# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2015 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exams 2015, 13 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-june-july-2015-memo/d902b7aa-1b65-4a9a-939d-08ca906255a5
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: NSC November Exams
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-june-july-2015-memo/d902b7aa-1b65-4a9a-939d-08ca906255a5)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exams · 2015 · isixhosa. Memorandum, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                   SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION

         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                               IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                           2015

                                        IMEMORANDAM

                                                              AMANQAKU: 100

                          Le memorandam inamaphepha ali-13.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                             Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     2                          DBE/2015
                                              SCE – Imemorandam

ICANDELO A: ISINCOKO

IMIYALELO YOKUMAKISHA

Kweli candelo umviwa ukhetha isincoko sibe sinye. Ukuba ukhethe zazibini, makisha
esokuqala.

QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.

Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma–240.

Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko.

1.1      Isihloko:      Ulutsha
         Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo:
         Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                        okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
         Umxholo        Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.

                          Ngoobani aba balulutsha/zinto zini abazenzayo/abazithandayo/
                          abangazithandiyo/ukukhula/abahlobo/ukuzimisela        kwinto
                          abayenzayo/imfundo/ezemidlalo/ezoqoqosho/izimilo
                          zabantwana/imikhwa/iindlela ezilungileyo nezingalunganga
                          nemiceli mngeni abahlangabezana nayo.

                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].       [50]

1.2      Isihloko:      Impumelelo sisitshixo sobomi.
         Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo:
         Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                        okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
         Umxholo        Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.

                          Yintoni impumelelo/izinto ezivala nezidodobalisa impumelelo
                          ebantwini/izinto ekufuneka uzenzile ukuze uphumelele/
                          amanqanaba empumelelo.

                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].       [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     3                            DBE/2015
                                              SCE – Imemorandam

1.3      Isihloko:      Utat' uMandela usisinyanya esizweni siphela.
         Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo:
         Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                        okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
         Umxholo        Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.

                          Ngubani lo uthetha ngaye/iimpawu anazo/ubuyena,
                          ukubaluleka kwakhe, ekuhlaleni, esizweni nakwihlabathi
                          ngokubanzi/indlela asebenze ngayo/ukuzibandakanya
                          kwakhe kwizinto ezahlukeneyo ezifana nokukhathalela
                          abantu/indlela athetha ngayo nabantu/ukuthanda
                          abantwana/ukungazicingeli yena/ubungqina bokuba
                          sisinyanya esiphilayo/izinto ezithiywe ngaye
                          nezisisikhumbuzo.

                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].       [50]

1.4      Isihloko:      Abantu abadala mabangabaphileli abantwana.
         Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo:
         Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                        okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
         Umxholo        Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.

                          Indima yabantu abadala ebantwaneni babo/izinto ezenziwa
                          okanye ezithethwa ngabantu abadala ezibonakalisa ukuba
                          baphilela abantwana babo/izinto okanye iindlela zokucebisa
                          abantwana/iziphumo zabazali abaphilela abantwana babo.

                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].       [50]

1.5      Isihloko:      Ekunyamezeleni kukho umvuzo.
         Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo:
         Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                        okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
         Umxholo        Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.

                          Kukuthini ukunyamezela/iimpawu zomntu onyamezelayo/izinto
                          ezinyanyezelwayo eziza nomvuzo/umvuzo
                          owufumanayo emva kokunyamezela.

                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].       [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     4                        DBE/2015
                                              SCE – Imemorandam

1.6      Isihloko:      Iinjongo zam zeminyaka elishumi ezayo.
         Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo:
         Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                        okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
         Umxholo        Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.

                          Ukucinga nzulu uthembe ukuba uza kuba yiloo nto emva
                          kweminyaka elishumi/ukucwangcisa ukuze iingcinga zifezeke/
                          ukufunda/ukubeka imali/ukudibana nabantu abakwizikhundla
                          eziphezulu/ukutshintsha isimilo, indlela yokwenza izinto,
                          ukucwangcisa ixesha nemali/ukuhamba nokuguquguquka
                          kwamaxesha.

