# isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2023, 9 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2023-mg/5d63238a-8654-4b19-a9ef-eca336469df0
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2023-mg/5d63238a-8654-4b19-a9ef-eca336469df0)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · isixhosa. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2023/7f234418-5dc1-4178-8d1b-132a23612119) — QP · 2023 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                    NATIONAL
                               SENIOR CERTIFICATE

                                          IBANGA 12

                      ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                              IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                            ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

                                        NOVEMBA 2023

AMANQAKU: 70

                    Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-9.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                               Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1                2                 DBE/Novemba 2023
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

QAPHELA

   Esi sikhokelo sokumakisha senzelwe ukuba sibe sisikhokelo kubamakishi.
   Asenzelwanga ukuba sibe ngummiselo ogqibeleleyo.
   Iimpendulo zabafundi mazithathelwe ingqalelo ngokokuchaneka kwazo.
   Iimpendulo mazihlolwe ngokupheleleyo namanqaku anikezelwe apho kufuneka
    anikezelwe khona ngokwezigqibo ezithatyathwe kwintlanganiso yokubeka
    umakisho emgangathweni.
   Isikhokelo sokumakisha siya kuxoxwa phambi kokuba kuqalwe ukumakisha.

IMIYALELO KUBAMAKISHI

Umakisho lwesicatshulwa sokuqonda:

   Ngenxa yokuba kugxininiswa ekufundeni ngokuqonda, akufanelekanga ukuba
    upelo olugwenxa neemposiso zolwimi kwiimpendulo zezivakalisi zinyityelwe
    amanqaku ngaphandle kokuba ezo ziphene zitshintsha intsingiselo yempendulo
    elindelekileyo. Iimposiso ezikhoyo maziqatshelwe ngokukrwelelwa.
   Kubaviwa abasebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi ngobunjalo bawo,
    olungesiso isiXhosa, musa ukuwathathela ingqalelo lawo magama anjalo,
    kananjalo banganyityelwa manqaku xa ngaba iimpendulo ezinikiweyo zinembadla.
    Ngokunjalo ukuba igama elisuka kolunye ulwimi lusetyenziwe kwitekisi kwaye
    impendulo ifuna elo gama, oko kwamkelekile.
   Kwimpendulo apho ziliqela iimpendulo ezichanekileyo akunikwa manqaku
    ngeempendulo ezingu-EWE/HAYI, NDIYAVUMA/ANDIVUMELANI kuphela.
    Anikwa kuphela ngesizathu/ukuxhasa/nokuzakuzelela impendulo.
   AKUNIKWA manqaku ngeempendulo ezingu-YINYANI/BUBUXOKI, okanye
    YINYANI/LULUVO kuphela. Anikwa kuphela ngesizathu/ukuxhasa/nokuzakuzelela
    impendulo.
   Apho kulindeleke iimpendulo ezigama linye aze umviwa anike isivakalisi, nika
    amanqaku ukuba ngaba igama elifanelekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi
    okanye ligqanyisiwe.
   Kwimibuzo apho kulindeleke iimpendulo ezimbini/ezintathu, aze umviwa adwelise
    uluhlu lweempendulo, makisha kuphela ezimbini/ezintathu zokuqala.
   Iilwimi zengingqi neziyelelani zesiXhosa zamkelekile.
   Kwimibuzo ekulindeleke ukuba umviwa akhethe impendulo echanekileyo,
    makwamkelwe zombini, ukutsho oko unobumba ohambelana nempendulo
    echanekileyo KUNYE/OKANYE nempendulo echanekileyo ebhalwe ngokuzeleyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1                3                   DBE/Novemba 2023
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO A: ISICATSHULWA

UMBUZO 1: UKUFUNDELA INTSINGISELO NOKUQONDA

1.1      Iinzima√/ iintlungu√/iintshutshiso√ / iingxaki. √
         [Nasiphi isibini kwezi.]                                                          (2)

1.2      Imfazwe√/ usedabini√ sisixhobo sokuvika√/amanxeba.√
         [Nasiphi isibini kwezi.]                                                          (2)

