# isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2025 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2025, 30 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-gr12-memo-sept2025-watermark/067eb4fb-3672-43ef-a151-eb02ea4afb80
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2025
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 30

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2025 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-gr12-memo-sept2025-watermark/067eb4fb-3672-43ef-a151-eb02ea4afb80)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2025 · isixhosa. Memorandum, 30 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                    SENIOR CERTIFICATE

                           IBANGA 12

                         SEPTEMBA 2025

            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2
                ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU:    80

            Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha angama-30.

### Page 2

2                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                (EC/SEPTEMBA 2025)

EMAKUQATSHELWE XA KUMAKISHWA
•    Esi sikhokelo sokumakisha silungiselelwe ukuba sibe sisikhokelo kubakorekishi.

•    Esi sikhokelo sokumakisha siza kuxoxwa nesigqeba sokukorekisha phambi kokuba
     kuqalwe ukukorekishwa kumaziko okukorekisha.
•    Iimpendulo zabaviwa kufuneka zinikwe ingqwalasela ngokokufaneleka kwazo.
IZIKHOKELO ZOKUKOREKISHA
1.     Xa umviwa ebhale iimpendulo ezingaphezulu kwezilindelekileyo, makisha
       impendulo esekuqaleni kuphela. (Umviwa akavumelekanga ukuba
       aphendule umbuzo omde nombuzo omfutshane kudidi olunye loncwadi).
2.     Xa umviwa enike iimpendulo ezimbini ibe eyokuqala ingachanekanga, elandelayo
       ichanekile, korekisha eyokuqala ungayihoyi elandelayo.
3.     Xa umviwa ephendule imibuzo emibini emifutshane okanye imibuzo emibini
       esisincoko kwiCandelo B nakwiCANDELO C, makisha umbuzo wokuqala kuphela
       ungawuhoyi owesibini. Ukuba umviwa uphendule yomithandathu imibuzo
       (kwiNoveli) okanye yomine imibuzo (kwiDrama), korekisha kuphela impendulo
       yokuqala kwiCANDELO ngalinye, xa kwenzekile ukuba uphendule umbuzo
       omnye omfutshane nomnye osisincoko.

4.     Xa umviwa enike iimpendulo ezimbini ibe eyokuqala ingachanekanga, elandelayo
       ichanekile, korekisha eyokuqala ungayihoyi elandelayo.

5.     Xa iimpendulo zinonjolwe ngokungachanekanga, korekisha ngokwendlela
       ekunonjolwe ngayo kwisikhokelo sokumakisha.

6.     Xa upelo olugwenxa luguqula intsingiselo, yihlabe loo mpendulo. Xa intsingiselo
       ingaguqukanga ngenxa yopelo olugwenxa, yimakishe loo mpendulo.

7.     Imibuzo esisincoko.
       Xa impendulo yombuzo osisincoko imfutshane kunoko kulindelekileyo
       ngokwenani lamagama, musa ukumohlwaya umviwa kuba sele ezohlwaye
       ngokwakhe. Xa impendulo yombuzo osisincoko inde kakhulu, phicotha
       ngokwempendulo ayibhalileyo wandule ukuyigqithisela kumkorekishi ophezulu.

8.     Imibuzo emifutshane.
       Musa ukumohlwaya umviwa ongasebenzisanga iimpawu zocaphulo xa
       ecaphula.

9.     Kwimibuzo evulelekileyo, musa ukunika amanqaku ngoHAYI/EWE okanye
       ngoNDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI. Korekisha impendulo exhasayo
       ehambelana nokhetho olo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2025)           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                    3

ICANDELO A: ISIHOBE B

IMIHOBE YESIXHOSA – B Ngombane

IMIBONGO EFUNDISIWEYO

UMBUZO 1: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

USANA – ZS Qangule

Sebenzisa la manqaku alandelayo, njengesikhokelo sokukorekisha lo mbuzo.
IImpendulo zinokwahluka ngokuxhomekeka kwindlela umfundi awuve ngayo
umbongo. Jonga kwirubriki kwiphepha lama- 28 ukuhlola lo mbuzo.

Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo xa etyhila ukuaba ukufika
kosana kuzisa ulonwabo nonxunguphalo ekhayeni olufikele kulo. Sisikokelo esi
akunyanzelekanga ukuba umfundi aphendule ngolu hlobo.

•     Kwisitanza sokuqala imbongi isebenzise isafobe, uChasaniso,
      Bubushushu bodwa emzini Lupholile usana londile – Imbongi iqaqambisa
      ukuba usapho olufikela kulo lukwimo yokuxhalaba, luhamba ngezantya,
      lusamkela olu sana kodwa kukho nokuzola kosana lona lungenalo noluncinci
      uvalo. Imbongi iza nesigama esibonisa imo ezimbini ezichaseneyo, ubushushu
      nokuphola yonke le meko ikwindlu enye enosana.
•     Zinkxwaleko usana lujongile, Luzolile usana lujongile. Imbongi ityhila ubunzima
      nentlungu edalwa kukonganyelwa zizinto ezikhathazayo kodwa kulo meko
      yokukhathazeka kukwakho ukuzola ngomphefumlo ngenxa yethamsanqa
      lokufikelwa lolu sana.
•     Yincwina yodwa egumbini, Luncumile usana lubukele – Incwina sisandi
      esivakalayo esikhutshwa ngumntu ova intlungu enganyamezelekiyo ngenxa
      yeengqaqambo umntu akuzo. Le ntlungu ichasaniswa noncumo ukuqaqambisa
      ukuba zingqaqambo eziza kugqitha emva kwazo kukho uyolo lokufikelwa lolu
      sana ekhaya, nangona kukho intlungu kodwa usana lona luyintsikelelo
      lwakufika emzini.
•     Lusana lwethu uluvuyo, Ntandane yethu uluvalo. Uvuyo lwenziwa kukonwaba,
      ukanti uvalo sisichasi sovuyo. Olu sana ithi imbongi yintandane loo nto iphuhlisa
      ukuba luthandwa nguwonke- wonke oko kutsho luyathandeka. Endaweni
      yokuba luzise uchulumanco kumntu wonke, kukho uvalo olukhoyo oludalwa
      kukoyikisela iimeko olufikela kuzo, nezidaleka ngenxa yokufika kwalo kweli
      khaya.
•     Mbewu yekhaya uyabukwa, Sithombo somzi uyoyikwa – Imbongi isebenzisa
      izenzi ezintsingiselo ichaseneyo ukutyhila ukuba ukuvela nokukhula kosana
      kuyonwabisa, abantu bayaluvuyela, banolangazelelo lokusoloko belujonge
      ngomdla kodwa ukufika kwalo kuzisa ukungonwabi okudalwa luloyiko
      lokungaqiniseki ngemeko olukhulela kuyo olu sana.

(Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                       [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 4

4                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2               (EC/SEPTEMBA 2025)

 UMBUZO 2: UMBUZO OMFUTSHANE

2.1   “Ndikubona nje ukuba ungumnqantsa?” √                                               (1)

2.2   Iludale ngokwenza ukuba zonke izitanza zibenemiqolo emine. √                        (1)

2.3   Ngumbongo ntyilazwi kuba usinika inkcaza ngendlela yenkolo yobuKrestu. √√           (2)

2.4   Iziphango √/ ‘Izaqhwithi’ √                                                         (2)

2.5   Ngumyalezo wokuba masiyinyamezele indlela ehanjwa ngumKrestu kuba
      ayilulanga kodwa inesithembiso sokuphunyuzwa wakufika eZulwini. √√

      [Nayiphi impendulo echanekileyo]                                                    (2)

2.6   Siphumelele kuba imbongi isibonisa indlela eyahanjwa yiNkosi ivulela abo
      bahambe kuyo. √√
                         OKANYE

      Ayiphumelelanga kuba asikho isiqiniseko sokuba wonke umntu ohamba kule
      ndlela uzakuphumla ekugqibeleni. √√

      (Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka)                                       (2)
                                                                                          [10]

UMBUZO 3: UMBUZO OMFUTSHANE

3.1   “Izithanda iincwadi ingenzi nomolweni.” √                                           (1)

