# isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2023, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2023/7f234418-5dc1-4178-8d1b-132a23612119
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2023
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2023/7f234418-5dc1-4178-8d1b-132a23612119)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · isixhosa. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                SENIOR CERTIFICATE

                                          IBANGA 12

                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                               IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                        NOVEMBA 2023

AMANQAKU: 70

IXESHA: Iiyure 2

                              Olu viwo lunamaphepha ali-12.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           2                        DBE/Novemba 2023
                                            NSC

IMIYALELO NENGCACISO

1.       Eli phepha lemibuzo LINAMACANDELO AMATHATHU:

         ICANDELO A:        Uvavanyo Lokuqonda                         (30)
         ICANDELO B:        Ushwankathelo                              (10)
         ICANDELO C:        Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi    (30)

2.       Funda YONKE imiyalelo ngocoselelo.

3.       Phendula YONKE imibuzo.

4.       Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

5.       Krwela umgca ekupheleni KWECANDELO NGALINYE.

6.       Nombola iimpendulo ngokuchanekileyo ngokwendlela ekunonjolwe ngayo
         kwiphepha lemibuzo.

7.       Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE.

8.       Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

9.       Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

         ICANDELO A:        Imizuzu engama 50
         ICANDELO B:        Imizuzu engama 30
         ICANDELO C:        Imizuzu engama 40

10.      Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1        3                          DBE/Novemba 2023
                                         NSC

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1: UKUFUNDELA INTSINGISELO NOKUQONDA

Funda IZICATSHULWA A noB ezingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuzo.

ISICATSHULWA A

                                        ITHEMBA

1     Ubomi yimfazwe apho umntu aqubisana neenzima, iintlungu, iintshutshiso
      neengxaki. Ehleli nje umntu usedabini nenye kwezi zinto. Ithemba liba sisixhobo
      sokuvika nokuthunga amanxeba omphefumlo kanti nawomzimba. Isimanga
      sesokuba njengokuba wonke umntu emhlabeni ethembela ngethemba nje ukuze
      iqobeke imingeni, alinankcaza kuviwana ngayo, lingachazeki nalula.              5

2     Esikwaziyo kodwa ngethemba kukuba wonke umntu ehleli nje unalo ithemba
      nongenalo uyalifuna. Alinamida yabudala, politiki, nkolo, sini, butyebi
      nantlupheko. Kwinkcaza yalo kuhlohlwa okuninzi okuquka ukusebenza, ubume
      bengqondo, iimvakalelo zabantu, abakulindelayo kwiimeko abahlangana nazo
      eziluzizi, iinkolelo ababanazo ngeemeko abakuzo, kanti nabakuzuza 10
      ngokubanalo.

3     Utata uDesmond Tutu ulichaza athi, 'Ithemba kukubanako ukubona ulozilozi
      wokukhanya ngoku ukwisithokothoko sobumnyama.' Igama 'kukubanako' lityhila
      ukuba alisuki libekho, kufuneka ubenento oyenzayo ukuze libekho. Lisebenza
      ngokumsebezela umninilo ngaphakathi kuye lisithi, 'Uza kuwophula umqolo lo 15
      mnqantsa uqabele ngaphezulu.' Eliza ngolu hlobo ithemba liyaqinisekisa,
      liphulula namanxeba engqondo ngokumkhumbuza umninilo ngomzuzu ngamnye
      ukuba konke kuzotshintsha kubengcono.

4     Ewe, ikho nenkolelo yokuba ithemba lihlala lihleli kodwa wakukhumbula ukuba
      kukhe kuthiwe umntu akanathemba, uzibuza ukuba sukuba liyephi. Lilonke likho 20
      emntwini ithemba kuphela xa liphila lona ngokwalo ngaphakathi kuye. Liyafuna
      ukuvuselelwa kuba kusenokuthi kanti umnikazi uliyeke lafela kuye ngaphakathi.
      Lifuna umninilo alihlokoze ukuze livuke.

