# isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2025, 26 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2025/a8d888c6-f5ee-45c4-8972-e64940bb2edc
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2025
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 26

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2025/a8d888c6-f5ee-45c4-8972-e64940bb2edc)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2025 · isixhosa. Question paper, 26 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2025-mg/b4f21d74-9dc5-4e7d-8fbd-4654b4536d22) — Memo · 2025 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Confidential

             SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
         NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                                  IPHEPHA LESIBINI (P2)

                                CANZIBE/SILIMELA 2025

                                                               AMANQAKU: 80

                                                              IXESHA: Iiyure 2½

                           Olu viwo lunamaphepha angama-26.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                              Thyila iphepha

### Page 2

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2              2                    DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 IMIYALELO NENGCACISO           R

 1.       Funda le miyalelo ngocoselelo phambi kokuba uphendule imibuzo.

 2.       Musa ukuzama ukufunda lonke iphepha loviwo. Funda itheyibhile yesiqulatho
          ekwiphepha lesi-4 uze uchonge imibuzo ebuzwe ngoncwadi olufundisiweyo
          kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo wandule ukhethe oza kuyiphendula.

 3.       Eli phepha loviwo linamaCANDELO amaTHATHU:

          ICANDELO A:        ISihobe                          (30)
          ICANDELO B:        INoveli/UncwadiLwemveli          (25)
          ICANDELO C:        IDrama                           (25)

 4.       Phendula imibuzo EMIHLANU iyonke:

          Imibuzo EMITHATHU kwiCANDELO A, OMNYE kwiCANDELO B NOMNYE
          kwiCANDELO C ngale ndlela ilandelayo:

          ICANDELO A: ISIHOBE
          IMIBONGO EFUNDISIWEYO – Phendula imibuzo EMIBINI.
          UMBONGO ONGAFUNDISWANGA – Ngumbuzo onyanzelekileyo.

          ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI
          Phendula umbuzo OMNYE.

          ICANDELO C: IDRAMA
          Phendula umbuzo OMNYE.
 5.       UKHETHO LWEMIBUZO KUMACANDELO                          B   (INOVELI/UNCWADI
          LWEMVELI) NECANDELO C (IDRAMA)

          •    Phendula KUPHELA imibuzo ekwinoveli/uncwadi lwemveli nakwidrama
               oyifundisiweyo.
          •    Phendula UMBUZO OSISINCOKO ube mNYE NOMFUTSHANE ube
               mNYE.

          Xa uphendule UMBUZO OSISINCOKO kwiCANDELO B, unyanzelekile ukuba
          uphendule UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO C. Xa uphendule
          UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO B, unyanzelekile ukuba uphendule
          UMBUZO OSISINCOKO kwiCANDELO C. Sebenzisa itshekhlisti ukwenza oku.
 6.       UBUDE BEEMPENDULO

          •    Imibuzo esisincoko yeSihobe kulindeleke ukuba iphendulwe ngamagama
               ali-190–240.
          •    Imibuzo esisincoko yeNoveli/Uncwadi Lwemveli neDrama kulindeleke
               ukuba iphendulwe ngamagama angama-340–390.
          •    Ubude beempendulo zemibuzo emifutshane buxhomekeke kulwabiwo
               lwamanqaku. Abaviwa kulindeleke ukuba baphendule ngokuvakalayo
               nangokusemxholweni.       2025

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 3

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2              3             DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 7.       Imiyalelo ebhalwe ekuqaleni kweCANDELO NGALINYE kulindeleke ukuba
          ilandelwe ngocoselelo.

 8.       Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ulandela imibuzo ekwiphepha
          loviwo.

 9.       Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

 10.      Yaba ixesha ngolu hlobo lulandelayo:

          ICANDELO A:        Malunga nama-40 emizuzu
          ICANDELO B:        Malunga nama-55 emizuzu
          ICANDELO C:        Malunga nama-55 emizuzu

 11.      Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 4

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2              4                     DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 ITHEYIBHILE YESIQULATHO
 Le theyibhile yesiqulatho kulindeleke ukuba incedise abafundi bakwazi ukukhetha imibuzo
 abaza kuyiphendula khon'ukuze bangafundi iphepha loviwo lonke.

 ICANDELO A: ISIHOBE
 Imibongo efundisiweyo: Phendula NAYIPHI NA imibuzo EMIBINI.
        INANI LOMBUZO                      UMBUZO                      AMANQAKU        INOMBOLO
                                                                                       YEPHEPHA
 1.   'Okuhle'                          Umbuzo osisincoko sombongo          10             6
 2.   'Watsha umzi'                          Umbuzo omfutshane              10               7
 3.   'ULangalibalele'                       Umbuzo omfutshane              10               8
 4.   'Ukubethwa ngemvaba'                   Umbuzo omfutshane              10               9

                                                KUNYE
 Umbongo ongafundiswanga: Unyanzelekile
 5. 'Umama'                         Umbuzo omfutshane     10              10
 QAPHELA: Phendula umbuzo OMNYE OSISINCOKO nombuzo OMNYE OMFUTSHANE. Xa
           uphendule UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO B, unyanzelekile ukuba
           uphendule UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO C.
 ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI
 Phendula umbuzo OMNYE.
 6. Inkawu idliw'ilila                   Umbuzo osisincoko soncwadi         25              11
 7.   Inkawu idliw'ilila                     Umbuzo omfutshane              25              11
 8.   Nyana Wam! Nyana Wam!              Umbuzo osisincoko soncwadi         25              14
 9.   Nyana Wam! Nyana Wam!                  Umbuzo omfutshane              25              14
 10. Ukhozi olumaphiko                   Umbuzo osisincoko soncwadi         25              16
 11. Ukhozi olumaphiko                       Umbuzo omfutshane              25              16

                                                OKANYE

 12. Ubuncwane Boncwadi                  Umbuzo osisincoko soncwadi         25              18
     Lwemveli
 13. Ubuncwane Boncwadi                      Umbuzo omfutshane              25              18
     Lwemveli
 ICANDELO C: IDRAMA
 Phendula umbuzo OMNYE.
 14. Buzani Kubawo                       Umbuzo osisincoko soncwadi         25              21
 15. Buzani Kubawo                           Umbuzo omfutshane              25              21
 16. Indlal' Inamanyala                  Umbuzo osisincoko soncwadi         25              24
 17. Indlal' Inamanyala                      Umbuzo omfutshane              25              24

 QAPHELA:         KUMACANDELO B no-C, qinisekisa ukuba uphendule umbuzo OMNYE OSISINCOKO
                  nombuzo OMNYE OMFUTSHANE.
                  Nceda ungaphenduli imibuzo EMIBINI emide okanye imibuzo EMIBINI emifutshane.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 5

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2              5                 DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 ITSHEKHLISTI

 Kulindeleke ukuba abaviwa baqwalasele itshekhlisti elandelayo ukuqinisekisa ukuba
 bakhethe imibuzo ngokuchanekileyo.

 ICANDELO                               AMANANI         INANI LEMIBUZO       TIKISHA
                                        EMIBUZO         EPHENDULWAYO       NGASEZANTSI
                                                                                ()
 A: ISihobe
                                            1–4               2
    (ISihobe esifundisiweyo)
                                              KUNYE
 A: ISihobe
                                             5                1
    (ISihobe esingafundiswanga)

 B: INoveli OKANYE Uncwadi
    Lwemveli
    (Umbuzo osisincoko                     6–13               1
    soncwadi OKANYE umbuzo
    omfutshane)

 C: IDrama
    (Umbuzo osisincoko
                                 14–17            1
    soncwadi OKANYE umbuzo
    omfutshane)
 QAPHELA: KUMACANDELO B no-C, qinisekisa ukuba uphendule umbuzo OMNYE
             OSISINCOKO nombuzo OMNYE OMFUTSHANE.
             Nceda ungaphenduli imibuzo EMIBINI emide okanye imibuzo EMIBINI
             emifutshane.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 6