3.2   Iludale ngokuthi isitanza ngasinye sibe nemiqolo emine. √                           (1)

3.3   Ndiyangqina ukuba ngumbongo mbaliso kuba imbongi isibalisela
      ngenkwenkwe eyayigqwesa esikolweni, abazali bayo beyixhasa yada
      yaphumelela isidanga seBA. √√                                                       (2)

3.4   Kwancipha ubuhlanti √/ Kwaphela imfuyo √                                            (2)

3.5   Ngumyalezo wokuba masizimisele esikolweni singadlali ukuze siphumelele
      emagqabini√√ / Masazi ukuba impumelelo yomntu ifumaneka emva kokuzinikela,
      asebenze nzima√√ / Masinyamezele singatyhafi ukuze siphumelele njengale
      nkwenkwe yanyamezela ekugqibeleni yaphumelela. √√

      (Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka)                                      (2)

3.6   Siphumelele kuba le nkwenkwe yazinikezela ezifundweni yaphumelela izifundo
      zayo, yasebenza baphumla nabo abazali bayo. √√                                       (2)
                                                                                          [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2025)           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                5

 UMBUZO 4: UMBUZO OMFUTSHANE

 ISIQITHI SEENTINI – TN Kabanyane

 4.1   “Beza neenjongo eziphuthileyo eKoloni” √                                         (1)

 4.2   Iludale ngokwenza imiqolo emithandathu kwistanza ngasinye. √                     (1)

 4.3   Kukohluthwa komhlaba √/ kukunyolwa ngomnwe √/ kukugwetywa ukuhlala
       esiqithini. √                                                                    (2)

 4.4   Ngowopolitiko kuba imbongi ikhalazela urhulumente wamadlagusha ojike
       isiqithi wasenza indawo yokulahla abantu abakhalazela ukohluthwa komhlaba
       ukuze bafele kuso. √√                                                            (2)

 4.5   Ngumyalezo wokuba sazi ukuba kukho amatshantliziyo awangcungcuthekayo
       elwela inkululeko yomntu omnyama √√ / Sazi imbali yokufika kwabamhlophe
       bohlutha umhlaba, balawula, becinezela abomthonyama. √√

       (Nayiphi impendulo echanekileyo)                                                 (2)

 4.6   Siphumelele kuba imbongi ithi, bohlutha umhlaba womXhosa
       emaXhoseni. √√

       (Nayiphi impendulo echanekileyo)                                              (2)
                                                                                    [10]

                                          KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 6

6                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2            (EC/SEPTEMBA 2025)

UMBONGO ONGAFUNDISWANGA: KUNYANZELEKILE UKUBA UWUPHENDULE

UMBUZO 5: UMBUZO OMFUTSHANE

UHAMBO LUKAMZILIKAZI – MG Mdliva

5.1   “Wabagxagxamis’ abanyeph’ ugxanya. √                                              (1)

5.2   Imvanosiqalo √ kukudala isingqisho √                                              (2)

5.3   Ngumfanekiso ngqondweni wendlebe. √                                               (1)

5.4 4 Injongo kukubonisa indima edlalwe nguMzilikazi kulawulo lwakhe. √√

      (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                               (2)

5.5   Sisibongo kuba kuqalwa ngesikhahlelo √ /Kubongwa iNkosi √/ Indlela
      egqibezela ngayo umbongo wayo. √

      (Nasiphi isibini kwezi)                                                           (1)

5.6   Iphumelele kuba ithi uMzilikazi wawel” iThekela namaNdebele √√ / Wacand’
      amathaf’ eAfrika √√

                                         OKANYE

      Ayiphumelelanga kuba imbongi ayivezi efika kwindawo ebesingise kuyo kulo
      mbongo. √√

      (Nayiphi impendulo echanekileyo)                                                  (2)
                                                                                       [10]

                                                     AMANQAKU ECANDELO A:               30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2025)           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                     7

 ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI

 INOVELI

 INKAWU IDLIW’ILILA – S Kula

 UMBUZO 6: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

•     Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
      njengesikhokelo kuphela.
•     Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
      bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
•     Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabaviwa.
•     Jonga kwirubriki ekwiphepha lama- 27 ukuhlola lo mbuzo. Umfundi
      angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo:
 •   Liyinene elokuba uMfezeko uthubeleze kwimiqobo enobunzima ebisendleleni
      yakhe kodwa ngenxa yemizamo yakhe waya kufika empumelelweni. UMfezeko
      ayikhange imthibaze kwiphupha lakhe lokulusiphula neengcambu
      ulwaphulomthetho olugquba kule noveli. Uzamile kunzima wade wafika
      encochoyini yentaba, wazisa ababulali, izaphulimthetho nezizathu
      zolwaphulomthetho ngaphambili ejamelene nale miqobo.
 •   UMapheza uthatha ityala lokugwintwa kukasomashishini owaziwayo ogama
      linguMsindisi Yangaphi eligacelwe nguMfuneko Mnenga.
 •   UMfuneko ulilalele eli lityala kuba efuna ukugquka umkhondo njengoko
      wayekhe wenza njalo kwelomyeni kaNompumelelo, uChizama.
 •   Luqala nje uphando uMfuneko uba ngumqobo ubonakalisa ukusebenzisana
      noThantaswa osisaphulimthetho ngokuthi amtsalele umnxeba amxelele ukuba
      amapolisa asendleleni.
 •   UMfuneko uyayiqonda akuzi kuba lula ukuba azi ngamanyathelo athathwa
      nguMfezeko uthenga uNqoza ukuba ancedisane noMfezeko ukuze amazise
      onke amanyathelo abawathathayo yena noMfezeko ngolu phando.
 •   UMfuneko noThantaswa bagqiba kwelokuba makafe uMfezeko kuba kakade
      inkawu idliw’ ilila.
 •   Isipolisa sixoxa ngeli tyala, uMfuneko usithela amanzi ngelithi ixhaphakile into
      yokuba umfazi abekwe ityala xa kusweleke indoda yakhe, ude athi
      ababulalali ngabantu abangathunywanga mntu zizikrelemnqa nje de
      agqibele ngokuthi uMsindisi ubulewe ngabantu ebebefuna imoto yakhe.
 •   UMapheza uthi indlela edlakazwe ngayo imoto kaMsindisi ibonisa ukuba
      ababulali bebengafuni zinto zakhe koko bebefuna yena.
 •   UMfuneko woyikisa uMapheza ngelithi kufanele achule ukunyathela ngenxa
      yohlobo lwetyala aliphandayo, uMapheza uyafunga uthi “umqolo uphandle
      kwezo zikrelemnqa kwaye ukuba zisahamba phakathi kwabantu azilibonanga
      eliwinayo, uMfuneko uyabona ukuba uMfezeko akazimiselanga kubuya mva
      kuphando lwakhe.
 •   Ungcolisa uMapheza kuNqoza uthi nguye owantama uSajini Zalala
      owagxothwayo kuba etyholwa ngokuba imipu, mipu leyo eyayibiwe nguye
      uMfuneko, ude amthiye athi lirhamba elirhubuluzayo ekufanele ahambele kude
      naye amanye amapolisa.
 •    UNqoza ubonakalisa ukuvumelana noMfuneko kule mbono yokuba ngumqobo
      kolu phando ude athi akayi kufumana mixhaka ngenxa yakhe.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 8

8                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2          (EC/SEPTEMBA 2025)