                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].     [50]

1.7.1    Isihloko:
         Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo:
         Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                        okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
         Umxholo        Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.

                          Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
                          Abantwana baseklasini bafunda ngezelizwe/bajonga iindawo
                          abafunda ngazo baxoxa bejonge iindawo/izinto ezifumaneka
                          kwezoo ndawo/uqoqosho lweendawo/amakhondo/ushishino/
                          izimbiwa/oorhulumente/isimo sezulu/iintloko dolophu.

                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].     [50]

1.7.2    Isihloko:
         Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo:
         Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                        okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
         Umxholo        Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.

                          Ukubaluleka kwemali kwiinkalo ezahlukeneyo zobomi/ubomi
                          obumnandi nobunempumelelo obuziswa yimali/izinto ezenziwa
                          ngabantu kuba befuna imali.

                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].     [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     5                       DBE/2015
                                              SCE – Imemorandam

IIMPAWU ZESINCOKO

Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
•     Makasebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo aze athi ukuba unamandla
      alisebenzise nelimiyo.
•     Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
•     Abalinganiswa, isimo sentlalo izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo
      mazibonakale.
•     Iziganeko zichazwa/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
      ezingunobangela wezinye, kungenjalo xa enamandla angasebenzisa izixhobo
      ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
•     Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
•     Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
•     Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe kofunda isincoko
      oluchukumisayo lungekrwada phofu.

Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
•     Sichaza into/umntu/indawo/imeko njalo njalo.
•     Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
•     Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
      izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.
•     Sisebenzisa imifanekiso ntekelelo nezafobe.
•     Sivakalisa iimvakalelo zombhali.

Isincoko esicamngcayo:
•     Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
•     Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
•     Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
•     Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana
      nezichazi,   imifanekiso-ntelekelelo,   izihlomelo,   neziphuhlisayo   ezifana
      nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho).
•     Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.

Kwisincoko esixoxela icala elinye inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
•    Umviwa uthatha icala ngomba othile.
•    Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma
     ezithile.
•    Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
     lokuvula.
•    Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani
     okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani.
•    Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
•    Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo nengcebiso.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     6                      DBE/2015
                                              SCE – Imemorandam

Kwisincoko esixoxela amacala omabini inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo
ephambili.
•    Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
•    Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
•    Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
     luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
     makalunike olwakhe uluvo xa evala.
•    Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani
     obuxhasayo.
•    Isiphelo – isishwankathelo nengcebiso.
•    Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo.                                   [50]

                                                            AMANQAKU ECANDELO A:          50

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     7                    DBE/2015
                                              SCE – Imemorandam

ICANDELO B: UMHLATHI OMIDE

IMIYALELO YOKUMAKISHA

•     Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye. Ukuba ukhethe yamibini,
      makisha owokuqala.
•     Ubude bomhlathi omde babube ngamagama angama-80 ukuya kwi-100.
•     Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi.

UMBUZO 2

2.1      ILETA YOBUHLOBO

         •    Idilesi inye, yeyalo mntu ubhalayo inomhla.
         •    Isibuliso masidize ubuhlobo bombhali nombhalelwa.
         •    Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace.
         •    Ithoni nerejista mazibonakalise ubuhlobo.
         •    Isakhiwo somyalezo masibonakalise ukubalisa ngomtshato.
         •    Umxholo mawube ngezinto ebezisenzeka usebenzisa izichazi ukutolika
              ubunjani baloo nto.
         •    Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela okanye lo ndlela babizana ngayo
              abahlobo abo, ifani ayibhalwa.
         •    Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo.                    [30]

2.2      IOBHITSHUWARI

         •    Igama elipheleleyo lomntu oswelekileyo.
         •    Umhla wokuzalwa, indawo azalelwe kuyo nabazali bakhe.
         •    Ukukhula kwakhe, ukufunda nokusebenza.
         •    Ukugula kwakhe.
         •    Umhla wokusweleka.
         •    Usapho alushiya ngasemva.
         •    Amazwi amkhaphayo aquka neziduko.                                         [30]

