# isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC November Exams 2021 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 memorandum from the NSC November Exams 2021, 27 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2021-mg/ed45246e-2322-41f9-ba9a-5006ae740051
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2021
- Exam period: NSC November Exams
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 27

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC November Exams 2021 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2021-mg/ed45246e-2322-41f9-ba9a-5006ae740051)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC November Exams · 2021 · isixhosa. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa HL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2021/32fc2e58-0561-48fd-a0df-a6f97c3ab122) — QP · 2021 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         GRAAD 12

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                         IBANGA 12

                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                                  IPHEPHA LESIBINI (P2)

                                        NOVEMBA 2021

                             ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU: 80

                Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha angama-27.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                               Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                2                 DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

EMAKUQATSHELWE XA KUMAKISHWA

•     Le memorandam ilungiselelwe ukuba ibe sisikhokelo kubakorekishi.
•     Le memorandam iza kuxoxwa nesigqeba sokukorekisha phambi kokuba kuqalwe
      ukukorekishwa kumaziko okukorekisha.
•     Iimpendulo zabaviwa kufuneka zinikwe ingqwalasela ngokokufaneleka kwazo.

IZIKHOKELO ZOKUKOREKISHA

1.       Xa umviwa ebhale iimpendulo ezingaphezulu kwezilindelekileyo, makisha
         impendulo esekuqaleni kuphela. (Umviwa akavumelekanga ukuba
         aphendule umbuzo omde nombuzo omfutshane kudidi olunye).

2.       Xa umviwa ephendule yomine imibuzo ekwiCANDELO A, (imibongo
         efundisiweyo), korekisha kuphela emibini yokuqala.

3.       Xa umviwa ephendule imibuzo emibini emifutshane okanye imibuzo emibini
         esisincoko kwiCandelo B nakwiCANDELO C, makisha umbuzo wokuqala
         kuphela ungawuhoyi owesibini. Ukuba umviwa uphendule yomithandathu
         imibuzo (kwiNoveli) okanye yomine imibuzo (kwiDrama), korekisha kuphela
         impendulo yokuqala kwiCANDELO ngalinye, xa kwenzekile ukuba uphendule
         umbuzo omnye omfutshane nomnye osisincoko.

4.       Xa umviwa enike iimpendulo ezimbini ibe eyokuqala ingachanekanga,
         elandelayo ichanekile, korekisha eyokuqala ungayihoyi elandelayo.

5.       Xa iimpendulo zinonjolwe ngokungachanekanga, korekisha ngokwendlela
         ekunonjolwe ngayo kwimemorandam.

6.       Xa upelo olugwenxa luguqula intsingiselo, yihlabe loo mpendulo.
         Xa intsingiselo ingaguqukanga ngenxa yopelo olugwenxa, yimakishe loo
         mpendulo.

7.       Imibuzo esisincoko.
         Xa impendulo yombuzo osisincoko imfutshane kunoko kulindelekileyo
         ngokwenani lamagama, musa ukumohlwaya umviwa kuba sele ezohlwaye
         ngokwakhe. Xa impendulo yombuzo osisincoko inde kakhulu, phicotha
         ngokwempendulo ayibhalileyo wandule ukuyigqithisela kumkorekishi
         ophezulu.

8.       Imibuzo emifutshane.
         Musa ukumohlwaya umviwa ongasebenzisanga iimpawu zocaphulo xa
         ecaphula.

9.       Kwimibuzo evulelekileyo, musa ukunika amanqaku ngoHAYI/EWE okanye
         ngoNDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI.          Korekisha    impendulo
         exhasayo.

10.      Akukho manqaku abelwa uYINYANI/BUBUXOKI okanye LULUVO/YINYANI.
         Makisha impendulo exhasayo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                3                 DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