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2              6                DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 ICANDELO A: ISIHOBE
 IMIHOBE YESIXHOSA – B Ngombane
 IMIYALELO
 •    Kweli candelo kubuzwe imibongo nezibongo EZINE ezifundisiweyo nombongo
      OMNYE ongafundiswanga.
 •    Ulindeleke ukuba uphendule nayiphi na imibuzo EMIBINI ebuzwe kwimibongo
      okanye kwizibongo ezifundisiweyo; KUNYE nombuzo omnye wombongo okanye
      isibongo esingafundiswanga.
 QAPHELA: Umbuzo ongumbongo ongafundiswanga KUNYANZELEKILE ukuba
          uwuphendule. Qinisekisa ukuba ukhetha imibuzo EMITHATHU kweli
          candelo.
 IMIBONGO EFUNDISIWEYO
 Phendula NAYIPHI NA imibuzo EMIBINI.
 UMBUZO 1: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI
 Funda lo mbongo ungezantsi, wandule ukuphendula umbuzo olandelayo.
 OKUHLE– ZS Qangule
 1      Yakhula inkwenkwe yabheka esikolweni,
 2      Izithanda iincwadi ingenzi nomolweni.
 3      Yayisingcutha isiLungu ingaqhelisi,
 4      Iwadlakaza amanani njengesiNgesi.
 5      Yazixaka iititshala zaphoselana ngayo,
 6      Kwakuthi khinxi kukhululwe ngezayo.
 7      Yaba yiminyakana idudulela phambili,
 8      Bothuka bonke bajonga phambili.
 9      Kwancipha ubuhlanti kwasala zambini,
 10     Waphela umzi yavungama ilali.
 11     Yaba mbalwana yabhavumlela kude,
 12     Wathi umntu uncamile ifuzile kakade.
 13     Yaphela imfuyo kwaxhathiswa ngehagu,
 14     Yabila ingqondo yona okweyegagu.
 15     Lancama ixhego lathi liyazinikela,
 16     Likhusela ikhehlekazi evasini lizincamela.
 17     Labuya litaka izimanga lakukhohlela,
 18     Nakwikhehlekazi kukubi lizitotobela.
 19     Naxa kunjalo bathi kumele agqibe,
 20     Wasebenza naye wabhitya nemilebe.
 21     Qondo le-B. A. walixway' emhlana,
 22     Ngqondo yakhe zange izigwagwise.
 23     Lachach' ixhego nexhegwazana,
 24     Khanyisa mzi babone kudana.

 Hlalutya isigama salo mbongo esityhila umxholo othi, uloyiso sisiphumo sokuzinikela.
 Impendulo yombuzo osisincoko ngamagama ali-190–240.                                         [10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 7

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2              7                DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 UMBUZO 2: UMBUZO OMFUTSHANE

 Funda isicatshulwa sombongo esingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

 WATSHA UMZI – N Mgqwetho

 1      Ziphi na iinkokhelikazi ze-Afrika?
 2      Yemka kwaphela na nikho i-Afrika?
 3      Nanko umbhinqo woNozala uwile
 4      Luphawu lukaKhayeni? Ngenyani uwile.

 5      Yabinza nenkwenkwezi esixelela
 6      Ze niyeke izithixo notshabalala
 7      Namhlanje asizazi nenkqu zethu
 8      Nezikhulu zethu zonke zathi quthu.

 9      Yabinza nenkwenkwezi isixelela
 10     Ze niyeke izithixo notshabalala
 11     Yayingumkhokeli ikhokela thina
 12     Ulomkhokeli wasikhokela thina

 13     Saqala ngokuhomba sisekulweni
 14     Kanti nank' undlebende esenqweleni
 15     Seva umgqumo welizwi likaThixo
 16     Abathakathi belizisa ngempoxo.

 17     Namhla nithini na ilizwe lifile
 18     Nanzo ke neePasi usapho luwile
 19     Satshabalala ke ngokuswela igqirha
 20     Wanga wonke umzi sowungamagqwirha.

 2.1      Chonga kwisitanza soku-1 zibeMBINI iingxaki ezifunelwa iinkokhelikazi.             (2)

 2.2      Tyhila intsingiselo eziswa ngumqolo onomgca ngaphantsi ngokwesitanza
          sesi-2.                                                                            (2)

 2.3      Nika umsebenzi wempinda ebonakala kwimiqolo embini yokuqala kwisitanza
          sesi-2 nesesi-3.                                                                   (2)

 2.4      Bonisa ngesigama esikwizitanza ezibini zokugqibela ukuba isizwe sizifake
          engxakini ngokutyeshela umyalelo wokungalahli izithixo zaso.                       (2)

 2.5      Ngqina ukuba umongo walo mbongo uyahambelana nesihloko sawo.                       (2)
                                                                                             [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 8

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2               8                DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                         SC/NSC Confidential

 UMBUZO 3: UMBUZO OMFUTSHANE

 Funda umbongo ongezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

 ULANGALIBALELE – SEK Mqhayi

 1      UHambani maHlubi ningakhangeli mna.
 2      Hambani niye kwaNqanda-ngophondo, -
 3      Izw'elo elaxelwa ngooBabe bethu;
 4      Sendogcin' igama namanxowa mna,
 5      Nengcwaba loBhungan'omakhulukhulu
 6      USombatha Ngwe noBhubesi
 7      ULanga laphuma ndlebeni yandlovu,
 8      Laya latshona ndlebeni yangonyama
 9      Beliphume kakade liyinkunzi,
 10     Lide laya kutshona liyinkunzi;
 11     Nezithole zalo zoba ziinkunzi,
 12     Nkunz' egqume kuNtabamhlope,
 13     Kwahlokom' amawa nentlanjana!
 14     Ikhe yaginywa mbumbulu ziqithi, -
 15     Suk' iziqithi zahlamb' intliziyo,
 16     Zamhla uvela kwelaseKoloni,
 17     Yakhal' iKoloni yathi 'Ngiyasha!'
 18     Kuz' agodukele kwelakubo, -
 19     Ziphel' izaqhwiti nezivondoviya.

 3.1      Chonga ukusukela kumqolo 1-5 kulo mbongo zibeMBINI izinto aza kushiyeka
          ezenza uLangalibalele.                                                              (2)

 3.2      Tyhila  intsingiselo          eziswa    ngamabinzana   anomgca     ngaphantsi
          ngoLangalibalele.                                                                   (2)

 3.3      Nika umsebenzi wophindaphindo lwegama, 'nkunzi' elikwimiqolo 9–12 yalo
          mbongo.                                                                             (2)

 3.4      Bonisa ngesigama esikwimiqolo 12–15 ukuba bekungonwatywa apho akhoyo
          uLangalibalele.                                                                     (2)

 3.5      Ngqina ukuba umongo walo mbongo uyahambelana nesihloko sawo.                        (2)
                                                                                              [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 9

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2              9                   DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 UMBUZO 4: UMBUZO OMFUTSHANE

 Funda lo mbongo ungezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

 UKUBETHWA NGEMVABA – SEK Mqhayi

 1      Ngamaxesha andulo ubisi lusagcinwa
 2      Ngeemvaba emizini, umnumzana othile
 3      Wasuka wabambana nenkosikazi yakhe
 4      Wathabatha imvaba wayityundyutha ngayo.

 5      Kwathi ngexa lokuhlwa ethulula ubisi
 6      Suka lwazekelela ukuphum' emvabeni.
 7      Wayivula ngomnwana wabuya nent' emnandi
 8      Efana namafutha akusa emlonyeni.

 9      Waxakwa yile ncasa kodwa wacing' icebo,
 10     Kwasuka qho axhwaye ingxabano ngelize,
 11     Aphange emvabeni atyundyuthe umfazi,
 12     Kuvel' amafuthana okuqab' esonkeni.

 13     Yazingisa le nkqubo mihla le wanomsindo,
 14     Yaxakw' inkosikazi sisimilo esitsha
 15     Sendoda, phof' incoma ingabethwa ngenduku,
 16     Ngokwezolo, ibethwa ngemvab' ethambileyo.

 17     Isiphumo sobetho saba mnandi nakuyo,
 18     Ukuqatywa kwesonka ngamafutha amnandi,
 19     Kuhliswe nangobisi kulandele intlahla,
 20     Nobubele kwindoda emva kwezo ngxabano.