1.3      'wonke umntu'√/ wonke umntu ehleli nje unalo ithemba.√                            (1)

1.4      BUBUXOKI kuba ithemba alinamida ngokwalo mhlathi.√/ BUBUXOKI kuba
         wonke umntu ehleli nje unalo ithemba nongenalo uyalifuna.√/ BUBUXOKI
         kuba alinazityebi nakuhlupheka.√/ BUBUXOKI kuba alikhethanga bala lamntu
         alinamida.√/ BUBUXOKI kuba kuthiwa wonke umntu ehleli nje unalo ithemba
         ongenalo uyalifuna.√                                                              (1)

1.5      Ithemba ngokukaDesmond Tutu kukubanako ukubona ulozilozi wokukhanya
         ngoku ukwisithokothoko sobumnyama.√√                                              (2)

1.6      Umhlathi we-3 uthi kufuneka ubenento oyenzayo ukuze libekho ithemba.√√

         (Umviwa makakorekishwe nokuba akatshongo ukuba ‘umhlathi we-3’ esuke
         wabhala impendulo yodwa.)                                                         (2)

1.7      Eyokuba kuyimfuneko ukuba ithemba liphile ukuze kuthiwe likhona√/ eyokuba
         ithemba alikho xa lingaphili.√/ Eyokuba uye ube nethemba xa likhona
         ngaphakathi kuwe√/ Eyokuba liphila xa ngaba ulivuselela.√/ Eyokuba alisuki
         libekho kufuneka kubekho into oyenzayo kuqala.√
         [Nayiphi kwezi.]                                                                  (1)

1.8      B. /B. libubume bengqondo/bubume bengqondo.√                                      (1)

1.9      Liplanga elinqumlezileyo lokuweza umntu kwiingxaki zobomi njengokuba
         isenza ibhulorho.√√                                                               (2)

1.10     Yeyokuba ithemba liyamweza umntu kwiingxaki anazo.√√/ Yeyokuba linika
         amandla okuphumelelisa.√√/ Yeyokuba onethemba uyakwazi ukumelana
         neengxaki zobomi.√√                                                               (2)

1.11     Eyokuba ithemba liluncedo kwaye liyamsindisa umntu.√√                             (2)

1.12     'Lumka, ukuba ukhe waxhentsisa imiqobo nemingeni yobomi engqondweni
         yakho, ithemba uligqiba, liphele nya!'√                                           (1)

1.13     Ndiyachasa lo mhlathi uthi alibulali ithemba.√√/ Ndiyachasa lo mhlathi uthi
         ithemba alibulali koko liyadanisa.√√                                              (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1                4                       DBE/Novemba 2023
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

1.14     Kukutsala kumava engcali ngenjongo yokomeleza abafundayo/ngenjongo
         yokuba babone kuluncedo ukubanethemba.√/ Ukusibonisa umzekelo womntu
         ophiliswe lithemba ukuze nathi singalilahli.√/ Kukunika ithemba kubantu
         abangenathemba.√/     Ifuthe  lokuvuselela/    lokomeleza/  lokukhuthaza
         abaphelelwe lithemba.√/ Ngenjongo yokubonisa ukuba ithemba alinaxesha
         liqingqiweyo.√/ Kukuba ikholeleke ukuba inakho ukwenzeka njengoko
         yenzeka nakuVictor.√/ Siyakhuthazeka ukuba sinakho ukuphumelela
         kwimingeni esijongene nayo.√
         [Nayiphi kwezi]                                                                       (1)

1.15     Amanzi akhangeleka enzulu√/ emdaka√/ihlathi awelela kulo√/ukuchankcatha
         kula mthantatho√/ amanzi amaninzi√/ umthantatho ongaqinanga√/ ukutyibilika
         awe√/ ukutyiwa zizilwanyana zamanzi√/ amatye anokubetheka kuwo√/
         ukutshona emanzini√/ ukutyibilika uwe ematyeni√ /izilo√/ iinyoka emanzini√/
         ibhulorho engomelelanga.√
         [Nasiphi isibini kwezi.]                                                              (2)

