# isiXhosa HL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2014 QP

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 question paper from the Supplementary Exams 2014, 24 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-feb-march-2014/ee5e81f1-d4ba-4ccf-819f-eb10fb1abc41
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2014
- Exam period: Supplementary Exams
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 24

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2014 QP](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-feb-march-2014/ee5e81f1-d4ba-4ccf-819f-eb10fb1abc41)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · Supplementary Exams · 2014 · isixhosa. Question paper, 24 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

                      ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                                 IPHEPHA LESIBINI (P2)

                              FEBRUWARI/MATSHI 2014

AMANQAKU: 80

IXESHA: 2½ iiyure

                           Olu viwo lunamaphepha angama-21.

                             *XHOHL2*

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2         2                  DBE/Februwari–Matshi 2014
                                          NSC

IMIYALELO NENGCACISO
1.       Funda le miyalelo ngocoselelo phambi kokuba uqale ukuphendula imibuzo.

2.       Musa ukuzama ukufunda lonke iphepha. Jonga kwisiqulatho esikwiphepha
         elilandelayo uze uchonge imibuzo ebuzwe ngeencwadi ozifundisiweyo kulo
         nyaka. Emva koko yifunde le mibuzo uze ukhethe leyo unqwenela
         ukuyiphendula.

3.       Eli phepha linamaCANDELO amaTHATHU:

         ICANDELO A: ISihobe             (30)
         ICANDELO B: INoveli             (25)
         ICANDELO C: IDrama              (25)
4.       Phendula IMIBUZO EMIHLANU:

         Imibuzo EMITHATHU kwiCANDELO A, OMNYE kwiCANDELO B NOMNYE
         kwiCANDELO C ngale ndlela ilandelayo:

         ICANDELO A: ISIHOBE

         IMIBONGO EMISELWEYO – Phendula imibuzo EMIBINI.
         UMBONGO ONGAMISELWANGA – Phendula umbuzo OMNYE.

         ICANDELO B: INOVELI

         Phendula umbuzo OMNYE.

         ICANDELO C: IDRAMA

         Phendula umbuzo OMNYE.
5.       UKHETHO        LWEEMPENDULO       KUMACANDELO       B   (INOVELI)    NO-C
         (IDRAMA)

          •   Phendula KUPHELA imibuzo ekwinoveli nakwidrama oyifundisiweyo.
          •   Phendula UMBUZO OMDE ube mNYE NOMFUTSHANE ube mNYE.
          •   Ukuba uphendule UMBUZO OMDE kwiCANDELO B, unyanzelekile
              ukuba uphendule UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO C.
          •   Ukuba    uphendule     UMBUZO       OMFUTSHANE          kwiCANDELO B,
              unyanzelekile ukuba uphendule UMBUZO OMDE kwiCANDELO C.
          •   Sebenzisa uluhlu lokukhangela (itshekhlisti) ukukuncedisa.
6.       UBUDE BEEMPENDULO
          •   Imibuzo emide kwiSihobe mayiphendulwe ngamagama angama-240.
          •   Imibuzo kumacandelo eNoveli neDrama mayiphendulwe ngamagama
              angama-390.
          •   Ubude beempendulo zemibuzo emifutshane buxhomekeke kulwabiwo
              lwamanqaku.
          •   Abaviwa mabathi ngqo babesemxholweni kwiimpendulo zabo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2         3                   DBE/Februwari–Matshi 2014
                                          NSC

7.       Landela imiyalelo esekuqaleni kwicandelo ngalinye ngocoselelo.

8.       Nombola iimpendulo zakho ngokwendlela ekunonjolwe ngayo imibuzo
         kwiphepha lemibuzo.

9.       Qala icandelo NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

10.      Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

11.      Yaba ixesha lakho ngolu hlobo:

         ICANDELO A: Malunga nama-40 emizuzu
         ICANDELO B: Malunga nama-55 emizuzu
         ICANDELO C: Malunga nama-55 emizuzu

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2            4             DBE/Februwari–Matshi 2014
                                             NSC

IPHEPHA LESIQULATHO:

Eli phepha liza kunceda abafundi bakwazi ukukhetha imibuzo abafuna ukuyiphendula
ngaphandle kokufunda lonke iphepha.

ICANDELO A: ISIHOBE

Imibongo emiselweyo: Phendula NAYIPHI NA imibuzo emiBINI.
INANI LOMBUZO                   UMBUZO          AMANQAKU                INOMBOLO
                                                                        YEPHEPHA
1. Isililo selulwane         Umbuzo omde              10                      6
                                 OKANYE
2. Idompasi                  Umbuzo omfutshane        10                      7
                                 OKANYE
3. Izifo zabantwana          Umbuzo omfutshane        10                      8
                                 OKANYE
4. Bubomi obo                Umbuzo omfutshane        10                      9
                                  KUNYE
Umbongo ongamiselwanga: Phendula nawuphi umbuzo omNYE
5. Ixesha lembalela          Umbuzo omde              10                     10
                                 OKANYE
6. Ixesha lembalela          Umbuzo omfutshane        10                     11

ICANDELO B: INOVELI

Phendula umbuzo omNYE.*
7. Nyana Wam! Nyana Wam!             Umbuzo omde          25                 12
                                        OKANYE
8. Nyana Wam! Nyana Wam!             Umbuzo omfutshane    25                 12
                                        OKANYE
9. Ukhozi Olumaphiko                 Umbuzo omde          25                 14
                                        OKANYE
10. Ukhozi Olumaphiko                Umbuzo omfutshane    25                 14

ICANDELO C: IDRAMA

Phendula umbuzo omNYE.*
11. Amaza                            Umbuzo omde          25                 17
                                        OKANYE
12. Amaza                            Umbuzo omfutshane    25                 17
                                        OKANYE
13. A-a-a! Jongumsobomvu!            Umbuzo omde          25                 19
                                        OKANYE
14. A-a-a! Jongumsobomvu!            Umbuzo omfutshane    25                 20

QAPHELA:        KUMACANDELO B no-C, phendula umbuzo OMDE OMNYE nombuzo
                OMFUTSHANE OMNYE.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                5                DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                 NSC

ULUHLU LOKUKHANGELA (ITSHEKHLISTI)

Kunyanzelekile ukuba uqwalasele olu luhlu lulandelayo ukuze uqinisekise ukuba
ukhethe imibuzo ngendlela eyiyo.