5     USnyder ongugqirha wezobume bengqondo ulichaza ithemba athi libubume
      bengqondo, ngumnqweno, kukuzimisela nokukholelwa ukuba ungaphumelela, 25
      udlule kwiimbandezelo zethutyana zasemhlabeni. Le nkcaza ithetha ukuba
      ithemba lenziwa ngezinto ezintathu; inkolelo, injongo yobomi kunye nendlela
      yokufikelela kuloo nto. Umntu onethemba sukuba enayo into azondelele
      ukuyifumana kungenjalo enendawo ethile azimisele ukufika kuyo. Onethemba
      ukholelwa ukuba uza kuphumelela. Uyayazi indlela aza kuyithatha ukuze 30
      afikelele kwayifunayo. Lona lisebenza ukumfaka endleleni. Omnye umntu
      angathi ithemba likunika imephu yendlela omawuyithathe.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1              4                               DBE/Novemba 2023
                                               NSC

6     Ukuthi ithemba lingumthantatho – iplanga elinqumlezileyo lokuweza umntu
      kwiingxaki zobomi njengebhulorho, kukulichaza ithemba ngokwendlela
      elisebenza ngayo. Sukuba umntu walo elibona limthantamisa ngokumkhuthaza, 35
      limnike amandla limnqwanqwade lide limbonise neyona ndlela. Nalapha kukho
      ela lizwi lisebezayo lithi, 'Khawulinge maan kwakhona, ungancami kuza
      kulunga.' Lithi lakutsho athi vumbululu umntu abuyele emandleni.

7     Omnye ulichaza ithemba ejonge indlela elisebenza ngayo. Kukho abathi liliyeza.
      Kule nkcaza liyinto enokunceda, enokusindisa kangangokuba kude kubhekiswe 40
      nakumntu onokunceda. Omnye usesibhedlele umntu wakhe uyagula. Umva
      esithi, 'Kowu sesihleli kweli themba lolu tyando luza kwenziwa ngale njikalanga,
      sibuye simbone eqhathula umntu wethu.'

8     Yendele nenkolelo yokuba impilo ende nolonwabo ziziqhamo zokubanethemba.
      Lumka, ukuba ukhe waxhentsisa imiqobo nemingeni yobomi engqondweni 45
      yakho, ithemba uligqiba, liphele nya! Kaloku ithemba linalaa nto ithi qhubeka
      ungene kanye kwitonela elimnyama, uye phambili ngoku ubonayo ukuba
      kungakho ubungozi, nemiqobo evale indlela. Umntu xa enethemba uyangena
      kwitonela ngoku ezibona ukuba akazazi ukuba uza kwenza njani, uza kwenza
      ntoni nini, engazi nokuba kuza kwenzeka njani ukuze aphumele ngaphaya.        50

9     Ithemba    laziwa   ngokuphilisa.    Lisisixhobo   sokumelana    nobunzima
      basemhlabeni. Khumbula, alibulali, liyadanisa. Ngaphezulu alimlahli umninilo
      lilahlwa nguye. Akulilahla umntu uqobeka amandla, aphelelwe ngumdla
      wokwenza, angenwe yindyamarha okanye abenengevane. Uyangqina
      kumbongo ngosiba lwakhe okaMqhayi ukuba akukho kuphila xa ithemba 55
      lingekho kwaye ongenathemba uyawufisa nomphefumlo wakhe. Onethemba
      limnika amandla lithibaze uvakalelo losizi, ligxothe ukubanda ngaphakathi
      nokuncama kwembala.

10    Usekho umbuzo wokuba lingaba ithemba lintonye okanye lingummelwane
      nembono yentsingiselo yokuphila eyaqanjwa nguVictor Frankl ngexesha 60
      leHolocaust. Kulapho wayethi okhe wagula asele ezibulala okanye azinikezele
      abulawe.    UVictor    waziwa   ngobuqhawe       bokusinda   kumngcipheko
      owawukwiikhempu zentshutshiso zeHolocaust. Mihla le wayesithi, 'Ukuba
      ndingagcinwa ndingafi kude kufike umzuzu olandelayo.' Ithemba awayenalo
      yayilelokuba umzuzu olandelayo ungadala icebo lokumkhupha kula ntshutshiso. 65
      Xa ebalisa uthi yena wayehlala ezixelela ukuba akaguli, akananto ezicengela
      oku kokufumana umzuzu olandelayo. Wawufumana nangoku. Uphilisa
      imiphefumlo exhwalekileyo ngomzekelo wakhe nanamhlanje.