ICANDELO A: ISIHOBE
IMIHOBE YESIXHOSA – B Ngombane
IMIBONGO EFUNDISIWEYO
UMBUZO 1: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI
'UMFIKAZI UCHARLOTTE MANYHI MAXEKE' – SEK Mqhayi
Sebenzisa la manqaku alandelayo, njengesikhokelo sokukorekisha lo mbuzo.
Iimpendulo zinokwahluka ngokuxhomekeka kwindlela umfundi awuve ngayo umbongo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-31 ukuhlola lo mbuzo.
Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo:
•   Ufinyisa amagruxu – Ngokwentsingiselo ngcalo, eli binzana linamagama ababini,
    'ufinyisa' othetha ukusula imifinya, no 'amagruxu' obhekisa kubantu
    abangahoyekanga. Kulo mbongo lisetyenziswe njengesibizi oku ngathi ligama
    lakhe uCharlotte. Ngokwemo yesigama libhekisa kwinto ayenza rhoqo,
    angayiyekiyo okanye awaziwa ngayo. Ubesaziwa ngokwenza abantu abajongeleke
    phantsi bajongeke ebanika uncedo olufanelekileyo ukuze babeyinxalenye yabantu
    kungasekho ongafuni kusondela. Ngamanye amazwi ubengumntu ongenamkhethe
    umama uCharlotte.
•   U- 'ushenxil'okad'esakhumzi' Ukushenxa ligama elithetha ukusuka nje kancinci
    nangona lingaqulathanga galelo nje kodwa libalulekile kumagama elihamba nawo.
    'okad'esakh'umzi'. Ukwakha umzi kukudala umanyano/ kukwenza abantu
    bakhuseleke/ okanye babenendawo yokhuselo. Imisebenzi yokwakha umzi mininzi
    iquka ukulamla xa kungaqondwana, anike ulwazi angathi xa kungavisiswana
    engeze ingxaki. UMfikazi waziwa ngokuba yinto yakhe ukuhlanganisa imihlambi
    eyalanayo nanjengoko ebethi ekubaTshwana abe ekuBathembu, eze nezitena
    eziyimfundo angazenzi ngcono ngayo kubantu bakhe koko ebanceda.
•   Egutyula iirhanga namanxila' – Ukugutyula kukususa ukungcola ucocisise
    ukususe sekupakile ungakoyiki. Iirhanga ziindawo ezinezindlu apho kukho abantu
    abahlala khona. Ezinye iirhanga ziyaphumela ezinye aziphumeli yenze ke loo nto
    ibe sisigqubu samanxila, amanye angasahlali komawabo ngenxa yomkhwa
    wokusela angabi namida. UMfikazi waziwa ngokucoca ezo rhanga zibe sesimeni
    esijongekayo achole nalo manxila awancede de amanye awoyise umkhwa
    agoduke abuyele nasesimeni esihle.
•   Ukugodus' amahilihili agoduke – Ukugodusa kukwenza umntu aye kowabo
    ngokumsa okanye abone kufanele ukuba aye kowabo. Ukuthi, 'agoduke' kuthetha
    ukuba ade abe afikile emakhaya. Kaloku nabani angagoduswa kanti uthe jike nje
    ekoneni    waphinda    wahlala.    Ukusebenzisa     ezi   mo    zala   magama
    ukugodusa…agoduke kukutyhila ukwenzeka ngempumelelo komsebenzi
    wokwenza abantu bagoduke. Ngoncedo lukaMfikazi amahilihili amaninzi atsho
    agoduka abuyela kwiintsapho zawo.
•   Kubuy'amadungudwan'emazweni– Amadungudwane ngabantu abahamba into
    abangayaziyo. Oosihamba nje okanye abantu abasebalincama ikhaya
    basemazweni. Eli binzana lihlomeleka okanye lakhekha phezu kwelingaphambili
    elithetha ngokugodusa. Abo bantu bebengasaboni sizathu sakugoduka, waze
    ngemitsi yakhe lo kaMaxeke waliphumelela idabi lokwenza balazi ikhaya.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                4                   DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

