# isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC November Exams 2017 QP

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 question paper from the NSC November Exams 2017, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2017/2de22cd2-b318-43b6-95cb-3a4c9897293e
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC November Exams 2017 QP](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2017/2de22cd2-b318-43b6-95cb-3a4c9897293e)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC November Exams · 2017 · isixhosa. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2017-memo/b60c476c-9c18-4e90-87a1-e5d74a621619) — Memo · 2017 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

                      ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                               IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                        NOVEMBA 2017

AMANQAKU: 70

IXESHA: Iiyure 2

                              Olu viwo lunamaphepha ali-12.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           2                        DBE/Novemba 2017
                                            NSC

IPHEPHA LEMIYALELO NEENGCACISO

1.       Eli phepha lemibuzo LINAMACANDELO AMATHATHU:

         ICANDELO A:        Isicatshulwa sokuqonda                        (30)
         ICANDELO B:        Ushwankathelo                                 (10)
         ICANDELO C:        Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi       (30)

2.       Funda YONKE imiyalelo ngocoselelo.

3.       Phendula YONKE imibuzo.

4.       Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

5.       Krwela umgca ekupheleni KWECANDELO NGALINYE.

6.       Nombola iimpendulo ngokuchanekileyo ngokwendlela ezinonjolwe ngayo
         kwiphepha lemibuzo.

7.       Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE.

8.       Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

9.       Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

         ICANDELO A:        Imizuzu engama-50
         ICANDELO B:        Imizuzu engama-30
         ICANDELO C:        Imizuzu engama-40

10.      Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           3                    DBE/Novemba 2017
                                            NSC

ICANDELO A: ISICATSHULWA SOKUQONDA

UMBUZO 1: UKUFUNDELA INTSINGISELO NOKUQONDA

Funda IZICATSHULWA A no B, uze uphendule imibuzo esekwe kuzo.

ISICATSHULWA A

                                        UKUZAMA
1     Ukuzama yimpilo yethu yemihla ngemihla. Sonke sizama impumelelo
      ngemigudu esithi siyenze sinethemba sakuphumelela ngayo. Yindlela esiphila
      ngayo le sonke ehlabathini. Ayikho into efunyanwa lula. Oku sikubona
      kusenzeka phambi kwethu yonke imihla. Sibabona abantu bexhabashile
      bambi bephangela ngethemba lokuba bakuphumelela ngenye imini. 5
      Abanye bafinyeze emifutshane imibhinqo bezama impumelelo ngokuziphilela.
      Maninzi amabali endithembayo umfundi ngamnye ukhe wanabali alibaliselwa
      ngumntu emxelela ngendlela awazama ngayo wayifumana impumelelo
      awayeyifuna.
2     Emakhaya emaXhoseni ubona lonke ixesha abantu bephathelela emasimini 10
      abo belima, behlakula bezicoca ngandlela zonke benethemba bakuzuza
      impumelelo ngemizamo yabo. Ezidolophini apho izinto zithengwa ngemali
      ingulowo umntu uzama ngandlela zonke ukufumana ukuphila ukuze abenako
      ukondla intsapho yakhe nesiqu sakhe. Kwizikhululo zeebhasi nakwiindawo
      ekunyakazela kuzo uya kufika kuphithizela bebaninzi abantu abathengisa 15
      izinto ezahlukeneyo nokutya. Abanye kwaba bathengisi bade ngengeniso
      yabo abayigcinayo bagqibele ngokuvula amashishini amakhulu. Abanye
      kwaba bantu bathi ngenxa yemizamo yabo babe nako ukufundisa abantwana
      babo. Mininzi kakhulu imizekelo esinayo umntu ngamnye engqondweni yakhe
      yabantu abazame baphumelela.                                            20
3     Apho kukho into entle ikwakho nembi. Kwaba bantu bazama ukuphumelela
      babakho nabazama impumelelo yabo ngokuphanga abantu, ukuqhekeza
      nangezinye iindlela ezihlupha ulonwabo lwabantu. Igqiza eliqhekezayo lithi
      lizama impumelelo. Bakho nabo abaphanga abantu emathafeni nakwiindawo
      ababalalela kuzo. Belifumene ixhoba bazincoma ukuba bazamile ngaloo mhla. 25
      Ukutya igazi labanye abantu akumsi ndawo umntu, kumbizela ukufa,
      amabhadi ukonzakala nokubanjwa. Ayinyaniso emsulwa amazwi abhekiswa
      ku-Adam no-Efa nguYehova mhla wabagxotha emyezweni wase-Edeni esithi
      baya kutya ukubila kwamabunzi abo. Wonke umntu ubila ibunzi ukuze
      afumane ukuphila kwakhe. Kufuneka ezamile nokokuba yena ucinga iimeko 30
      azimvumeli. Akukho mntu uphumelela kuphele ngokuphanga abanye abantu.
      Lowo usisisulu sokwenzakala, ukufa nentolongo.
4     Sikwanayo nemizekelo yokuzama nakwicala lemfundo. Apha sibona abantu
      abaninzi abathi baphumelele ngokuzama. Omnye uthi kuba waphuma
      esikolweni ngenxa yokungaphumeleli kwabazali bakhe ukumqhubela 35
      phambili emfundweni yakhe azibone sele sebenza. Esebenza njalo ukuba
      ungumntu onenjongo uzimisela ukuzama afunde nabucala. Zininzi
      izikolo apho kufunda khona abantu abadala. Ekhondoze kwezi zikolo
      angazibona sele fikelela kwiqondo lemfundo awayeyinqwenela baza abazali
      bakhe boyisakala ukumfundisela yona.                                    40