         [Sicatshulwe kwi- Hope From The Conversation.com saguqulelwa esiXhoseni, saze sahlelwa]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1              5                               DBE/Novemba 2023
                                               NSC

ISICATSHULWA B

                  [Ucatshulwe kwi-intanethi, www.wikipedia.com waze wahlelwa]

IMIBUZO: ISICATSHULWA A

Jonga kumhlathi-1

1.1      Xela zibeMBINI izinto aqubisana nazo umntu ebomini ngokomhlathi
         wokuqala.                                                                                   (2)

1.2      Nika amagama okanye amabinzana amabini aqulethe intsingiselo yokuba
         umntu uyalwa ebomini.                                                                       (2)

Jonga kumhlathi-2

1.3      Caphula ibinzana elinika intsingiselo yokuba akukho mntu ungenalo ithemba.                  (1)

1.4      YINYANI/BUBUXOKI ukuba izityebi akukho mfuneko yokuba zibenethemba?
         Xhasa impendulo yakho ngokukulo mhlathi.                                                    (1)

Jonga kumhlathi-3

1.5      Chaza ithemba ngokukaDesmond Tutu.                                                          (2)

1.6      Ngqina ngokukwisicatshulwa ukuba ithemba alisuki libekho.                                   (2)

Jonga kumhlathi-4

1.7      Lizisa ntsingiselo ni ngokubakho kwethemba igama, 'kuphela' elibhalwe
         ngqindilili kulo mhlathi?                                                                   (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1              6                       DBE/Novemba 2023
                                               NSC

Jonga kumhlathi-5

1.8      Gqibezela isivakalisi esingezantsi;

         Inkcaza kaSnyder yethemba ilibona ...

         A     lilitonela lokuphumela.
         B     libubume bengqondo.
         C     lingumthantatho wokuwela.
         D     liliyeza lokuphilisa.                                                         (1)

Jonga kumhlathi-6

1.9      Chaza umthantatho ngokwalo mhlathi.                                                 (2)

1.10     Nika ingcamango ephambili yalo mhlathi.                                             (2)

Jonga kumhlathi-7

1.11     Kunika ngcingani ukuthi 'liliyeza' ithemba ngokwalo mhlathi?                        (2)

Jonga kumhlathi-8

1.12     Caphula isilumkiso esifanele abantu abajijisana nemingeni kulo mhlathi.             (1)

Jonga kumhlathi-9

1.13     Chasa ngokufumana kulo mhlathi uluvo lokuba umntu angafa kukuba
         ingenzekanga into ebenethemba layo.                                                 (2)

Jonga kumhlathi-10

1.14     Chaza ifuthe lokukhankanywa kwebalana likaVictor Frankl.                            (1)

IMIBUZO ISICATSHULWA A no B

1.15     Khankanya zibeMBINI izinto anokuzoyika umntu ongenathemba xa efuna
         ukuwelela ngaphesheya ngokwalo mfanekiso.                                           (2)

1.16     Nika icebiso kumntu ofuna ukuwelela ngaphesheya ngokusebenzisa umhlathi
         wesi-6 kunye nomfanekiso okwisicatshulwa B.                                         (2)

1.17     Caphula kumhlathi we-8 okungqinelana nomfanekiso okwisicatshulwa B
         ukukhuthaza umntu onethemba ukuba angatyhafi.                                       (2)

1.18     Ucinga ukuba ezi zicatshulwa zibini zingabancedisa abantu abalahle ithemba
         ukuba balibuyisele? Xhasa impendulo yakho ngezi zicatshulwa.                        (2)

                                                         AMANQAKU ECANDELO A:                30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1       7                          DBE/Novemba 2023
                                        NSC

ICANDELO B: USHWANKATHELO

UMBUZO 2: UKUSHWANKATHELA

ISICATSHULWA C sithetha ngezithako ezithe dle kuWhatsApp kodwa
zingaqondwa uncedo lwazo. Shwankathela ngeenjongo zokuxhobisa abantu
ngezithako ezingaqondwayo ezikuWhatsApp kodwa ziluncedo.

QAPHELA:

1.   Bhala UMHLATHI ongenaziphene usebenzisa amazwi akho kangangoko unako.
2.   Isishwankathelo sakho masiquke iingongoma EZISIXHENXE ungedluli
     kumagama angama-70.
3.   AKULINDELEKANGA ukuba ubhale isihloko xa ushwankathela.
4.   Bhala phantsi inani lamagama owasebenzisileyo wakugqiba.

