# isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2016 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exams 2016, 10 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2016-memo/0b4fa5e9-464c-413f-8950-8ef5323d666f
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2016
- Exam period: NSC November Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2016-memo/0b4fa5e9-464c-413f-8950-8ef5323d666f)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC November Exams · 2016 · isixhosa. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa HL P1 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2016/364feb43-38d1-436e-afdb-9c8161885aac) — QP · 2016 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

                      ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                               IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                        NOVEMBA 2016

                                        IMEMORANDAM

AMANQAKU: 70

                          Le memorandam linamaphepha ali-10.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                          Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1       2                         DBE/Novemba 2016
                                        NSC – Imemorandam

QAPHELA:

•   Le memorandam yenzelwe ukuba ibe sisikhokelo kubamakishi.
    Ayenzelwanga ukuba ibe ngummiselo ogqibeleleyo.
•   Iimpendulo zabafundi mazithathelwe ingqalelo ngokokuchaneka kwazo.
•   Iimpendulo mazihlolwe ngokupheleleyo namanqaku anikezelwe apho
    kufuneka anikezelwe khona ngokwezigqibo ezithatyathwe kwintlanganiso
    yokubeka umakisho emgangathweni.
•   Imemorandam iya kuxoxwa phambi kokuba kuqalwe ukumakisha.

IMIYALELO KUBAMAKISHI

Umakisho lwesicatshulwa sokufundela intsingiselo nokuqonda:

•   Ngenxa yokuba kugxininiswa ekufundeni ngokuqonda, akufanelekanga ukuba
    upelo olugwenxa neemposiso zolwimi kwiimpendulo zezivakalisi zinyityelwe
    amanqaku ngaphandle kokuba ezo ziphene zitshintsha intsingiselo yempendulo
    elindelekileyo. Iimposiso ezikhoyo maziqatshelwe ngokukrwelelwa.
•   Kubaviwa abasebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi ngobunjalo bawo,
    olungesiso isiXhosa, musa ukuwathathela ingqalelo lawo magama anjalo,
    kananjalo banganyityelwa manqaku xa ngaba iimpendulo ezinikiweyo zinembadla.
    Ngokunjalo ukuba igama elisuka kolunye ulwimi lisetyenziwe kwitekisi kwaye
    impendulo ifuna elo gama, oko kwamkelekile.
•   Kwimpendulo apho ziliqela iimpendulo ezichanekileyo akunikwa manqaku
    ngeempendulo ezingu-EWE/HAYI, NDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI kuphela.
    Anikwa kuphela ngesizathu/ukuxhasa/nokuzakuzelela impendulo.
•   AKUNIKWA manqaku ngeempendulo ezingu-YINYANI/BUBUXOKI, okanye
    YINYANI/LULUVO kuphela. Anikwa kuphela ngesizathu/ukuxhasa/nokuzakuzelela
    impendulo.
•   Apho kulindeleke iimpendulo ezigama linye aze umviwa anike isivakalisi, nika
    amanqaku ukuba ngaba igama elifanelekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi
    okanye ligqanyisiwe.
•   Kwimibuzo apho kulindeleke iimpendulo ezimbini/ezintathu, aze umviwa adwelise
    uluhlu lweempendulo, makisha kuphela ezimbini/ ezintathu zokuqala.
•   Iilwimi zengingqi neziyelelani zesiXhosa zamkelekile.
•   Kwimibuzo ekulindeleke ukuba umviwa akhethe impendulo echanekileyo,
    makwamkelwe zombini, ukutsho oko unobumba ohambelana nempendulo
    echanekileyo KUNYE/OKANYE nempendulo echanekileyo ebhalwe ngokuzeleyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1          3                           DBE/Novemba 2016
                                           NSC – Imemorandam

ICANDELO A: ISICATSHULWA SOKUQONDA

UMBUZO 1: UKUFUNDELA INTSINGISELO NOKUQONDA

1.1      Kungenxa yendlela abantu abangaluxabisanga ngayo ulwimi lwabo.√√                     (2)

1.2      C.Abantu abasenolwazi oluncinci√/C√/Abantu abasenolwazi oluncinci.√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                   (1)

1.3      Uxambuliswano lubangelwa kukukhalaza kwesizwe saseFransi, sikhalazela
         ukuxatyiswa kolwimi lwamaNgesi ngabantu abalwimi isisiFrentshi.√√/
         Lubangelwa kukufuthaniselwa kolwimi lwesiFrentshi sisiNgesi.√√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                   (2)