 21     Sekudala indoda yabhaqa ndlela yimbi
 22     Yokwenz' amafuthana yafuthelana nomthi,
 23     Iwubethe ngemvaba. Yaphuml' inkosikazi.
 24     Yaba kubhaqwa oko ukwenza ibhotolo

 4.1      Chonga kwisitanza soku-1 zibeziBINI iindlela zokubethwa kwenkosikazi.                 (2)

 4.2      Tyhila intsingiselo eziswa ngamabinzana anomgca ngaphantsi.                           (2)

 4.3      Nika   injongo       yokusikhankanya        kwizitanza   ezahlukeneyo     isenzo
          sokutyundyutha.                                                                       (2)

 4.4      Bonisa ngesigama esikwizitanza ezibini zokugqibela ukuba inkosikazi
          ibilixhoba ngokungaqondwayo kwibali lokubhaqwa kwebhotolo.                            (2)

 4.5      Ngqina ukuba umongo walo mbongo uyahambelana nesihloko sawo.                          (2)
                                                                                                [10]

                                            KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 10

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             10                  DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 UMBONGO ONGAFUNDISWANGA (UNYANZELEKILE UKUBA UPHENDULWE)

 UMBUZO 5: UMBUZO OMFUTSHANE

 Funda lo mbongo ungezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

 UMAMA – BW Matyeni

 1     Ngumnt'osisiququq' ukwenziwa.
 2     Ngumnt' osisikhuthal' ukudalwa.
 3     Uvuka ngonyez' aququzele.
 4     Alale mgqibel' ephithizela.

 5     Mbon' ekhay' eqoqosha.
 6     Aphath' ukuba nguSoqoqosho.
 7     Mbukel' ekuhlaleni equkeza.
 8     Anyuk' amanqwanqw' abe nguSomaqhuzu.

 9     Usebenza nzim' uthe cwaka.
 10    Sel' egul' uthul' athi cwaka.
 11    Akungabikho kuvulek' isikroba.
 12    Nezibhoxi zifuman' ikroba.

 13    Ndiyamvuma ngegalel' elihle.
 14    Ndiyamngqina ngesisek' esihle.

 5.1      Caphula kwisitanza soku-1 imiqolo emiBINI enika intsingiselo yokuba umama
          akazenzisi ngokuqukeza kwakhe.                                                       (2)

 5.2      Chaza umfanekiso ntelekelelo ozotywa ngomama sisitanza sesi-2.                       (2)

 5.3      Tyhila ingxaki evela ngokusetyenziswa kunye kwamagama; isikroba, ikroba
          ukusuka kumqolo 11–12.                                                               (2)

 5.4      Xela zibeMBINI iimpawu zesakhiwo eziwenza ubeyisonethi lo mhobe.                     (2)

 5.5      Phawula ngeempawu zibeMBINI zikamama ozinqwenelayo emva kokufunda lo
          mhobe.                                                                               (2)
                                                                                               [10]

                                                              AMANQAKU ECANDELO A:             30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 11

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             11             DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI

 IMIYALELO

 •   Kweli candelo kubuzwe iiNoveli EZIMBINI noNcwadi Lwemveli.
 •   Khetha imibuzo kwiNoveli oyifundisiweyo okanye kuNcwadi Lwemveli.
 •   KwiNoveli ngaNYE kubuzwe imibuzo emiBINI, OSISINCOKO SONCWADI
     NOMBUZO OMFUTSHANE nakuNcwadi Lwemveli, ukususela kumbuzo wesi-6
     ukuya kumbuzo we-13.
 •   Khetha umbuzo ubemNYE uwuphendule.

 QAPHELA: Xa ukhethe umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwiCandelo B
          (kwiNoveli/kuNcwadi Lwemveli) KUNYANZELEKILE ukuba ukhethe
          umbuzo OMFUTSHANE kwiCandelo C (kwiDrama).
          Xa ukhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCandelo B (kwiNoveli/kuNcwadi
          Lwemveli) KUNYANZELEKILE ukuba ukhethe umbuzo OSISINCOKO
          SONCWADI kwiCandelo C (kwiDrama).

 INOVELI

 Phendula UMBUZO 6 (UMBUZO OSISINCOKO) OKANYE UMBUZO 7 (UMBUZO
 OMFUTSHANE).

 UMBUZO 6: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

 INKAWU IDLIW'ILILA – S Kula

 Kungquzulwano phakathi komthetho nolwaphulomthetho kutyhileka inkohlakalo
 ebifihlakele kuThantaswa. Ngqina olu luvo.

 Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabubengamagama angama-340–390.                   [25]

 UMBUZO 7: UMBUZO OMFUTSHANE

 INKAWU IDLIW'ILILA – S Kula

 Funda izicatshulwa zoncwadi ezingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

 ISICATSHULWA A

 Njengesiqhelo, uMfuneko wafika emzini kaNqoza ngorhatya eyokubuza iindaba. Kaloku
 wayezinike uxanduva lokuya kutyelwa okufumaneke eluphandweni ukuze alumkise
 uThantaswa. Waphuma apho uMfuneko ebudideka yinto ayixelelwe nguNqoza
 ekhomba umnwe kuThantaswa. Wayengazi ukuba angayijika njani into esele ithethiwe.
 Wamyala kakhulu uNqoza ngelithi asel'eyibhebhetha kakhulu into eyayamanisa umfazi 5
 kaYangaphi nokubulawa kwendoda yakhe kuphando lwabo.
 Umfazi kaNqoza, uThembakazi, wayesel' ebakrobele aba babini ukuba banomkhutyana
 obadibanisayo. Babemana ukumya ngamehlo. Wayesithi akusondela kufuphi nabo,
 bathethele phantsi. Ukuphuma kwakhe apho waya kuyixelela uThantaswa loo nto
 uMfuneko. Wathi uThantaswa akuyiva, wothuka wangcangcazela.                       10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 12

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             12                  DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 'Kanti, Mfuneko, ufa nini lo Mapheza unezothe?' wabuza uvalo ludubula ngamandla
 uThantaswa.
 'Ndicinga ukuba ndikhe ndimyele exhweleni lam, uSiphongo, kula matyotyombe
 aseZamokuhle kuba kunzima ukumzuma ngembumbulu. Okokoko waphanda ngeli tyala
 usoloko engahambi yedwa.'                                                              15
 'Iza kulibazisa into yexhwele. Ufuna umpu phakathi kwamehlo qha lo Mapheza,' watsho
 uThantaswa.
 'Ndicinga ukuba ibe lilinge lokugqibela elo, Thanti. UMfezeko inye imini yakhe, yimini
 ekuya kungcwatywa ngayo uHlomlani. Ukuba uSiphongo angandinika umalingatshoni,
 ngokwenene loo mini ingatshona naye uMfezeko,' watsho uMfuneko.                        20
 'O, unyanisile Mfuneko kuba nabantu baya kucingela ukuba udliswe ngabapheki okanye
 unikwe ipleyiti ebingezi kuye, watsho ngaloo ndlela wasweleka,' ...