ICANDELO                             AMANANI           INANI LEMIBUZO    TIKISHA
                                     EMIBUZO           EPHENDULWAYO      NGASEZANTSI
A: Isihobe
                                         1–4                  2
   (Imibongo emiselweyo)
                                        OKANYE
A: Isihobe
                                         5–6                  1
   (Umbongo ongamiselwanga)
                                        OKANYE
B: Inoveli
   (Umbuzo omde OKANYE                   7–10                 1
  umbuzo omfutshane)
                                        OKANYE
C: Idrama
   (Umbuzo omde OKANYE                   11–14                1
   umbuzo omfutshane)

QAPHELA: KUMACANDELO B no-C, qinisekisa ukuba uphendule umbuzo OMDE
         OMNYE nombuzo OMFUTSHANE OMNYE.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2           6                  DBE/Februwari–Matshi 2014
                                            NSC

ICANDELO A: ISIHOBE
VUKANI MADODA KUSILE – A Stemela: Umhleli
IMIYALELO
Kweli candelo kubuzwe          imibongo   nezibongo   eziNE   ezimiselweyo   nomNYE
ongamiselwanga.
Umviwa ulindeleke ukuba aphendule imibuzo ebuzwe kuyo nayiphi na imibongo
emiBINI okanye naziphi na izibongo eziBINI ezimiselweyo; KUNYE nombuzo omnye
kumbongo ongamiselwanga.
QAPHELA:         Umbuzo ongombongo ongamiselwanga KUNYANZELEKILE ukuba
                 uwuphendule. Qinisekisa ukuba ukhethe imibuzo emiTHATHU kweli
                 candelo.
Ubude beempendulo zemibuzo emide bungama-240 amagama.
IMIBONGO EMISELWEYO
UMBUZO 1 (UMBUZO OMDE)

Imiqolo ebhalwe ngqindilili iwuphuhlisa njani umxholo walo mbongo wokungamkelwa
kwelulwane yindalo iphela.

ISILILO SELULWANE – C Nqakula
1     Igama kuthiwa ndinguDludaka,
2     Kuba ngenene ndidla udaka,
3     Njengomntu ongenacala lakubalekela kulo.
4     Andinakudla kunye neentaka okanye iinkuku,
5     Ndingenakho nokufun'ukutya kunye neempuku;
6     Ndithi ndakubonwa ibe ngumlo.
7     Abantu bona abandithandi kwaphela,
8     Bandisukela imini nobusuku njengesela,
9     Bakundibona ndisuke ndibe licham lamatye.
10    Ke ngoko andinakuhlala naphantsi ndibise,
11    Ababulali bandixuluba bengakhange babhungise;
12    Kuloko ndiphila ludaka nohlalutye.
13    Andinakuphapha emini ndisinge ilizwe,
14    Kuba kuthiwa ndizis'umshologu kwizizwe;
15    Kanti nasebusuku andinayo inkululeko,
16    Ndisinda ngokumana ndihamba ngamathunzi,
17    Kuba kaloku mna andiyiyo inkunzi-
18    Injinga eyaziwayo yeelali nezixeko.
19    Andinakho ukuziphindezela ukungcikivwa kwam,
20    (Ngenxa yesithomo esingephi sam);
21    Mna indalo ayindabelanga bumnandi.
22    Akukho mntu undifuna kwelakh'icala,
23    Bonke bethu bandigxiba, bandibek'ibala;
24    Kucaca ukuba bakufa bengandithandi!                                                     [10]
                                          OKANYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                                7        DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                                 NSC

UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)

Funda esi sicatshulwa sombongo singezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.

IDOMPASI – N Gcali
1     Yincwadana encinane ephethe igama,
2     Yincwadana edelekileyo ephethe idilesi,
3     Ixela ubuhlanga ibonise nelizwe,
4     Iveza umsebenzi ixela nomqeshi,
5     Isitampu sibonisa imfanelo,
6     Isitampu esigwenxa yijele,
7     Udompasi ongekhoyo yijele.

8     Impilo yabaninzi uyigqibile,
9     Ubomi babaninzi ubuthathile,
10    Imizimba yabaninzi uyingxwelerhile,
11    Imizi yabaninzi uyichithile wena dompasi
12    Ubethiwe umntu ubanjiwe umntu,
13    Waswela umntu walamba umntu,
14    Wabhaca umntu watshipha umntu,
15    Nguwe wena dompasi.

16    "Kom hierso Jan,
17    Waar is jou pas?"
18    "Alikho mhlekazi." Qhwa ngempama!
19    Xhimfi ngenqindi, ngqu ngesihlangu,
20    "Gaan in, Gaan in man."
21    Kungenxa yakho dompasi.

22    Vum-vum-vu-uu-uuum-
23    Iyagquma ikhwela-khwela.
24    Ifuna bonke abophul'umthetho.
25    Basuka eNatali, basuka eFreyistata,
26    Bavela eCiskei, bavela eTranskei,
27    Kungenxa yakho dompasi.
       .................................................................

2.1       Yayibaluleke ngantoni idompasi kumabhulu ngexesha layo?                                       (1)

2.2       Cazulula igama, 'dompasi'.                                                                    (2)

2.3       Xela isiphumo sokungabi nayo idompasi ngokwesitanza soku-1.                                   (1)

2.4       Livuselela yiphi ingcinga igama ... 'uyingxwelerhile' kulo mbongo kwisitanza
          sesi-2.                                                                                       (1)

2.5       Nika isafobe esifumaneka kumqolo we-15.                                                       (1)

2.6       Izifanekisozwi, 'xhimfi', 'qhwa' no'ngqu' zinika umfanekiso-ngqondweni
          wantoni?                                                                                      (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                             8                      DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                              NSC

2.7       Shwankathela okuqulathwe sisitanza sesi-4 ngesivakalisi esinye.                                          (1)

2.8       Ludidi luni lombongo olu?                                                                                (1)

2.9       Mfundiso ni egqithiswa yimbongi kulo mbongo?                                                             (1)
                                                                                                                   [10]

                                                         OKANYE

UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUTSHANE)

Funda esi sicatshulwa sombongo singezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.