• UMfuneko ufumana ikroba lokumsebenzisa ngakumbi uNqoza ngokuthi
  maze adlulise konke okufunyenwe nguMfezeko eluphandweni kuye, lilonke
  abe nguKhala wakhe.
• Xa uMapheza enezinto azikrokrelayo, wenza nantoni na uNqoza enokwenza
  ukuba angaqhubeleki uMapheza.
• UNqoza uyigalela amanzi into yokungahambelani kwentetho kunye nexesha
  afowune ngalo uThantaswa elingahambelani nexesha lokwenzeka
  kwesiganeko.
• UMapheza ingqondo yakhe ayisuki ekubeni umfazi kaMsindisi unayo into
  ayaziyo ngokufa komyeni wakhe.
• UNqoza ukayekanga ukumana esazisa uMfuneko ngeziphumo zophando.
• UThantaswa ude abuze ukuba kanti lo Mapheza ufa nini. UMfuneko ucinga
  ngexhwele lakhe uNyangelethu ukuba lingamncedisa ukususa uMapheza
  endleleni yabo, lo xa yena uThantaswa eyibona izolibazisa leyo yena emfuna
  ngembumbulu emehlweni.
• UMfuneko uya exhweleni unikwa umgubo, usebenzisa uNqoza ukuba
  awugalele esiselweni sikaMfezeko kwi after-tears, aphathwe sisisu segazi
  uMfezeko esiyokumgalela esibhedlele.
• UMfuneko umana ukufowunela uZintle esibhedlele ebuza ngoMfezeko.
• Akuva ukuba uchacha kuhle esibhedlele uMfezeko, uyelenqa ukumba
  esibhedlele amse kuNyangelethu ngenjongo yokuba amtshise nguvutha
  libhange nelo icebo.
• Esesibhedlele njalo uMfezeko ooSixaki bangena endlwini kaMfezeko
  bayagoqulula bafuna nantoni na enokuphazamisa kolu phando bawe phantsi.
• Bayamba esibhedlele ngobusuku bamsa exhweleni, baviwe ngumkhwetha
  kaSiphongo ogama linguNontsikelelo bethetha ngokumtshisa. Neli libhanga
  ngokuthi uNontsikelelo amlumkise uMapheza ngokuza kwenzeka abaleke
  asinde uMapheza. Ngelishwa kutsha unyana kaNyangelethu othe ngokunxila
  wangena kuloo mkhukhu ubulungiselelwe ukutshisa uMapheza.
• UMfuneko uhambisa iindaba ezingeyonyani zokusweleka uMapheza
  esipoliseni, amapolisa ayafika kwaMapheza axelelwa ukuba uMapheza
  uyaphila atyhilwe uMfuneko.
• Ubuyela emsebenzini uMapheza, uMfuneko noNqoza bayanqunyanyiswa
  emsebenzini.
• UMapheza uyaliphanda ityala likaMsindisi ngaphandle kweziphazamiso
  abafumane ababulali ngokuxelelwa nguBhanqo noMbuzeli emva
  kokubathembisa nangamabhaso ancumisayo.
• Bayagwetywa ababulali bakaMsindisi emva kokuloqa yonke into.
• UNqoza noZalala bayabona ukuba uMapheza khange enze bubi koko
  nguMfuneko.Ukuphumelela kukaMapheza kwimiqobo emininzi nezabatha
  azibekelweyo kububungqina bokuba ngokwenene impumelelo isentabeni.

 (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                             [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2025)           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                   9

UMBUZO 7: UMBUZO OMFUTSHANE

INKAWU IDLIW’ILILA – S Kula

7.1    UUThantaswa noMfuneko baceba iyelenqe lokubulala uMapheza suke
       kwafa bona washiyeka esaphila uMapheza lo bamenzela iyelenqe
       lokumbulala √√

       (Nayiphi impendulo echanekileyo)                                                (2)

7.2    Kukufaka uInspector Nqoza kumayelenqe akhe olubulala uMapheza. √                (1)

7.3    Yinyani lwalunganyanisekanga uthando lwabo kuba
       badityaniswa kukufuna ukutya kunye ilifa likaMsindisi. √√

       Asiyonyani kuba wayekonwabela ukuhlala noMfuneko ekhupha imbilini
       yakhe kuye ngaphezu koMsindisi. √√

       (Nayiphi impendulo echanekileyo)                                                (2)

7.4    “Wayechasene nobulungisa kuba wayekuthanda ukuphumelela ngezinto
       ezingekho mthethweni. √ / Wayesamkela iimali zokunyotywa √/ Wayesithi
       xa athethayo yena akazi kulungisa umthetho owonakala kudala. √

       (Nasiphi isibini kwezi)                                                         (2)

7.5    Kukuba uThantaswa ebefuna uMfuneko abulale uMapheza ukuze
       kungabikho nto izakumayamanisa nokubulawa kukaMsindisi. √√                      (2)

7.6    Akaphumelelanga kuba kubanjwe ooSixaki awabasebenzisa ekubulaleni
       uMsindisi, uThantaswa wabulala uMfuneko naye wazibulala kuba ephepha
       ijele. √√                                                                       (2)

7.7    Unesazela kuba uyabandakanyeka ekubulaweni kukaMsindisi. √√                     (2)

7.8    Ababulali bakaYangaphi bavelile, babanjwa ooSixaki abamdubuleyo,
       uMfuneko noThantaswa ivelile ngooSixaki into yokuba bayabandakanyeka,
       bafa phambi kokuba baye kubhadla ejele. √√                                      (2)

7.9    Kusetyenziswe umkhono wekati √ /umpu √ iliso lekhamera √ /ibhedi √

       (Nasiphi na isibini kwezi.)                                                     (2)

7.10 Kwinqanaba lesiphelo. √ Kweli nqanaba ucaca poqo owoyisakeleyo/
     Ulinganiswa oyintloko uzibona into ayiyo. √ UThantaswa uyazibona ukuba
     uza kubhadla ejele abone ukuba makazibulale iinzame zakhe zonke
     ziphanzile uphela ezibulala ebulala nomxhasi wakhe. √                             (3)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 10

10                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2            (EC/SEPTEMBA 2025)

7.11    Ngumqondiso wobubi √ kuba kufe uThantaswa noMfuneko ngokudutyulwa
        nguThantaswa √                                                                 (2)

7.12    Uyaluchasa ulwaphulomthetho kuba abophula umthetho bafumana
        isohlwayo, UMfuneko noNqoza baphelelwa ngumsebenzi, uMdlambila
        nooSixaki bayabanjwa, UThantaswa noMfuneko bayafa. √√

        (Nayiphi impendulo echanekileyo)                                               (2)

7.13    Yintlekele kuba iphela kusifa uThantaswa ongumlinganiswa oyintloko
        noMfuneko umxhasi wakhe. √√                                                    (2)
                                                                                      [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 11

(EC/SEPTEMBA 2025)           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                  11

UMBUZO 8: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa

•   Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko,
    sisebenzise
•    njengesikhokelo kuphela.
•   Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa
    ubungqina
    bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
•   Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
•   Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama- 29 ukuhlola lo mbuzo.

Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo.

•   Liyinene elokuba wenze imigudu yokuthubeleza kwimiqobo ebiphambi kwakhe de wafika
    encochoyini yentaba, empumelelweni. Imiqobo adibene nayo uThole ayikhange
    imthibaze ekufezekiseni amaphupha akhe. Uzamile kunzima wade wafika
    encochoyini yentaba.
•   Kwasekuqaleni kule ncwadi sidibana noThole sele ephumelele enguchwenene
    womfundisi osel'efunde de wayityekeza. Ukuze uThole abe ufikelele kweli
    nqanaba akulo lempumelelo ibe yimigudu namahla-ndinyuka ngenxa yemiqobo
    nemingeni athe wahlangana nayo.
•   Ubomi bakhe ubuqala ngendlela engathembisiyo kuba uthe emva kokuyeka isikolo
    kuba abazali bakhe bengakwazi ukumelana neemfuno zesikolo ezinjengeemali
    ezihlawulwayo neyunifom waphala elizweni engenasizinzo.
•   Xa efika evela eRhawutini udibana nabahlobo bakhe uThemba noSonwabo
    abaphila ubomi obungenanjongo zakuphumelela ebomini babo.
•   Uzibona sele eseBhayi uThole ngenxa yeempembelelo zaba bahlobo bakhe phofu
    engazazi nokuba uye njani. Isizathu soku kukuba aba bahlobo bakhe bamkhwelise
    emotweni ebheka eBhayi baze bamntyintya ngotywala nto leyo wayengazange
    wayenza ebomini bakhe.
•   Kwelo laseBhayi uThole uzama ukuzenzela ubomi ngokuthi azifunele umsebenzi.
    Kwakhona kwalapho eBhayi uthi athandane nentombi egama linguNomsa adibene
    nayo edolophini. Uzibona sele esengxakini yokuphantsa ukubulawa
    ngumgulukudu onguJoe neqela lakhe. Lo Joe wayethandana noNomsa.
•   Uthabatha isigqibo sokuba agoduke nanjengoko wayehambe ekhaya engaxelanga
    ngenxa yaba bahlobo bakhe bangamatshijolo. Endleleni egodukayo uphinde
    adibane noThemba noSonwabo, kwakhona bamkhukulisa baya kumlahla
    kumahlathi aseKnysna engazi kuba babesithi bayagoduka babheka eGcuwa.
•   Kuloo mahlathi abahlobo bakhe bathi baqwengwa ziingonyama kwasala iintloko
    zodwa, uThole yena usinda ngezikaSibi apho. Nalapho eKnysna uzakhela ubomi
    ngokuthi azenze igqirha. Uphetha sele ephila ubomi obungcono eKnysna kuba
    wabanemali nemfuyo.
•   Iimeko ngeemeko zamenza wafikelela kwisigqibo sokuba agoduke ngeenjongo
    zokuphindela esikolweni kuba wayesazi ukuba imfundo sisitshixo sokuvula
    kumahla-ndinyuka obu bomi. Ngoku sele egodukile akukho mntu unathemba
    lokuba angaze afunde kuba ubonakala emdala engenayo nemali eyaneleyo
    yokuya kula maziko emfundo ephakamileyo athe waya kuwo.
•   Uyise owamkhulisayo uFikizolo yena wayesele eyincamile into enxulumene naye
    nesikolo sele efuna ukumzekela umfazi. Oku kungqinwa ngamazwi akhe athi, 'uya

