# isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC June Exams 2018 Question Paper

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 question paper from the NSC June Exams 2018, 11 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2018/741a3eb3-d73f-4669-b0bd-936c33e1ec34
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2018
- Exam period: NSC June Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC June Exams 2018 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2018/741a3eb3-d73f-4669-b0bd-936c33e1ec34)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC June Exams · 2018 · isixhosa. Question paper, 11 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                  SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                                IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                           2018

                                                              AMANQAKU: 70

                                                              IXESHA: Iiyure 2

                              Olu viwo lunamaphepha ali-11.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                             Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           2                                DBE/2018
                                            SCE

IPHEPHA LEMIYALELO NEENGCACISO

1.       Eli phepha lemibuzo LINAMACANDELO AMATHATHU:

         ICANDELO A:        Isicatshulwa sokuqonda                    (30)
         ICANDELO B:        Ushwankathelo                             (10)
         ICANDELO C:        Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi   (30)

2.       Funda YONKE imiyalelo ngocoselelo.

3.       Phendula YONKE imibuzo.

4.       Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

5.       Krwela umgca ekupheleni KWECANDELO NGALINYE.

6.       Nombola iimpendulo ngokuchanekileyo ngokwendlela ezinonjolwe ngayo
         kwiphepha lemibuzo.

7.       Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE.

8.       Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

9.       Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

         ICANDELO A: Imizuzu engama-50
         ICANDELO B: Imizuzu engama-30
         ICANDELO C: Imizuzu engama-40

10.      Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1         3                              DBE/2018
                                          SCE

ICANDELO A: ISICATSHULWA SOKUQONDA

UMBUZO 1: UKUFUNDELA INTSINGISELO NOKUQONDA

Funda IZICATSHULWA A no B ezingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuzo.

ISICATSHULWA A

                                        AMAPHUPHA

1     'Ndiphuphe kamnandi mama, phezolo
      Itafile izele kukutya kwabelungu.
      Engasaphang’uThemba!
      Womiwa’uLanga!'

      Ubusakuqhuba utsho umbongwana wabantwana abasekumabanga aphantsi. 5
      Ngaphandle nje kokuba lo mbongwana ubonisa ukuthanda kwabantwana
      ukuxelela abazali ngamaphutshana abo, ngakumbi lawo amnandi, ukwanazo
      nezinye iinjongo onazo. Ukwabonisa neenzame zabadala ekufundiseni
      abantwana ngokuxabiseka kwamaphupha kwintlalo kaXhosa. Enye indawo
      ephuhliswa ngulo mbongwana yile yokuba amaphupha ayimizobo yeminqweno 10
      yabantu, oko kukuthi ayakwazi ukuzivelisa izinto abangathanda ukuba nazo
      abantu. Umntu xa enento ayinqwenelayo angade ayifumane okanye
      angenakuyifumana, iya kumana imfikela emaphupheni, azibone enayo.

2     Amaphupha alikhonkco phakathi kwabantu kunye noThixo wabo, kuba njengoko
      kungekho ukuba angathetha nabo ubuso ngobuso, uzivelisa kubo emaphupheni 15
      ngokuthi azinyulele othile phakathi kwabo aya kuyidlulisa ngaye imiyalezo
      ebantwini. Kungoko ke kubakho kwizizwe ngezizwe abantu abaye baziwe
      ngokuba ziimboni okanye abaprofeti. Umsebenzi wokunxibelelanisa abantu
      noQamatha ngowezinyanya. Izinyanya ngabadala abasele bekwelemimoya
      abamoya wabo uhamba-hamba apha phakathi komzi ngamnye, ukhusela, 20
      ukhokela, uthontsela iimfefe neentsikelelo. Amandla okwenza konke oku
      kukholelwa ukuba bawanikwa nguye. Ngoko ke zonke ezi zizipho ezigqithiswa
      ngezinyanya nguQamata, ngeenjongo zokubulela ezi zipho nangeenjongo
      zokuboniswa iminqweno yokunga izinyanya ezingayeki ukuthethela abantu
      kuQamata, abantu baba namadini abawenzela izinyanya.                      25