IZIFO ZABANTWANA – W Shasha
1     Kuthi mandithethe ndide ndithintithe ngezifo zabantwana!
2     Kuthi mandinithuke ndinithakathe ngezifo zeli lizwe!
3     Lent' izifo zabantwana zizizifo zohlanga.
4     Bharha mz'oNtsundu ukub' usapho lwakho luziintsalu,
5     Bharha mzi kaXesibe ukub' umntwan' esiswin' uxwesile!
6     Koba nini na siyintlekisa ezintlangeni?
7     Ngokuba sizalwe, sidle, sihluthe, sife!

8     Litsolil'ilizwi lalatha eGoli phantsi komhlaba.
9     Butyebi bale mihla yigolide nedayimani,
10    Iinkab'ezimaxhaka zakwaXhosa zibuthisile,
11    Ivila lenqenerha loxhatshwaza yindlala,
12    Ndod'ehlel'ecaleni kothango yocholwa yirhafu,
13    Yindedeba engenakuba nabhokhwe yambeleko.
14    "Umfazi phantsi – indoda phezulu!"

15    Batsho benyhibhel'inyhobha-nyhobha kwesejoyini.
16    Xhopho!
17    Yabil'indod'emgodin' iqhub'ingolovane.
18    Yaphathelela ipiqelela isoyika nophumaphele;
19    Gxada tsi yangen'ekhaya kanye ngonyaka,
20    Yachol'itik'eQonce yaphosa kuMasihlalisane;
21    Yehl'intlekele lavuk'uqhushululu:
      .............................................................................

3.1       Iyakhe njani imvano-siqalo imbongi kumqolo woku-1 nowesi-2?                                              (1)

3.2       Avuselela yiphi ingcinga amagama, 'mandinithuke ndinithakathe' ngomba
          ebonga ngawo imbongi?                                                                                    (2)

3.3       Loluphi uluvo oluphuhliswa yimbongi ngombuzo-buciko okumqolo wesi-6?                                     (1)

3.4       Cazulula intsingiselo equlethwe yimiqolo emibini ebhalwe ngqindilili kulo
          mbongo.                                                                                                  (2)

3.5       Chaza indlela umqolo we-14 oyibonakalisa ngayo indima efanele ukudlalwa
          ngumfazi nendoda ngokwembongi?                                                                           (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                             Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                  9                DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                   NSC

3.6       Ludidi luni lombongo olu?                                                               (1)

3.7       Mfundiso ni egqithiswa yimbongi kulo mbongo?                                            (2)
                                                                                                  [10]
                                               OKANYE
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)

Funda esi sicatshulwa sombongo singezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.

BUBOMI OBO – SSM Mema
1     Namhla uhamba emarhiweni aluhlaza,
2     Macal'onke kuphephezela impepho
3     Ezoboza umphefumlo unge uyozela;
4     Ukanti unga akungephez'ukurhabula
5     Kuloo ndeb'elephuzayo yobomi.

6     Macala kunkcenkcez'amanz'angcwengileyo,
7     Agabula unxano lwenyama nolwengqondo,
8     Kuphole ngaphakathi kuphole nangaphandle,
9     Ucande kubuyokoyoko bemingcunub'emigungqo
10    Okomzalikazi ethuthuzel'usana lwakhe.

11    Ihamba le ndlela ifike kurhex'olurhabaxa,
12    Zihlabek'iinyawo unge ungazixhoma;
13    Aw'amagqab'emthini, likubinz'ebuchotsheni
14    Kungenjalo lizimele likushiy'ebumnyameni,
15    Liman'ukukukroba linge liyagxwala.
      ............................................................
16    Iyaphendula indalo kofun'ukucetyiswa:
17    Empukwini ubomi lukrekretho nonqunqutho;
18    Entakeni luphunguzo nokubhungc'elutshabeni.
19    Esihleliyo sidl'ukuhlala esiphilayo sesithwethwayo;
20    Nakuw'ubomi yimigungqo kungenjalo ubudlile
21    Ozenzelw'encochoyini makalumke angawi;
22    Osentlanjeni unomgomo wokunyuka umnqantsa;
23    Osemqengqelezini angenyuka okany'ehle.
24    Elowo uxhotyisiwe ngovimba ongangaye,
25    Zikuye izitshixo zeengcango zobomi.

4.1       Chonga kwisitanza sokuqala igama eliphuhlisa ukuba kuthethwa ngolonwabo
          lomzuzwana.                                                                             (1)

4.2       Mfanekiso-ntekelelo mni esiwuzotyelwa yimbongi kumqolo wesi-6.                          (1)

4.3       Sixhobo sini sohlalutyo igama 'okomzalikazi'?                                           (1)

4.4       Ivuselela yiphi ingcinga imbongi ngobomi kumqolo we-11?                                 (1)

4.5       Lubangela ntoni ushiyo lwezikhamiso kumqolo we-13?                                      (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2         10                 DBE/Februwari–Matshi 2014
                                          NSC

4.6      Ngqina ubunyani besi saci ngokucaphula kumbongo, 'Esihleliyo sidl'ukuhlala
         esiphilayo sesithwethwayo'.                                                       (2)

4.7      Lwenze msebenzi mni uchasaniso olukumqolo wama-23?                                (1)

4.8      Tolika okuthethwa ngumqolo wama-25.                                               (2)
                                                                                           [10]

                                        KUNYE

IMIBONGO ENGAMISELWANGA

UMBUZO 5 (UMBUZO OMDE)

Cazulula indlela ukhetho-magama oluwuphuhlisa ngayo umxholo kwisitanza ngasinye.