1.4      AmaNgesi aziphindezela ngokugrogrisa ukuba azimisele ukuxwantsula onke
         amagama esiFrentshi kulwimi lwesiNgesi.√√                                            (2)

1.5      Luyalambatha√/ Luyasilela.√

         (Nayiphi na kwezi)

         Umxholo wesi sincoko uyalambatha.√/
         Abantwana bayasilela kumsebenzi wabo wesikolo ngenxa yokonqena.√

         (Nasiphi na isivakalisi esiphuhlisa intsingiselo echanekileyo yokulambatha/
          ukusilela)                                                                          (2)

1.6      AmaNgesi aqokelele ulwimi lwesiXhosa alufaka encwadini.√√                            (2)

1.7      Umntwana womXhosa usiwe esikolweni akafundiswa nje ukubhala ulwimi
         lwakhe koko nolo lwasemzini.√√/Imfundo isetyenziselwe ukuba ibe sisixhobo
         senguquko ngamaNgesi.√√/Imfundo isetyenziselwe ukuba ibe sisixhobo
         sokuhlumisa, nokukhusela iimbono nezimvo zabasemagunyeni.√√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                   (2)

1.8      Umbhali uveza ingcamango yokuthabatheka√ kwabantu lulwimi lwesiNgesi
         mandulo nangoku.√ Umbhali uveza ingcamango yokukhukuliseka√ kwabantu
         lulwimi lwesiNgesi mandulo nangoku.√ Umbhali uveza ingcamango yokuthi
         phithi√ kwabantu lulwimi lwesiNgesi mandulo nangoku.√ Umbhali uveza
         ingcamango yokuthimbeka√ kwabantu lulwimi lwesiNgesi mandulo
         nangoku.√ Umbhali uveza ingcamango yokuthathela phezulu√ kwabantu
         ulwimi lwesiNgesi mandulo nangoku.√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                   (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1                4                          DBE/Novemba 2016
                                                 NSC – Imemorandam

1.9      Izinxibamxhaka      eziziijaji    zafika√   ziwunduzelisa   ngemithika   enkundleni
         yamatyala.√

         (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                        (2)

1.10     Sityhila ukuba umbhali uyanyemba.√√/ Sityhila ukuba umbhali uyenyelisa.√√/
         Sityhila ukuba umbhali akababoneli ntweni.√√/ Sityhila ukuba umbhali
         ubajongele phantsi.√√/ Sityhila ukuba umbhali uyabadelela.√√

         (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                        (2)

1.11     Ubethelela ingcingane yokokuba aba bantu athetha ngabo ngamaXhosa.√√/
         Kule nkundla akukho hlanga lumbi ngaphandle kwamaXhosa.√√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                         (2)

1.12     Ewe luyaphela kuba abantu abantetho isisiXhosa abaluxabisanga.√√/Ewe
         luyaphela kuba lufuthaniselwa sisiNgesi nesiZulu.√√/

                                                 OKANYE

         Hayi alunakubhanga               kuba   lubhaliwe.√√/Hayi   alunakubhanga      kuba
         lusafundiswa.√√

         (Nayiphi na impendulo yomfundi echanekileyo iya kwamkeleka)                                (2)

1.13     Lulwimi lwezandla√ kuba isimboli nganye imele unobumba.√/ Lulwimi
         lwemiqondiso√ kuba isimboli nganye imele unobumba.√/ Lulwimi lwabantu
         abangakwazi kuthetha√ kuba isimboli nganye imele unobumba.√/ Lulwimi
         lwesayini√ kuba luthethwa ngabantu abangakwazi kuthetha.√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                         (2)

1.14     Lwahluke ngokuba kusetyenziswa amalungu omzimba okanye izandla xa
         luthethwa.√√/ Umqondiso osetyenziswayo unentsingiselo enye kwiilwimi
         zonke.√√ Ulwimi lwemiqondiso uluqonda ngokubona imiqondiso.√√

         (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                        (2)

1.15     IsiNgesi√/isi-Afrikansi√/isiXhosa√/isiSuthu√/isiZulu√/isiVenda√ isiTsonga√/
         isiPedi√/isiTswana√/isiNdebele√/isiSwazi√/ulwimi lwemiqondiso.√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                         (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1         5                           DBE/Novemba 2016
                                          NSC – Imemorandam

1.16     Isicatshulwa A sithetha ngeelwimi gabalala ezifana nesiNgesi, isiXhosa,
         isiZulu nesiFrentshi ukanti isicatshulwa B sithetha ngolwimi lwezandla/ulwimi
         lwemiqondiso kuphela.√√ Kwisicatshulwa A kuthethwa ngeelwimi zomlomo
         ukanti kwisicatshulwa B kuthethwa ngolwimi oluthethwa ngezandla okanye
         ngemiqondiso.√√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                  (2)