3     Njengokuba abangasekhoyo bengenakuba sakwazi ukuza kuthetha
      nabasaphilayo bengabasenyameni, beza ngamaphupha. Yiyo ke loo nto
      amaphupha exabiseke kangaka nje kumntu ongumXhosa. Yiyo le nto
      imibongwana yabantwana enjengalo ungentla apha kubalulekile ukuba
      bayifundiswe abantwana beselula. Kangangokuxabiseka kwamaphupha 30
      kwaXhosa sele zade zaninzi neenkolelwana ezinento yokwenza namaphupha.
      Kukho izinto ekuthiwa azifuneke entla komandlalo zizisa amaphupha amabi
      namdaka. Ukutya kakhulu phambi kokulala nako kuthiwa kuwenza mabi
      amaphupha. Zikwakho nezinto ekukholelwa ukuba ziyawagxotha amaphupha
      amabi. Ukubeka imela phantsi komqamelo kuthiwa kunceda kakhulu 35
      ekugxotheni amaphupha amabi. Bakho abantu abanelishwa lokuwalibala
      amaphupha. Loo nto ke yenza ukuba umntu angakwazi ukulawulela abanye
      abantu kusasa.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1             4                                       DBE/2018
                                              SCE

       Ilishwa kule nto kukuba, kuqala, umntu angatyeshela izicelo nemiyalelo
       yezinyanya zakhe, athi ngokwenjenjalo kanti uzibizela ingqumbo enokumenzela 40
       amagingxi-gingxi amaninzi ebomini bakhe. Okwesibini umntu olibala
       amaphupha uyaphoswa bobuya buncwane buhamba nokwetyisa amaphupha
       amnandi. Kukho ke nenkolelo yokuba umntu kufuneka athi akuphaphama
       ephupheni aphakame aye kutshica phandle, nokuba kungefestile, okanye
       atshice kwalapha ecaleni lomandlalo, aze abethe phantsi ngenqindi. 45
       Ngokwenza konk’ oku, kukholelwa ukuba umntu uya kuphila kwisifo sokulibala
       amaphupha.

4      Kangangokuxabiseka      kwemiyalelo   nezicelo   zabangasekhoyo      eziza
       ngamaphupha, umntu uyakwazi ukuba athi nokuba ukude kangakanani na
       nekhaya, ahambe agoduke anqumle amathafa ewela imilambo enamagama, 50
       esiya kwenza loo nto acelwe okanye ayalelwe ayenze zizinyanya. Uya kubuya
       apho exole kakhulu ngoku athe wakwenza oko bekucelwe ngephupha. Kuya
       kuphela konke okuya kuthi khunubembe ebesoloko ekubonakalisa phambi
       kokuya ekhaya.

5      La maphupha siwaphupha silele siqaphela ukuba aziindidi ngeendidi. Kukho la 55
       aziziphithanyongo ezingacaci kakuhle, apho uya kuze uthi usekuthini ubone
       usekuthini, kwindawo engadibenanga nale ubukuyo kuqala. Kukho la mabi
       amenza umntu ngelinye ixesha azive sele ekhala; omnye ade avuke abaleke.
       Kukho la ayimiyalelo nezicelo zabangasekhoyo. Kukho la angqamene
       neminqweno yabantu. La ke ngala kwenziwa ngawo unxibelelwaniso 60
       neminqweno neenjongo zabantu ebomini babo.

6      Izinto abaziphuphayo abantu zilawulwa sisimo sentlalo ukuba ziya kuba zizinto
       ezinjani na. Ngexesha zazingekabikho iiYunivesithi, kungangenkankulu ukuba
       kuthi kanti kwakukho abantu abaphupha beziintloko zeeYunivesithi. Ukuba
       umntwana uthi uphuphe kamnandi xa aphuphe itafile izele kukutya 65
       kwabantw’abadala, loo nto ixela ukuba ngokwesimo sentlalo akuso kukho
       ukutya okunqwenelwayo ngabantwana bengakufumani, koko kufunywana
       ngabantu abadala kuphela.