IXESHA LEMBALELA – NT Ngamile
1     Lixesha losizi nembandezelo,
2     Lixesha lexhala nonxunguphalo,
3     Indlala yon'iba bomvu krwe,
4     Oongxawu bahlala bekhedamile,
5     Ligqub'inxele likakhetsekile
6     Zisal'iintsana zikhedamile
7     Ngexesha lembalela.

8     Lixesha losizi nentswelo –
9     Iinkomo zifa zifumbe,
10    Ahlinze amadoda ahlinze;
11    Zisal'iintlanti zize.
12    Buyaphanz'ububel'ebantwini,
13    Buyabhang'ubunt' ebantwini
14    Ngexesha lembalela.

15    Lixesha losizi, nexhala,
16    Umbon'olusiz' umhlab' umpatsha-mpatsha,
17    Umbon'olusiz'umhlab'uphalala,
18    Umbon'olusiz'izityalo zibhanga,
19    Lonk'olo hlaza luhle luyavuthuluka,
20    Umhlab'usal'ukhedamile
21    Ngexesha lembalela.

22    Lixesha losizi neenyembezi,
23    Kutyhutyha izifo ngezifo,
24    Kuf' abantu nabantwana,
25    Kuf'izilo nezilwanyana,
26    Kugqub'indlala nokufa,
27    Kugqub'ukufa nexhala
28    Ngexesha lembalela.                                                                  [10]

                                        OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2             11                    DBE/Februwari–Matshi 2014
                                              NSC

UMBUZO 6 (UMBUZO OMFUTSHANE)

Funda lo mbongo ungezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

IXESHA LEMBALELA – NT Ngamile
1     Lixesha losizi nembandezelo,
2     Lixesha lexhala nonxunguphalo,
3     Indlala yon'iba bomvu krwe,
4     Oongxawu bahlala bekhedamile,
5     Ligqub'inxele likakhetsekile
6     Zisal'iintsana zikhedamile
7     Ngexesha lembalela.
8     Lixesha losizi nentswelo –
9     Iinkomo zifa zifumbe,
10    Ahlinze amadoda ahlinze;
11    Zisal'iintlanti zize.
12    Buyaphanz'ububel'ebantwini,
13    Buyabhang'ubunt' ebantwini
14    Ngexesha lembalela.
15    Lixesha losizi, nexhala,
16    Umbon'olusiz' umhlab' umpatsha-mpatsha,
17    Umbon'olusiz'umhlab'uphalala,
18    Umbon'olusiz'izityalo zibhanga,
19    Lonk'olo hlaza luhle luyavuthuluka,
20    Umhlab'usal'ukhedamile
21    Ngexesha lembalela.
22    Lixesha losizi neenyembezi,
23    Kutyhutyha izifo ngezifo,
24    Kuf' abantu nabantwana,
25    Kuf'izilo nezilwanyana,
26    Kugqub'indlala nokufa,
27    Kugqub'ukufa nexhala
28    Ngexesha lembalela.

6.1      Xela isixhobo sohlalutyo esisetyenziswe kwimiqolo emibini yokuqala.                      (1)

6.2      Ithetha ukuthini imbongi xa isithi, 'Ligqub'inxele likakhetsekile'.                      (1)

6.3      Ludidi luni lombongo olu?                                                                (1)

6.4      Ukushiywa kwesikhamiso kumqolo we-12 nowe-13 kwenze msebenzi mni?                        (1)

6.5      Mfanekiso-ntekelelo mni ophuhliswa ligama 'umpatsha-mpatsha?                             (1)

6.6      Xela indlela owakheke ngayo umbongo kwisitanza sokugqibela.                              (2)

6.7      Uvakala unjani umoya wembongi kulo mbongo?                                               (1)

6.8      Mfundiso ni egqithiswa yimbongi kulo mbongo?                                             (2)
                                                                                                  [10]

                                                             AMANQAKU ECANDELO A:                 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2         12                DBE/Februwari–Matshi 2014
                                          NSC

ICANDELO B: INOVELI

IMIYALELO

•   Kweli candelo kubuzwe iinoveli ezimbini.
•   Khetha umbuzo kwinoveli oyifundisiweyo.
•   KwiNoveli ngaNYE kubuzwe imibuzo emiBINI, OMDE NOMBUZO OMFUTSHANE.
•   Ukususela kumbuzo 7 ukuya kumbuzo 10, khetha umbuzo ube mNYE
    uwuphendule.

QAPHELA: Ukuba umviwa ukhethe umbuzo OMDE kwiCANDELO B (kwinoveli
         ayifundisiweyo) kunyanzelekile ukuba akhethe umbuzo OMFUTSHANE
         kwiCANDELO C (kwidrama ayifundisiweyo). Ukuba ukhethe umbuzo
         OMFUTSHANE kwiCANDELO B (kwinoveli) kunyanzelekile ukuba
         akhethe umbuzo OMDE kwiCANDELO C (kwidrama).

Ubude beempendulo zemibuzo emide bungama-390 amagama.

UMBUZO 7 (UMBUZO OMDE)

NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa

Umbhali usebenzise unxunguphalo njengesixhobo sokukhulisa ibali lakhe. Ngqina oku
ngokuqhubeka ebalini.                                                                     [25]

                                        OKANYE

UMBUZO 8 (UMBUZO OMFUTSHANE)

NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa

Funda ezi zicatshulwa zingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA A

"Nomsa kuqhubekani?" yatsho le nto ijonge uNomsa ngaloo mehlo ngathi aza kutaka
umlilo.
"Akukho nto iqhubekayo, sidlala idraughts," watsho ukuphendula uNomsa izibilini
ziphezulu.
"Ngubani lo Nomsa?" yabuza le nkewu. "Ngo-ngu-ngu, ngo-ngo-ngo nguCousy,"
"Ufane wangunguza uza kuyithetha inyaniso, ndilive lonke ibali lakho nalo mxhaka.
Ngubani lo Nomsa?" uthe xa aqalayo ukuvula umlomo uNomsa yatsho impama;
yatsho waya kuwa. Uthe xa avukayo yatsho ngesihlangu esifubeni yamkhaba waphola.
Uthe xa athi balulu amehlo yamthi xhakamfu le nto entanyeni imtsala ngeelokhwe
immisa ngeenyawo. Uthe esagxadazela njalo imbambile yalahla ngenqindi
entlafunweni yamtsho waya kuthi tywaa phantsi, yakha yamjonga. Walibona eli sikizi
lokubethwa komntu obhinqileyo kangaka uThole waqonda ukuba kuza kuba nzima
kuye. Kwakunzima nokuba anganqanda kuba kumi isibini phezu kwakhe ekucaca
ukuba siqulathe impazamo okwaso. Uphindile wavuka uNomsa ekubeni ebekhe
waphola okomzuzu. Yaphinda le nto yamthi hlasi yammisa ngeenyawo. Imbambile
njalo ngesasekhohlo imayamise ngegumbi lendlu yakhupha ingcangula yemela
ngesokunene yayivula ngamazinyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                                    13                                            DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                                     NSC