ISICATSHULWA C

            IZITHAKO EZIYIMFIHLELO YOBOMI KUWHATSAPP WAKHO

UWhatsApp utyebile ngezithako ezikuphilisa ubomi obumnandi nangona kungafani
ncam ukusebenza kweefoni. Baninzi nabantu abangaluqondiyo uncedo lwezithako
zikaWhatsApp.

UWhatsApp unezithako zokufomatha ezinokugqamisa umyalezo wakho ubukeke.
Singabalula uphawu lokwenza umbhalo ubengqindilili (B), ukekele (I). Ungawuhombisa
nangokufaka inkwenkwezi phambi komyalezo wakho uze uphinde uhombise ngenye
ekugqibeleni.

Konengxaki yokungabinaxesha lokujonga imiyalezo ebalulekileyo kuWhatsApp,
uphawu olusisithako sokufomatha uMark as Unread lusisisombululo xa ukwazi
ukulusebenzisa. Wakulufaka, lukukhumbuza ngokuyiveza ngokwahlukileyo kweminye
loo miyalezo ingekafundwa sowuziphumlele ekhaya. Umyalezo ungawuphawula
ngokucofa umzuzwana uze lwakuvela uphawu ulukhethe ukuze ufike uwufunde
ngexesha lakho lekhefu.

Kukho laa ngxolo ikruqulayo yemiyalezo enkqinkqiza oko xa ukwiqela likaWhatsApp.
Isithako esiluphawu lokuthulisa ingxolo olubhalwe, Mute notifications lungayenza
ingangxoli xa ingena imiyalezo. Kaloku, awunakuzikhupha kwiqela kuba uyalidinga
kodwa kwingxolo ungazikhupha ngokulula. Ucofa uChat, ukhethe amaxesha
emayithule ngawo ngophawu lokuphelisa ingxolo olukwalapho.

Kukho amaxesha ekufuneka uthumele iifayile ezinkulu ngoWhatsApp ungena-imeyile.
Zisengaquka iifoto neevidiyo. Isithako esinokukunceda yi-ayikhoni yokuncamathelisa
ekule ndawo uhleli ubhala kuyo imiyalezo. Ifana ncam nesaa sipeliti sokuqhoboshela
amaphepha kunye. Yicofe, uze ukhethe uDocument kuluhlu oluvelayo, ube
sowuyokhetha ngqo oyithumelayo kwiifayili zakho. Ncamathisela. Ihambile.
Uphumelele.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1               8                                DBE/Novemba 2023
                                                NSC

Xa usebenzisa ikhompyutha yahlukana nokuba sisinxadanxada phakathi kwayo
neselula. Yithi qharha uWhatsApp Web kwakwikhompyutha. Umfumana ngokuya
kuwww.whatsappweb.com, kwikhompyutha, uskene ikhowudi eyiQR ngefowuni.
Sowuphakathi kuWhatsApp omaziyo. Uyababona nabantu onxibelelana nabo.

UWhatsApp ukwazi nokukugcinisela imiyalezo yakho kuGoogle Cloud uyifumane
kwakhona nokuba ibikade ilahlekile ifowuni okanye uthenge entsha. Isithako uChat
backup siluncedo kuwe. Siyigcinisa lula ngokuya kuSettings ucofe uChats uye kuChat
Backup, ukhethe ubude bexesha othanda igcinwe ngalo imiyalezo.

Nanjengamntu oxakekileyo, kububuchule ukubahlalisa ekuqaleni kwimiyalezo abantu
oxhaphake ukunxibelelana nabo bafikeleleke lula kuwe. Sisithako uPin Chat
esinokukugcinela ekuqaleni abantu abathathu ubuncinane. Kulula, cofa uChat ukhethe
uPin Chat ube ugqibile. Yenza ubomi bubelula. Qala namhlanje ukuziqhelanisa.
Ubenohambo olumnandi lukaWhatsApp uhlaziyekile.