1.16     Sukujonga emanzini, jonga le ndawo uya kuyo.√√ /Bambelela kulo
         mthantatho ukuze ungawi.√√/ Lo mthantatho uneendawo zokubambelela
         ezikuthundeza zikwenze womelele, uwuthembe ukuba awuzukukuwisa.√√/
         Nyathela ngobuchule ukuze ungatyibiliki kulaa mthantatho.√√                           (2)

1.17     Uye phambili ngoku ubonayo ukuba kungakho ubungozi, nemiqobo evale
         indlela√√/uyangena kwitonela ngoku ezibona ukuba akazazi ukuba uza
         kwenza njani, uza kwenza ntoni nini, engazi nokuba kuza kwenzeka njani
         ukuze aphumele ngaphaya.√√
         [Nayiphi kwezi]                                                                       (2)

1.18     Zingabancedisa kuba zozibini izicatshulwa zimnika amandla olilahlileyo
         ithemba ukuba alibuyisele alivuselele.√√/ kuba ukho umhlathi othi ithemba
         liyavuselelwa ngokulihlokoza kanti umfanekiso uyamncedisa ngokumnika
         icebo lokuhamba nokuba akanathemba.√√

                                                 OKANYE

         Azinakubancedisa abanye abantu kuba nangona umfanekiso unika
         umthantatho, esiyiprozi sithi ithemba lixhomekeke kumninilo ngoko ke xa
         umphefumlo wona sele ufile awubuyi.√√
         [Nayiphi impendulo echanekileyo.]                                                     (2)

                                                                AMANQAKU ECANDELO A:           30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1                5                              DBE/Novemba 2023
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2: UKUSHWANKATHELA NGAWAKHO AMAZWI
Sebenzisa ezi ngongoma zingundoqo zilandelayo                       ekufuneka   zibandakanywe
ngabaviwa kwisishwankathelo njengesikhokelo.

Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaliseni iingongoma ezingundoqo.

Isishwankathelo masimakishwe ngolu hlobo:

Naziphi iingongoma ezichanekileyo ezisi-7 ezibhalwe ngokomhlathi mazimakishwe.
(Izivakalisi mazinamathelane.)

                      UCAPHULO                                         IINGONGOMA
 1.    ...      izithako       zokufomatha 1.                Umyalezo owuthumelayo
       ezinokugqamisa    umyalezo    wakho                   ungawugqamisa ngezithako
       ubukeke.                                              zokufomatha eziwenza
                                                             ubukeke.
 2.    'Konengxaki yokungabinaxesha                    2.    Isithako esingu'Mark as Unread'
       lokujonga imiyalezo ebalulekileyo                     siyanceda ukuphawula
       kuWhatsApp, uphawu olusisithako                       umyalezo ofuna ukukhumbula
       sokufomatha u'Mark as Unread'                         ukuwufunda ngelinye ixesha.
       lusisisombululo.'
 3.    Isithako esiluphawu lokuthulisa ingxolo         3.    Ungakuthulisa ukufundekela
       olubhalwe, 'Mute notifications'                       kwemiyalezo engenayo yeqela
       lungayenza ingangxoli xa ingena.'                     ngesithako u'Mute notifications.'
 4.    ... uthumele iifayile ezinkulu                  4.    Iifayile ezinkulu zithumele
       ngoWhatsApp ungena-imeyile. ...                       ngesithako sokuncamathelisa /
       Isithako esinokukunceda yi-ayikhoni                   sokuqhoboshela esikhangeleka
       yokuncamathelisa ekule ndawo uhleli                   okwesipeleti sokudibanisa
       ubhala kuyo imiyalezo.                                amaphepha.
 5.    ' Xa usebenzisa ikhompyutha hlukana             5.    U'WhatsApp Web' sisithako
       nokuba sisinxadanxada phakathi kwayo                  onokusisebenzisa ngexesha
       neselula. Yithi qharha u'WhatsApp                     uxakeke kwikhompyutha utsho
       Web' kwakwikhompyutha.                                ufumane imiyalezo ungayanga
                                                             kwiselula.
 6.    'UWhatsApp uyakwazi ukukugcinisela              6.    Isithako esingu'Chat backup'
       imiyalezo yakho kuGoogle Cloud                        singakunceda ukugcinisa
       uyifumane kwakhona nokuba ibikade                     imiyalezo kuGoogle Cloud
       ilahlekile ifowuni okanye uthenge                     uyifumane nokuba ilahlekile
       entsha. Isithako u'chat backup' iincoko'              ifowuni.
       siyigcinisa lula.
 7.    'Nanjengamntu oxakekileyo,                      7.    Esingu'Pin Chat' singakubekela
       kububuchule ukubahlalisa ekuqaleni                    ekuqaleni abantu abathathu
       kwimiyalezo abantu oxhaphake                          onxibelelana nabo rhoqo.
       ukunxibelelana nabo bafikeleleke lula
       kuwe. Sisithako u'Pin chat ...'
                                                                                [70 amagama]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1                6                       DBE/Novemba 2023
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