 7.1      Xela into ekhomba umnwe kuThantaswa ngokufa                      kukaYangaphi
          ngokwebinzana elinomgca ngaphantsi kwisicatshulwa.                                   (2)

 7.2      Chaza umkhutyana odibanisa uNqoza kunye noMfuneko ngokwesikrokro
          sikaThembakazi.                                                                      (2)

 7.3      Khankanya zibeNTATHU iinzame azenzileyo uThantaswa zokuphumeza
          umnqweno okumbuzo wakhe othi, 'ufa nini lo Mapheza unezothe'?                        (3)

 7.4      Tyhila inxaxheba yamatyotyombe aseZamokuhle kulwaphulomthetho olukule
          noveli.                                                                              (2)

 7.5      Ngqina ukuba uMdlambila udlala indima yokubasisaphulimthetho kule noveli.            (2)

 7.6      Ingaba laphumelela icebo likamalingatshoni alithembileyo uMfuneko? Xhasa
          impendulo yakho.                                                                     (2)

 7.7      Chaza     zibeMBINI    izinto        ebezikhuthaza   uMfuneko     ukuba     aye
          esibasisaphulimthetho.                                                               (2)

                                            KUNYE

 ISICATSHULWA B

 Ngobusuku baloo mini, ngothula-nja kanye, uNomacebiso nabantwana bakhe bavuswa
 kukunkqonkqoza okungekho similweni okwakusitsho kumnyango wangaphambili.
 Waphakama uNomacebiso wayokuvula. Ukuluvula kwakhe ucango waphantsa ukuwa
 kuba wafika ingumkhosi wamapolisa, umi bhuxe phambi kwakhe. Ayemane, elesihlanu
 lishiyeke emotweni eyayingenambhalo, inguMfuneko buqu lowo.                        5
 Bangena dyulukudu ooSixaki ababekhamaflaje ngesinxibo samapolisa. Bafika benza
 ingqushu kuloo ndlu. Igumbi likaMfezeko baliphikica lonke, iimpahla ezikwisigcini-
 mpahla ziwiselwa phantsi ngokungenambeko. Ibhedi yona yangxongxiswa ngecala
 egumbini. Ngeli xesha kugqogqwayo, uNqoza yena wayemi emnyango engafuni ukuba
 kubekho umntu ophumayo apho.                                                       10
 Baphuma apho abo bafana bephacuza. Baya kungena emotweni bekhawulezile.
 Owokugqibela wayikhwela seyihamba. Wathi eluvala ucango, yabe seyiphefumle
 kakhulu ukuthabatha amandla, yaxhuzula yaya kusithela ekoneni.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 13

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             13              DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 'Demethi! Uyafihla lo ntloyiya,' washwabula uNqoza besiya kuqabela
 ngasematyotyombeni       aseZamokuhle       njengokuba  babephuma     kwilokishi 15
 yaseMchubakazi nje.
 Babengawufumananga umpu kaMfezeko, nababefuna ukuwusebenzisa xa bamcima
 igama emva kokuba bembile phaya esibhedlele. NguNqoza lo wathi akuxelelwa
 ngokuya kuqweqwedisa uMapheza esibhedlele wavelisa elo cebo lokuya kugqogqa
 kowabo kuqala.                                                                   20
 'Gcwanini, yinto yakudala le uthi mandiyenze. UMapheza mandiyokumba esibhedlele,
 emva koko simbulale ngompu wakhe ukuze kukholelwe ekubeni uzibulele ngokwakhe,'
 watsho uNqoza ngemini ephambi kwale.
 Bashiyeka abantu bematshekile kwaMapheza kukuhlala bahlale babone ...

 7.8      Chaza ukuba kudiza ntoni ngesipolisa ukuhamba noNqoza kooSixaki benxibe
          iimpahla zesipolisa ngobusuku.                                                   (2)

 7.9      Xela injongo yogqogqo olwalukwaMapheza ngokwesi sicatshulwa.                     (2)

 7.10     Khankanya babebaBINI abalinganiswa abathe bezama, baphuma 'bephacuza'
          bengalifumananga ilifa likaMsindisi kule noveli.                                 (2)

 7.11     Phawula ngemiqobo ahlangana nayo uMapheza kuphando olungokufa
          kukaYangaphi.                                                                    (2)

 7.12     Ngqina ukuba le noveli yinoveli yolwaphulomthetho.                               (2)
                                                                                           [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 14

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             14             DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 UMBUZO 8: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

 NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa

 Kungquzulwano phakathi kwemingeni yokukhula nobizo emntwini                kutyhileka
 ukuqatshulwa ngelizwi likaThixo. Ngqina olu luvo ngoThole kule noveli.

 Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabubengamagama angama-340–390.                     [25]

 UMBUZO 9: UMBUZO OMFUTSHANE

 NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa

 Funda izicatshulwa zoncwadi ezingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

 ISICATSHULWA C

 Bayekeni bathandane
 Baza kube badikane.

 Zizonke ezi ntetho nale ntshukumo ayizanga imothuse uThole noNomsa, kwaba
 kukhona ngathi bathe swii. Injalo indlela eya 'kwantshabalalo'.
 NgoLwesihlanu kwiveki yesibini uThole ephangela wacelwa nguNomsa ukuba afike 5
 kokwabo ngorhatya ngoMgqibelo azokumchithisa isithukuthezi kuba abazali bakhe boba
 bengekho beye kwinkonzo enkulu eyayiza kuba seTinarha ngaloo mpela-veki.
 NgoMgqibelo ngenjikalanga wabonakala uThole esenjenjeya ukusinga kuloNomsa.
 Uthe xa aza kujika angene ngesango kwaye kusiza umfo wakwaSigxabhayi phambi
 kwakhe enyuka ngeso sitalato eshumayela. Unge angabeka iindlebe amamele, 10
 kumazwi awayewathetha kwegqitha ezindlebeni zikaThole amazwi athi,

 Umntu unokuwuthabatha na umlilo awuse esifubeni sakhe,
 Zingatshi na iingubo zakhe?
 Unokuhamba na umntu phezu kwamalahle avuthayo,
 Zingatyabuki na iinyawo zakhe?*                                                           15

 Wathi akuweva la mazwi lwee rhiphu uvalo wee xhwenene wakha wema umzuzu ecinga
 kukho ingqondo ethi makangabisangena kulo mzi aya kuwo, ekhumbula amazwi alolu
 hlobo ethethwa kuye enga uyaphupha. Ekhumbula namazwi awakha waweva ethethwa
 esangweni lelokishi eSprings athi, 'Umoya uvela ngaphambili,' nezinto ezathi zamhlela
 ngobo busuku. Uthe esahlafuna la mazwi athethwa ngulo mfo wakwaSigxabhayi weva 20
 ilizwi lisithi, 'Kutheni na Sthandwa uyalahleka?' Wee phaka esothuka. Tyhini! NguNomsa
 uyamhlangabeza esangweni.

 9.1      Xela ngokolwazi lwakho lwebali indlela ekuthe kanti iya 'kwantshabalalo'
          echazwa kwesi sicatshulwa.                                                        (2)

 9.2      Chaza isilumkiso somlilo osiwa esifubeni ngokungqamene noThole.                   (2)

 9.3      Khankanya zibeziTHATHU izehlo ezibengamalahle avuthayo zaze zatyabula
          iinyawo zikaThole kwindlela yakhe eya ebufundisini.                               (3)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 15

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             15                  DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 9.4      Tyhila indima edlalwe bubudala babalinganiswa bale noveli ekunxaxheni
          kweendlela abazihambayo.                                                             (2)

 9.5      Ngqina ukuba uThemba udlala indima yokubalitshijolo kule noveli.                     (2)

 9.6      Ingaba waphumelela uJoe ukubulala uThole ngemini amfumene kuloNomsa?
          Xhasa impendulo yakho.                                                               (2)

 9.7      Chaza zibeMBINI izinto ebezikhuthaza uThole ukuba alandele ubizo lwakhe.             (2)

                                            KUNYE

 ISICATSHULWA D

 'Inene abanye abantu banethamsanqa. Aye asuka athi amathamsanqa xa ebahlela babe
 ngathi asibantu ncam, abazalwanga mfazi njengathi,' wavakala esitsho omnye umfana,
 esiva le mali ingaka yenziweyo.
 'Kanti mfo kaMsweli uthetha loo nto nje le ntwana ndiyazi kakuhle ikhulela kuthi phaya
 eGcuwa eZazulwana sikunye elalini,' watsho omnye ukuphendula.                              5
 'Uthini na Rhadebe mfondini? Uthi lo mfana umazi kakuhle?' wabuza okaMsweli.
 'Ndikufungisa amaHlubi ntanga, ndazi nonina, liqabakazi elalisambatha imibhaco, nto
 ingaziwayo nguyise.'
 'Uthetha ukuthini ke Rhadebe xa usithi uyise akaziwa? Uthetha ukuthi ngumntwana
 wamatyholo?'                                                                               10
 'Hayi, Dlamini, anditsho, inje wena le nto, le ntwana ifike nonina lo phaya kuthi incinci,
 iliqathalalana leqatyana elimzimba uzele imbola neenwele eziqothololo luvithane isuka
 ngapha kwaGcaleka emaqabeni yaza yadibana nemfundo phaya kuthi.'
 'Ukutsho oko ke Rhadebe akunalwazi ngokuzalwa kwakhe?'
 'Hayi ke ntanga ndingaba ndiyaxoka ke kwelo cala.'                                         15
 'Kwek! Ndinqwenela ukukhe ndidibane nabantu abanolwazi ngokuzalwa kwakhe okanye
 nabazalisikazi ababezalisa unina. Abantu abanje badla ngokuthi kanti kwasekuzalweni
 kwabo kwabakho nto zithile zingafani nabanye abantu.'
 'Omnye ntang'am athi kanti akazalwanga ngumfazi?' latsho elinye igezana lomfana
 kwakweso siqhu lihleka.                                                         20
 'Awu wandikhumbuza uMacduff kaShakespeare ke ngoku nam ntang'am,' watsho
 omnye naye ehleka.