7      Amaphupha omntu ngamnye azala amaphupha omzi uphela. Ngoko ke
       kubalulekile ukuba umzi utsale ngaxhatha linye kumaphupha awo, kungabikho 70
       abanamaphupha awutsalela eLatakisa, kwakunye nabangaphuphi nokuphupha.
       Kaloku kukho ingozi ebagubungeleyo abomzi ekungaphutshwayo kuwo.

8      Akukho nto imbi nebuhlungu njengomzi onabantu abangenamaphupha,
       abaxhomekeke ekuphutshelweni ngabeminye imizi, bamane bexelelwa ukuba
       'nokuba aniphuphanga nina akukho nto, ningazikhathazi, sikhona siza 75
       kuniphuphela, kuba sisazi zonke iinkalo ekufaneleke ukuba niziphumele.'

                        [Sicatshulwe kwincwadi ethi IMFINCAMFINCANE, ebhalwe ngu ZS Zotwana,
                                                              amaphepha 44–52, saze sahlelwa]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                             Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1              5                                           DBE/2018
                                               SCE

ISICATSHULWA B

                                     [Ucatshulwe kwi-intanethi-www.googlesearch.com]

IMIBUZO: ISICATSHULWA A

1.1      Lilawulelwa bani iphupha elikumhlathi wokuqala?                                                (1)

1.2      Nika izinto zibe MBINI ezidandalaziswa ngulo mbongwana ukwisicatshulwa
         ngabantwana.                                                                                   (2)

1.3      Tyhila indlela amaphupha ayiveza ngayo iminqweno engafezekiswanga.
         (Umhlathi woku-1)                                                                              (1)

1.4      Chaza indima yamaphupha kwiimboni nakubaprofeti. (Umhlathi wesi-2)                             (2)

1.5      Xela izinto zibe MBINI eziluncedo ngazo izinyanya ngokwesicatshulwa.
         (Umhlathi wesi-2)                                                                              (2)

1.6      Nika isiphumo sibe SINYE esiveza ububi bokulibala obukuphuphile.
         (Umhlathi wesi-3)                                                                              (1)

1.7      Shwankathela ngamazwi akho okuchazwa ngumhlathi wesi- 4.                                       (2)

1.8      Chaza iindidi zibe MBINI zamaphupha ezikhankanywe kumhlathi wesi-5.                            (2)

1.9      Chonga isivakalisi esichaza ukuba abantu baphupha ngesimo sentlalo
         abasaziyo. (Umhlathi wesi-6)                                                                   (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1         6                                DBE/2018
                                          SCE

1.10     Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo. Ulisebenzise ukuveza
         ntoni umbhali ibinzana 'utsale ngaxhatha linye'? (Umhlathi wesi-7)

         Ukuveza ...

         A     ukubambisana.
         B     ukuxhwithana.
         C     ukuthethisana.
         D     ukuxabana.                                                               (1)

1.11     Kukuthini ukutsalela eLatakisa? (Umhlathi wesi-7)                              (2)

1.12     Uyavumelana na noluvo lombhali olubhalwe bukekela? (Umgca 73–74)               (2)

1.13     Nika imfundiso yesicatshulwa.                                                  (2)

IMIBUZO: ISICATSHULWA B

1.14     Yintoni le iboniswa ngumzobi kulo mfanekiso?                                   (1)

1.15     Yeyiphi imvakalelo evezwa ngumntu oxwaye ubhaka emqolo onyuka ileli?
         Xhasa impendulo yakho.                                                         (2)

1.16     Ucinga ukuba kutheni umzobi esebenzise iingalo zabantu abemi ngeenyawo
         ukwakha amanqwanqwa eleli?                                                     (2)

IMIBUZO: ISICATSHULWA A noB

1.17     Xela ukuba zifana zize zahluke ngantoni izicatshulwa A noB?                    (4)

                                                        AMANQAKU ECANDELO A:            30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1               7                                         DBE/2018
                                                SCE

ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2: UKUSHWANKATHELA NGAMAZWI AKHO
ISICATSHULWA C sithetha ngobomi xa busiba krakra. Shwankathela                               esi
sicatshulwa simalunga neengcebiso zokuqubisana nemingeni yobomi.
QAPHELA:
1.       Ushwankathelo lwakho ngokoMHLATHI maluquke iingongoma                           ezisi-7
         lungedluli kumagama angama-70.
2        Bhala UMHLATHI ongenaziphene.
3        AKULINDELEKANGA ukuba ubhale isihloko xa ushwankathela.
4        Bhala phantsi inani lamagama owasebenzisileyo wakugqiba.
ISICATSHULWA C
                              XA UBOMI BUSIBA KRAKRA
Ayizizo zonke izinto eziza kuhamba ngendlela yakho; naxa sele ukwenze konke,
ubomi bunendlela yokuvela bukujikele. Bonke abantu abaphumeleleyo banamabali
amaxesha okujika kwezinto zibe krakra ebomini babo.
Unolawulo lwayo yonke into eyenzeka ebomini bakho nakwikamva lakho, maxa wambi
imeko iye ibe ngaphaya kwamandla akho. Kukho izenzo zabanye abantu ezivele
zichaphazele ubomi bakho ngqo. Ngoko ukuba wenza izigqibo, thatha uxanduva
lwazo. Ungayenzi impazamo yokutyhola omnye umntu.
Into ekumele uyenze ngexesha leenzingo nezaqhwithi kukufihla nje oku kwentloko de
zidlule. Musa ukuleqa into eza kwenzeka ekugqibeleni. Liyinyani elithi izenzo zakho
ziphembelela ezinye izenzo kwaye xa usenza into, ukwakhetha nesiphelo, kodwa
akusoloko kunjalo.
Uninzi lwezinto ludla ngokuzilungisa ngokwalo ekuhambeni kwexesha. Ubusika bufika
budlule, ukanti nobusuku buye bujike bube yimini. Isivuno sisoloko sisiza emva kokuba
kutyaliwe, kwasiphulwa ukhula, kwahlakulwa kwaze kwankcenkceshelwa. Ungaze
ulahle ithemba nokuba ulahlekelwe yintoni. Maxa wambi uza kulila, ube nemisindo,
uphulukane nethemba kodwa xa kudlule konke, zivuthulule uze ungayibonakalisi
imeko yakho.
Impumelelo yangoku mayingakuzi entloko, kuba imihla yokujika kwezinto ayikho kude
olo hlobo. Umhla weenzingo nobunzima ufika nawo, ungawuvumeli ukuba uzinze
entliziyweni okanye ukuxelele ukuba ungubani. Eneneni nguThixo kuphela owaziyo
ukuba ukude kangakanani na nokujika kwezinto ebomini bakho.
Bulela okuncinci onakho, nakwintsunguzi yobumnyama ikhona intlantsi yokukhanya.
Bubuke ubuhle obukungqongileyo uze ube nombulelo ngezinto ezintle ebomini.
Zisengaba khona izinto ezimbalwa ongakwaziyo ukuziphumeza, kodwa qwalasela ezi
ukwaziyo ukuziphucula uze uzixakekise ngazo.
Bhiyozela onke amathuba onawo, iinzingo ziza kude ziphuqeke ziwe phantsi zide
ziphele. Amanye amadabi obomi athatha iminyaka ngeli xesha amanye ethatha
ithutyana elincinci. Umngeni ngala athatha ixesha elide ngokuba xa ziqala ukulunga
izinto ziye maxa wambi ziqala ukulunga kancinci-kancinci. Kuye kube nzima
ukuqaphela loo mtyhi kodwa xa uthe wawuqaphela, wubambe ngazo zozibini uze
uwuvuyele.
                   [Sicatshulwe kwimagazini iBONA, kaMatshi 2016, iphepha lama-60, saze sahlelwa]

                                                               AMANQAKU ECANDELO B:                   10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           8                                            DBE/2018
                                            SCE

ICANDELO C: IZAKHI NEMIQAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

UMBUZO 3: UKUHLALUTYA ISIBHENGEZO-NTENGISO

Funda le ntengiso (ISICATSHULWA D) ingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe
kuyo.