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                 Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1             4                              DBE/Novemba 2017
                                              NSC

      Elinye igatyana lomfana laswelekelwa ngunina emva kokuba liphumelele
      ibanga lesithoba. Esweleka nje unina uyise wayesele wasweleka kudala.
      Kwabanzima kulo mfana kuba unina lowo yayikukuphela komzali wakhe
      nomntu owayemfundisa. Akuba eswelekile unina wafuna umsebenzi
      wasebenza. Wazimisela akuba ezigqibe zonke iingxaki zakhe uza kuzifundisa 45
      bucala. Okunene wayenza loo nto iminyaka emininzi ezincame zonke iziyolo
      azibona zihanjwa ngabalingane bakhe. Wayenethemba lokuba ngenye imini
      uya kuze aphumelele kumzamo wakhe asifumane isidanga awayesinqwenela.
      Emva kweminyaka elishumi elinesihlanu emana ukuwa phantsi kwiimviwo
      zakhe, aphumelele kwezinye wada wasifumana isidanga sakhe seBA. 50
      Ngexesha wayefunda zazimxelela iintanga zakhe ukuba udlala ngexesha
      kwaye uhluphana nengqondo yakhe ngokufunda emdala. Ephumelele waye
      wafundisa kwizikolo ezininzi. Ekugqibeleni wonyulwa wangumhloli wezikolo.

5     Ukuzama oku asinto ilula. Uthi umntu ezama zibe zikho iziphazamiso ezifuna
      ukuxaba kuloo ndlela azikhethele yona. Omnye ude alahleke emke nomsinga 55
      ayincame into abeyizama. Apho intliziyo ayibeka khona umntu uyafikelela.
      Umntu lo xa esiya endaweni ethile uyazi kakuhle indlela ahamba ngayo.
      Ephuma endlwini akazi uza kuqubisana nantoni na apho endleleni.
      Unokuqubisana nemvula, ilanga eligqatsayo, isaqhwithi nezinye izimbo zemo
      yezulu eguquguqukayo. Injalo nendlela esiyihambayo.                        60

6     Inye into efunekayo emntwini, lukholo nenzondelelo kwinto ayenzayo.
      Uthi omnye umntu ezama into ethile isuke yonakale esayizama njalo.
      Kwakwenzeka oku usuka aphele ithemba ngoko abonakale eyiyeka loo nto
      ebeyizama. Uyiyeka engazi nokokuba ibiseza kulunga. Ingaqale ilunge into
      iseza konakala kamva. Inye into efunekayo kumntu ngamnye kukuba 65
      azimisele kwinto ayenzayo enethemba kananjalo ukuba iya kuphumelela
      kamva.