8.1      Ngubani le nkewu kuthethwa ngayo kwesi sisicatshulwa?                                                                                   (1)
8.2      Baphi ngeli xesha ibuza le mibuzo iyibuzayo kuNomsa?                                                                                    (1)

8.3      Bungqina buni obunokukubangela ukuba uthi uJoe unolwazi lwale nto
         kaThole noNomsa?                                                                                                                        (2)
8.4      Cacisisa ngesivakalisi ESINYE ukuba uThole noNomsa badibana phi.                                                                        (1)
8.5      Loluphi udidi lwempixano oluboniswa yingxabano ephakathi kukaJoe
         noNomsa. Xhasa impendulo yakho.                                                                                                         (2)
8.6      Umbhali usebenzise eyiphi indlela yokuzoba abalinganiswa xa ezoba uJoe.
         Zixhase.                                                                                                                                (2)
8.7      Ibonakala ingumntu onjani le nkewu kuthethwa ngayo ngokwesicatshulwa?
         Xhasa impendulo yakho.                                                                                                                  (2)
8.8      Ngcinga zini ezafikela uThole akubona okwakusenziwa yile nkewu kuthethwa
         ngayo kuNomsa?                                                                                                                          (1)
8.9      Esi sicatshulwa siphuhlisa ntoni ngesimo sentlalo saseBhayi?                                                                            (1)
8.10     Ngqina ngeengongoma ezimbini ukuba uThole wasifezekisa isithembiso
         sakhe awasenza kuThixo ngomthandazo ngexesha wayehlaselwa nguJoe
         neqela lakhe.                                                                                                                           (2)
                                                                KUNYE
ISICATSHULWA B

Elapho eNgilane uMangaliso emva kwengqungquthela yafika ingxelo imbikela
ukuphumelela kwakhe ibanga leMatric emagqabini. Emaxesheni kwaye kungenyanga
yoMqungu, oko kukuthi ke, ekuqaleni konyaka. Wathi elishiya elamaNgesi ephindela
ekhaya waye sel'eqinisekile ukuba uza kufika aqhubele phambili imfundo yakhe eFort
Hare ngaloo nyaka, aye namalungiselelo selenziwe onke nguMfundisi uMaqoma
ukuba aqhubele phambili kwicala lobufundisi njengoko wayeselezinikele, emxelele
nokuba icawa yaseWesile izimisele ukumhlawulela zonke iindleko emfundweni yakhe
kanti nabafundi be-UCT babemqononondise kangako bemthembisa ngokumnika
uncedo xa kuthe kwakho amagingxi-gingxi.

Uthe efika kweloMzantsi Afrika wabe engqala kwaNokholeji engenela ibanga le-BA,
izifundo zakhe zithande ukugxininisa kwezakwaLizwi. Kungekudala efikile
kwaNokholeji, mayela nesithuba seenyanga ezimbini, wafumana incwadi evela
eNgilane.
                      ................................................................................................
Le ncwadi ke yayikhatshwa likhephekhephe letsheki yaloo makhulu mahlanu eeponti,
into ke leyo eyamtsho waphinda wangundaba-mlonyeni, alilisela ngaye amaphepha-
ndaba nelo thamsanqa lokuzibona enamakhulu amahlanu onke eeponti. Babemana
ukutsho abafundi bakwaNokholeji xa bethetha ngaye neli thamsanqa lakhe besithi,
"Abanye abantu bafana nqwa nabantu athetha ngabo uShakespeare, umbhali
wasemaNgesini, esithi bazalwa necephe lesilivere lijinga emilonyeni yabo."

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                           Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2         14                 DBE/Februwari–Matshi 2014
                                          NSC

8.11     Sizathu   sini  esasibangela     ukuba    uMangaliso     abe     seNgilane
         ngokwesicatshulwa?                                                                (1)
8.12     Waphinda waya kufunda phi uMangaliso ukugqiba kwakhe ukufunda eFort
         Hare?                                                                             (1)
8.13     Xela into ibe nye eyazuzwa nguMangaliso kuba etshatshele kumnyhadala
         owawuseNgilane?                                                                   (1)
8.14     Luthini olwakho uluvo ngendima eyadlalwa nguThozama yokuphathaphatha
         uyisezala, ubaw'umKwayi owayegula.                                                (2)