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 12

12                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2            (EC/SEPTEMBA 2025)

    kuthemba xa efumana incwadi evela kuThole esesikolweni eDikeni'.
 • Ngesizathu sokuzibalula kwakhe kwiingxoxo-mpikiswano wachongwa ukuba abe
    ngumfundi oya kumela isikolo sakhe kwiYunivesithi yaseKapa. Wagqwesa apho
    waze wonyulwa ukuba aye kumela uMzantsi Afrika kwingqungquthela
    eyayiseNgilane, waphiwa nesipho-mali sokuba aqhubele phambili nezifundo
    zakhe ngabafundi baseUCT.
 • Wafika wagqwesa nalapho eNgilane waphetha sele ebuya ezilahlele kakhulu
    kwezakwaLizwi. Kulapho wathi wafumana inkxaso-mali yokuqhubela phambili
    nokufunda ezakwaLizwi. UMangaliso wafunda kwaNokholeji de waphumelela
    isidanga seB.A kwezakwaLizwi. Ukufumana kwakhe isipho-mali kwenza ukuba
    akwazi ukuqhubela phambili nezifundo zakhe phesheya kweelwandle.
    Waphumelela emagqabini de waba naso nesidanga seMaster of Divinity kunye
    nesePHD, zozibini ezifumana eOxford University eNgilane.
 • Ayikhange ilindeleke into yokuba uThole angaphetha sele engumfundisi ophethe
    esoyisa neengxaki zaseGeorge Goch ndawo leyo yayidume ngokweyelisela
    abefundisi kwiziyolo notywala. Ukutshata nokuthandana kwakhe noThozama kube
    negalelo kwimpumelelo yakhe. Kwimpumelelo yakhe eGeorge Goch udibana
    noyise ubaw'uMkwayi engalindelanga nawayengasenathemba lokuba uya kuze
    aphinde ambone.
 • Ugoduka sele ephumelele uThole, uhlala eMission eGcuwa nenkosikazi yakhe.
    Unyana wakhe uThembelani uhlala noyisemkhulu noninakhulu keCentane
    kuHolela.
 • Elokuphetha singathi uThole uthubeleze kwiimeko ezihlininikisayo, kukho imiqobo
    ebidodobalisa impumelelo yakhe kodwa ngenxa yethemba nokholo ude waya
    kufika kwincochoyi yentaba, waphumelela, wayimbangambanga yomfundisi
    onosapho oluzinzileyo. Liyinene elokuba impumelelo isentabeni.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                   [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 13

(EC/SEPTEMBA 2025)           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                 13

UMBUZO 9: UMBUZO OMFUTSHANE

NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa

9.1    Ubotshelelwe kukuthandana noNomsa ekuthe kanti uthandana noJoe
       osisihange. √                                                                      (1)

9.2    Kukumbulala /“kufuneka efile” √ kukumngcungcuthekisa phambi kukuba afe/
       “ Musani ukuyibhuduzelela le nja iza kusuka ife singekayenzi nto” √
       Kukumphosa echibini √

       (Nasiphi na isibini kwezi)                                                         (2)

9.3    Yinyani kuba uNomsa uphantse wabulalisa uThole ngoJoe nooPeto bakhe,
       engakhange amxelele uThole ukuba uthandana nesigebenga √√ /ukuzikhulula
       ekubethelweni ibhokosi nguJoe uthe lo bhuti wamcenga yena engafuni
       kuthandana naye. √√

       (Nayiphi na kwezi)                                                                 (2)

9.4    “Kwathi gqi umqokozo wamapolisa … suka zeedungu ezi zihange zabaleka
       zamshiya ngasemva ebotshwe izandla ngezo ntambo. √√/
       “Yamqamangela ngentambo ngokungekho similweni yathi ukuba igqibe
       yamfak’ impama yamkhaba waya kuwa.” √√

       (Nayiphi na kwezi)                                                                 (2)

9.5    UThole ebekulindeleke ukuba afe ngokomnqweno wezihange akafanga,
       usindiswe kukuthi gqi kwamapolisa bengekafiki echibini ababeza
       kumbophelela ngelitye bamphose kulo. √√                                            (2)

9.6    Uphumelele kuba uphela efundela ubufundisi, ekwazi ukutshintsha abantu
       ababesele bencanyiwe njengabaseGeorge Goch. √√                                     (2)

9.7    UThole wayenesazela sokuba nguye oqale uJoe ngokumthathela intombi
       yakhe, uNomsa √√/ UThole wayothuke kakhulu kuba wayengakhange acinge
       ngokuba ingabasabakho indlela yokuphinde aphuncuke kwezi zihange, emva
       kokungcungcuthekiswa kwakhe . √√/ UThole wayengathi usemaphupheni
       engayikholelwa le meko yokusinda kwakhe sele ezinikezele ekufeni. √√

       (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                (2)

9.8    La mazwi azalisekile kuba uye wazibalula esikolweni ngokudumisa iNkosi de
       wanguSihlalo wombutho we- SCA, wazinikela waya kufundela ubufundisi
       wasasaza igama leNkosi. √√                                                         (2)

9.9    Izitalato, Albert Street √ /Umfundisi omnyama √                                    (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 14

14                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2               (EC/SEPTEMBA 2025)

9.10   Kwinqanaba lesiphelo √ kweli nqanaba ingxaki umlinganiswa oyintloko
       ofikelela ekuyiqondeni imeko yakhe √ UThole uyaziqonda ukuba ungumfundisi
       ophume izandla akukho meko inokumohlula, uphetha eyimbalasane
       yomfundisi. √                                                                          (2)

9.11   Wobuhle √ ukufika kwabo eGeorge Goch babenomtsalane lagcwala ibandla
       lashushu. √√                                                                           (2)

9.12   Ndicinga ukuba uyayixhasa kuba uThole ukhule ethi akuthandaza ahlanguleke
       kwingxaki akuyo √√ / UThole ukhula enephupha lendoda enomnqwazi wameva
       ebimhlangula √√ /Naxa sele engene kwinkolo kaNtu, ezenza igqirha uguqulwa
       libali leBhayibhile lonyana wolahleko, ukuze ayishiye iKnysna agoduke aye
       kufunda de abengumfundisi wakwaLizwi √√ /Akuzinikela uThole umbhali
       umenza umlinganiswa osicaba kuba ulunga oko de liphele ibali √√                        (2)

9.13   Sisiyolisi, kuba umbhali uyisusile imiqobo ebiphazamisa uThole kwindlela
       yakhe yempumelelo iphela incwadi onwabile, edibene nosapho lwakhe
       ehlalisene ngokonwabo nalo. √√                                                     (2)
                                                                                         [25]

                                         OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 15

(EC/SEPTEMBA 2025)           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                 15

 UMBUZO 10: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

 UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule

 • Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
   njengesikhokelo kuphela.
 • Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
   bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
 • Uluhlu lwemizekelo linokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
 • Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-29.
 Umvavanywa makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo ukubonisa imigudu
 nemiqobo athubeleze kuyo uMfazwe ukuya kufika empumelelweni yakhe.