                    [Sithathwe kupphttps://.media/lifehack/hidden-whats-app-tricks-you-need-to-know]

                                                                 AMANQAKU ECANDELO B:                    10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                   Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1               9                               DBE/Novemba 2023
                                                NSC

ICANDELO C: IZAKHI NEMIQAGO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

UMBUZO 3: ISIBHENGEZO NTENGISO

Funda esi sibhengezo ntengiso (ISICATSHULWA D) singezantsi uze uphendule
imibuzo esekwe kuso.

ISICATSHULWA D

                                     [Icatshulwe ku, ngibuthenge@zip7tayi.com saze sahlelwa]

3.1      Nika isimelabizo endaweni yegama, 'nayiphi' ngokomxholo wale ntengiso.                         (1)

3.2      Caphula isilogani kule ntengiso.                                                               (1)

3.3      Chaza isimntwiso esiqulethwe yile ntengiso.                                                    (2)

3.4      Nika isixhobo esinokwenza abathengi bacinge ukuba inkonzo inceda izigulo
         zamavili.                                                                                      (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1          10                               DBE/Novemba 2023
                                           NSC

3.5      Tyhila indlela umfanekiso wale ntengiso onokutyhafisa ngayo abantu besini
         esithile bangakuthatheli ngqalelo okuthengiswayo.                                          (2)

3.6      Khetha impendulo echanekileyo ngezantsi.
         Isivakalisi esingamkhethisiyo umthengi ukuba uyayifuna na le mveliso.

         A     Thina sipheth' isisombululo.
         B     Asibizi mntu asigxothi mntu.
         C     Thandabuza usiza sokulungiselela.
         D     Sikuthengisele nelitsha.                                                             (1)

3.7      Ucinga ukuba inyanisile intengiso xa isithi, 'nayiphi na ingxaki' iyasonjululwa
         kule ndawo? Xhasa impendulo yakho.                                                         (2)
                                                                                                    [10]

UMBUZO 4: IKHATHUNI

Funda le khathuni (ISICATSHULWA E) ingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe
kuyo.

ISICATSHULWA E

                                                 [Icatshulwe ku www.jerryscott.com saze sahlelwa]

4.1      Chonga kwisakhelo soku-1, igama elinika intsingiselo yokuba kudala uSara
         emvusa uZama.                                                                              (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                             Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1            11                       DBE/Novemba 2023
                                             NSC

4.2      Nika isizathu sokuligqamisa         ngoonobumba   abakhulu   igama     'VUKA'
         kwisakhelo soku-1.                                                                   (1)

4.3      Chaza intshukumo kaSara ehambelana namazwi akhe akwisakhelo sesi-2.                  (1)

4.4      Xela imizamo kaSara noBobo engqina ukuba bamxabisile uZama.                          (2)

4.5      Chaza ukuba ikhathuni ilwenze njani ubaxo kwisakhelo se-5.                           (2)

4.6      Inika ngcinga ni impendulo kaZama engu'K' ngobudala bakhe kwisakhelo
         se-5?                                                                                (1)

4.7      Ngqina okanye uchase ngesizathu ukuba ufanele ukubona impoxo uZama
         kwicebiso elithi, 'Kungcono siye naye eKholejini' kwisakhelo se-6.                   (2)
                                                                                              [10]

UMBUZO 5: IPROZI

Funda esi sicatshulwa (ISICATSHULWA F) singezantsi uze uphendule imibuzo
esekwe kuso.

ISICATSHULWA F

                                        HAMBA ZOOM!

1       Minazana ithile ndafumana umyalezo owandonwabisa akwehla nobuthongo.
        Umyalezo wawundibizela kudliwanondlebe lwesithuba somsebenzi kuZoom.
        Ndiqonde ukuba ikude le ndawo nanjengoko ndiqala ukuyiva,
        mandizilungiselele ngokucela kudadewethu imali yokukhwela. Nanko udade
        ecela ukuzibonela umyalezo. Ndibone ngaye sele egigitheka, wathi, 'Yhini! 5
        mntakatata, kanti awukayazi nelinki le?' Kaloku le nto ibhalwe luhlaza
        okwesibhakabhaka inamagama antsakantsaka yilinki, sisitshixo sokuvula
        umnyango wentlanganiso kaZoom. Ucofa nje apha, uthi gangqa
        entlanganisweni, nguZoom ke lowo.