8.15     Yintoni ebonisa ukuba ubudlelwane bahlala buhleli kusapho lukaKhohlela
         nosapho lukaFikizolo?                                                             (1)
8.16     Bonisa ngeengongoma ezimbini ubuchule obusetyenziswe nguMangaliso
         ukuphucula ibandla laseGeorge Goch.                                               (2)
8.17     Nxulumanisa igama umbhali alithiye umlinganiswa onguMangaliso kunye
         nomxholo webali?                                                                  (2)
                                                                                           [25]
                                        OKANYE
UMBUZO 9 (UMBUZO OMDE)
UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule
Umbhali usebenzise unxunguphalo njengesixhobo sokukhulisa ibali lakhe. Ngqina oku
ngokuqhubeka ebalini.                                                                      [25]
                                        OKANYE
UMBUZO 10 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule
Funda ezi zicatshulwa zingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA A
"Hamba Mfazwe!" Ndayinyathela kakanye imoto, akhaba umhlaba amavili, yaxhuzula
yajonga emazantsi elokishi, yaya kuwela imchathu seyityibilika ukuhamba oku. Ingene
endleleni, phethuthu yajonga ngasempuma seyifuthela phezulu. Ndayolula ukuya
kuwela iDobo, yanaba ukukhweza ummandla weXhalanga. Ithe isiya kuthi gubhubhu
phesheya kweKhweza yabe seyibala imitsi. IGxada ilinukise nje, yaphunguza
kwakanye, yaya kudlula phantsi kweyunivesithi ingangendlela. Igxanyaze kabini
kathathu ukucanda kumhlaba kaTyhali, yenjenjeya ukukhweza amageduka,
yathubeleza intsunguzi yeBhula, yaya kuphumela ngaphaya xa kanye lithi chapha
ilanga phezu kweentaba. Iintaba zeBele nezeTola ndizishiye ngasekhohlo ndanxusa
umlambo iXekesi, ndangena kumhlaba kaZamlandela, sendikhwetywa yintab'oKhozi.
Kuyo yonke loo ndlela ingqondo yam andizange ndiyiphe thuba lakucinga ngenye into
ngaphandle kwaloo magoso-goso endlela. Xa ndifika ezinyaweni zentaba, yaqala
yalula indlela, kwaqalisa ukuthi phinzi-phinzi engqondweni yam izinto ekwakukade
zingxamile zifuna ukuphuma. Umfanekiso wokuqala ukuvela ibe ngokaNokuzola.
Tyhini madoda, ingqondo yam ingenwe yintoni ayizazi izinto zokucingwa kakade?
Ndingathi ndisedabini, phakathi kokuphila nokufa, ibe yona icinga ngamabhinqa,
ngumhlola wantoni na lo?

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                                               15                                           DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                                                NSC

10.1     Ngubani lo unika uMfazwe umyalelo wokuba ahambe?                                                                                                                (1)

10.2     Wenza ntoni uMfazwe emva kwalo myalelo?                                                                                                                         (1)

10.3     Sizathu sini esasinyanzelisa ukuba uMfazwe ahambe?                                                                                                              (2)

10.4     Ingcinga kaMfazwe ngoNokuzola iveza ntoni ngobudlelwane babo?                                                                                                   (2)

10.5     Akukho nto ifihlakala kuphele. Ngqina ngeengongoma EZINTATHU oku
         ngobomi bukaFriday.                                                                                                                                             (3)

10.6     Ludidi luni lwempixano oluphakathi koRhulumente wengcinezelo nabantu
         abacinezelweyo? Xhasa impendulo yakho.                                                                                                                          (2)

10.7     Zibuchaphazele njani ubomi bukaMfazwe iingxaki athe wahlangabezana
         nazo eMgazi phantsi kwesandla sikaKhonjwayo.                                                                                                                    (2)

10.8     Edabini kubakho iingxwelerha nelahleko. Bonisa ubunyani boku ujonge
         umlinganiswa onguNokuzola.                                                                                                                                      (2)

                                                                                          KUNYE

ISICATSHULWA B

Ndahlabela phambili, sendingxamele ukuya kufika phaya enqweleni. Athe hlathu
hlathu amanwele xa kanye inqwelo ixele igoqo. Ndabhekabheka, andabona nto.
Aphinde ahlathuzela amanwele ngokungathi kukho into endichwechwelayo, ndabheka,
andabona nto kwakhona.
           ..........................................................................................................................................
Lwathi rhiphu uvalo, ndayazi ukuba eso simo sezo zilwane sixela ukuba zinento
eziyibonayo. Ndisondele kancinci enqweleni eyayilele ngecala neyayitshe yaphela
kwashiyeka uphahla. Ndizokuqonda ukuba ukho undonakele ndakubona ingqushu
yezihlangu phantsi, kucaca kunjalo nje ukuba yeyamadoda aliqela. Kubekho nemizila
yento ebirhuqwa kufutshane neveni, oku kwesithende ebesixhathisa. Ngelo xesha
iindlathi ezi zam zazingathi ziza kuqhawuka kukuziqinisa, uvalo lungongoza ngathi
luza kuphuma ngomlomo.
Cwayi cwayi cwayi, ndaya kujikela ngasemva eveneni, kuthe thaa kum engqondweni
imifanekiso yangezolo yempi endandikhwele nayo. Mandla ngasemva kwakungekho
mntu, kuphela iyimiqulwana emnyama esondeleleneyo ngathi zizigodo
ezingagqibanga ukutsha. Uninzi lwalutshe lwaluthuthu. Ebomini bam ndandingazanga
ndayibona into elolo hlobo. Emoyeni kwakuvakala ivumba lenyama etshileyo.
Ndabuya umva kancinci sendizizonda ukuba bendiye kufuna ntoni na kakade apho.
Inye into eyayisengqondweni ngoku, ikukubaleka ndimke kuloo ndawo yayiseyingathi
sisihogo sikasathana. Ndiguqukele kwicala eliya ngaseMgazi, qelele endleleni,
kwakumi amadoda amane, imipu ijoliswe kum.

10.9     Yintoni eyabangela ukuba isithethi siye ngokungxama kule nqwelo
         ikhankanyiweyo kwisicatshulwa?                                                                                                                                  (1)

10.10    Wayesebenzisa ntoni uMfazwe                                                 ukuzikhusela                    kwiinyoka                 ezinobungozi
         kwindlela yakhe eya eMgazi?                                                                                                                                     (1)

10.11    Likweliphi inqanaba ibali kwesi sigaba?                                                                                                                         (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                   Tyhila iphepha

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2       16                  DBE/Februwari–Matshi 2014
                                        NSC

10.12    UMfazwe wazisindisa njani kwingqumbo yamapolisa xa uloliwe wayejonge
         eThongo?                                                                         (1)

10.13    Udlale eyiphi indima uCikizwa ebomini bukaMfazwe?                                (2)

10.14    Nxulumanisa igama lomlinganiswa uMfazwe nomxholo webali.                         (2)

10.15    Umbhali usebenzise isigqebelo ukuveza iziphumo zomzabalazo. Ngqina oku
         ujonge umlinganiswa onguFriday.                                                  (2)
                                                                                          [25]