 • Liyinene elokuba impumelelo isentabeni. Imiqobo adibene nayo uMfazwe
   ayikhange imthibaze ekufezekiseni amaphupha akhe. Uzamile kunzima wade
   wafika encochoyini yentaba. Owona mqobo endleleni yakhe nguRhulumente
   wengcinezelo osandla sakhe yayingamapolisa, amajoni kunye neempimpi.
 • Uyafunda ade abe ngutitshala wezembali, khondo elo ebengafuni lona kodwa
   ngenxa yemeko yezopolitiko wanyanzeleka. Oku kumnike ithuba lokuvuleka
   kwezopolitiko. Ulwazi analo luyamtshisa, uphokozela wonke akufutshane naye,
   eklasini urhabulisa abafundi, kwigumbi lootitshala urhabulisa oogxa bakhe ukanti
   nasekuhlaleni akabayekanga abahlali.
 • UMfazwe uzibona ebanjwa kuba kusithiwa unyola umbuso esweni
   ngeemfundiso zakhe de wavalelwa. Emva kokungcungcuthekiswa ngeendlela
   ezahlukeneyo uyacelwa ngamapolisa ukuba abe ngungcothoza, akavumi.
   Ukhonjwa kubunewunewu obuphilwa ngooFriday, Ndlela noNtsipho
   njengendlela anokuphila ngayo ukuba angasamkela esi sicelo. Wazixelela
   ukuba angekhe athengise ngegazi labantu bakokwabo.
 • Uyakhululwa ekuvalelweni ufika litshe liluthuthu ikhaya lakhe. Ufika amapolisa
   sel' etyale umoya wokuba uyimpimpi. UGaba noCwe xa edibana nabo
   bamganga ngolu lwimi aphela emqaleni kuye ngesi sityholo afika esibekwa
   ekuhlaleni. Kwiindibano zoluntu akamkeleki.
 • Emva kokuthetha noCwe uya kwintlanganiso eseholweni apho wasinda
   ngezikaSibi bemthuka bembetha abantu ngokufunzwa nguFriday enye
   yeempimpi zikaRhulumente.
 • Xa etyekezwa ngabantu ngolu hlobo ubalekela emangcwabeni nawo phofu
   angawathembanga ukuba akangevuki amjikele. Intliziyo yakhe ibuhlungu kuba
   ebukulwa ngabantu ahlala nabo bambi benjengezihlobo kuye. Iyamkhathaza le
   nto, ngakumbi xa ecinga ukuya kokwabo.
 • Akaphelelanga apho ekumgxothiseni uFriday uye wahlala kwizithende
   zikaMfazwe enamahlakani akhe. Sibona kwaGaba elala kwimoto endala.
   Bayafika uFriday neqela lakhe sebejolise imikhono yekati, ngethamsanqa wabe
   sele ephumile kuloo moto, ekhethe ukubalekela eSihlahleni kwamalume wakhe,
   engqondweni efuna eyona nto uFriday amzungulela yona.
 • Kwincoko yakhe noGaba uve ukuba amapolisa abulele abantwana besikolo.
   Wazimisela ukuba ngenene uyaya emingcwabeni yabo nangona abantu
   bakuQaka bemjonga ngeliso lobumpimpi. Siyiva loo nto utat'omncinci kaMachule
   xa ethetha ukuba kungenxa yale mpimpi ukuze babe bakwazile ukungcwaba
   ooMachule.
 • Emva komngcwabo simbona uMfazwe ecetyiswa nguSiphiwo omde noSiphiwo

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 16

16                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2             (EC/SEPTEMBA 2025)

   omfutshane ukuba abaleke xa kucaca ukuba ufunwa ngamehlo abomvu.
   Ubalekela kwaMfundisi uHlathi ngelokuzisindisa. Apho kwakhona uyajikelezwa
   nguFriday namahlakani akhe, akukho ukonwaba kuye. Endleleni ezincamayo
   esiya kujongana ngqo noFriday uphazanyiswa yincwina ephuma emotweni
   eyiCressida. Uthe efuna ukunceda wabona umngcipheko anokuba uzifaka kuwo
   wakhetha ukuphindela kwaMfundisi uHlathi.
 • Uyabhaca ngokunyanzelwa nguMfundisi uHlathi ngokubona ukuba izihlangu
   zakhe ezinqongo ligazi zingamfaka engxakini ngokungathi nguye obulele abo
   bantu. Enye into kuyanyanzeleka ukuba uFriday neli tyholo asithele ngalo
   bangayekwa nje ukuze abantu bakhululeke kwingcinezelo.

 • Endleleni eya elubhacweni zininzi izinto eziyimiqobo kwindlela yakhe. Amapolisa
   akayenga ukumkhangela ade abe uyatsiba kuloliwe ngobusuku akhethe
   ukuhamba ngeenyawo. Uyalunyukiswa ngumzingeli ngelithi le ndawo ahamba
   kuyo ngummandla kafayayo kunjalo nje abasindi abantu kuyo. Ngenxa yoncedo
   alufumane kumzingeli uMfazwe ukwazile ukumelana namapolisa ayemthelekisa
   noogxa babo kuloo ndlela iya kujoyina iNtsimb'ebomvu.
 • Ngobukrelekrele bengqondo yakhe uMfazwe ukwazile ukubonisa amaqabane
   ukuba akayiyo impimpi. Uyanyulwa abe kwiqela lokumela uMzantsi Afrika
   kwisithebe sengxoxo eRhawutini. Ubuya apho uFriday sele eneqela lakhe
   lopolitiko kodwa uFriday kuyafunyaniswa ukuba unenxaxheba ayidlalileyo
   ekubulaweni kwabantu. UMfazwe ngoku seyinguye ochophele elo tyala likaFriday
   njengejaji. Kube yimpumelelo ukukhulula isizwe sabaNtsundu kwingcinezelo
   yamaBhulu. Satsho sabuya isidima somntu oMnyama.
 • Oku kuphumelela kwakhe kungqina ukuba ngokwenene impumelelo isentabeni
   kuba naku uMfazwe ephumelele noxa imiqobo ebibekwa endleleni yakhe
   bekungekho lula ukuyisusa.

     (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                             [25]

                                        OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 17

(EC/SEPTEMBA 2025)           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                     17

UMBUZO 11: UMBUZO OMFUTSHANE

11.1    UMfazwe uthandana noNokuzola. √                                                  (1)

11.2    Ungenelele kwimikhwazo ethuka amapolisa, ekhalimela isenzo sokubethwa
        kwalo Mfo ewabiza amagqwirha amapolisa √ /Ubenesibindi angasaziyo
        wathi liyaxoka ipolisa, olo sizana lubulewe kukubethwa ngamapolisa,
        aluzixhomanga. √                                                                 (2)

11.3    Asiyonyani kuba uNokuzola wayenyanisekile kuMfazwe wambhalela ileta
        ecacisa ngemeko yakhe wabhaca engayifundanga uMfazwe, ecinga ukuba
        uthathwe nguFriday. √√ /Asiyonyani kuba ubuye elubhacweni engasaphili
        uNokuzola kodwa emzalele uZubuye owayengumceph’ ucandiwe
        noMfazwe √√                                                                      (2)

11.4    Walixelela ipolisa ukuba liyaxoka ubulewe ngamapolisa lo mfo ubebhonga
        ngezolo √√                                                                   (2)

11.5    UMfazwe ebekulindeleke ukuba abulawe ngokomnqweno weli polisa
        uye wakhululwa wagoduka, iphela incwadi engadanga wafa koko
        umzabalazo wakhe wokulwa ingcinezelo uphumelele. √√                          (2)

11.6    Akaphumelelanga kuba ubuye esiseleni ebevalelwe kuso, uNokuzola ehleli
        notshaba lwakhe uFriday eholweni, yena eheshwa okomshologu kusasazwe
        ngooFriday ukuba uyimpimpi, akaphindanga wadibana noNokuzola,
        wabhaca ekhathazekile ngumbono kaNokuzola ohleli phezu koFriday. √√

        (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                          (2)

11.7    Kukothuka, ubengayilindelanga le mpendulo/ wothuswa kukuva ukuba uza
        kubulawa. √                                                                  (2)

11.8    Abantu abaninzi ababeye elubhacweni babulawa, uMfazwe ubuye
        eqhwalela, udutyulwe emlenzeni walimala. √√                                  (2)

