigama.         nenjongo.
 Iimpawu zokubhala kunye         nasinye isiphene.             -Ubukhulu becala akukho      ezikhoyo aziyiphazamisi       -Kukho amagingxi-gingxi         -Intsingiselo ilahleke
 nopelo.                                                       zimpazamo.                   intsingiselo nomyalezo.       kwintsingiselo.                 kakhulu.
 12 AMANQAKU
 UMMANDLA                                    25–30                       19–23                        14–17                           9–12                           0–7
 WAMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                                                                                                            Tyhila iphepha

### Page 14

14                                           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                                                                    (EC/SEPTEMBA 2023)

ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]
     Ikhrayitheriya                    Balaseleyo                           Enobuchule                       Phakathi                    Buthathaka                 Bubhetyebhetye
 UMXHOLO                                  10–12                                   8–9                            6–7                          4–5                            0–3
 UKUCWANGCISA                -Impendulo igqwesile ibonisa         -Impendulo ibonakalisa          -Impendulo iyanelisa         -Impendulo ibonakalisa         -Impendulo ibonakalisa
 NEFOMATHI                   ukuqiqisiswa kwezimvo.               ukuchaneka kanobom ulwazi       ibonakalisa ulwazi           ubunzima malunga nolwazi       ukunqongophala kolwazi
                             -Izimvo zihlakaniphile kwaye         olunzulu lweempawu zolu         lweempawu zolu didi          lweempawu zolu didi            lweempawu zolu didi
 Impendulo nezimvo           zivuthiwe.                           didi lwetekisi.                 lwetekisi.                   lwetekisi.                     lwetekisi.
 Ukubekelelwa kwezimvo       -Luphangalele ulwazi                 -Ingqalile ayiphumi             -Izimvo azisoloko            -Zimbalwa izimvo               -Intsingiselo ilahleka rhoqo
 Iimpawu zetekisi/           lweempawu zolu didi lwetekisi.       nasemxholweni.                  zisemxholweni kwaye          ezisemxholweni kodwa           kukho
 umgaqo kunye nemeko         -Umsebenzi ungqalile akukho          -Izimvo zixonxwe                kukho nokugqwidiza.          kuninzi ukuphuma ecaleni.      Intsingiselo iduke
                             kugqwidiza.                          zadakancwa                      -Ukunamathelana              -Kunqabile                     kwisakhiwo esixazalala.
 12 AMANQAKU                 -Kubonakala ukunamathelana           ngokunamatheleneyo              kumxholo nezimvo             ukunamathelana komxholo        -Akukho ukunamathelana
                             kwizimvo nomxholo.                   kumxholo nezimvo.               kwenzeka                     nezimvo.                       kumxholo nezimvo.
                             -Iingcamango zidakancwe              -Iinkcukacha zixhasa            ngokufanelekileyo.           -Zimbalwa iinkcukacha          -Zimbalwa kakhulu
                             ngobunono kwaye zonke                isihloko.                       -Ezinye iinkcukacha          ezixhasa isihloko.             iinkcukacha ezixhasa
                             iinkcukacha zixhasa isihloko.        -Ifomathi ingqalile iindawana   zixhasa isihloko.            -Imigaqo yefomathi             isihloko.
                             -Ifomathi ifanelekile kwaye          ezikhoyo ezingachanekanga       -Ifomathi ingqalile kodwa    ephambili ityeshelwe           -Imigaqo eyimfuneko
                             ichanekile.                          aziyiphazamisi injongo          zikho iindawana              okanye isetyenziswe            yobhalo lwale tekisi
                                                                  yokubhala.                      ezingachanekanga.            ngokungaqondi.                 ityeshelwe.
 ULWIMI, ISIMBO                               7–8                                 5–6                             4                            3                             0–2
 NOKUHLELA                   -Ithoni, irejista, isimbo, isigama   -Ithoni, irejista, isimbo,      -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,     -Ithoni, irejista, isimbo,
                             zifanelene kakhulu nenjongo,         nesigama sifanelene kakhulu     isigama sifanelene           nesigama azifanelananga        nesigama azifanelananga
 Ithoni, irejista, isimbo,   abo kujoliswe kubo kunye             nenjongo, abantu ekujoliswe     nenjongo, abantu             nenjongo, abantu               nenjongo, imeko kwakunye
 nesigama singqamene         nemeko.                              kubo kunye nemeko.              ekujoliswe kubo kwakunye     ekujoliswe kubo kunye          nabantu ekujoliswe kubo.
 nenjongo kunye nemeko       -Izakhi zezivakalisi                 -Izakhi zezivakalisi            nemeko.                      nemeko.                        -Izele ziimpazamo
 Ukusetyenziswa kolwimi      zisetyenziswe                        zichanekile kwaye umyalezo      -Izakhi zezivakalisi         -Izakhi zezivakalisi           ixazalala iyadida.
 nemigaqo                    ngokuchanekileyo.                    wakheke kakuhle.                zibonakalisa iimposiso.      zineemposiso ezininzi          -Isigama asihambelani
 Ukhetho- magama             -Phantse kube akukho nasinye         -Isigama sichanekile.           -Isigama siyanelisa.         eziphazamisa umyalezo.         nenjongo.
 Iimpawu zokubhala           isiphene.                            -Ubukhulu becala azikho         -Iimpazamo zobhalo           -Sinqongophele isigama.        -Intsingiselo ilahlekile
 kunye nopelo                                                     iimpazamo.                      ezikhoyo aziyiphazamisi      -Kukho amagingxi-gingxi        kakhulu.
                                                                                                  intsingiselo.                kwintsingiselo.
 8 AMANQAKU
 UMMANDLA                                 17–20                              13–15                          10–11                         7–8                             0–5
 WAMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha

## Related documents

- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — isiXhosa FAL · Memo · 2024 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2022 (Corr 23 Aug)](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2022-corr-23-aug/08268c23-92d0-41e7-ad72-e102f1782957) — isiXhosa FAL · Memo · 2022 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2023/d4034b7d-5afd-410d-a337-d368fe936e3d) — isiXhosa FAL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2023/c3f59c33-047b-49b3-87e1-c0af6e802021) — isiXhosa FAL · QP · 2023 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 QP SEPT2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-qp-sept2024-watermark/ef555ff8-729d-4666-ac27-2d8fb1cef7e2) — isiXhosa FAL · QP · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2023-mg/812dc7c8-3934-4be5-b82c-28e3659b44bb) — isiXhosa FAL · Memo · 2023 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2024-watermark/53920582-7e5a-4aea-84d0-f4203209aca1) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