2.3      INGXELO ESESIKWENI

         •    Bhala isihlokwana esitsala umdla wabaphulaphuli nesibenza
              balangazelele ukuphulaphula.
         •    Qinisekisa ukuba ingxelo inentshayelelo edlwengula umxhelo.
         •    Ngentshayelelo unika iingongoma ezibalulekileyo.
         •    Nabisa into ethethwe kwintshayelelo kwisiqu sengxelo.
         •    Nika zonke izinto ezenzekileyo nengcaciso.
         •    Isiphelo masishwankathele isiganeko esehlileyo.
         •    Nika uluvo lwakho.
         •    Makashwankathele ngokucacileyo engayigqwethi into eyinyaniso.             [30]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     8                          DBE/2015
                                              SCE – Imemorandam

2.4      INGXOXO YABABINI

         •    Inkcazelo engomba wengxoxo ephambili.
         •    Intshayelelo, ebonisa indawo nenjongo yengxoxo.
         •    Izithethi mazinikwe amagama.
         •    Irejista oyisebenzisayo yeyobuhlobo.
         •    Mabaxoxiswe ngendlela ebonisa umdla macala.
         •    Ingxoxo mayikhule iimpendulo zingabi ngoo ‘ewe noohayi' kuphela.
         •    Ukuxoxela okuthile unika ubungqina obuxhasayo.
         •    Ukuxoxela okuthile uchasa unika ubungqina obuxhasayo.
         •    Isiphelo – isishwankathelo nengcebiso.                                        [30]

                                                            AMANQAKU ECANDELO B:            30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     9                        DBE/2015
                                              SCE – Imemorandam

ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE

IMIYALELO YOKUMAKISHA

•     Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye, aze athi ukuba ukhethe
      yamibini, makisha owokuqala.
•     Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama.
•     Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi.

UMBUZO 3

3.1      ISIBHENGEZO- NTENGISO

         •     Masitsale silukuhle abathengi.
         •     Sinokuba zimo ezahlukeneyo.
         •     Makusetyenziswe izilogani neelogo.
         •     Masitsale iliso singalibaleki engqondweni.
         •     Makusetyenziswe izafobe nezigaba zentetho ukudala ifuthe nokwenza
               ulwimi luhlale lukhumbuleka.                                                [20]

3.2      UNGENISO LWEDAYARI

         •     Mayibhalwe ngefomathi ekhethekileyo yedayari okanye yejenali.
         •     Iintsuku, umhla mazibonakale.
         •     Kusetyenziswe ixesha aladlulayo.
         •     Ibhalwa ngokungekho sikweni.
         •     Umbhali uyazibhalela.
         •     Umxholo ahlale kuwo.                                                        [20]

3.3      IMIYALELO

         •     Umyalelo mawucace gca, kusetyenziswe isiyaleli kakhulu.
         •     Izinto emabazenze abafundi ukuze babe baziphethe kakuhle.
         •     Umntu ekubhaliswa kuye nendawo afumaneka kuyo mazixelwe.
         •     Izinto ezilindelekileyo ezinokwenziwa ngumntu mazicaciswe.                  [20]

                                                            AMANQAKU ECANDELO C:           20
                                                               AMANQAKU EWONKE:            100

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 10

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3
                                                   Downloaded from hlayiso.com              10                                                                     DBE/2015
                                                                                    SCE – Imemorandam

QAPHELA:
• Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, ICANDELO A).
• Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
• Kwiikhrayitheriya yoMxholo, ULwimi NeSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi
  yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.
• Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.

ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU]
   Ikhrayitheriya                                    Balaseleyo                Enobuchule                  Phakathi                 Buthathaka             Bubhetyebhetye
 UMXHOLO                                               28–30                      22–24                      16–18                     10–12                     4–6
 NOCWANGCISO                                  -Impendulo ebalaseleyo       -Impendulo ixonxwe      -Impendulo iyanelisa         -Impendulo ingena      -Impendulo ayikho
                                              enomtsalane, ngaphaya        ngobugcisa obukhulu     ngokupheleleyo               iphuma emxholweni      mxholweni konke konke
 (Impendulo

                      Umgangatho ongentla
                                              kobekulindelekile            -Izimvo zinxulumene     -Izimvo ziyanamathelana      akukho                 -Izimvo zibondene
 nezimvo)                                     -Izimvo zihlakaniphile,      nomxholo kwaye          noko kwaye zingakuguqula     lunamathelwano         azigqalanga ntweni
 Ukubekelela izimvo                           zixhokonxa iingcinga kwaye   zinika umdla, bukho     ukucinga kofundayo           kwizimvo               -Azivakali izimvo kwaye
 ngenjongo                                    zinemfezeko                  ubungqina bemfezeko     -Iingcamango zibekelelwe     -Izimvo azicacanga     ziyaphindaphindwa/
 yokucwangcisa                                -Isincoko sibekelelwe        kwizimvo                ngokunamatheleneyo           kwaye ezinye zazo      uthetha into enye
 Ukubonakalisa                                ngobuchule                   -Iingcamango            kuquka intshayelelo, isiqu   zezemboleko            -Iingcamango zibekwe
 ukuyazi injongo,                             obungaqhelekanga kwaye       zibekelelwe             nesiphelo                    -Buncinci kakhulu      xazalala
 abantu ekujoliswe                            intshayelelo, isiqu          ngokwakhelanayo                                      ubungqina bobekelelo   azinalunxibelelwano
 kubo kunye                                   kwakunye nesiphelo           kuquka intshayelelo,                                 nonamathelwano
 nemeko                                       zibonakalisa                 isiqu nesiphelo                                      lweengcamango
                                              unamathelwano
 30 AMANQAKU                                  olunemfezeko
                                                       25–27                      19–21                      13–15                      7–9                      0–3
                                              -Impendulo encamisileyo      -Impendulo ixonxwe      -Impendulo iyanelisa         -Impendulo iphumile    -Impendulo itenxile

                      Umgangatho ongezantsi
                                              kodwa akukho zimpawu         ngobugcisa              nangona kumana kubakho       emxholweni ubukhulu    malunga nomxholo
                                              zakubalasela kubhekele phi   -Izimvo zisemxholweni   ukungacaci kwiindawo         becala                 -Izimvo zitenxile
                                              kwisincoko                   kwaye zinika umdla      ezithile                     -Izimvo ziyaqhawu-     zingcwecwela kude
                                              -Izimvo zivuthiwe            -Sibekelelwe            -Kukho ukunamathelana        qhawuka ziyabhidisa    nomxholo
                                              zixhokonxa iingcinga         ngobuchule, kukho       okubonakalayo kwizimvo       -Buyanqaphazeka        -Iingcamango
                                              -Iingcamango zibekelelwe     ukunamathelana          kwaye kuyanelisa             ubungqina              ziyingxubevange
                                              zandindaniswa ngobugcisa     kweengcamango           -Kukho ukubekelelwa          bokubekeleleka         engenamgqalisela
                                              kuquka intshayelelo, isiqu   okuquka intshayelelo,   kweengcamango                kweengcamango
                                              kunye nesiphelo              isiqu nesiphelo         nonamathelwano               nonamathelwano
                                                                                                   kwintshayelelo, isiqu
                                                                                                   nesiphelo

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                         Tyhila iphepha

### Page 11

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3
                                                           Downloaded from hlayiso.com                 11                                                                            DBE/2015
                                                                                               SCE – Imemorandam

IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (continued)
 Ikhrayitheriya                                                 Balaseleyo                       Enobuchule                    Phakathi                 Buthathaka              Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO                                                    14–15                             11–12                         8–9                       5–6                       0–3
& NOKUHLELA                                          -Ithoni, irejista, isimbo, isigama   -Ithoni, irejista, isimbo,    -Ithoni, irejista,        -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ulwimi aluvakali
                                                     zifanelene ngokugqwesileyo           isigama zifanelene kakhulu    isimbo, isigama           isigama                      -Ithoni, irejista,

                               Umgangatho ongentla
Ukuhambelana                                         nenjongo, abantu ekujoliswe          nenjongo, abantu ekujoliswe   sifanelene nenjongo,      azifanelananga ncam          isimbo, isigama
kwethoni, irejista,                                  kubo kunye nemeko                    kubo kunye nemeko             abantu ekujoliswe         nenjongo, abantu             asifanelananga
isimbo, isigama                                      -Ulwimi lusetyenziswe                -Ulwimi luchaneke ngakumbi    kubo kunye nemeko         ekujoliswe kubo kunye        kwaphela nenjongo,
kunye nemeko                                         ngokuzithemba,                       kwaye ithoni isetyenziswe     -Ulwimi                   nemeko                       abantu ekujoliswe
Ukhetho-magama                                       luyathabathekisa                     ngokuchaneka kwisincoko       olufanelekileyo           -Ulwimi lusetyenziswa        kubo kunye nemeko
Ukusetyenziswa                                       -Ithoni enomtsalane nezafobe         siphela                       ludlulisa umyalezo        ngendlela ebuthathaka        -Ukunqongophala
kolwimi nesigama                                     zentetho eziphumeza injongo          -Iziphene zokusetyenziswa     -Ithoni ifanelekile       -Ithoni nochongo             kwesigama
Iimpawu zobhalo,                                     -Phantse kube akukho nasinye         kolwimi nopelo                -Izafobe zentetho         magama                       kubaxekile
izakhi                                               isiphene solwakhiwo zivakalisi,      zinqongophele                 zinonga umxholo           azifanelekanga               kangangokuba
zezivakalisi,                                        upelo nokusetyenziswa kolwimi        -Sixonxwe ngobugcisa                                    -Isigama                     ayinasihlahla into
nopelo                                               -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu        obukhulu                                                sinqongophele                ebhaliweyo
                                                                    13                                10                           7                          4

                      Umgangatho ongezantsi
15 AMANQAKU                                          -Ulwimi luchanekile kanye            -Ulwimi lunomtsalane kwaye    -Kuyanelisa               -Ukusetyenziswa
                                                     nezafobe zisetyenziswe               luyaziphumeza iinjongo        ukusetyenziswa            kolwimi kubonisa
                                                     ngethoni ephumeza ukudlulisa         zokubhala                     kolwimi kodwa             ububhetyebhetye
                                                     umyalezo                             -Ithoni ifanelekile kwaye     asekho amakhwiniba        -Izivakalisi
                                                     -Phantse kube akukho nasinye         iyaziphumeza iinjongo         -Ithoni ifanelekile       zinobuthathaka-
                                                     isiphene solwakhiwo zivakalisi,      zokubhala                     kodwa izafobe             azitshintsha-
                                                     upelo, nokusetyenziswa kolwimi       -Zimbalwa iziphene zezakhi    zentetho                  tshintshwa
                                                     -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu        zezivakalisi kunye nopelo     ezisetyenzisiweyo         -Isigama
                                                                                          -Sixonxwe ngobugcisa          zinqongophele             sinqongophele
                                                                                                                                                  ngokubalaseleyo
ISAKHIWO                                                             5                                 4                           3                          2                       0–1
                                                     Isihloko sikhuliswe                  -Iinkcukacha ezinengqiqo      -Iinkcukacha              -Zikho iingcamango           -Iingcamango
Iimpawu zetekisi                                     ngokuncamisayo                       zikhuliswe ngokwakhelanayo    ezisemxholweni            ezamkelekileyo               ezifunekayo
Ukukhula                                             -Iinkcukacha zibalasele              -Izimvo zinamathelene         zikhulisiwe               -Isakhiwo sezivakalisi       zinqongophele
kwemihlathi                                          ngokungaqhelekanga                   -Izivakalisi, imihlathi       -Izivakalisi, imihlathi   nesemihlathi                 -Isakhiwo
nokwakhiwa                                           -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe      zitshintshatshintshwa         zakhiwe kuhle             sinamakhwiniba               sezivakalisi
kwezivakalisi                                        zaqiqisiswa ngokugqwesileyo          ngobuchule obuqiqisisiweyo    -Isincoko sibunjwe        -Isincoko sisenayo           nesemihlathi
                                                                                                                        ngengqiqo                 ingqiqo                      sigxoko-gxoko
5 AMANQAKU                                                                                                                                                                     -Isincoko
                                                                                                                                                                               asinangqiqo
UMMANDLA
WAMANQAKU                                                         43–50                             33–40                       23–30                      13–20                      0–10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                            Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3                              12                                                                           DBE/2015
                                                                       SCE – Imemorandam

ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]
    Ikhrayitheriya                  Balaseleyo                  Enobuchule                      Phakathi                   Buthathaka               Bubhetyebhetye
 UMXHOLO ,                            15–18                        11–14                          8–10                         5–7                         0–4
 UCWANGCISO                  -Impendulo igqwesile         -Impendulo ibonakalisa       -Impendulo iyanelisa         -Impendulo ibonakalisa       -Impendulo ibonakalisa
 NEFOMATHI                   idlule okuqhelekileyo        ukuchaneka kanobom           ibonakalisa ulwazi           ulwazi olungephi             ukunqongophala kolwazi
                             -Izimvo ziqiqisisiwe         ulwazi olunzulu              lweempawu zolu didi          lweempawu zolu didi          lweempawu zolu didi
 Ukungqala                   kwaye zivuthiwe              lweempawu zolu didi          lwetekisi                    lwetekisi                    lwetekisi
 kwempendulo nezimvo         -Luphangalele ulwazi         lwetekisi                    -Izimvo ziyaphuma            -Zimbalwa izimvo             -Intsingiselo ilahleka
 Ukuqoqwa kwezimvo           lweempawu zolu didi          -Ingqalile ayiphumi          emxholweni kwaye kukho       ezisemxholweni kodwa         rhoqo ide iphume
 ngenjongo                   lwetekisi                    nasemxholweni                nokugqwidiza                 kuninzi ukuphuma ecaleni     emxholweni
 yokucwangcisa               -Umsebenzi ungqalile         -Izimvo zixonxwe             -Ukunamathelana              -Kunqabile                   -Akukho
 Injongo yokubhala, abo      uhleli emxholweni            zadakancwa                   kumxholo nezimvo             ukunamathelana               ukunamathelana
 kujoliswe kubo,             -Kukho ukunamathelana        ngokunamatheleneyo           kufanelekile                 komxholo nezimvo             kumxholo nezimvo
 iimpawu/imigaqo             kwizimvo nomxholo            kumxholo nezimvo             -Ezinye iinkcukacha          -Zimbalwa iinkcukacha        -Zimbalwa kakhulu
 yetekisi, kunye nemeko      -Iingcamango                 -Iinkcukacha zixhasa         zixhasa isihloko             ezixhasa isihloko            iinkcukacha ezixhasa
                             zidakancwe ngobunono         isihloko                     -Ifomathi ifanelekile        -Imigaqo yefomathi           isihloko
 18 AMANQAKU                 zonke iinkcukacha            -Ifomathi ifanelekile        kodwa kusekho                ephambili isetyenziswe       -Imigaqo eyimfuneko
                             zixhasa isihloko             ineendawana                  ukungachaneki                ngokungaqondi                yobhalo lwale tekisi
                             -Ifomathi ifanelekile        ezingachanekanga                                          -Kutyeshelwe izinto          ityeshelwe
                             kwaye ichanekile             ezingephi                                                 ezininzi
 ULWIMI ISIMBO                        10–12                          8–9                          6–7                          4–5                         0–3
 SOKUBHALA                   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,
 NOKUHLELA                   isigama zihambelana          isigama sichaneke            isigama sihambelana          nesigama azingqamani         nesigama azingqamani
                             kakhulu nenjongo nabo        kakhulu malunga              nenjongo, abantu             nenjongo kwakunye            nenjongo, imeko
 Ithoni, irejista, isimbo,   kujoliswe kubo kunye         nenjongo, abantu             ekujoliswe kubo              nabantu ekujoliswe kubo      kwakunye nabantu
 injongo/ifuthe, abo         nemeko                       ekujoliswe kubo kunye        kwakunye nemeko              kunye nemeko                 ekujoliswe kubo
 kujoliswe kubo kunye        -Izakhi zezivakalisi         nemeko                       -Izakhi zezivakalisi         -Izakhi zezivakalisi         -Izele ziimpazamo
 nemeko                      zisetyenziswe                -Izakhi zezivakalisi         zibonakalisa iimposiso       zineemposiso ezininzi        ixazalala
 Ukusetyenziswa kolwimi      ngokuchanekileyo             zichanekile kwaye            -Isigama siyanelisa          eziphazamisa umyalezo        -Isigama asifanelananga
 nemigaqo                    -Phantse kube akukho         umyalezo wakheke             -Iimpazamo zobhalo           -Sinqongophele isigama       nenjongo
 Uchongo magama              nasinye isiphene             kakuhle                      ezikhoyo aziyiphazamisi      -Kukho amagingxi-gingxi      -Intsingiselo ilahleke
 Iimpawu zokubhala                                        -Isigama sichanekile         intsingiselo nomyalezo       kwintsingiselo               kakhulu
 kunye nopelo                                             -Ubukhulu becala akukho
                                                          zimpazamo
 12 AMANQAKU
 UMMANDLA                             25–30                        19–23                         14–17                         9–12                        0–7
 WAMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                  Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3                              13                                                                            DBE/2015
                                                                       SCE – Imemorandam

ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]
    Ikhrayitheriya                  Balaseleyo                  Enobuchule                      Phakathi                   Buthathaka                Bubhetyebhetye
 UMXHOLO                               10–12                         8–9                          6–7                          4–5                          0–3
 UKUCWANGCISA                -Impendulo igqwesile         -Impendulo ibonakalisa       -Impendulo iyanelisa         -Kubonakala ubunzima         -Impendulo ibonakalisa
 NEFOMATHI                   ibonisa ukuqiqisiswa         ukuchaneka kanobom           ibonakalisa ulwazi           malunga nolwazi              ukunqongophala kolwazi
                             kwezimvo                     ulwazi olunzulu              lweempawu zolu didi          lweempawu zolu didi          lweempawu zolu didi
 Impendulo nezimvo           -Izimvo zihlakaniphile       lweempawu zolu didi          lwetekisi                    lwetekisi                    lwetekisi
 Ukubekelelwa kwezimvo       kwaye zivuthiwe              lwetekisi                    -Izimvo azisoloko            -Zimbalwa izimvo             -Intsingiselo ilahleka
 Iimpawu zetekisi/           -Luphangalele ulwazi         -Ingqalile ayiphumi          zisemxholweni kwaye          ezisemxholweni kodwa         rhoqo kukho
 umgaqo kunye nemeko         lweempawu zolu didi          nasemxholweni                kukho nokugqwidiza           kuninzi ukuphuma ecaleni     Intsingiselo iduke
                             lwetekisi                    -Izimvo zixonxwe             -Ukunamathelana              -Kunqabile                   kwisakhiwo esixazalala
 12 AMANQAKU                 -Umsebenzi ungqalile         zadakancwa                   kumxholo nezimvo             ukunamathelana               -Akukho
                             akukho kugqwidiza            ngokunamatheleneyo           kwenzeka                     komxholo nezimvo             ukunamathelana
                             -Kubonakala                  kumxholo nezimvo             ngokufanelekileyo            -Zimbalwa iinkcukacha        kumxholo nezimvo
                             ukunamathelana               -Iinkcukacha zixhasa         -Ezinye iinkcukacha          ezixhasa isihloko            -Zimbalwa kakhulu
                             kwizimvo nomxholo            isihloko                     zixhasa isihloko             -Imigaqo yefomathi           iinkcukacha ezixhasa
                             -Iingcamango                 -Ifomathi ingqalile          -Ifomathi ingqalile kodwa    ephambili ityeshelwe         isihloko
                             zidakancwe ngobunono         iindawana ezikhoyo           zikho iindawana              okanye isetyenziswe          -Imigaqo eyimfuneko
                             kwaye zonke                  ezingachanekanga             ezingachanekanga             ngokungaqondi                yobhalo lwale tekisi
                             iinkcukacha zixhasa          aziyiphazamisi injongo                                                                 ityeshelwe
                             isihloko                     yokubhala