11.9    Egumbini lokutyela √ /isikhululo seenqwelo-moya √ /ileta √

        (Nasiphi na isibini kwezi)                                                   (2)

11.10   Kwinqanaba lesiphelo √ Kucaca owoyisakeleyo / umlinganiswa oyintloko
        sijonga ukuba uphelela phi na √ UMfazwe uphela ebuyile elubhacweni
        ekhululiwe amabanjwa ebelwela inkululeko. √                                  (3)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 18

18                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2               (EC/SEPTEMBA 2025)

 11.11    Wobuhle √ Unovakalelo lothando uMfazwe kulandela isiganeko
          sokudityaniswa kwakhe nonyana wakhe kaNokuzola nguCikizwa √                            (2)

 11.12    Uyawuxhasa kuba umlinganiswa ophambili uMfazwe umphephisile
          kwiimeko ezinobungozi athubeleze kuzo de wasinda wabuya ephile
          ephumelele. √√                                                                         (2)

 11.13    Sisiyolisi kuba liphela uMfazwe esindile wabuyela kwilizwe lakhe √√                     (2)
                                                                                                 [25]

                                           OKANYE

 UMBUZO 12: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

 UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana NABANYE

•    Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise njengesikhokelo
     kuphela.
•    Mazamkelwe iimendulo ezahlukileyo ezibonisa ubungqina bokucinga nzulu
     nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
•    Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
•    Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama 29 ukuhlola lo mbuzo.

•    Liyinene elithi impumelelo isentabeni. Imiqobo adibene nayo uGxuluwa ngexesha
     edibana naBathwa khange imthibaze ukuba anikezele ngobomi bakhe kodwa uye
     wenza amazwembezwembe okuzisindisa kwiintshaba zakhe.
•    UGxuluwe ube ngumzingeli odumileyo wakwaRharhabe kwaye elutshaba lwento
     yonke esisilwanyana sasendle.
•    Ubengumfo ongxolisiweyo ngenkangeleko ngenxa yeemeko aphila phantsi kwazo
     njeengoko ebengenalo ikhaya ehlala endle.
•    UGxuluwe ngalo mhla wayezingela inyathi ehamba namadodana amabini, uMavivi
     kaXhongo noKhweza into ka kaGxugxa.
•    Bafika xa libantu bahle bayibetha inyathi kwisixhotyana esibuwana esiphezu
     komlambo.
•    Kuthe gqi abaThwa, babuzile ukuba ungumntu waphi, usebenzise iqhinga
     lokuzisindisa waphendula ngelithi ungumntu waKwaNdlambe njengoko aBathwa
     namaRharhabe bebeyinyoka nesele kungekho osindisa omnye xa bethene
     nqwakaqha, kodwa ubeye asinde yena umNdlambe.
•    Baye babukela abaThwa ngelixesha amaRharhabe exhela le nyathi ayibambisileyo,
     ze abathwa bancaza indarha.
•    UGxuluwe uye wacinga icebo ngokukhawuleza ze waphendula ngelithi bayishiye
     ekhaya kwaye uya kuthuma omnye wabo ukuba aye kuyiphuthuma, kodwa
     wamqobozela iliso ukuba ukuba aze angabi sabuya.
•    AbaThwa baye abamkholwa uGxuluwe bacela ukuba ababoleke izikhali zakhe waza
     wabaphosela umkhonto kodwa bakhongoza becela ukuba anikezele ngazo zonke
     izikhali kubo.
•    Ukungankanizi ngexesha befuna izikhali zakhe kuye kwamnceda kuba kuthe emva
     kwexesha wabuya waziboleka ngelithi ufuna ukunqemela izinja zakhe isikhumba.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 19

(EC/SEPTEMBA 2025)           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                    19

•     Baye bamnika izibini waza wakhala ngokubabuthuntu kwazo, waphinda wacela
      kwakhona ukuba bamboleke iintshuntshe zibembini baza benza njalo.
•     Usebenzise elo thuba wazilola izikhali amane ukuzivavanya ubukhali esikhumbeni
      esika aphosele izinja, uqhubeke de zayintshengeca ngobukhali.
•     Kuvakele intwana yomThwa isithi makabulawe uGxuluwe kuba ikhona into acinga
      ukuyenza ngezi zikhali azilolayo, kodwa abanye babo bathe makulindwe kuqale
      kufike indarha njengoko bekungekho nto ebebeyithanda ukugqitha yona.
•      Bebemana ukuhlekisa nangeliso likaGxuluwe elityhaphakileyo kwaye bemkrokrela
      ukuba ungumRharhabe.
•     Ide yaphumisela enye intwana yomThwa ngelithi makathethe inyani yokuba
      bangabahambi bobabini apho kodwa wema kwelokuba ungumNdlambe yena.
•     Ibuzile enye ngokudikwa okukhulu ukuba iphi kanti le ndarha, waphendula ngelithi
      inokuba useDidima umntu oyiphuthumileyo.
•     Uye waqhubeka umbuzo usabuza le nto inye, wasoloko ebexelela ngeendawo
      acingela ukuba sele ekuzo lowo bamlindileyo.
ISIBONGO
• Liyinene elithi impumelelo isentabeni. Imiqobo adibene nayo amaRharhabe
    ngexesha ngexesha engquzulana namaLawu kunye nabaThwa khange ibathibaze
    ukuba banikezele koko banyamezela de bazosela iintshaba zabo.
• Mandulo kweza uRharhabe nabalandeli bakhe bafika babeka ubilo kwintaba
    kaNdoda, babevela kwaPhalo phesheya koMlambo.
• Babengaboni ngasonye noGcaleka nangona bababephuma kuPhalo
    bobabini.
• URharhabe ugqibe kwelokuba ibe likhaya labo iNtaba kaNdoda kuba
    kwakusele kulithuba behamba behlala.
• Uthe mabakhe imizi, balime kule mimandla irhangqe le Ntaba kaNdoda, latsho
    ithole lomthonyama likhomba iziphaluka eziphahla iNtaba kaNdoda.
• Kulapho yaqala khona impalalogazi, amaLawu ayengafuni nokuva
    ngukuhlala kukaRharhabe kule ntaba.
• Yaqala imfazwe phakathi kwamalawu noRharhabe, laphalala igazi, bafa abantu
    okwezinambuzane.
• Kungekudala lwadilika udonga kwicala lamalawu, baqalisa bangenelela
    abaThwa, zanqoza kwakhona kuhlaselwa umXhosa.
• Zanqoza kwacaca icala, babaleka abaThwa bayifulathela loo ntaba.
• Zahamba iintsuku izidumbu zilele kuloo ntaba, zabola abasindileyo bona
    babephefumla nzima.
• Baberhaxwa livumba lezo zidumbu zabafi, amathambo ahlala ixesha elide
    engangcwatywa ngenxa yokuba maxhaphetshu.
• AmaLawu ambalwa ayesinde ngokulambisa, waye wadala uxolo
    uRharhabe, kwaxolelwana.
• Wananisa ngeenkomo kwinzwakazi eyayilawula ukuze azuze umhlaba.
• Wabe ngolo hlobo uRharhabe uyayizuza le ntaba phantsi kweenzima
    zokusweleka kwabantu ngenxa yokuyithanda.

Oku kuphumelela kukaRharhabe kungqina ukuba ngenene impumelelo isentabeni kuba
naku ephumelele nangona bekungekho lula.