                                                     AMANQAKU ECANDELO B:                 25

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2            17                     DBE/Februwari–Matshi 2014
                                             NSC

ICANDELO C: IDRAMA

IMIYALELO YECANDELO C

•   Kweli candelo kubuzwe iidrama ezimbini.
•   Khetha umbuzo kwidrama oyifundisiweyo.
•   KwiDrama ngaNYE kubuzwe imibuzo emiBINI, UMBUZO OMDE NOMBUZO
    OMFUTSHANE.
•   Ukususela kumbuzo 11 ukuya kumbuzo 14, khetha umbuzo ube mNYE
    uwuphendule.
KHUMBULA: Ukuba umviwa ebekhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO B;
          UNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo OMDE kwiCANDELO C.
          Ukuba umviwa ebekhethe umbuzo OMDE kwiCANDELO B;
          UNYANZELEKILE     ukuba   akhethe   umbuzo  OMFUTSHANE
          kwiCANDELO C.

Ubude beempendulo zemibuzo emide bungama-390 amagama.
UMBUZO 11 (UMBUZO OMDE)
AMAZA – ZS Qangule
Iyichaphazele njani inkolo intlalo yoluntu kulo mdlalo uthi Amaza.                                [25]
                                         OKANYE
UMBUZO 12 (UMBUZO OMFUTSHANE)
AMAZA – ZS Qangule
Funda esi sicatshulwa singezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

KHULILE:       Silapha kwandlu-nkulu maBhele ngokusabela isicelo sikaMkhuluwa
               uDanile.

SABATHA:       (Eqongqotha inqawa, efulathela uDanile)
               Iyawa yintoni na Nkomiyahlaba!

DANILE:        (Engcangcazela ngumsindo) ...

MPHURHU:       Ngubani igama lalo mbundana?

QEBEYI :       NguLizo, ndiqinisekile.

ZOLA:          Inyaniso yeyokuba bebephefumlelana!

XOLILE:        Singena phi ke kumdlalo wabantwana?

QEBEYI :       Akukho buntwana ngandawo
               kumntu oza kutshata.

KHULILE:       Ingathi le nto yalo mntwana
               iza kusifumbathisa udushe!
               Uqinile kunjalo nje!

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                       18                            DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                        NSC

MPHURHU: Izifundiswa zihamba ngesitshatshela samagunya
         Kuba kaloku labayitrongo igazi lomntu.

QEBEYI:        Kunjalo kanye!
               Namagqwirha ahamba ngamagunya
               Kuba igqirha elinukayo linukelwa ngumthetho!

ZOLA:          Nilibele mawethu ukuba lo mfana akaliwa yintombi waliwa nini.

QEBEYI:        Into ize ifike ithini?

ZOLA:          Ebengandwendwelanga nina, ebehambele uNamhla.

SABATHA:       Ehamba erhaqaza nje akanamfazi?

ZOLA:          Ufuna umfazi wesibini.

MPHURHU: Yintoni ke leyo?

XOLILE:        Sisithembu.
                         ..................................................................................
SABATHA:       Unyanisile!     Uninzi          lweentyatyambo                  zamhlamnene                  luyokozela
               kweminye imizi.

VUYISILE:      Yithi ziyabuna!

XOLILE:        Nifuna kwenzeke loo nto nalapha kuNamhla?

QEBEYI:        (Ephakama, ekrwempa intloko.)
               Inyoka uyichane entloko mfo kabawo. Ndiyamthanda umfo ongozeliyo,
               into ebuchopho bondliwe ngobisi, umntu owaxakayo amaciko abumini,
               nantso ke! Na-antso! Na-a-antso!

VUYISILE:      Unyana   womfundisi       nomkhwenyana                                 womfundisi              enze
               amanyundululu, atshate isiThembu!

ZOLA:          Yintsomi leyo! Unongekhe! Unotshe!

XOLILE:        Sizihluphela ntoni engekatshati nje uLizo?

MPHURHU: Kutsho bani? Amakhumsha akavutheli sigodlo xa aza kuthatha umfazi!

12.1      Nika isizekabani sale ngxoxo?                                                                                  (1)

12.2      Bazalana njani aba bakwesi sithebe seengxoxo?                                                                  (1)

12.3      Ingaba uDanile wenze into efanelekileyo ngokumemela abantu kule ngxoxo?
          Xhasa impendulo yakho.                                                                                         (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                   Tyhila iphepha

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2          19                   DBE/Februwari–Matshi 2014
                                           NSC

12.4     Uyiveza njani umbhali into yokuba aba bantu bakule ngxoxo bamele
         amaxesha ohlukeneyo.                                                                 (2)

12.5     Saba yintoni isigqibo sentlanganiso eyayibizwe nguDanile emzini wakhe?               (2)

12.6     Yintoni injongo yokusetyenziswa kwamagama akwizibiyeli nabukekela
         kumdlalo?                                                                            (2)

12.7     Bungqina buni obubonakalisa ukuba uLizo ungumbundane kule ncwadi?                    (2)

12.8     Bonisa ngezinto EZIMBINI indlela         umbhali   asityhilela   ngayo   umba
         wamanyundululu kule ncwadi?                                                          (2)

12.9     Indlela umbhali abathiya ngayo abalinganiswa izalana nendima yabo apha
         ebalini. Ngqina oku ujonge kuSilumko.                                                (2)

12.10    Amazwi kaVuyisile abhalwe ngqindilili asixelela ntoni ngesimo sentlalo sale
         ndawo?                                                                               (2)

12.11    Khankanya into ibe NYE eyatyhileka emangcwabeni ngenxa yesakhona
         sokucupha sikaSilumko?                                                               (1)

12.12    Ungathi bangabalinganiswa abanjani uMaNdaba noMaLimakhwe emva
         kokuba ufunde lo mdlalo? Xhasa impendulo yakho.                                      (4)

12.13    Kuphumelele eliphi iqela kwimpixano ekulo mdlalo? Xhasa impendulo yakho.             (2)
                                                                                              [25]