•  Itye lesiseko– 'Itye' lilitye ngokushunqulelwa kuba imbongi inalo elo gunya
   lokubuyisela nangundileyo amagama. Liqulethe intsingiselo yokomelela nokuba
   linomsebenzi wokuba sisiseko sendlu. Lisetyenziswa lasisikweko esityhila igalelo
   likaMfikazi njengomseki wecawa yaseTopiya, nalapho ebengomnye woopresidanti
   bokuqala bamanina aseTopiya.
• 'igqibil' intomb' … 'igqibil' intomb – igama 'igqibile' libhekisa kwinto ephelileyo
   nepheleleyo. Xa ubani esebenzile waze wasweleka nokuba abafelweyo
   abanelisekanga kangakanani, lisetyenziselwa ukubopha usapho ngelithi
   abewunikwe ngentla umsebenzi uwenze wonke waphelelisa. Kufuneka thina
   silungise imimoya sijonge emva ukuba kanti wenze ntoni nantoni. Kuyanceda oko
   kuzithuthuzela ngokwakho. Luphindaphindo oluphehlelela ukuba umsebenzi
   ebewuthunyiwe uwufezile kuba uwenze ngengqibelelo. Ngokunjalo negama
   'ntombi' esiXhoseni linomsebenzi wokudala ithoni yokuncoma. Uyanconywa ke
   uMfikazi uCharlotte ngomsebenzi omhle obukekayo awenzileyo.
• Umfazi wamaNywabe kwaGatyeni- umXhosa xa ethi umfazi wamathile ubhekisa
   kumntu oye wakhonza ngempumelelo kuloo mzi. Kunika inxaxheba yokuba
   ngumzekelo womntu owende akabuya wade walishiya eli esesemaNywabeni.
• Ukubek'iinyawo– Kukufikelela ngokuya endaweni, KwelabaTshwana, kusapho
   lukwaKhama, nolwabakwaRolweni- Kubonisa indlela abezixabise ngayo iinkosi
   nawayemana ezityelela ukuncedisa ekwakheni isizwe.
• Ukubek'amabele – Amabele ngamalungu omzimba afumaneka kubantu
   nakwizilwanyana ezizodwa ezinamandla okufumana abantwana. Zondla ngawo
   abantwana. Ukusukela apho nantoni umntu angakhange abe namona ngayo
   wabanika abanye abantu nokuba lulwazi kuthiwa uyancancisa. KuMfikazi amabele
   ziimfundiso zakhe azinike abantu engajonganga nzuzo. Ukuncancisa kuquka
   nomsebenzi wakhe wobutitshala, ukuhlala ezinkundleni enceda etolika nokutolika.
• 'Maz'emabele made' – Imazi ngumntu okanye isisilwanyana esineempawu
   zokukwazi ukufumana abantwana. Xa kuthiwa amabele made kuthethwa ukuba
   ebefikelela encancisa konke okuseAfrika. Nalapha ufaniswa ngokungangqalanga
   nemazi encancise nabantwana abangengobayo. Kusetyenziswe isikweko esidiza
   ukuba ebengeyonzuzo eMzantsi Afrika kuphela koko neAfrika izuzile.
• Uphinda phindo oluthe ngqo 'az'angaz'alityalwe: kukuthi mayihlale
   ikhumbuleka imisebenzi yakhe, ihlale ikhumbuza ivuselela izazela ukuze abantu
   nokuba bebesanqena kangakanani babe nomona wokuba kungabikho mlandeli
   ezinyaweni zakhe ngale misebenzi mihle kangakanana. Amakhosikazi
   mawaphathelele angazisizeli. Kaloku xa besekho abenza njengaye akufanga mntu
   akayi kulibaleka.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                         [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                5                  DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

UMBUZO 2: UMBUZO OMFUTSHANE

'IIMBONGI' – ZS Qangule

2.1      Ziinkedama √/ ngamagqirha√/namanxila.√
         (Nasiphi isibini kwezi)                                                           (2)

2.2      Lo mqolo uthetha ukuba isenzo seembongi sokuthetha izinto ezifihliweyo
         nezingekenzeki zizenza ukuba zibonwe njengamagqirha.√√/Ithetha phandle
         √√/ Ithetha ukuba imbongi ithetha yonke into eyaziyo njengamagqirha. √√           (2)
2.3      Sidalwe ngemvano siphelo√√/ yesonethi kaShakespear engu aabb ccdd, eeff
         no gg√√/Sidalwe ngamagama amathathu kumqolo ngamnye.√√                            (2)
2.4      Isikweko sisiqaqambisa ngokufanisa izimvo zeembongi ezingapheliyo
         nezixananazileyo neengxangxasi√√, Isikweko sisiqaqambisa ngokudala
         umfanekiso ngqondweni weliso weengxangxasi ukuzoba ukuphokoka
         kweengcamango kwingqondo zeembongi.√√/ Isikweko sisiqaqambisa
         ngokudala umfanekiso ngqondweni wendlebe wesandi seengxangxasi
         ukuzoba ukuphokoka kweengcamango. √√
         (Nayiphi na kwezi.)                                                               (2)
2.5      Ngowokuba mawuxatyiswe umsebenzi weembongi kuba unobunzima.√√/
         Mazithathelwe ingqalelo iingcebiso nezimvo zembongi kuba zifuthelwe
         ngamava. √√
         (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                              (2)
                                                                                           [10]