7     Into ephazamisayo kukuba umntu lonke ixesha athembe ukuphumelela
      ngethamsanqa. Onjalo uthi lakungaphumeleli ithamsanqa asuke adakumbe,
      ayekelele ayeke nokuzama. Ziinzame zomntu ngamnye ezithi zimzisele 70
      impumelelo. Kungoko kufuneka umntu ngamnye azimisele kwinto ayenzayo.
      Ozamayo uyaphumelela.
                         [Sicatshulwe kwincwadi ethi IMIBA YOBOMI, ebhalwe ngu: MV Mabusela:
                                                              amaphepha 92–94 saze sahlelwa]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1              5                             DBE/Novemba 2017
                                               NSC

ISICATSHULWA B

                               [Ucatshulwe kwi-intanethi waze wahlelwa www.googlesearch.com]

IMIBUZO: ISICATSHULWA A

1.1      Nzuzo ni efumaneka ngokuzama? (Umgca1–2)                                                    (2)

1.2      Caphula isivakalisi esibonisa ukuba ukusebenza nzima yinto yomntu wonke.
         (Umhlathi woku-1)                                                                           (1)

1.3      Nika iimbono ezimbini zombhali malunga nendlela abantu abazama
         impumelelo ngayo. (Umgca 4–6)                                                               (2)

1.4      Zahluka njani iindlela abazuza ngazo impumelelo abantu basemaXhoseni
         nabasezidolophini? (Umgca 10–16)                                                            (2)

1.5      Inaluncedo luni kubathengisi ingeniso abayifumanayo? (Umgca 16–19)                          (1)

1.6      Veza icala elingalunganga lokufumana impumelelo. (Umgca 21–24)                              (1)

1.7      Zeziphi iziphumo zokufumana impumelelo ngokufunxa amandla abanye
         abantu? (Umgca 26–27)

         (Nika nasiphi na isibini.)                                                                  (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           6                        DBE/Novemba 2017
                                            NSC

1.8      Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo.

         Isaci 'ukubila ibunzi' sithetha:

         A     Ubaleka amanzi.
         B     Ukusula ukubila.
         C     Ukusebenza nzima.
         D     Ukusebenza kakuhle.                                                          (1)

1.9      Kunafuthe lini ukusokola kwabazali kwimfundo yabantwana? (Umgca 34–36)             (1)

1.10     Ufunde ntoni kule mpumelelelo yeli gatyana kuthethwa ngalo kumhlathi
         wesine?                                                                            (2)

1.11     Utyhila ntoni umbhali ngokusebenzisa igama ukuxaba? (Umgca 55)                     (2)

1.12     Kukuthini ukumka nomsinga? Cacisa. (Umgca 55)                                      (2)

1.13     Uyavumelana noluvo lombhali oluthi, 'Ingaqale ilunge into iseza konakala
         kamva'? Xhasa impendulo yakho. (Umgca wama-64–65)                                  (2)

1.14     Yinyani okanye bubuxoki uluvo lombhali ngempumelelo kumhlathi wesi-7.
         Xhasa impendulo yakho.                                                             (2)

IMIBUZO: ISICATSHULWA B

1.15     Kwenzeka ntoni kulo mfanekiso?                                                     (2)

1.16     Mqondiso mni obonisa ukuba umntu onyuka intaba ufuna uncedo.                       (1)

1.17     Yintoni injongo yomzobi ngokusebenzisa umfanekiso obonakala unobungozi
         KWISICATSHULWA B.                                                                  (2)

IMIBUZO: ISICATSHULWA A no B

1.18     Kwezi zicatshulwa zibini sesiphi esona siphuhlisa cacileyo injongo yombhali?
         Zathuza.                                                                           (2)

                                                        AMANQAKU ECANDELO A:                30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           7                      DBE/Novemba 2017
                                            NSC

ICANDELO B: USHWANKATHELO

UMBUZO 2: UKUSHWANKATHELA NGAMAZWI AKHO

ISICATSHULWA C sithetha ngokwenza intetho. Shwankathela esi sicatshulwa
simalunga nokubaluleka kokwenza intetho esidlangalaleni nendlela yokuyilungiselela.