                             -Ifomathi ifanelekile
                             kwaye ichanekile
 ULWIMI, ISIMBO                         7–8                          5–6                            4                           3                           0–2
 NOKUHLELA                   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,
                             isigama zifanelene           nesigama sifanelene          isigama sifanelene           nesigama azifanelananga      nesigama
 Ithoni, irejista, isimbo,   kakhulu nenjongo, abo        kakhulu nenjongo, abantu     nenjongo, abantu             nenjongo, abantu             azifanelananga
 nesigama singqamene         kujoliswe kubo kunye         ekujoliswe kubo kunye        ekujoliswe kubo              ekujoliswe kubo kunye        nenjongo, imeko
 nenjongo kunye nemeko       nemeko                       nemeko                       kwakunye nemeko              nemeko                       kwakunye nabantu
 Ukusetyenziswa kolwimi      -Izakhi zezivakalisi         -Izakhi zezivakalisi         -Izakhi zezivakalisi         -Izakhi zezivakalisi         ekujoliswe kubo
 nemigaqo                    zisetyenziswe                zichanekile kwaye            zibonakalisa iimposiso       zineemposiso ezininzi        -Izele ziimpazamo
 Ukhetho- magama             ngokuchanekileyo             umyalezo wakheke             -Isigama siyanelisa          eziphazamisa umyalezo        ixazalala iyadida
 Iimpawu zokubhala           -Phantse kube akukho         kakuhle                      -Iimpazamo zobhalo           -Sinqongophele isigama       -Isigama asihambelani
 kunye nopelo                nasinye isiphene             -Isigama sichanekile         ezikhoyo aziyiphazamisi      -Kukho amagingxi-gingxi      nenjongo
                                                          -Ubukhulu becala azikho      intsingiselo                 kwintsingiselo               -Intsingiselo ilahlekile
 8 AMANQAKU                                               iimpazamo                                                                              kakhulu
 UMMANDLA                              17–20                       13–15                         10–11                         7–8                          0–5
 WAMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P3 Feb-March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-feb-march-2015-memo/86ac03d4-c9f0-4706-9869-2a90896e31ca) — isiXhosa FAL · Memo · 2015 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2018-final-memo/bc395c4a-4efc-47c9-9da7-a47158b71a21) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2016-memo/55e5a015-bb17-4b42-87d3-9de55fe4f122) — isiXhosa FAL · Memo · 2016 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2014-memo/1c0f9ef0-b8bf-47d3-8180-fe554e2ded1d) — isiXhosa FAL · Memo · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2015](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2015/3c5fad44-1343-4739-a412-d657dd4bc516) — isiXhosa FAL · QP · 2015 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2018/481ee7bf-674e-4056-9b27-ae702ea6dc11) — isiXhosa FAL · QP · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