 9.8      Chaza ukuba zidiza ntoni izikhuzo eziza nomfo kaMsweli kwesi sicatshulwa.            (2)

 9.9      Xela injongo yemali ebibethwa esithetha ngayo isicatshulwa.                          (2)

 9.10     Khankanya babebaBINI abefundisi abakhulise ubizo lobufundisi bukaThole
          kule noveli.                                                                         (2)

 9.11     Phawula ngemiqobo ekwindlela yomlinganiswa onobizo lobufundisi uthathela
          kumava kaThole kule noveli.                                                          (2)

 9.12     Ngqina ukuba le noveli yinoveli engemiba yezentlalo.                                 (2)
                                                                                               [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 16

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             16                   DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 UMBUZO 10: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

 UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule

 Kungquzulwano phakathi kwengcinezelo               nomzabalazo   wenkululeko    kutyhileka
 ubuqhawe kuMfazwe. Ngqina olu luvo.
 Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabubengamagama angama-340–390.                              [25]

 UMBUZO 11: UMBUZO OMFUTSHANE

 UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule

 Funda izicatshulwa zoncwadi ezingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

 ISICATSHULWA E

 Ngumfo owayesaziwa ngokuba nguqalazive ke lo, ayandimangalisa mna loo nto kuba
 wayesenza umsebenzi wakhe emakube wasulelwa ngawo nguyise.
 Wayengaphili mpilo kaNoposi uFriday lo, kungekho namntu unabuchule bokuchaza
 ukuba yena yedwa yintoni le ayenzayo ingenziwayo ngabanye ooNoposi ukuze abe
 ngulo chwenene anguye. Ukuba kukhe kwabakho indawo enothuli, akusokuze                          5
 kungabikho mntu uthi ebekhe akambona uFriday apho. Abafundi bahamba beyalezene
 ukuba kubuywe ngosuku olulandelayo ukuza kwenza inkonzo yokukhuza ukusweleka
 kukaKK. Yiyo ke leya ndandifikele kuyo ichithachithwa ngerhuluwa nesinandile zeziya
 nkuhlubela zoonongqayi.
 Ngokwenkcazelo kaGaba kude kwayiwa kulalwa kungekho nto iphinde yothusa mntu.                   10
 Umbonile ubawo efika ukuvela ngasedolophini, bancokola, wambalisela into
 ekwakucaca ukuba seleyivile, ebuzisa ukuba kuxa kuthekani na ngam, wathi ke yena
 akakeva nto ibhadlileyo. Emva kokunyuswa ehliswa ngamapolisa impendulo
 ayifumeneyo yeyokuba unyana wakhe akanayo nento le, uyabuya.
 'Iimpahla zam zona aze kuzithatha nini?' Ndangenelela ndabuza.                                  15
 'Mhlawumbi ukutshona kwelanga. Kaloku nantsika uyazi ukuba sendigugile, lakutshona
 ke ilanga akuphindi undibone phandle.' Utshilo umnt' omkhulu. 'Yena undibone phandle.'
 Utshilo umnt' omkhulu. Yena wothuswa zizithonga ezithathu zokuqhushumba kwento
 angayaziyo phaya ekhaya, weva izingqi zibaleka zisihla isitrato, kukho nelizwi elithi,
 'Mayitshe impimpi! Yitsha Mfazwe!'                                                              20

 11.1     Xela into eyenza aziwe njengoqalazive uFriday.                                             (2)

 11.2     Chaza impilo kaNoposi angayiphiliyo uFriday ngokwesicatshulwa.                             (2)

 11.3     Khankanya zibeNTATHU iinzame zokuguqula uMfazwe ukuba abeyimpimpi.                         (3)

 11.4     Tyhila inxaxheba yendawo yakwaQaka ekuphuhliseni umxholo wengcinezelo
          kule noveli.                                                                               (2)

 11.5     Ngqina ukuba uKK kwesi sicatshulwa uyingxwelerha yocalucalulo.                             (2)

 11.6     Ingaba waphumelela uFriday ukutshisa uMfazwe ? Xhasa impendulo yakho.                      (2)

 11.7     Chaza zibeMBINI izinto ebezikhuthaza uMfazwe kubutshantliziyo bokulwela
          inkululeko.                                                                                (2)

                                            KUNYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 17

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             17              DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 ISICATSHULWA F

 Ngelo xesha lobusuku uGaba wayengenakuvuka, ndeva kushukunyiswa ucango,
 gingxi – gingxi – gingxi. Cwaka. Ababini bajikela ngasemva, baphinda babuya
 basebezela abanye aba, kwahanjwa ngumntu wonke ukuya kujikela ngasemva.
 Andilibazisanga, nyubelele ndaphuma emotweni, lakatyu kucingo lommelwane, nca
 ngodonga endaweni enethunzi. Ndalinda. Kuqale kwakhanyiswa kweliya gumbi lineziya         5
 ntwana zisuzayo, cimi kwakhona. Ndajonga. Ndasibona isithatha egumbini likaGaba,
 kwakho namazwi athethayo, waphumelisa uTat'uGaba ekhalima.
 'Makwedini, zeniyixele into enindifuna yona, naza kundigezela emzini wam ndilele,
 ninyanga ni?' Kwakucaca ukuba lisemsindweni ixhego. Kuphinde kwalandela
 ukuhumzela endingakhange ndibe nokubuva ukuba kubhekisa ngaphi na, kodwa into             10
 elandelayo ibe kukucima kwesibane. Ntaru, ntaru zaphuma zilandelelana ezi zinto zaza
 kujikela kweli cala ndikulo. Abathathu kubo babegungxe izankwane ezimnyama befihle
 ubuso, uFriday esakhe esiphethe ngesandla.
 Ndanga ndiyalama, ndazibuza ukuba yintoni le ingaka ndimenze yona uFriday.
 Yayiyintoni ke, ndandingamqhelanga nokumqhela nje? Nalapha ekuhlaleni                     15
 nasekukhuleni azizange khe zingqubane iindlela zethu. Wayengenguye namntu usoloko
 ekho naphakathi komzi lo, into yakhe ikukuphala apha esithubeni, ungasoze umbone
 nangempelaveki. Yinto yokubambelana ngoNokuzola engakhathalele kufuna bungqina
 kunjalo nje. Hayi, ayinakubasisizathu eso. Mna ndandisabetha ngezikaTshiwo, ngeli xa
 yena wayesele etyibilika ngeempundu. Wayenezinto, ngeli xa ndandisaziwa ngeziya ...       20

 11.8     Chaza ukuba kudiza ntoni ngoFriday ukuhamba namakhwenkwe ngobusuku
          bezigungxe ubuso ngezankwane ezimnyama.                                              (2)

 11.9     Xela injongo yogqogqo olwenziwa kwatat'uGaba ngokwesi sicatshulwa.                   (2)

 11.10    Khankanya   abemaBINI    amagama      amantombazana       asetyenziswe
          kumxholwana wothando ngokubhekisele kuMfazwe kule noveli.                            (2)

 11.11    Phawula ngemiqobo ahlangana nayo uMfazwe kwidabi lokulwela inkululeko.               (2)

 11.12    Ngqina ukuba le noveli yinoveli engopolitiko.                                        (2)
                                                                                               [25]

                                           OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 18

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             18               DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 UNCWADI LWEMVELI

 UMBUZO 12: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

 UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana nabanye

 Kungquzulwano phakathi kwemingeni yentlalo nomlinganiswa kutyhileka inzondelelo
 nobuqhawe.