UMHLATHI

UWhatsapp unezithako zokuwuqaqambisa umyalezo owuthumela kubantu bakho
ezinjengongqindilili, nokukekela ngenkwenkwezi phambi nasemva komyalezo. Isithako
esingu'Mark as Unread' sikunceda ngokukukhumbuza ngomyalezo obungene
ungekabinalo ithuba lokuwufunda. Thulisa ukufundekela kwemiyalezo engenayo
yeqela ngesithako u'Thulisa imiyalezo'. Iifayile ezinkulu zithumele ngesithako
sokuncamathelisa esinjengesipeleti sokudibanisa amaphepha. Ngexesha uxakeke
kwikhompyutha fumana imiyalezo ngo'WhatsApp Web' ungayanga kwiselula. Gcina
imiyalezo kuGoogle Cloud ngesithako esingu'Chat backup kangangexesha olifunayo.
Isithako u'Pin chat' singakubekela ekuqaleni abantu abathathu onxibelelana rhoqo
nabo ukuze bafikeleleke lula.
[70 amagama]

Ukumakisha isishwankathelo:

Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaleni kuphela iingongoma ezingundoqo.
(Mayithathwe ingongoma enesithako esingaqondwayo esikuWhatsApp kodwa
siluncedo. Akubalulekanga ukucaciswa koncedo.)

Isishwankathelo masimakishwe ngolu hlobo:

   Ulwabiwo lwamanqaku

    o   Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7 (inqaku ngengongoma nganye).
    o   Amanqaku ama-3 olwimi.
    o   Amanqaku ewonke: 10.

   Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa besebenzise amazwi abo:

    o   1–3 amanqaku achanekileyo: Nika inqaku eli-1 lolwimi.
    o   4–5 amanqaku achanekileyo: Nika amanqaku ama-2 olwimi.
    o   6–7 amanqaku achanekileyo: Nika amanqaku ama-3 olwimi.

   Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abaviwa becaphule ngqo.

    o   6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: akunikezelwa manqaku olwimi.
    o   4–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: nikezela inqaku libe-1 lolwimi.
    o   2–3 iingongoma ezicatshulwe ngqo: nikezela amanqaku abe ma-2 olwimi.

QAPHELA:
 Ubalo-magama
  o Abakorekishi       kulindeleke    ukuba      baliqinisekise inani   lamagama
     asetyenzisiweyo.
  o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umviwa akalibonakalisanga inani
     lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
     ngokungachanekanga.
  o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ukuya kuma ekupheleni
     kwesivakalisi eliphele kuso inani eliqingqiweyo ungawahoyi alandelayo.
                                                                AMANQAKU ECANDELO B:           10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1                7                        DBE/Novemba 2023
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
Ukumakisha iCANDELO C
Umakisho lweCANDELO C:

     Upelo
      o Iimpendulo ezinegama elinye mazimakishwe nokuba upelo lugwenxa,
         ngaphandle kokuba isiphene sitshintsha intsingiselo yegama.
      o Kwiimpendulo ezizivakalisi ezipheleleyo upelo olugwenxa malunyityelwe
         amanqaku ukuba impazamo ikwimigaqo yolwimi oluhlolwayo.
      o Xa     kuhlolwa     izifinyezi impendulo mayibonakalise      ukusetyenziswa
         kweziphumlisi ngokuchanekileyo.
     Ulwakhiwo kwizivakalisi malubhalwe ngemigaqo yegrama echanekileyo
      nangezivakalisi ezipheleleyo/ngokomyalelo.
     Kwimibuzo ekulindeleke ukuba umviwa akhethe impendulo echanekileyo,
      unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE nempendulo
      echanekileyo ebhalwe ngokupheleleyo, iyamkeleka.
UMBUZO 3: ISIBHENGEZO NTENGISO
3.1       yonke√/zonke.√                                                                        (1)

3.2       Asibizi mntu, asigxothi mntu, konke kungetayala lakho.√/ Kuyo nayiphi ingxaki
          okuyo,√ /Thina sipheth’isisombululo... √                                              (1)

3.3       Itayala elinxityiswe ibhatyi yomntu limele umntu olungisayo.√√/ Itayala
          elinxibe istethoskowuphu limele umntu olungisayo.√√/ Isandla ngathi sifakwe
          epokothweni. √√
          [Nayiphi kwezi]                                                                       (2)

3.4       'Sistethoskowuphu'√/ isixhobo/into yokuxilonga esetyenziswa ngugqirha√/
          isixhobo/into yokuva ingulo yomntu√/ uphayiphi ophathwa ngugqirha xa
          exilonga√/ into yokuxilonga intliziyo√/ isixhobo sikagqirha√/ isixhobo sokuhlola
          ukuphefumla√/ sokuxilonga√/ into yokuva ukubetha kwentliziyo esetyenziswa
          ngoogqirha.√

          [Nayiphi kwezi]                                                                       (1)

3.5       Ungabatyhafisa abasetyhini badikwe kuba kwenziwa ngathi ngumsebenzi
          wootata kuphela lo.√√/ Umfanekiso unokubatyhafisa abasetyhini ngokuthi xa
          bebona lo mfanekiso bacinge ukuba kulungiswa amavili eemoto zabantu
          basebuhlanti kuphela.√√/ Ungabatyhafisa abasebuhlanti kuba bengakuthandi
          ukuhlolwa bacinge ukuba ukusetyenziswa kwevili liqhinga nje lokubadibanisa
          nogqirha.√√
          (Impendulo mayibenesini nokuba sisiphi, asixhase.)
          [Nayiphi impendulo echanekileyo]                                                      (2)

3.6       C./C.Thandabuza usiza sokulungiselela/Thandabuza usiza sokulungiselela. √             (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1                8                    DBE/Novemba 2023
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

3.7      Inyanisile. Umxholo wale ntengiso ngowamavili kuphela, nabani kufanele
         aqonde umntu ukuba kuqosheliswa iingxaki zamavili kuphela. √√/Intengiso
         ithe iyawalungisa, iwapetshe, iwathengise kuphela. √√

         Ayinyanisanga. kaloku ayimelanga kucinga ukuba kubhekiswa kuzo zonke
         ekubeni indawo ilungisa amavili kuphela. √√/ Ayinyanisanga, kukutsala nje
         umdla wabathengi.√√                                                                (2)
         [Nayiphi na impendulo echanekileyo]                                                [10]