QAPHELA:

1.       Isishwankathelo sakho masiquke iingongoma ezisiXHENXE ungedluli
         kumagama angama-70.
2.       Bhala umhlathi ongenaziphene usebenzise amazwi akho kangangoko unako.
3.       AKULINDELEKANGA ukuba ubhale isihloko xa ushwankathela.
4.       Bhala phantsi inani lamagama owasebenzisileyo wakugqiba.

ISICATSHULWA C

                                     UKWENZA INTETHO

Kule mihla siphila kuyo kuye kuba yimfuneko ukuba senze intetho esidlangalaleni,
sithanda singathandi. Zininzi iindawo aye umntu amenywe kuzo njengesithethi
sembeko. Uninzi lwethu alungawo amaciko kodwa kuye kunyanzeleke ukuba senze
intetho kubantu abangasiqhelanga nabalindele lukhulu kuthi okanye abangasazele
ntweni. Khumbula ukuba bazibazile iindlebe, bathatha amanqaku yaye nawe bakunika
amanqaku ukuba abawatsali.

Amaciko awaziwayo aye afumane ubunzima xa aye aqutyulwa ukuba athethe phambi
kweemeko ezithile. Imbangi yaloo nto kukuba kwintetho nganye zintathu izinto
ezibalulekileyo sisithethi, ngabaphulaphuli nodaba olo luza nesithethi. Siqhabalaka
nje okanye sidwekesha nje isithethi, abantu abasiphulaphuleyo basibeka esikalini,
bayasincoma, bayasigxeka, side siyokugqiba.

Ezinye izithethi zoyisakala zisaqala ukuwuvula umlomo. Nokuba sowuqutyulwe nceda
musa ukumisa ngaloo nto. Uthethela ntoni ke ukuba oku kuqutyulwa kukuxakekisile?
Yinto embi ukuqubula abantu ukuba bathethe kodwa kubi ngaphezulu ukuthi ebantwini
mabangalindeli nto kuwe kuba uqutyulwe. Usachitha xesha ngani na ungayeki
xa ungenanto yakuthetha.

Enye into ekhangelwa ngabantu yimbonakalo yesithethi. Sinomtsalane isithethi
esinxibe ngokufanelekileyo. Loo nto ayithethi ukuthi isithethi masihombe sibe
sisigcodololo, koko isinxibo sesithethi masilifanele elo theko yaye masisifanele
nesithethi eso. Imo yesithethi yenye into ebaluleke kunene. Sithenjiwe
ngabaphulaphuli isithethi esizithembileyo nesingekho manyonywana. Asinamtsalane
isithethi esinesinyalimani nesizicingelayo, ke ngoko ukuzithemba kwakho
makungakwenzi ubadluthulezise ngamazwi akho abo bakuphulaphuleyo.

Ukuphulaphula kuxhomekeka kubuchule besithethi. Intetho etyibilika kamnandi
nengenamdintsi iyazitsala iingqondo zabaphulaphuli. Okwesibini isithethi ngasinye
kufuneka siwazi umgangatho wabo bantu baza kusiphulaphula.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1             8                              DBE/Novemba 2017
                                              NSC

Intetho nganye ilungiselelwa abo bantu iza kwenziwa kubo.Ukuba intetho uyibhalile,
yifundisise ekhaya. Loo nto iyanceda ukuze ukwazi ukubhekisa ebantwini xa
seluyifunda, ungazifundeli.

Bubulumko ukuthetha ngombandela owaziyo, ngoko ukuba ucelwa ukuba wenze
intetho ngomcimbi ongawuqondiyo zicelele uxolo. Nalowo uwaziyo wulungiselele
kakuhle. Khumbula ukuba uza kuthetha kubantu abaqiqayo nabazaziyo ezinye izinto
oza kuzithetha kodwa loo nto mayingakutyhafisi umxhelo.

                                        [Sicatshulwe kwincwadi: Ugeme, ebhalwe ngu: HN Mjamba,
                                                                 amaphepha 25–26 saze sahlelwa]

                                                              AMANQAKU ECANDELO B:                   10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1              9                               DBE/Novemba 2017
                                               NSC

ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

UMBUZO 3: UKUHLALUTYA IINTENGISO

Funda le ntengiso (ISICATSHULWA D) ingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe
kuyo.