                                                        AMANQAKU ECANDELO A:                 30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1        6                           DBE/Novemba 2016
                                         NSC – Imemorandam

ICANDELO B: USHWANKATHELO

UMBUZO 2: UKUSHWANKATHELA NGAWAKHO AMAZWI

Sebenzisa ezi ngongoma zingundoqo zilandelayo           ekufuneka    zibandakanywe
ngabaviwa kwisishwankathelo njengesikhokelo.

Naziphi na iingongoma ezichanekileyo ezisi-7 ezibhalwe ngokomhlathi mazimakishwe.
(izivakalisi mazinamathelane)

                 UCAPHULO                                 IINGONGOMA
1.   'Ngemihla yakudala kwakunzima       1. Mandulo unxibelelwano phakathi kwabantu
     ukuqhagamshelana kwabantu.'            lwalungelula.
2.   'Abemi bendawo ukuze bazi ukuba     2. Abahlali bendawo babeziva iindaba
     kuqhubeka ntoni kuleya kwakuye         zezinye iindawo ngokuthi bandwendwele
     kufike abahambi abahambela             iindawo xa behambela imicimbi
     imicimbi ngemicimbi enjengokucela      eyahlukeneyo.
     intombi, ukubika umkhuhlane
     okanye ukwazisa umphanga.'
3.   'Abanye babeziva emthonjeni         3. Elinye iqela labantu beliziva iindaba xa
     nasehlathini xa kuthezwa iinkuni,      kuyiwa kukhiwa amanzi okanye kuyiwe
     bazidlulisele kwabangekaziva.'         kuthezwa, zenze umtyhutyhumezo ukuya
                                            kwabo bangazivanga
4.   'Bekusakuphuma izijoli              4. Izithunywa bezithunywa ukuba ziye
     ziwutyhutyhe loo mmandla               kusasaza iindaba ezivela ezinkosini kuloo
     zihambisa naluphi na udaba             ngingqi.
     olusuka ezinkosini ezazilawula
     ngelo xesha.'
5.   'Yonke loo nto yatshintshwa         5. Yonke inquleqhu yokusasaza iindaba
     kukufika kwala mabandla                yaguqulwa kukufika kwabamhlophe
     aphesheya kolwandle athi eza           abazisa iindlela ezintsha zonxibelelwano.
     neendlela ezintsha
     zoqhagamshelwano.'
6.   'Ukuvela kweemoto noololiwe         6. Ubukho beemoto noololiwe kuyiphucule
     kuncede kakhulu ekubeni                kakhulu indlela yokundwendwelana
     kuhanjelwane xa kukho imfuneko.'       kwabantu
7.   'Lukho nakwezomoya                  7. Abantu banokunxibelelana nangomoya
     uqhagamshelwano.'                      hayi ngenyama kuphela

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1          7                            DBE/Novemba 2016
                                           NSC – Imemorandam

UKUBHALWA NGOKOMHLATHI

QAPHELA: Oku kulandelayo ngumzekelo nje kuphela. Akungommiselo kwaye
         makusetyenziswe ngobuchule.

                                 UQHAGAMSHELWANO

Mandulo unxibelelwano phakathi kwabantu lwalungelula. Abahlali bendawo babeziva
iindaba zezinye iindawo ngokuthi bandwendwele iindawo xa behambela imicimbi
eyahlukeneyo. Elinye iqela labantu beliziva iindaba xa kuyiwa kukhiwa amanzi okanye
kuyiwe kuthezwa, zenze umtyhutyhumezo ukuya kwabo bangazivanga. Izithunywa
bezithunywa ukuba ziye kusasaza iindaba ezivela ezinkosini kuloo ngingqi. Yonke
inquleqhu yokusasaza iindaba yaguqulwa kukufika kwabamhlophe abazisa iindlela
ezintsha zonxibelelwano. Ubukho beemoto noololiwe kuyiphucule kakhulu indlela
yokundwendwelana kwabantu. Abantu banokunxibelelana nangomoya hayi ngenyama
kuphela.