UMBUZO 4: IKHATHUNI
4.1      Kokwethoba√/VUKA.√
         (Elichanekileyo liya kukrwelelwa ukuba angaphezu kwesinye.)                        (1)
4.2      Sesokubonisa ukuba uSara uyangxola√/ uyakhwaza√/ udikiwe√/ kudala
         emkhwaza√/   ukugxininisa    ukuba   kudala emvusa√  /uyamyalela√/
         ukumnyanzela√/ ukuthethela phezulu.√                                               (1)
4.3      Kukududula uZama oxhathisayo ngamandla.√/ Ukumtshova√/ ukumtyhala√
         /ukumtyhunduza√/ ukumtyhiliza√/ ngokumtyhala ngenkani.√                            (1)
4.4      Kukumvusa ukuba aye esikolweni.√/Kukumlungiselela ubomi bokuba akwazi
         ukuzimela xa sele bengekho.√/ Kukumhlamba.√/ Ukumnxibisa.√/
         Ukumxukuxisa amazinyo.√/ Ukumpakishela.√/ Ukumfaka isiqholo
         somzimba.√/ Ukumfakela iincwadi kubhaka.√                                          (2)
4.5      Ngokunxityiswa kukaZama izihlangu ezikhulu.√√/Ngokuthi emde abe
         enxityiswa ngabazali abazotywe babafutshane kunaye.√√/ Izihlangu
         zikhulu.√√/ Ukunxityiswa kukaZama emdala.√√/ Ukupakanyelwa kukaZama
         xa enxityiswa. √√/ Ukuba mde ude ugobile.√√                                        (2)
4.6      Eyokuba ungumntu omtsha√/ eyokuba ngumntwana√ /ubuncinci√/ akakakhuli
         ngokupheleleyo√/ ngumntwana weli xesha.√                                           (1)

4.7      Ufanele ukubona impoxo uZama kuba impoxo iba ngathi iyakukhotha kanti
         iyakuxathula kwaye le ntetho iqulethe ezo mpawu kuba awukho
         ezingqondweni umfanekiso wabazali abahleli esikolweni nomntwana wabo.√√

                                                  Okanye

         Ufanele ukuqonda ukuba asiyompoxo xa ebazi abazali bakhe ukuba kudala
         bemthantamisa/ bemqhelise ukumncedisa okokoko.√√
         (Nayiphi impendulo echanekileyo.)                                                  (2)
                                                                                            [10]
UMBUZO 5: IPROZI
5.1      Ndafumana√/owandonwabisa√/akwehla√/minazana ithile.√√
         [Nasiphi isibini sezehlo.]                                                         (2)
5.2      Kudad' ethu√/kudadethu√/kudade√/kunomdade√/dade√/dadethu.√                         (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1                  9                         DBE/Novemba 2023
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

5.3      Ndibone ngaye sele egigitheka,/wandikhuza/wandibuza√ ukungayazi ilinki.√
         Uthe ubone ngaye sele egigitheka ekhuza, embuza umntakayise√ ukuba
         akakayazi na ilink.√/ Ubone ngaye egigitheka, wabuza othukile√ ukuba
         umntakayise kanti akayazi nelink leyo.√ /Ubone ngaye segigitheka, ekhuza
         umntakatatakhe embuza √ ukuba kanti akayazi nelink le. √

         [Naluphi utshintsho oluchanekileyo]                                                     (2)
5.4      Ngathi.√                                                                                (1)
5.5      Yokuphoxa√      /yokunyemba√/       yokujongela     phantsi√/   yokudelela√/
         yokungagqibeleli kombala√/ yokubabomvu kancinci√/ awubomvanga
         kakhulu√/ yenkangeleko yobuncinane ngokobungakanani.√
         (Makunikwe intsingiselo hayi isigaba sentetho esisisinciphiso.)                         (1)
5.6      Kwaloo.√                                                                                (1)
5.7      Basabuncoma.√                                                                           (1)
5.8      Bubuxoki,  kuba         umxholo        wesicatshulwa       uthetha   ngokuphendula
         ngokunokwakhe.√                                                                         (1)
                                                                                                 [10]
                                                                AMANQAKU ECANDELO C:             30
                                                                   AMANQAKU EWONKE:              70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa HL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2023/382700d4-87ac-49de-9716-7754b76e7cfb) — isiXhosa HL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2023/80aeedab-965a-48a0-ac68-db4daec7fa72) — isiXhosa HL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isixhosa/1c1f090b-beed-4c25-897e-ba55d125d634) — isiXhosa HL · Memo · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2019-memo/11ce1754-257a-46aa-b26b-638f40b4a356) — isiXhosa HL · Memo · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2017-memo/c3fb3789-06d5-483e-8770-d55d91531942) — isiXhosa HL · Memo · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2017-memo/b60c476c-9c18-4e90-87a1-e5d74a621619) — isiXhosa HL · Memo · 2017 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