ISICATSHULWA D

                               [Sicatshulwe kwi-intanethi-www.google.com, saza sahlelwa]

3.1      Ngowuphi lo mzi mveliso udidiyela le mveliso?                                                (1)

3.2      Ijoliswe koobani le ntengiso?                                                                (1)

3.3      Uphuhlisa ntoni umzobi ngokuveza izandla ezahlukeneyo kule ntengiso?                         (2)

3.4      Yintoni injongo yomthengisi ngokuzoba izandla ezininzi zibe yimbumba
         enkulu kunemveliso?                                                                          (2)

3.5      Lunxulumana njani uphawu lwekhaka olusebhotileni kunye nomsebenzi
         wale mveliso?                                                                                (2)

3.6      Isetyenziswa nini le mveliso ngabasebenzisi bayo? Xhasa impendulo yakho.                     (2)
                                                                                                      [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1              10                              DBE/Novemba 2017
                                               NSC

UMBUZO 4: UKUQONDA EMINYE IMIBA YEMIDIYA

Funda ISICATSHULWA E uze uphendule imibuzo esekwe kuso.

ISICATSHULWA E: IKHATHUNI

                                                                                      B

                     A               C

                                [Icatshulwe kwi-intanethi-www.google cartoon.com, yaza yahlelwa]

4.1      Nika izinto ezimbini ezibonisa ukuba akukho zinzo kule khathuni.                              (2)

4.2      Khetha isifaniso kwintetho eku-A.                                                             (1)

4.3      Khankanya izinto zibe MBINI ezibonisa umsindo kwinkangeleko yomntu ome
         ngaphambili oku-B.                                                                            (2)

4.4      Nika isithethantonye sesifanekisozwi u'tu'.                                                   (1)

4.5      Uphawu olusentla kwentloko yentombazana eku-C luveza ntoni ngeengcinga
         zayo?                                                                                         (2)

4.6      Yintoni injongo yomzobi ngale khathuni?                                                       (2)
                                                                                                       [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1            11                           DBE/Novemba 2017
                                             NSC

UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI NGOKUCHANEKILEYO

Funda ISICATSHULWA F, esineempazamo ezithile ezenziwa ngenjongo uze
uphendule imibuzo esekwe kuso.

ISICATSHULWA F

                              UKUHLEKA NOKUZIHLEKA

1     Ukuhleka sisiphiwo esadalwa kunye nomntu, ukuze abe nakho ukuzikhulula
      kwiimeko ezibuhlungu, ezilusizi okanye ezingathwaleki iimeko awayekuzo
      wabhenela ekuhlekeni kusasa, kwayintlazane ehleka, yaqina imini ehleka;
      anaba amathunzi okuhlwa esahleka. Yaba sisiqalo sokuphambana
      kwakhe eso.                                                             5

2     Ukuhleka kosana lolona hlobo lokuqala lokuhleka ekudalweni komntu,
      kwaye luxela ukuba luphilile, lonwabile, luyayithanda into yokubona abantu
      kweli lizwe litsha lufike kulo. Oku kukuhleka okunyulu, okungcwele, othi
      okuqwalaseleyo, wacinga ngako abe ngathi sel'efikile kwimida yezulu.
      Usana nokuba lolwaluphina uhlanga nokuba lolotshaba lwakho olukhulu, 10
      soloko luthandeka kumntu oneengqondo zakhe ezipheleleyo. Umntu
      ophakamisa isandla sakhe atyumze usana akafanele kuphila.