UMBUZO 3: UMBUZO OMFUTSHANE

'INYIBIBA' – JJR Jolobe

3.1      Ndayibona izifihla√/Njengetshawekazi.√/ Yayiphakamisa leyo ntloko.√
         (Nasiphi na isibini kwezi)                                                        (2)
3.2      Yeyokuba ayemahle, ebengezela, engabonakalisi siphako kwaye ondlekile.√√          (2)

3.3      Sidalwe ngemiqolo emihlanu kwisitanza ngasinye.√√                                 (2)
3.4      Isikweko sibuqaqambisa ubuhle benyibiba ngokuyifanisa nenzwakazi.√√
         Isikweko sibuqaqambisa ngokudala umfanekiso ngqondweni weliso
         wenzwakazi yona yaziwa ngobuhle obuqaqambileyo ukuzoba ubuhle
         benyibiba.√√                                                                      (2)
         ( Nayiphi na kwezi)
3.5      Ngowokuba abantu mababuqwalasele ubuhle benyibiba obungaqhelekanga
         njengentyatyambo entle enobuhle.√√/Abantu mabazivule iintliziyo bazithande
         izityalo.√√/ Abantu mabakuthathele ingqalelo ukuba induku entle igawulwa
         ezizweni.√√/Mabangakhangeli kwiindawo ezintle kuphela xa befuna izinto
         ezintle zingafumaneka nakwiindawo ezizizixhobo nemiqwebedu.√√
         (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                               (2)
                                                                                           [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                6                 DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

UMBUZO 4: UMBUZO OMFUTSHANE

'A! NGANGOMHLABA' – SEK Mqhayi

4.1      Nopanyaza√/ inkosi yakwaGompo√/ Nosikakana√/ inkosi yaphezu kweTole√            (2)

4.2      Yintsingiselo yokuba wakhathazeka okaLuzipho.√√                                 (2)

4.3      Sidalwe ngemvanosiqalo yesandi u'kwa'√√/ Ngokuphindaphinda isandi u'kwa'
         ekuqaleni komqolo ngamye kwekhankanyiweyo.√√/Ngokusebenzisa isimeli
         nobumba ukuze kushiyeleleke izandi ezithile ngokufanayo kulaa miqolo√√/
         Ukugqibela umqolo ngophawu lobhalo olufanayo- isinqumami-singxi /
         semikholoni, kudala isingqisho xa ofundayo enqumama ngokufanayo.√√
         (Nayiphi na kwezi)                                                              (2)

4.4      Isikweko    siyiqaqambisa   ngokuyifanisa     nemfazwe    intlanganiso.√√
         Siyiqaqambisa ngokudala imifanekiso ngqondweni, owevumba, owendlebe,
         oweliso echukumisa iimvakalelo zemfazwe kwabafunda umbongo.√√/
         Siyiqaqambisa ngokudala umfanekiso ntelekelelo wemvisiswano engekhoyo
         ngokukhankanya izikhali ezinobungozi ezisetyenziswa emfazweni nezandi
         zazo.√√/ Siyiqaqambisa ngemiqondiso yobubi, irhuluwa nobumnyama kutsho
         kuvele ubumfazwe kule ntlanganiso. √√
         (Nayiphi na kwezi)                                                              (2)

4.5      Ngowokuba mayihlale iqwalaselwe imbali yobukhosi esizweni.√√ Ngowokuba
         kuqondwe ukuba uxolo luyalubuyisela ucwangco xa kulungiswa
         obekonakele√√/ Mazilunyukelwe iimpazamo kuba zingenza ingxaki enkulu
         engalamlekiyo√√/ Mababokungenelela ngendlela abangeneleli kwingxaki
         ukuze izinto zibuyele kwindawo yazo kwakulunga√√/ Mayiqondwe inyaniso
         yokuba inkosi yamaGcaleka yinkosi eyayibalulekile kwiinkosi ezazikho.√√/
         Mazithathelwe ingqalelo iikumkani.√√
         (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                            (2)
                                                                                         [10]