 Ngqina olu luvo ngenzondelelo kaDeliwe kwintsomi ethi, 'Intsomi kaDeli noDeliwe'
 nobuqhawe bukaRharhabe, kwisibongo, 'Intaba kaNdoda'.

 Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabubengamagama angama-340–390.                     [25]

 UMBUZO 13: UMBUZO OMFUTSHANE

 UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana nabanye

 Funda izicatshulwa zoncwadi ezingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

 ISICATSHULWA G

                        INTSOMI KAKHETSHE NESIKHUKUKAZI
 Kwathi ke kaloku ngantsomi, kudala-dala iintaka zaye zithandana, zisendiselana
 njengabantu. Ngelo xesha ukhetshe ufike watshata nesikhukukazi, bahlalisana kakuhle,
 bathandana oku kusisimanga bada bafumana nabantwana. Kwalile ngenye imini,
 ukhetshe wemka esiya kuphandela usapho into etyiwayo eshiya isitshixo sendlu
 nomfazi. Ekuhambeni kwendoda isikhukukazi sicinge ngokuya kutyelela isihlobo saso 5
 ebesihlala mgama. Kule ngcingane yembutho sihambe nabantwana baso ukuze nabo
 bafumane ithuba lokuya kubona ilizwe. Sincokole, sancokola, sancokola nesihlobo eso
 saso kwahamba ixesha, kwabonakala ukuba lifikile ixesha lokuba usapho lugoduke.
 Lufike ekhaya umninimzi engekabuyi, abantwana beyimfe kukudinwa, belambile, wada
 omncinane woyiswa kukunyamezela, wazibika kunina. Isikhukukazi sibe ngasikhangela 10
 isitshixo sokuvula indlu ukuze abantwana batye, tu ukuvela isitshixo. Sibhuqe, sabhuqa,
 sabhuqa sada sancama. Kusenjalo, kwenzeka elona sikizi kuba umntwana wasuka
 waqhawuka, itshoba lalala umbethe ngenxa yendlala. Uthe umntwana esandul'ukufa
 wagaleleka ukhetshe, akuyibona le ntlekele wavutha ngumsindo engxolisa umfazi
 wathetha wenjenje:                                                                      15
 'Ukususela namhlanje thina sobabini sahlukene. Kunjalo nje kuya kubanjalo nakwinzala
 yethu. Ookhetshe baya kubatya abantwana beenkukhu kude kuvele esi sitshixo
 silahlekileyo.' Uthe ukuba ukhetshe atsho wabutha konke okwakhe wemka. Okwenene
 kwenzeka ngokuthetha kwakhe kuba nanamhla oku ookhetshe basawatya
 amantshontsho eenkukhu. Isikhukukazi sona asikancami kuba sisaphikelele 20
 ukuphanda, siqhwaya emhlabeni nje, sisakhangela esaa sitshixo sikakhetshe ukuze
 sixolelane naye, kubekho ibuyambo ukuze abantwana babo bangabisaxhwilwa.
 Phela-phela ngantsomi.

 13.1     Xela into ebonisa ukuba intlalo ibikhe yantle phakathi kwesikhukukazi
          nokhetshe kule ntsomi.                                                            (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 19

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             19                 DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 13.2     Nika ubungqina bokuba ukhetshe ebeluhoyile usapho lwakhe ekuqaleni kwale
          ntsomi.                                                                             (2)

 13.3     Khankanya zibeNTATHU iimpawu zentsomi ezifumaneka kule ntsomi ingentla.             (3)

 13.4     Tyhila ingxaki eyenziwe sisikhukukazi ngokutyelela isihlobo saso kule ntsomi.       (2)

 13.5     Ngqina ukuba isikhukukazi litshijolo ngokwale ntsomi.                               (2)

 13.6     Ingaba laphumelela icebo lesikhukukazi lokufumana isitshixo ukuze abuye
          ukhetshe? Xhasa impendulo yakho.                                                    (2)

 13.7     Chaza zibeMBINI izinto ebezikhuthaza ukhetshe ashiye usapho lwakhe.                 (2)

                                            KUNYE

 ISICATSHULWA H

 NGURHULUMENTE WETHU LO!

 1      Vi-i-i-tyo-o-o!
 2      Nqand'ezo nkomo kwedini sigoduke!
 3      Nqand'ezo nkomo kwedini limkil'ilanga
 4      Nqand'ezo nkomo kwedini sizokusenga
 5      Nqand'ezo nkomo kwedini kukud'ekhaya
 6      Le inco yona ililelwa linkonyan'ekhaya
 7      Le irhwexu yona kosa seyibek' elayo inkonyana
 8      Ezi zilunga zona zozalis'amathunga
 9      Ndatsho ndalamba ndilambel'umthub' ontubululu
 10     Ndatsho ndalamba ndilambel'umvub'omphokoqo
 11     Ndatsho ndalamba ndilambel'umvub'omphuthulo
 12     NguRhulumente wethu ke lowo!

 13     Vi-i-i-tyo-o-o!
 14     Nqand' ezo nkomo kwedini sigoduke
 15     Andiphelelang'apha mna ndisaya kude
 16     Bath'ooBhomoyi makhe ndithi gqi kwaNokholeji
 17     Bath' ooMadiba mandithi gqi eFortHare!
 18     Bath' le nt' ibubugqwetha injengam lo!
 19     Bathi le' nt' ibubugqwetha ngathi ingandivul'amehlo!
 20     Tyhini! kant' umntakwethu utoshalaza phantsi kweBhulu?
 21     Tyhini! kanti udade wethu utatsalaza phantsi kwedla-gusha?
 22     Tyhini! Mandivul' iincwadi ndiphand' iindlela zokumtsala
 23     Ndivul' iincwadi nditsal'owakuth' umntu!
 24     NguRhulumente wethu ke lowo!

 25     Vi-i-i-tyo-o-o!
 26     Ubufundel' edlelweni na kwedini obu buchule?
 27     Ukuba kusedlelweni inene ndilibamb' isandla!

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 20

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             20                  DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 28      Ukuba zezi nkomo wawuzolusa inene ndizibamb'isandla!
 29      Ukuba koku kolusa inene uyintshatsheli!
 30      Intshatsheli ingangubani na ingenguy' umalusi?
 31      Ozaziyo ezakhe ade azibiza-bize ngamagama!
 32      Athi, 'Mzulu, 'Mxhosa, 'Msuthu' manyanani!
 33      Athi, 'MVenda,' Mswazi, MTswana, manyanani!
 34      Athi, 'Ngesi, 'Bhulu, MTsonga, 'Mpedi, manyanani!
 35      Azirhiwul'ezo nkomo aziqhubele buhlantini bunye
 36      NguRhulumente wethu ke lowo!

 13.8      Chaza ukuba kudiza ntoni ngoRhulumente               wethu   ukumnxulumanisa
           neenkomo ezimibalabala ezisiwa ebuhlanti.                                           (2)

 13.9      Xela injongo yokusebenzisa uchasaniso kumqolo 21–22 kwesi sicatshulwa
           sesibongo.                                                                          (2)

 13.10     Phawula ngemfuneko yokubanjwa kwezandla ngokwemiqolo 27 no 28.                      (2)

 13.11     Khankanya abemaBINI amagama eenkomo azibiza ngawo umalusi nafuna
           zimanyane ngokwesitanza sesi-3.                                                     (2)

 13.12     Khankanya udidi lwabantu onokubacebisa ukuba bafunde esi sibongo. Xhasa
           impendulo yakho.                                                                    (2)
                                                                                               [25]

                                                              AMANQAKU ECANDELO B:             25

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 21

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             21               DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 ICANDELO C: IDRAMA

 IMIYALELO

 •   Kweli candelo kubuzwe imibuzo kwiiDrama ezimbini, ukususela kumbuzo we-14
     ukuya kumbuzo we-17.
 •   KwiDrama ngaNYE kubuzwe imibuzo emiBINI; OSISINCOKO SONCWADI kunye
     NOMBUZO OMFUTSHANE.
 •   Khetha umbuzo ubeMNYE uwuphendule.