3     Zikho nezinye iintlobo zokuhleka, kodwa kokwam ukucinga ubuninzi bazo
      busuka kukuzikhulula kwiimeko ezibuhlungu, ezilusizi nezingathwalekiyo.
      Khangela xa ufuna ukuphelisa ukudinwa okanye isithukuthezi; xa ufuna 15
      ukuphelisa imfaninye edikayo yobom, usuka ufune into ehlekisayo, nokuba
      ngumntu; nokuba yincwadi, nokuba ngumfanekiso bhanya-bhanya. Ithi nokuba
      indoda seyindala ikhe ngale mizuzu ibuyele ebuntwaneni, ihleke
      ukulinganiswa kokuhamba kwenkawu; okanye ukukrazuka kwebhulukhwe
      engamlinganiyo umniniyo noxa eyithanda yena.                             20
                         [Sicatshulwe kwincwadi KHAWUFAN'UCINGE, ebhalwe ngu: GS Budaza,
                                                               iphepha-19, saza sahlelwa]

5.1      Siphuhlisa eyiphi intsingiselo isakhi esikrwelelwe umgca ngaphantsi kweli
         binzana lingezantsi?

         'Ukuhleka sisiphiwo esadalwa kunye nomntu, ukuze abe nakho ukuzikhulula
         kwiimeko ezibuhlungu' (Umgca 1–2)                                                       (1)

5.2      Asetyenziselwe ntoni amagama akrwelelwe umgca ngaphantsi kwibinzana
         elingezantsi.

         '... ekuhlekeni kusasa, kwayintlazane ehleka, yaqina imini ehleka; anaba
         amathunzi okuhlwa esahleka.' (Umgca 3–4)                                                (1)

5.3      Lithetha ukuthini ibinzana elibhalwe ngqindilili?

         '... anaba amathunzi okuhlwa ...' (Umgca 4)                                             (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           12                           DBE/Novemba 2017
                                            NSC

5.4      Lungisa isiphene kweli binzana lilandelayo.

         'Usana nokuba lolwaluphina uhlanga nokuba lolotshaba lwakho olukhulu ...'
         (Umgca 10)                                                                          (1)

5.5      Bhala eli binzana lilandelayo libe kwixesha eliya kuza.

         'Umntu ophakamisa isandla sakhe ...' (Umgca 11–12)                                  (1)

5.6      Bhala ingxelo ntetho yebinzana elilandelayo. Qala ngolu hlobo:
         Umbhali uthe ...

         'Zikho nezinye iintlobo zokuhleka, kodwa kokwam ukucinga ubuninzi bazo
         busuka kukuzikhulula kwiimeko ezibuhlungu, ezilusizi nezingathwalekiyo.'
         (Umgca 13–14)                                                                       (1)

5.7      Sebenzisa izenzi ezikrwelelwe umgca ngaphantsi kwibinzana elilandelayo
         libhekise kwisininzi.

         'Khangela xa ufuna ukuphelisa ukudinwa okanye isithukuthezi; ...' (Umgca 15)        (2)

5.8      Bhala eli binzana lilandelayo libe kwimo elandulayo ugxile kumagama
         akrwelelwe umgca ngaphantsi.

         '... ukukrazuka kwebhulukhwe engamlinganiyo umniniyo noxa eyithanda
         yena.' (Umgca 19–20)                                                                (2)
                                                                                             [10]

                                                          AMANQAKU ECANDELO C:               30
                                                             AMANQAKU EWONKE:                70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa HL P3 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2017/2f742bf8-46cd-401e-9f1f-725c984f9e19) — isiXhosa HL · QP · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2017/c4dbded6-e5a4-45a1-9106-18c752644ab0) — isiXhosa HL · QP · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Feb-March 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-feb-march-2017/f024a28b-34a2-48b8-bd9a-74acb05b4733) — isiXhosa HL · QP · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2021/027b6a49-cc53-4e05-9cb4-fcf62f4e073b) — isiXhosa HL · QP · 2021 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2019/3bd6700c-024d-4baf-ad56-5a18c7c1a8f0) — isiXhosa HL · QP · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2016/364feb43-38d1-436e-afdb-9c8161885aac) — isiXhosa HL · QP · 2016 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [ISIXHOSA HL P1 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-memo-gr12-sept-2025-watermark/d61da289-7a98-4204-84e7-ba0a8206f429) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA HL P3 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-memo-gr12-sept-2025-watermark/fba1d302-d085-47cd-bee2-513282cac780) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025-mg/84b5db34-ace8-41ee-9524-c8517ac6b171) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2025-mg/b4f21d74-9dc5-4e7d-8fbd-4654b4536d22) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025-mg/7d3626eb-631c-40f6-893a-fadbe86c8359) — Memo · 2025 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