                                                                         [70 amagama]

Ukumakisha isishwankathelo:

Isishwankathelo masimakishwe ngolu hlobo:

•   Ulwabiwo-manqaku:

    o    Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (inqaku ngengongoma nganye)
    o    Amanqaku ama-3 olwimi.
    o    Amanqaku ewonke: 10

•   Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa besebenzise amazwi abo:

    o    1–3 amanqaku achanekileyo: Nika inqaku eli-1 lolwimi.
    o    4–5 amanqaku achanekileyo: Nika amanqaku ama-2 olwimi.
    o    6–7 amanqaku achanekileyo: Nika amanqaku ama-3 olwimi.

•   Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa becaphule.

    o    6–7 amanqaku acatshulweyo: akunikezelwa manqaku olwimi.
    o    1–5 amanqaku acatshulweyo: nikezela inqaku libe li-1 lolwimi.

QAPHELA:

    •   Isakhiwo:
        Nokuba isishwankathelo sakhiwe ngesakhiwo esigwenxa masimakishwe.
    •   Ubalo magama:
        o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
           lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
           ngokungachanekanga
        o Ukuba umviwa udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ukuya kumagama ama-5
           ngaphezulu kwaqingqiweyo ungawahoyi alandelayo.
        o Izishwankathelo ezifutshane kodwa zinazo zonke iingongoma
           ezilindelekileyo mazinganyityelwa manqaku.

                                                         AMANQAKU ECANDELO B:                 10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1         8                          DBE/Novemba 2016
                                          NSC – Imemorandam

ICANDELO C: ULWIMI NGOKUSEMXHOLWENI

Umakisho lweCANDELO C:

•     Upelo
      o    Iimpendulo ezinegama elinye mazimakishwe nokuba upelo lugwenxa,
           ngaphandle kokuba isiphene sitshintsha intsingiselo yegama.
      o    Kwiimpendulo ezizivakalisi ezipheleleyo, upelo olugwenxa malunyityelwe
           amanqaku ukuba impazamo ikwimigaqo yolwimi ehlolwayo.
      o    Xa kuhlolwa izifinyezi impendulo mayibonakalise ukusetyenziswa
           kweziphumlisi ngokuchanekileyo.

•     Ulwakhiwo kwizivakalisi malubhalwe ngemigaqo yegrama echanekileyo
      nangezivakalisi ezipheleleyo/ngokomyalelo.
•     Kwimibuzo ekulindeleke ukuba umviwa akhethe impendulo echanekileyo,
      unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE nempendulo
      echanekileyo ebhalwe ngokupheleleyo, iyamkeleka.

UMBUZO 3: UKUHLALUTYA INTENGISO

3.1       Kuthengiswa      uNandos.√/Kuthengiswa   inyama     yenkuku.√/Kuthengiswa
          inyama.√

          (Nayiphi na kwezi)                                                                  (1)

3.2       Ulwimi oluthethwa nguNomsa sisiXhosa√/Ndithe xa bendingcamla ikofu
          eshushu lwatsha ulwimi lwam.√/ Ulwimi analo uMamgobhozi wofika
          exabanisa abantu ngokuthetha izinto ezingezizo.√UMamgobhozi unolwimi
          wofika exabanisa abantu ngokuthetha izinto ezingezizo./ Ungakhe ulinge
          uxelele uNomatse iindaba zakho kuba unolwimi, zakwaziwa ngumntu
          wonke.√

          (Nasiphi na isibini seempendulo zabafundi ezichanekileyo ziya kwamkeleka)           (2)

3.3       Le ntengiso ijoliswe kumntu wonke oyityayo inyama yenkuku√/ ijoliswe
          kubantu abathanda inyama eyojiweyo√/ ijoliswe kubantu abathanda inyama
          ebabayo.√

          (Nayiphi na kwezi)                                                                  (1)

3.4       Umbhali usebenzise ifonti ukutsala       umdla    wabathengi.√√/    Umbhali
          usebenzise ifonti ukuloba abathengi.√√

          (Nayiphi na kwezi)                                                                  (2)

3.5       Ibalasele ngokuba inyama yakhona yenkuku ayiphekwa koko yojiwe
          emlilweni.√√/ Inyama inongwe ngeperi-peri enambithekayo.√√ Ibalasele
          ngobumnandi/ ngencasa.√√

          (Nayiphi na kwezi)                                                                  (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1          9                           DBE/Novemba 2016
                                           NSC – Imemorandam

3.6      Ewe, ukwazile ukusebenzisa ulwimi oluchukumisa imizwa yokunambitha/
         ulwimi olucengayo/ ulwimi olulukuhlayo noluqhathayo.√√                               (2)
                                                                                              [10]