ISICATSHULWA D

                                        [Sicatshulwe kwi-intanethi-www.google.com]

3.1      Xela imveliso ethengiswayo kwesi sibhengezo-ntengiso.                                        (1)

3.2      Sijoliswe koobani esi sibhengezo-ntengiso?                                                   (1)

3.3      Nzuzo ni efunyanwa ngokusebenzisa le mveliso ikwesi sibhengezo-ntengiso?                     (2)

3.4      Loluphi   uluvo   olugxininiswa      ngumzobi       ngokubakho        kwamagqabi
         kwisibhengezo-ntengiso?                                                                      (1)
3.5      Sebenzisa isimnini 'lwemithambo' kwisivakalisi            sinike    intsingingiselo
         eyahlukileyo kule ikwisibhengezo-ntengiso.                                                   (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           9                                           DBE/2018
                                            SCE

3.6      Khetha impendulo echanekileyo kwezi                 zingezantsi.     Nika     ulwimi
         olusetyenziswe kwisivakalisi esilandelayo:

         'Isimbambazeli samachiza emvelo.

         Ulwimi ...

         A       olugweba lugqibe.
         B       olujija ingqondo.
         C       olucalu-calulayo.
         D       oluveza icala elinye.                                                              (1)

3.7      Ubungayithenga wena le mveliso ithengiswa apha? Xhasa impendulo yakho.                     (2)
                                                                                                    [10]

UMBUZO 4: UKUQONDA EMINYE IMIBA YEMIDIYA

Funda ISICATSHULWA E esingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuso.

ISICATSHULWA E: IKHATHUNI

      IMFUNDO YILELI EYA EMPUMELELWENI
      ABAYEKA                        ABAPHUMELELA                   IMFUNDO
      PHAKATHI                          IMATRIKI                  EPHAKAMILEYO

                 1                             2                               3
                                            [Icatshulwe kwi-intanethi-alankennedy.blogspot.com]

4.1      Xela into eyenzeka kwibhokisi yokuqala.                                                    (1)

4.2      Chaza inkangeleko yobuso babafundi abasezantsi kweleli ekwibhokisi
         yoku-1.                                                                                    (2)

4.3      Mqondiso mni omelwe yileli eyaphukileyo kwibhokisi yoku-1?                                 (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1              10                                       DBE/2018
                                               SCE

4.4      Nika isichasi segama 'abaphumelela' elikwibhokisi yesi-2.                                   (2)

4.5      Ucinga ukuba kutheni ingumyinge wama-25 eepesenti yabafundi abazelwe
         emva kwenkululeko abaphumelela imatriki?                                                    (2)

4.6      Cebisa abafundi abawileyo kwileli ekwibhokisi yoku-1.                                       (2)
                                                                                                     [10]

UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI NGOKUCHANEKILEYO

Funda ISICATSHULWA F, esineempazamo ezithile ezenziwe ngenjongo uze
uphendule imibuzo esekwe kuso.

ISICATSHULWA F

                                     INDLELA NEMPUMELELO

1     Sisonke apha emhlabeni sifuna impumelelo. Kuba sifuna yona sisebenza
      nzima ngabanye sinyeke ukonwaba phezu kwemizamo yethu sakuba siyekile
      ukusebenza.Kungenxa yale mizamo uthi ubone abantu besenza izinto
      ezibukekayo, ezincomekayo,ezintle nezibalulekileyo.

2     Indlela eya empumelelweni iyenyuka. Ohamba ngayo kunyanzeleka aqinise 5
      umqolo azame ngako konke anako ukufikelela kwiqondo abenyeke
      ukufikelela kulo esazi uya kube uyiphumezile yonke imizamo yakhe ebomini.
      Akulula ukuhamba le ndlela, kuba inamathambeka, imilambho
      enemigxobhozo,amadike, amahlathi amnyama nemiba ethile emxinwa
      yobomi.                                                                   10

3     Ohamba le ndlela udibana nezinto ezidlikidla iinzame zakhe. Zimbi ziba
      ngumqobo endleleni yakhe. Uthi omnye akubethwa ngamaqhwa
      kwiingxingwa zale ndlela akhethe ukubuya umva anganyamezeli selekufuphi
      empumelelweni.