                                              KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                7                      DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

UMBONGO ONGAFUNDISWANGA (UNYANZELEKILE UKUBA UPHENDULWE)

UMBUZO 5: UMBUZO OMFUTSHANE

'UDABA LOBUSO' – JJR Jolobe

5.1      Ungodaba lobuso oludiza /into ayiyo umntu / ukuba umntu uyindlamanzi.√√/
         Ungendlamanzi ebonakala ngobuso obutyufutyufu√√/ ungeengozi zokusela
         utywala ude ubonakale nakuthathatha√√/ ungendima yenkosikazi kubomi
         bomyeni xa ethe kanti untywile kwiziyobisi.√√/ Ungobulali bomfikazi
         ebebubonakala kudaba lobuso bakhe.√√
         (Nayiphi na kwezi)                                                                   (2)

5.2      Igama yincwadi lithetha ukuba iyafundeka√ yiloo nto ngokwakulo mbongo
         umntu osela kakhulu ebonakala ebusweni √/Umntu osela ngokugqithisileyo
         ubonwa ngokufukuka kobuso√/Ngokwembongi isihange sibonakala
         ngamanxeba asebusweni kuba sisoloko sigaxeleka kwimilo apho
         kuhlatywana khona.√
         (Nayiphi na impendulo kwezi)                                                         (2)

5.3      Ndiyangqina kuba ngokwalo mbongo ngabantu abangamanina abancwinayo
         bakuba belivile ilizwi londwendwe.√/Elinye inina laphuma layokuyala umyeni
         walo lakuba live ilizwi londwendwe esifihlweni.√                                     (2)

5.4      Kuba athi akuthethwa ayiguqula indoda yomfazana.√√                                   (2)

5.5      Imbongi iwabona amabhinqa njengabantu abalungileyo, abamamelisisayo,
         abanenkathalo nothando itsho ibe iveza icala elihle lodwa kuwo kanti
         kumadoda izoba icala elibi lokusela ngokungenakuzilawula lodwa.√√/Imbongi
         iwabona amadoda njengabantu abakwazi ukuguquka beguqulwa
         ngamanina.√√/ Imbongi idlelelela ngokwesini kuba iwabonisa elungile
         amabhinqa ze amadoda iwabonise esenza izinto ezimbi.√√
         (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                                 (2)
                                                                                              [10]