2       Ndaqala ke ngoku ndathi bexe ubuso ndinyephile, kanti ndigagaza nje uZoom 10
        ndimphethe ngesandla. Mamela ke intombi kaNomagaxa, yalala yalibala.
        Nantso iphosa ixesha lokuvuka. Khwaphuphu, sekusele imizuzu elishumi
        luqale udliwanondlebe. Wangenelela phofu udade ngokube ecofa ilinki engena.
        Gqi! intombi kaNomagaxa, iwigi ithe gangxa ngathi uthwele imophu, ezityabeke
        udaka ebusweni, umlomo ubomvana, amaso eyokozela phezu kwalo bhlawuzi 15
        imhlophe, wacubhuka udade.

3       Ndizibone sele ndidedwa ndibuliswa ngumntu olapha kwikhompyutha,
        ndaziphendulela. Basabuncoma nanamhlanje abaphathi ubuhle bam bala mini
        yodliwanondlebe. Hamba Zoom!

                                                              [Sithathwe kuVimba wabevi]

5.1      Chonga kumgca wokuqala amagama abemaBINI atyhila ukuba izehlo
         zezexesha eladlulayo.                                                                (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1          12                             DBE/Novemba 2023
                                           NSC

5.2      Bhala imo emfutshane yegama elikrwelelwe umgca ngaphantsi.                           (1)

5.3      Bhala esi sivakalisi silandelayo sibekwingxelo-ntetho.

         Ndibone ngaye sele egigitheka, wathi: 'Yhini mntakatata, kanti awukayazi
         nelinki le?'                                                                         (2)

5.4      Caphula igama elisisakhi sesifaniso kwisivakalisi esingezantsi.

         Gqi uNomagaxa, wacubhuka udade, iwigi ithe gangxa ngathi uthwele
         imophu ...                                                                           (1)

5.5      Nika intsingiselo eziswa sisimamva u-ana kwigama 'ubomvana' kwisivakalisi
         esingezantsi.

         ... ezityabeke udaka ebusweni, umlomo ubomvana, amaso eyokozela phezu
         kwalo bhlawuzi imhlophe.                                                             (1)

5.6      Bhala ngokuchanekileyo isikhombisi esikwisivakalisi esilandelayo:

         ... amaso eyokozela phezu kwalo bhlawuzi imhlophe.                                   (1)

5.7      Caphula kwisivakalisi esilandelayo igama elinika intsingiselo yokuba
         abaphathi basabukhumbula ubuhle bukaNomagaxa.

         Basabuncoma      nanamhlanje      abaphathi     bam      ubuhle     bala   mini
         yodliwanondlebe.                                                                     (1)

5.8      YINYANI/BUBUXOKI ukuba igama 'ndaziphendulela' ngokwalo mxholo
         lithetha ukuguqula ibhlawuzi umphakathi ubengaphandle? Xhasa impendulo
         yakho.                                                                               (1)
                                                                                              [10]

                                                          AMANQAKU ECANDELO C:                30
                                                             AMANQAKU EWONKE:                 70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa HL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2023/382700d4-87ac-49de-9716-7754b76e7cfb) — isiXhosa HL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2023/80aeedab-965a-48a0-ac68-db4daec7fa72) — isiXhosa HL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2023/aa611c2a-3d04-4aad-bb12-6fcd7d622d24) — isiXhosa HL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2020/96dbcf2d-5e6c-409a-b817-cdef2d3c8d8d) — isiXhosa HL · QP · 2020 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2020/84b435a6-4c08-4660-937a-8946a7b606f4) — isiXhosa HL · QP · 2020 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2024/565429f8-87d6-4fa2-b709-5c480f7f035b) — isiXhosa HL · QP · 2024 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [ISIXHOSA HL P1 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-memo-gr12-sept-2025-watermark/d61da289-7a98-4204-84e7-ba0a8206f429) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA HL P3 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-memo-gr12-sept-2025-watermark/fba1d302-d085-47cd-bee2-513282cac780) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025-mg/84b5db34-ace8-41ee-9524-c8517ac6b171) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2025-mg/b4f21d74-9dc5-4e7d-8fbd-4654b4536d22) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025-mg/7d3626eb-631c-40f6-893a-fadbe86c8359) — Memo · 2025 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