UMBUZO 4: UKUQONDA EMINYE IMIBA YEMIDIYA

4.1      Baseklasini√/ basesikolweni√/ base-ofisini.√

                                                                                              (1)
         (Nayiphi na kwezi)

4.2      Kukho ibhodi√/ kukho idesika√/ kukho isitulo√/ kukho itafile√/ kuthethwa
         ngamanqaku omfundi√/ kukho utitshala, umfundi nabazali.√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                   (1)

4.3      Isityhilela ukuba udakumbile.√/Isityhilela ukuba ufile ziintloni.√/Isityhilela
         ukuba udanile.√/ Isityhilela ukuba uyoyika.√/ Isityhilela ukuba uyazisola.√/
         Isityhilela ukuba unxunguphele.√/ Isityhilela ukuba uzithobile.√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                   (1)

4.4      B. Ibonisa umsindo√/ B√/ Ibonisa umsindo.√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                   (1)

4.5      Ibonisa ukuba usemagunyeni.√/ Ibonisa ukuba uqinisekile ngesiqu sakhe.√/
         Ibonisa ukuba uzithembile.√/ Ibonisa ukuba uyaziva.√ Ibonisa ukuba
         ungutitshala.√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                   (1)

4.6      Umntwana okwibhokisi yokuqala ukhangeleka edakumbile ukanti okwibhokisi
         yesibini ukhangeleka onwabile.√√/ Umntwana okwibhokisi yokuqala
         ukhangeleka emathile ukanti okwibhokisi yesibini ukhangeleka ehlekile.√√/
         Umntwana okwibhokisi yokuqala ukhangeleka eyekelele umzimba ukanti
         okwibhokisi yesibini ukhangeleka emi ngokuzithemba.√√ Umntwana
         okwibhokisi yokuqala ubonakalisa ukuba nembeko ukanti okwibhokisi
         yesibini ukhangeleka engenambeko.√√

         (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                  (2)

4.7      Iveza ukothuka.√/Iveza ukumangaliswa.√/           Iveza   umsindo.√/       Iveza
         ukuxakwa√/ iveza ukoyika.√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                   (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           10                         DBE/Novemba 2016
                                            NSC – Imemorandam

4.8      Imfundiso yeyokuba ngokuye kuhamba amaxesha izinto ziyaguquka
         ezikolweni.√√/ Indima edlalwa ngabazali nabafundi mandulo yahlukile
         kweyale mihla.√√/ Zitshintshile indlela ezenziwa ngazo izinto ezikolweni
         ngenxa yokutshintsha kwamaxesha.√√

         (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                               (2)
                                                                                           [10]

UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI NGOKUCHANEKILEYO

5.1      Sisetyenziswe njengesivumelanisi senjongosenzi.√                                  (1)

5.2      Ulu√thi lwale nzwakazi lude.√/ Um√thi ekwakhiwe ngawo le tafile womelele.√/
         Abantwana bebanga labaqalayo basebenzisa izi√nti njengezixhobo
         zokubala.√/ Ubu√thi atyholwa ngabo uNojayithi abunasihlahla.√

         (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                               (2)

5.3      Luhlobo loqhubeko.√                                                               (1)

5.4      Zinqine√/zingcokoce√/ zijace√/ ziceketheke.√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                (1)

5.5      Izindlu zethu zimkile kanti ezinye uzishiya zidlazalala.√                         (1)

5.6      zii√nkohlonkohlo nemikhuhlane ebantwini.                                          (1)

5.7      Sibonisa isenzeko esenziwayo yenye into kwenye√√/ isenzeko senzeka
         calanye.√√                                                                        (2)

5.8      Sizilibele izinto ezintle osenzele zona.√                                         (1)
                                                                                           [10]

                                                           AMANQAKU ECANDELO C:            30
                                                              AMANQAKU EWONKE:             70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa HL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2019-memo/11ce1754-257a-46aa-b26b-638f40b4a356) — isiXhosa HL · Memo · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2017-memo/b60c476c-9c18-4e90-87a1-e5d74a621619) — isiXhosa HL · Memo · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2015-memo/d48a61d2-ce3c-4c08-8381-899d59febcfd) — isiXhosa HL · Memo · 2015 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2016/b6fd5b7b-4fb2-485b-b6d7-bb4b0ff7ce04) — isiXhosa HL · QP · 2016 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2016/36dae255-7dc3-4a53-890f-14a109047f80) — isiXhosa HL · QP · 2016 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Feb-March 2016](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-feb-march-2016/c233f628-281c-432a-ae78-c49cdbc2cb6d) — isiXhosa HL · QP · 2016 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