                                        OKANYE

UMBUZO 13 (UMBUZO OMDE)

A-a-a! JONGUMSOBOMVU! – BB Mkonto

Iyichaphazele njani inkolo intlalo yoluntu kulo mdlalo uthi A-a-a! Jongumsobomvu!.            [25]

                                        OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2         20                  DBE/Februwari–Matshi 2014
                                          NSC

UMBUZO 14 (UMBUZO OMFUTSHANE)

A-a-a! JONGUMSOBOMVU! – BB Mkonto

Funda esi sicatshulwa singezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

MAQOMA: Kuhle xa kunjalo. Ngathi ngesiwakhulula ngoku. Nincede ke nto
        zakuthi ningatshisi namnye umzi, nize ningabulali namnye umntu
        kananjalo. Nisebenze cocekileyo njengabantu abanesidima. Kakade
        aningomaxelegu. Kodwa efuna esikhumbeni, maze niyiphendule
        kwangesikhumba. Gqibi ke!
        (ayaphuma amadoda ekhahlela)

MSIKA:        Mhlekazi! Yintoni ebangele ukuba ucinge ngoNonjoli namhlanje?

MAQOMA: ... Uyazi izolo oku besixovula umcimbi wokugxothwa kwethu emhlabeni
        woobawomkhulu? Ngoku nanko uSomeseti esiya kuhlasela kwiilali
        zomntakwethu, watshayela emzini kaBaw'uNtlane ...

MSIKA:        Tyhini! Unyanisile Mhlekazi, nditsho ndakhumbula nam ngoku.

MAQOMA: Kaloku sigxothwa nje kuloo mihlaba injalo ukutyeba ngulo Somaseti
        owayelungisela ezo ndwadube zobukhwe bakhe.

MSIKA:        Utsho kwasa ke ngoku Mhlekazi ...

MAQOMA: Eyona nto ukuzithandisa kwakhe kobo bukhwe bakhe ayinathi leyo,
        ukhululekile kwaye kufanelekile ukuba aqinise ubuhlobo bakhe kuloo mzi.
        Kodwa eyokuxabangela ngekamva labantu bam, leyo yona ayikho
        lungelweni lakhe, njengoko nakum ingekho lungelweni. Ndiyala kwaphela
        ke ukuyamkela imeko yokususwa krwada ngoluya hlobo kumhlaba
        wakowethu. Loo magunya athe xhaxhe baziphe wona baya kuwaxhamla
        phantsi kwelanga.

MSIKA:        Kaloku zithi iintlola ukhulule la makhoboka amaLawu ngoku ke ujonge
              ukuwancathamisa awamfenguzise apha kuwe.

MAQOMA: Asazi apho ke. Amasi abekwe elangeni.

14.1     Yintoni isizathu sokuba uMaqoma akhuphe umyalelo wokuba abantu bakhe
         bangabulali bantu xa belanda impahla ebiweyo?                                       (1)

14.2     Lo myalelo uphuhlisa ntoni ngoMaqoma?                                               (2)

14.3     Babuyintoni ubudlelwane phakathi kukaMaqoma noMsika?                                (1)

14.4     Umbhali uyiveza njani le nto yokungaphatheki kakuhle kukaMaqoma
         ngokuhluthwa kwabo imihlaba?                                                        (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2        21                 DBE/Februwari–Matshi 2014
                                         NSC

14.5     Yintoni iinjongo yokusetyenziswa kwamagama abukekela nakwizibiyeli
         kulo mdlalo?                                                                    (2)

14.6     Sizathu sini esibangela ukuba uMaqoma abantu bakhe ababone njengabantu
         abangengawo amaxelegu?                                                          (2)

14.7     Kube nagalelo lini ukukhululwa kwamakhoboka nguRhulumente waseBritane
         kulo mhlaba?                                                                    (2)

14.8     Buchule buni obasetyenziswa ngabantu abamhlophe ukuzuza umhlaba
         wabantu abamnyama?                                                              (2)

14.9     Igama uMary kumlinganiswa onguNowayini lingumqondiso wantoni?                   (2)

14.10    Kusichaphazele njani isimo sentlalo kulo mdlalo ukungena kwenkolo
         yobuKrestu kumaXhosa? Xhasa oko ngeengongoma EZINTATHU.                         (3)

14.11    Ungathi bangabalinganiswa abanjani uNobomvu noRufus emva kokuba
         ufunde lo mdlalo? Xhasa impendulo yakho.                                        (4)

14.12    Kuphumelele eliphi iqela kwimpixano ekulo mdlalo? Xhasa impendulo yakho.        (2)
                                                                                         [25]

                                                      AMANQAKU ECANDELO C:               25
                                                         AMANQAKU EWONKE:                80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com

### Page 24

Downloaded from hlayiso.com

## Related documents

- [IsiXhosa HL P1 Feb-March 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-feb-march-2014/b647fdaa-06b0-475e-b56d-e90af2457c2f) — isiXhosa HL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Feb-March 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-feb-march-2014/e9a0d759-c53e-41a4-957c-3b2f5e316e50) — isiXhosa HL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Feb-March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-feb-march-2018/c241906b-af3b-450c-808c-08fda459d520) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Feb-March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-feb-march-2018-memo/5de8cbbd-1059-42ae-b51a-8f310024365c) — isiXhosa HL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2014/b73c21fa-6f87-4587-a4b8-6d8f1ca1287a) — isiXhosa HL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Feb-March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-feb-march-2018/566add75-9ef2-4bd5-af98-54eea59f5046) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [ISIXHOSA HL P1 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-memo-gr12-sept-2025-watermark/d61da289-7a98-4204-84e7-ba0a8206f429) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA HL P3 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-memo-gr12-sept-2025-watermark/fba1d302-d085-47cd-bee2-513282cac780) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025-mg/84b5db34-ace8-41ee-9524-c8517ac6b171) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2025-mg/b4f21d74-9dc5-4e7d-8fbd-4654b4536d22) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025-mg/7d3626eb-631c-40f6-893a-fadbe86c8359) — Memo · 2025 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