    (Nayiphi impendulo echanekileyo)                                                        [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 20

20                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2               (EC/SEPTEMBA 2025)

 UMBUZO 13: UMBUZO OMFUTSHANE

 UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana NABANYE

 13.1    Babetshatile, isikhukukazi singumfazi kakhetshe. √                                   (1)

 13.2    Isisombululo kukohlukana nesikhukukazi/ “ukususela namhlanje thina
         sobabini sohlukene” √ Ookhetshe baya kutya abantwana beenkuku de kuvele
         esi sitshixo silahlekileyo. √                                                        (2)

 13.3    Yinyani belunganyanisekanga kuba xa ukhetshe ubenothando
         olunyanisekileyo ubengenolahla umfazi, ngemncedisile bakhangela
         bobabini. √√ Isigwebo sokutya abantwana beenkuku esiwiswa ngukhetshe
         siqatha kakhulu ibonisa ukuba uthando lwabo beluxhomekeke ekwenzeni
         okulungileyo kwesikhukukazi kuphela √√ Asiyonyani belunyanisekile koko
         ukhetshe simcaphukise kakhulu isimbo sobutshinga bomfazi esikhokelele
         ekufeni komntwana nasekulahlekeni kwesitshixo. √√                                    (2)

 13.4    “Akuyibona le ntlekele wavutha ngumsindo engxolisa umfazi”. √                        (2)

 13.5    Kukulahleka kwesitshixo. √
         Kukubhubha komntwana ngenxa yendlala. √                                              (2)

 13.6    Uphumelele kuba unanamhla ukhetshe usabatya abantwana benkuku. √√                    (2)

 13.7    Waba nomsindo ongalawulekiyo √√ / waba nomsindo kakhulu √√/ wacaphuka
         kakhulu √√

         (Nayiphi na kwezi)                                                                   (2)

 13.8    Ingxabano yenu nenkosikazi mayingabachaphazeli abantwana kuba baya
         kubanoxinizelelo ngokwasengqondweni √/ Abantwana bayangcungcutheka
         ekubeni bemsulwa kwesi senzo √ / Abantwana abenzanga nto mabangafumani
         isohlwayo sokutyiwa √.

         (Nayiphi impendulo echanekileyo)                                                     (2)

 13.9     Isiqalo – Imbongi iqala ngokucela uhoyo iboleka iindlebe √
          Isiphelo ‒ Ibonisa ukuba iyaphela, isebenzisa izikhuzo √                            (2)

 13.10   Uphindaphindo lwemiqolo- Impinda √ - imbongi igxininisa/ ibethelela √
         uluvo lokuba butywala bomlungu obungunobangela wokuwohloka nokuphela
         koluntu.                                                                             (2)

 13.11   “Mz’ oNtsundu √ Mzi wase-Afrika√ hlang’ oluNtsundu √ iAfrik’ emnyama √”

         (Nasiphi na isithathu kwezi)                                                         (3)

 13.12   Lulutsha kuba imbongi ithi amagatya amatsha aqhuzukile. √√

         (Nayiphi impendulo echanekileyo)                                                     (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 21

(EC/SEPTEMBA 2025)           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                  21

 13.13    Sifunda ukuba utywala bomlungu abulunganga masizinxweme kubo kuba
          buyaligqiba ikamva lomntu nokuba sesisifundiswa. √√                               (2)
                                                                                           [25]

 ICANDELO C: IDRAMA

 UMBUZO 14: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

 BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa

•   Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise njenge sikhokelo
    kuphela.
•   Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
    bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
•   Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
•   Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-29 ukuhlola lo mbuzo.
    Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo xa etyhila imigungqo
    kaZwilakhe ukuzalisekisa la mazwi akhe athi uza kuyimela le nto akakhathali nokuba
    umntu sele esithini.

 • La mazwi athethwa nguZwilakhe, eqinisekisa uMaGaba inkosikazi yakhe ukuba
   akasayi kuphambuka kwisibhambathiso asenze naye sokuzekela uGugulethu
   uThobeka, intombi kaMcothama, enconywa nefunwa nguMaGaba ukuba ize
   kurhuqa amajalimane apha kwakhe. Uzotywa abe ngumlinganiswa olandele igama
   lakhe oneenkani, ufuna kugqube ilizwi lakhe lodwa. Ume kwinto ethi ulandela lisiko
   lokubonela. Uncamathele kwizimvo zikaMaGaba kuphela, uGugulethu, abaninawa
   bakhe noMzamo umhlobo kaGugulethu kuquka nomfundisi obetshatisa ecaweni
   uGugulethu akabamameli. Ezi nkani zakhe zimkhupha kwisiphelo esihlasimlisa
   umzimba.

 • UZwilakhe emva kokuthetha noMaGaba ngomcimbi wokuzekela uGugulethu
   uyambiza uGugulethu amxelele ngokuba kufuneka azeke. Akuthi uGugulethu
   ubelinde kubo umxelela ukuba akayontanga yakufunzwa. Loo mazwi ammilisa
   amaphiko uGugulethu aqonde ukuba makenyuke nengalo kuNomaMpondomise
   ogqiba kwamkela uthando lwakhe. Uyaqiniseka ukuba uyise umnika ilunda lokuba
   azeke intombi ayithandayo.

 • UZwilakhe uhlanganisa amaHlubi malunga nenyewe yokuzeka kukaGugulethu.
   Uyawandlala umcimbi uMthetho ambuze ukuba ingaba bakhe badlana indlebe na
   nonyana ngalo mcimbi, unyana ukhe wamhlebela na ukuba kukho intombi esele
   imphandlile. Impendulo yakhe iyawothusa amanye amaHlubi kuba uvakala
   engazimiselanga kubandakanya Gugulethu kumcimbi wokubona intombi uthi
   ngumcimbi wooyise.

 • UGugulethu ucela umcimbi wokubona umfazi uyekelwe kuye. Yena uze ngethemba
   lokuba uza kunikwa ithuba lokuveza olwakhe uluvo ukuze athi thaca intombi
   kaLangeni emphandlileyo. Ngelishwa uyise uzalela endle akazimisele kumamela
   zimvo zikaGugulethu kulo mcimbi.

 • Uyaphinda azame ukumcenga uGugulethu uyise emthutha ngeziduko kodwa utsho
   kwinkqantosi, engazimisele kucengeka.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 22

22                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2              (EC/SEPTEMBA 2025)

 • AmaHlubi ohlulelana phakathi, uMthetho amtyhola ngelithi usanda kuzekela unyana
   wakhe umxelela phandle ukuba unyana wakhe uzibonele intombi ayithandayo, ze
   yena wababiza ebolathisa kwintombi ethandwa ngunyana wakhe. UZweni ulubeke
   elubala olwakhe uluvo oluchasa isiko atshila ngalo uZwilakhe, esithi asilosiko eli
   alenzayo, ngumkhuba. Uchaza ukuba amaxesha ngamanye kufuneka agawule
   ebheka kuba iziqhamo zalo mkhwa azama ukuwenza ziba zibi kakhulu,
   akazimiselanga kucebiseka uZwilakhe.

 • UGugulethu uyaluveza uluvo lwakho lokuba akayifuni le ntombi anyanzelwa ngayo
   yaye akasayi kuze aphinde athi uyayifuna. Uyikhaba ngawo omane uGugulethu le
   ntombi ifunwa nguyise nonina. Yena ukholelwa ekubeni atshate nomntu
   amthandayo. Kunjalo uyise, uZwilakhe uyanyanzelisa ukuba makazekelwe le ntombi
   kaMcothama unyana wakhe.

 • UGugulethu ufikelele kwimeko yoqhankqalazo, uthi makubuzwe kuyise yonke
   imibuzo ebuzwa kuye. Ayimkhathazi le meko kaGugulethu uZwilakhe kuba akafuni
   kuzenza ixoki kuMaGaba. Kufika uMzamo kuGugulethu ukwimo engaqhelekanga
   yokungathi ushiywa zingqondo. Xa ebuza unobangela wolu nxungaphalo uthi,
   “Buzani kubawo”. Uyaphuma aye kubazali bakaGugulethu ngeenjongo zokubuza
   unobangela wale meko ingaqhelekanga kaGugulethu. Uyise uyamxelela ze yena
   Mzamo acebise ngelithi ngeyekwa athathe intombi akholwa yiyo, ayiveze into ethi
   ikho intombi ebesele eyixokisile. UZwilakhe akacebiseki kuMzamo. UMzamo
   umxelela ukuba isala kutyelwa sibona ngolophu. Ubanomsindo uZwilakhe amgxothe
   uMzamo.

 • Uyaqhuba nokuthatha amanyathelo okuthumela amaHlubi kwaMcothama.
   Kwintlanganiso equlunqa umcimbi wokuya kwaMcothama uyabuzwa uZwilakhe
   ukuba unyana ukhe wadibana na nentombi de kufikelelwe kwinto ethi makaye
   kumbiza uZweni. Ufika ejongise umetyiso phezulu, engamjongi nokumjonga xa
   athetha naye. Uthi akezi xa ebizwa. Akothuki sesi simo uZwilakhe uthi ubebathele
   nqa ukuba bambizelani. UZweni uyamcebisa kwakhona uZwilakhe, ebonisa
   iziphumo ezibi ezenziwa kukunyanzela abantwana beli xesha lokhanyo ngentombi
   angayifuniyo, akungacebiseki uyazikhupha, ezakhe izandla uyazihlamba kule nyewe
   yakwaZwilakhe, ngelithi abogawula ebheka.