 QAPHELA: Xa umviwa ekhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO B (kwiNoveli
          okanye kuNcwadi Lwemveli) KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo
          OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO C (kwiDrama).
          Xa umviwa ekhethe umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO B
          (kwiNoveli okanye kuNcwadi Lwemveli) KUNYANZELEKILE ukuba
          akhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO C (kwiDrama).

 UMBUZO 14: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

 BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa

Ukhetho alwenzayo umntu ebomini lungeza neziphumo ezibi okanye ezimnandi.

Ngqina olu luvo ngabalinganiswa uZwilakhe noGugulethu.

Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabubengamagama angama-340–390.                      [25]

UMBUZO 15: UMBUZO OMFUTSHANE

BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa

Funda izicatshulwa zoncwadi ezingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA I

 UZWENI:             Ngaba mfana unezihlabo kule ntombi mayela nezinto zolutsha?
 UGUGULETHU:         Buzani kubawo.
 UZWENI:             Hayi kaloku mfana wam, wenzani na? Ulwazi lukayihlo ngentombi le
                     luphelela nje apha phakathi kwekhaya. Mayela nezinto zolutsha
                     nguwe onganolwazi oluphangaleleyo. Mhlawumbi wena ungathi ube 5
                     nazo izizathu zokuyichasa ezingathi zibambeke, zibe nakho ukuvula
                     amehlo ethu.
 UGUGULETHU:         Ngaba bawokazi ukuvela kwam nezihlabo kobanga ukuba ubawo
                     abe naluvo lumbi na?
 UZWILAKHE:          Mawethu sobambezelana ngentetho kangangokuba sobona elaa 10
                     langa litshona singafikelelanga ntweni iphathekayo, ibe ke
                     akukuphela kwento siza kulala sitye yona le. Niyabona nto zakuthi,
                     ngunyana wam lo. Lo mntwana wathi mhla wavela ndamthiya igama
                     ndathi nguGugulethu, igugu lethu thina MaHlubi. Niyabona ndilapha
                     nje ndiyinkulu yamaHlubi. Njengenkulu ke ndimele kukuba            15

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 22

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             22                     DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

                     ngumzekelo kuni ekugcineni isiko laseMaHlubini, lingathi laphulwe
                     ndim ncakasana; kuba ndakwenjenjalo akuyi kulunga. Xa laphulwe
                     ndim ngubani na ongabuya alibambe? Aningetsho na nina ukuthi le
                     nto yonakele entloko, umsila ulandela intloko? Xa nditshoyo ke
                     mawethu ndiyanicela ndithi xolani lusapho lukaBhungane, lalani 20
                     ngenxeba MaHlub'amahle, kule ndiyithethayo andiphindi ndiliginye
                     ndithi bendixoka. Nditshilo nje nditshilo. Nantsiya intombi
                     kaMcothama, yizekeleni umfana lo wenu.
 UNYANISO:           Madoda, ngumfo kabawo lo ndiyamazi ndikhula naye, etshilo nje
                     utshilo ndifung'uNototoba.                                        25

 15.1     Chaza ukuba ukungayamkeli kukaGugulethu intombi ekuncokolwa ngayo
          kwisicatshulwa kuyiqale njani iyantlukwano yamaHlubi kule drama.                        (2)

 15.2     Tyhila uluvo oluqulethwe ngamazwi athi, 'Buzani Kubawo' ngokuhambelana
          nomba ekuxoxwa ngawo kwisicatshulwa.                                                    (2)

 15.3     Chaza indima ayidlalayo amaHlubi kule drama.                                            (2)

 15.4     Xela udidi lozobo azizoba ngalo uZwilakhe kumazwi akhe anomgca ngaphantsi.
          Xhasa impendulo yakho.                                                                  (3)

 15.5     Xhasa ngezehlo eziBINI ezisencwadini ukuba umbuzobuciko kaZwilakhe
          ongezantsi ubeka kwayena ityala endaweni yokukhwezela ukuba kuthathwe
          intombi ayifunayo.

          'Aningetsho na nina ukuthi le nto yonakele entloko, ...?'                               (4)

 15.6     Ngqina ukuba iinjongo zikaMaGaba zokunyanzelisa uGugulethu ukuba atshate
          uThobeka azihambelananga nesiphumo sale drama.                                          (2)

                                            KUNYE

 ISICATSHULWA J

 UGUGULETHU:         Bendocela mhlekazi ukuba ndiyithethe emva kwesigwebo.
 IJAJI:              Gugulethu ngenxa yesenzo esibi othe wasenza, le nkundla
                     ikufumana unetyala elikhulu elingaxolelekiyo. Ngoko ke uya
                     kuthatyathwa kuloo ndawo umi kuyo, uye kuxhonywa, uji-i-nge
                     ngentambo ude u-u-u-fe. Yanga inkosi ingawusikelela umphefumlo 5
                     wakho.
 UMAGABA:            Yho-o-o! Umntanam! Umntanam! Nam kubhetele ndife. (Ukhupha
                     ityhefu uyayisela)
 IPOLISA:            Mbambeni! Mbambeni nankw'esel'ityhefu! Kowu-u-u-u, seleyigqibile.
                     (Uyayoba uyafa)                                                   10
 UZWILAKHE:          Nkosi ndingakhe ndisenze na isicelo?
 IJAJI:              Uvunyelwe ukuba ungasenza isicelo, kodwa andingethembisi ukuba
                     sokwamkelwa, koxhomekeka ebunjanini baso, ukuba sisicelo
                     sini na.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 23

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             23                  DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 UZWILAKHE:          Nasi ke isicelo sam. Ndiyacela ukuba njengoko indim unobangela            15
                     wako konke oku makakhululwe lo mfana kuxhonywe mna endaweni
                     yakhe. Ngenene ndiyavuma ndim unobangela; ndandingalibali
                     ndisisilumko kanti ndisesokuqala isiyatha, njengoko seletshilo umfo
                     wasemzini. Ngenene le nto ubulumko ayikho phantsi kwelanga,
                     wayenyanisile umfo wasemaMpondomiseni. Nto zakuthi namhlanje              20
                     ndiyawakhumbula amazwi enu nindinqanda kwesi senzo. Ilizwi elathi
                     isala kutyelwa sibona ngolophu liyinene. Lulo olu ulophu. Kodwa ke
                     ndiwakhumbula sekonakele, akusancedi nto sendifana nogxwala
                     emswaneni. Ngenene ngenene ndiwuhlwayele umoya, namhla
                     ndiyaluvuna uqhwithela. Lulo olu. Mhlekazi ndiyacela makuxhonywe          25
                     mna.
 IJAJI:              Zwilakhe,     endikuthethileyo     ndikuthethile,    endikubhalileyo
                     ndikubhalile, ngoko ke akunakho ukuphindwa kuguqulwe.
                     (Uguqukela kuGugulethu) Gugulethu ndigqibile, wena uthini?
 UGUGULETHU:         Mhlekazi mna ndiyabulela, ndithi ugwebe kakuhle ...                       30

 15.7     Chaza isenzo esibi asenzileyo uGugulethu ngokwamazwi ejaji.                           (2)

 15.8     Nika umsebenzi wamagama abhalwe bukekela kwisicatshulwa.                              (2)

 15.9     Isigqibo sifanele ukuba sithathwa emva kokuhluza phakathi kokulungileyo
          nokungalunganga.

          Phonononga olu luvo ngesigqibo sikaZwilakhe sokunyanzelisa athathele
          uGugulethu uThobeka.                                                                  (2)

 15.10    Chaza impixano yangaphakathi uze unike umzekelo wayo kule drama.                      (2)

 15.11    Nika umyalezo odluliswa yile drama kuluntu ngokufa kukaNomaMpondomise.                (2)
                                                                                                [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 24

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             24               DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 UMBUZO 16: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

 INDLAL' INAMANYALA – M Lamati

Ukhetho alwenzayo umntu ebomini lungeza neziphumo ezibi okanye ezimnandi.

Ngqina olu luvo ngabalinganiswa uMamQhinebe noSiqhiwu.

Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabubengamagama angama-340–390.                          [25]

UMBUZO 17: UMBUZO OMFUTSHANE

INDLAL' INAMANYALA – M Lamati

Funda izicatshulwa zoncwadi ezingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA K

 SIQHIWU:         Uyamazi uThembinkosi Mazaleni lo uhlala phaya ngaphesheya
                  eValashiye?
 SIPHOKAZI:       Utsho laa mntwana ubegqibezela incwadi yakhe yeshumi kulo nyaka
                  uphelileyo?
 SIQHIWU:         Yena kanye ke.                                                            5
 SIPHOKAZI:       Utheni? Ugwaziwe? Owu shame umntwan' abantu, emncinci
                  nakangaka.
 SIQHIWU:         Khawume ndikubalisele maan Siphokazi. Ugwaziwe? Ugwazwe
                  yintoni?
 SIPHOKAZI:       Ndazi ziphi na, ndisiva kwangawe nje? Khawude uthethe wethu nawe          10
                  Siqhiwu.
 SIQHIWU:         UThembinkosi lowo ke uyaphangela, njengokuba wena ulibele
                  kukugcabisa iintungo ecaleni kwendlu nje. UThembinkosi uphangela
                  kwarhulumente Siphokazi.
 SIPHOKAZI:       Ungazenzi iintsomi emini Siqhiwu, uya kuphuma iimpondo.                   15
 SIQHIWU:         Asiyontsomi le ndiyibalisayo Siphokazi.
 SIPHOKAZI:       UThembinkosi angaphangela njani singekaphangeli thina, sakugqiba
                  ukugqiba iminyaka emithathu yonke sikuludwe lwabalinde ingqesho?
 SIQHIWU:         Asaz' apho ke. Kushiywana ngotyefezo ntombi kabawo.
 SIPHOKAZI:       Kungaphangela ooThembinkosi abaphuma esikolweni kulo nyaka                20
                  uphelileyo?
 SIQHIWU:         Kunjalo ke kulo mhlaba. Kuzanywa ngazo zonke iindlela ukuba abo sele
                  bephezulu baye besithi chatha ukunyukela oku.
 SIPHOKAZI:       Sobalekela phi ke xa nethemba lethu, urhulumente, enokusiphatha
                  ngolu hlobo?                                                              25
 SIQHIWU:         Amahlwempu anyathelelwa ukuba angabi sakwazi nokuvusa neentloko
                  ezi.
 SIPHOKAZI:       Kazi iinjongo zayo yonke le nquleqhu ziyintoni na?
 SIQHIWU:         Iinjongo kukuba amahlwempu ahlale engamahlwempu, iileli
                  zokunyathela nditsho nezizukulwana zezityebi.                             30
 SIPHOKAZI:       Zingcolile ke ezo njongo Siqhiwu. Zingcolile gqithi.
 SIQHIWU:         Zingcolile zona. Kodwa ke, ngubani okukhathaleleyo oko kungcola
                  kwazo, ingakumbi lowo ulala ekiyakiyeka kukuhlutha ...?
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 25

IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2             25                   DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                        SC/NSC Confidential

 17.1     Chaza ukuba iimbono ngokuqeshwa kukaThembinkosi ekuncokolwa ngaye
          kwisicatshulwa ziyiqale njani iyantlukwano yabalinganiswa abakule drama.                  (2)

 17.2     Tyhila uluvo oluqulethwe ngamazwi athi 'uyaphangela, njengokuba wena
          ulibele kukugcabisa iintungo ecaleni kwendlu nje' ngokuhambelana nomba
          ekuxoxwa ngawo kwisicatshulwa.                                                            (2)

 17.3     Chaza indima ayidlalayo uSiqhiwu noSiphokazi kule drama.                                  (2)

 17.4     Xela udidi lozobo oluzoba uSiqhiwu ngokwamazwi anomgca ngaphantsi.
          Xhasa impendulo yakho.                                                                    (3)

 17.5     Xhasa ngezehlo eziBINI ezisencwadini uluvo lukaSiqhiwu olungezantsi.

          'Amahlwempu anyathelelwa ukuba angabi sakwazi nokuvusa neentloko ezi.'                    (4)

 17.6     Ngqina ukuba iinjongo zikaMamQhinebe zokuba iintsana azihambelananga
          nesiphumo sale drama.                                                                     (2)
                                             KUNYE
ISICATSHULWA L

 MAMQHINEBE:         ... Kodwa mna ndiya kumphoxa umntwana oya kusoloko endithe
                     jokojo ngokundixelela ngeentsana ezilahlekileyo.
 MAGATYENI:          Tyhini! Asiyivanga le ndlela. Sesifikile nakulo mzi. Ingathi nguwo lo.
                     Asinguwo lo?
 MAMQHINEBE:         Ewe, nguwo lo. Yima ndinkqonkqoze. (Ankqonkqoze ngesandla.)                5
 NOMAKULA:           Ngena ngaphakathi!
 MAMQHINEBE:         Molweni endlwini! Kutheni ingathi uhleli wedwa nje ntombi? Uphi
                     unina wolu sana?
 NOMAKULA:           Kaloku usisi uyaphangela.
 MAMQHINEBE:         Uphangela phi na kanene?                                                   10
 NOMAKULA:           Uphangela emafemini kwaVulindlela Anti.
 MAMQHINEBE:         Asizazi nezo Vulindlela uthetha ngazo ke thina mntwan' am. Kaloku
                     asingabeli lizwe.
 NOMAKULA:           Kanti nisuka phi nina Anti?
 MAMQHINEBE:         Sisuka kwiilali ezikude mntwan' am, kwindawo ekuthiwa                      15
                     kuseNcembu, ngaphaya kweziya ntaba. (Atsho ekhomba.)
 NOMAKULA:           Yiyhoo! Hayi nisuka kude ngenene. Loo nto ndiye ndakritshulwa
                     luvalo ngoku ninkqonkqozayo. Kaloku kukho abantu abeba iintsana
                     apha.
 MAMQHINEBE:         Hayi bo! Uthini na ngoku mntwan' am? Ngabantu abeba iintsana               20
                     abaza kuzenza ntoni na abo ntombazanandini?
 MAGATYENI:          (Enyaxa uMamQhinebe.) Masikhawulezise wethu, kungade kungene
                     umntu.
 NOMAKULA:           Andiva Anti?
 MAGATYENI:          Hayi, bendisithi khawundiphe amanzi mntwan' am, ndifile lunxano.           25
 MAMQHINEBE:         Khawuqale undiphe la hamile phambi kokuba uze namanzi lawo.
 NOMAKULA:           (Esiya ehamileni.) Uza kuyenza ntoni na ihamile Anti?
 MAMQHINEBE:         Hayi wena mntwan' am, ndiza kubethelela isikhonkwane kwesi
                     sihlangu ndisinxibileyo. Kudala sindihlupha endlelen' apha.
                     (KuMagatyeni.) Ndifuna ukumbetha ngala hamile entlokw' apha ...            30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025-mg/84b5db34-ace8-41ee-9524-c8517ac6b171) — isiXhosa HL · Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025-mg/7d3626eb-631c-40f6-893a-fadbe86c8359) — isiXhosa HL · Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/1b5608d9-446e-4235-a304-4d8d16fa6d2b) — isiXhosa HL · QP · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2023/aa611c2a-3d04-4aad-bb12-6fcd7d622d24) — isiXhosa HL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2022](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2022/0fd65c73-0d5c-4165-a383-54f554b1173f) — isiXhosa HL · QP · 2022 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2022](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2022/c4ae73db-43ac-49b3-856c-caebebaa564f) — isiXhosa HL · QP · 2022 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [ISIXHOSA HL P1 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-memo-gr12-sept-2025-watermark/d61da289-7a98-4204-84e7-ba0a8206f429) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA HL P3 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-memo-gr12-sept-2025-watermark/fba1d302-d085-47cd-bee2-513282cac780) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1/febe0a8c-f958-41d4-a87c-589d34cf4f1a) — Errata · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA HL P1 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-memo-sept2024/5d130a52-6c92-441b-bf59-db87012316a3) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