4     Ubom busibeka kwiimeko ngeemeko ekufuneka sizinyamezele endleleni 15
      yethu. Umzekelo ukho kwizinto ezininzi esizibonayo umhla nezolo. Uthi
      umbumbi wengqayi akuba eyibumba ithi yakuqhekeka abumbe enye ade
      awufeze umsebenzi wakhe. Indoda efumana isivuno esihle yileyo iwusebenza
      ngenyameko umhlaba wayo.
                          [Sicatshulwe kwincwadi ethi IMIBA YOBOMI ebhalwe nguGS Mabusela,
                                                                iphepha 81–82 saze sahlelwa]

5.1      Sesiphi isigaba sentetho esikrwelelwe umgca ngaphantsi kwisivakalisi?

         Sisonke apha emhlabeni sifuna impumelelo.                                                   (1)

5.2      Sisetyenziswe njani isakhi u-si esibhalwe ngqindilili kwisenzi esikwisivakalisi
         esilandelayo?

         Kuba sifuna yona sisebenza nzima ngabanye sinyeke ukonwaba phezu
         kwemizamo yethu sakuba siyekile ukusebenza.                                                 (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1          11                                     DBE/2018
                                           SCE

5.3      Nika intsingiselo yebinzana 'aqinise umqolo' elisetyenziswe kwisivakalisi
         esilandelayo.

          Ohamba ngayo kunyanzeleka aqinise umqolo …                                          (1)

5.4      Bhala imo elandulayo yesenzi' ukuhamba' kwesi sivakalisi silandelayo.

         Akulula ukuhamba le ndlela.                                                          (1)

5.5      Lungisa isiphene kwisibizo esibhalwe ngqindilili kwisicatshulwa.                     (1)

5.6      Senze msebenzi mni isichazi esikrwelelwe umgca ngaphantsi?

         … amahlathi amnyama …                                                                (1)

5.7      Siphuhlisa eyiphi intsingiselo isichazi esikrwelelwe umgca ngaphantsi?

         Uthi omnye akubethwa ngamaqhwa kwiingxingwa zale ndlela ...                          (2)

5.8      Sebenzisa isiqu sesenzi u-bumba wakhe             isivakalisi size   sithabathe
         iinjongosenzi ezimbini.

         Uthi umbumbi wengqayi akuba eyibumba ithi yakuqhekeka abumbe enye ade
         awufeze umsebenzi wakhe.                                                             (2)
                                                                                              [10]

                                                         AMANQAKU ECANDELO C:                 30
                                                            AMANQAKU EWONKE:                  70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa HL P2 May-June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2018/ec9d9591-11df-4e21-b72a-40623222a98a) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2018/ffc66f7b-9476-4b5f-bcf9-9933b7b036df) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2016/36dae255-7dc3-4a53-890f-14a109047f80) — isiXhosa HL · QP · 2016 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2018-memo/3a8bd66c-71e3-44f1-a955-813f45a93a3f) — isiXhosa HL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2018/12e70e07-e0f5-4810-b00f-a5e627c823e1) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2018/4b9740ec-e54d-4067-b88f-93342631de6a) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [ISIXHOSA HL P1 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-memo-gr12-sept-2025-watermark/d61da289-7a98-4204-84e7-ba0a8206f429) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA HL P3 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-memo-gr12-sept-2025-watermark/fba1d302-d085-47cd-bee2-513282cac780) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025-mg/84b5db34-ace8-41ee-9524-c8517ac6b171) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2025-mg/b4f21d74-9dc5-4e7d-8fbd-4654b4536d22) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025-mg/7d3626eb-631c-40f6-893a-fadbe86c8359) — Memo · 2025 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