 • Kuthunyelwa uNyaniso noMthetho baye kucela ubulawu kwaMcothama.Ubuhlobo
   buyamkelwa nangona kukhe kwakho ukuthandabuza kuba intombi isithi ayazani
   nalo mfana.

 • Ngemini yomtshato, Gugulethu uya eCaweni ebophe isandla abhala ngaso. Akavumi
   ukulandela amazwi kamfundisi. Uthi makubuzwe kuyise. Akubhideka umfundisi,
   uyamqweqwedisa uZwilakhe ukuba makaqhube angamhoyi. Kwakufikelele kwithuba
   lokuba asayine akasayini uGugulethu uthi wenzakele, uZwilakhe uyamsayinela.

 • UNomaMpondomise uthenga iphephandaba, afumanise ukuba kubhubhe uMzamo
   xa bekutshata uGugulethu. Iyamothusa atsho esofelweyo isikhalo ekhombisa
   abazali bakhe ephepheni, ecela uxolo. Wothuswa kukutshata kukaGugulethu nenye
   intombi ekubeni yena ekhuphe iinkomo zikaMcunukelwa ngethemba lokungena
   kwezo zamaHlubi. Umangalela uGugulethu ngokophula isithembiso. Umantyi
   uyamgweba uGugulethu, uZwilakhe uyamkhupha ngemali. Uzeyelisela emlanjeni
   afe uNomaMpondomise noMaNyawuza, unina uyothuka afe.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 23

(EC/SEPTEMBA 2025)           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                   23

 • Emva komtshato uGugulethu utshipha eMthatha iminyaka eli-12. Ushiyeka
   uThobeka esanda ngaphandle koGugulethu de abenabantwana abathathu.
   UZwilakhe uthumela UNyaniso noMthetho baye kumphuthuma. Uyala ukubuya.

 • Abaninawa bakhe ebebathumile bayamxelela ukuba ukavumi kubuya uGugulethu,
   UZwilakhe ugrogrisa ngokuthumela uThobeka nabantwana abangengabo
   abakaGugulethu kuGugulethu, Uyanqandwa nguMthetho esithi angakhe alinge
   ayenze loo nto. Akamameli utyhala ngesifuba ngelithi yena udikiwe kukondla
   abantwana benye indoda. Ulilisela ngelithi Thobeka akanalo nelincinci ityala kuba xa
   ebengatshiphanga uGugulethu ngekungenje. Bayazihlamba nezabo izandla
   baphume belandelana, uNyaniso noMthetho, besithi uZwilakhe uyamlinga noko
   uGugulethu, angade angcole yile nto amenza yona.

 • Uthumela uThobeka nabantwana abathathu abangengobakaGugulethu eMthatha
   kuGugulethu. UGugulethu ubaxabela ngezembe bobane kubusuku bokuqala
   befikile. Uzisa kuBaleni ukuba makamqhube aye kumbambisa.
•   Iziphumo zokungafuni kumamela mntu umchasayo uZwilakhe zibe kukufa
    kwemipefumlo emininzi. Kufa uMzamo, uNomaMpondomise, uMaNyawuza,
    UThobeka nabantwana bakhe, uMaGaba noGugulethu uGwetywa intambo.
    UZwilakhe ushiyeka elilolo kungasekho mntu ecaleni kwakhe.
•   Imigungqo kaZwilakhe ukuzama ukubambelela kumazwi, athi akakhathali nokuba
    umntu sele chasa uza kuyimela into yokuqweqwedisa unyana wakhe atshate lo
    mntu ufunwa ngabo akhokelele kwindyikitya yokufa kwabantu abangenatyala
    kuquka neemveku ezintathu ezingazi nto. Kubalulekile ukuzihluza izimvo zabantu,
    nokujonga ukuba izigqibo azithathayo umntu zakuba nesiphume esinjani.
                                                                                            [25]
 (Nayiphi impendulo echanekileyo)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 24

24                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2             (EC/SEPTEMBA 2025)

UMBUZO 15: UMBUZO OMFUTSHANE

BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa

15.1    Kukukhupha iinkomo zikaMcunukelwa √ / kukungatshatwa nguGugulethu sel’
        ekhuphe iinkomo zikaMcunukelwa. √ Kukuzibulala ngokuzeyelisela
         emlanjeni. √                                                                       (2)

15.2    Uza kubangela ukuba ndingatyi kutya kuhlayo, ndingalali buthongo buhlayo √/
        Mna akuhli ngoku ukutya endikutyayo √. /Andisathethi ke bona ubuthongo,
        ndithi ndakucinga ngawe bumke bonke. √                                              (2)

15.3    Kukunyanzelwa ngenkani ukuba atshate uThobeka angamthandiyo nguyise.√
        /Kukuqhubeka komtshato ecaweni nangona engavumi ukulandela amazwi
        kamfundisi. √ / Kukunyanzelisa kukaZwilakhe de amsayinele ngokwakhe xa
        ebophe isandla engasayini esithi ulimele. √ / Kukuhlatywa komhlobo wakhe
        uMzamo asweleke. √ Kukuzeyelisela kukaNomaMpondomise osisithandwa
        sakhe asweleke. √ Kukuthunyelelwa kwakhe uThobeka eMthatha sele
        ebhacile wambaleka√ Kukugwetywa kwakhe intambo akubulala uThobeka
        nabantwana bakhe abathathu. √

        (Nasiphi na isibini kwezi)                                                          (2)

15.4    Kukuba ngumbulali √ kuba ubulele uThobeka nabantwana bakhe √                        (2)

15.5    Kungokuba sele elotyolwe nguMcunukelwa angamthandiyo. √√                            (2)

15.6    Awuphumelelanga kuba uZwilakhe wanyanzela uGugulethu ukuba atshate
        uThobeka ekubeni uGugulethu sel’ ecele umtshato kuNomaMpondomise. √√                (2)

15.7    Lo uthetha kwisicatshulwa uneenkani, unyanzelisa ukuba kwenziwe
        ngokwelizwi lakhe, ukanti uZwilakhe wamhla kugwetywa uGugulethu
        ululamile uyazisola ngesenzo sakhe, ucela kuxhonywe yena. √√                        (2)

15.8    Sesokuthunyelwa kukaNyaniso noMthetho ukuba balande uGugulethu
        eMthatha, ze yena walandula. √√                                                     (2)

15.9    Sesokufa kukaMzamo √ esokufa kukaNomaMpondomise √ nesokufa
        kukamama kaNomaMpondomise √                                                         (3)

15.10   Ngumlinganiswa oyintloko √ kuba nguye umsunguli wentshukumo ekhokelela
        kwimpixano esencwadini. √ unento ayinqwenelayo utyhala ngesifuba, uxolele
        ukujinga iliso wenza imigungqo yokuba yenzeke le nto ayifunayo
        ikukutshatisa unyana wakhe ngenkani nentombi ethandwa nguye. √ / Ibali
        liqala ngaye liphele ngaye eshiyeke elilolo √ /Unomchasi onguGugulethu√ /Xa
        inokunyothulwa indima yakhe apha ebalini ibali alinakuqhubeleka. √

        (Naluphi uphawu oluchanekileyo)                                                     (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [ISIXHOSA HL GR12 MEMO P2 SEPT 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-gr12-memo-p2-sept-2021/1742e48c-7428-4a7d-909f-c1f402274f0a) — isiXhosa HL · Memo · 2021 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2018-memo/3a8bd66c-71e3-44f1-a955-813f45a93a3f) — isiXhosa HL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2018-final-memo/8a20b8b0-9446-4b64-bf9f-12bc5f7e5915) — isiXhosa HL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Feb-March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-feb-march-2018-memo/5de8cbbd-1059-42ae-b51a-8f310024365c) — isiXhosa HL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2016-memo/bcba489f-a957-4e76-bfa6-eb700cd60baa) — isiXhosa HL · Memo · 2016 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Nov 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2015-memo/4bc47f44-f003-490d-b28e-8faea7fc8126) — isiXhosa HL · Memo · 2015 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