                                                               AMANQAKU ECANDELO A:           30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                8                 DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI
INKAWU IDLIW'ILILA – S Kula
UMBUZO 6: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI
•   Apha ngezantsi sisikhokelo         sokuphendula    esi sincoko, sisebenzise
    njengesikhokelo kuphela.
•   Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
    bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
•   Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
•   Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-32 ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi uya kuchankcatha kwezi ngongoma zilandelayo:
• Le noveli ivula ngesenzo esihlasimlisa umzimba sokubulawa kukaMsindisi
   onguSomashishini kwidolophana yaseGcuwa. Esi senzo sishukumisa iziseko
   zomthetho kweli laseGcuwa kuba ngoko nangoko kunikwa ipolisa elinguMapheza
   umsebenzi wokuphanda abambe abenzi besi senzo simasikizi.
• UMfezeko Mapheza utsho abe ngumlinganiswa ongumphandi omele umthetho
   kweli bali. Usukuzana noMfuneko okwalipolisa oneqela lakhe elisongele
   ukwaphula umthetho kuba lifuna imali eninzi kuneyokuba lipolisa.
• Kwelinye icala, sibona uMfuneko eqhogene noThantaswa oyinkosikazi kaMsindisi
   bevuya kuba umsebenzi wokubulawa kukaMsindisi 'uqhutywe ngempumelelo'
   ngokwakubo. Ngoko nangoko singabafundi bencwadi sibone ukuba uMfuneko,
   olipolisa akafanelani nalo msebenzi wobupolisa, sitsho singakholelwa xa
   'owomthetho esaphula kwa umthetho'.
• Xa siqwalasela ulwaphulo-mthetho olukule noveli lunkcenkceshelwa, lukhuliswe
   ngezenzo neempawu zokuxabisa imali ngaphezu kobomi bomntu- ukunyoluka ke
   ukutsho oko. UMfuneko olu nyoluko lwemali ulutshobela ngothando alunyengezela
   uThantaswa.
• Kwakhona, xa sijonga uMapheza ume ngomlenze owomeleleyo okukuthanda
   ubulungisa nokuxabisa intobeko kwanobuthandazwe.
• Wakuqwalasela ulwaphulomthetho nomthetho kule noveli, zombini zifuna
   ukomelela macalonke. Nanjengoko uMapheza kufuneka omelele kuba uMfuneko
   umbekela imiqobo ayiqabela sekunzima.
• Kanti ke uMfuneko akaphezi ubeka umqobo emva komnye. Kwaye kwelakhe icala
   uzama ukomelela asimelele ngoThantaswa, uNqoza, uMdlambila, uSiphongo njalo
   njalo abenzi bobubi abaquka nooSixaki abangoowabo kulwaphulomthetho.
• UMfuneko umombela imihadi uMapheza xa efuna ukuphumeza ulwaphulomthetho
   kodwa oyiswe nguMapheza. Kwimihadi amombela yona singabalula ukumtyhefa
   ethume uNqoza, ukumbekela izabatha, ukuxoka ngaye kwamanye amapolisa
   nakubaphathi bamapolisa njalo njalo. Kunjalo ubuxoki buyavela.
• UMfuneko ubeka uNqoza ongaqondiyo njengesiphazamiso kodwa uNqoza liphela
   ibali sele ekubonelele naye ukusetyenziswa nguMfuneko.
• UMfuneko kwiphulo lokulahla umkhondo wetyala uphazamisa iintetha neengxoxo
   ezingathi zingawusa ngakuThantaswa umkhondo kodwa uMapheza ugqibela
   ewufumene umkhondo. Mhla amapolisa afuna ukulisondeza kuThantaswa ityala
   UMfuneko ubasusa iingqondo kuThantaswa ngokuthi ababulali ngabantu
   abangathunywa mntu, abazizikrelemnqa ngendalo kwaye uMsindisi angathi kanti
   ubulewe kuba ebesala nemoto kwizikrelemnqa ezo. Kodwa akamyeki uMapheza
   naye umcacisela ukuba bebengekhe bayidlakaze imoto xa injongo
   ibingekokubulala kuphela. Umile uMapheza ekubeni lo mfazi uyarhaneleka ekufeni
   kwale ndoda yakhe. Iliwa libhek'umoya kuThantaswa noMfuneko.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                9                 DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

•   UMfuneko ufunza ngoSiphongo, olixhwele ukuba kutshiswe uMapheza kuba
    engakhange afe yityhefu abemgcayisele ngayo kodwa uphela esaziwa ngenxa
    yokuba uvuye ebonwa evuyela ukutsha kukaMapheza kanti akanyanisanga. Konke
    oko kutyhila amandla omthetho kuba ukubuya kwakhe ekuguleni uMapheza
    ulutshayele ulwaphulomthetho esipoliseni ngokuthi kugxothwe emsebenzini
    uMfuneko namahlakani akhe ngenxa yophando lukaMapheza.
• Ukuvel'etshona kukaMfuneko kusuka kwenze ukuba kunyenduke konke xa
    efunyaniswa ukuba nguye umqulunqi weyelenqe lokubulawa kukaMsindisi kude
    kuvele nokuba kanti nguye obesiba imipu yasesipoliseni ayithengise ngeenjongo
    zokongeza umrholo wakhe oshotayo. Uphela yena buqu ebulawa ngokungekho
    mthethweni ngugxa wakhe wolwaphulomthetho okwasisithandwa sakhe,
    uThantaswa lube ke ngoko luyatshayelwa ulwaphulomthetho xa abaqulunqi balo
    besifa kunye.
Ngeziga ezichazwe zanatyiswa ngentla kuselubala ukuba umthetho ubenobunganga
kulwaphulomthetho ngokwale noveli.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                      [25]

UMBUZO 7: UMBUZO OMFUTSHANE
INKAWU IDLIW'ILILA – S Kula
7.1      Uthetha ukuba uMsindisi akamxolelanga ngokupheleleyo uThantaswa.√√              (2)
7.2      Kuhambelana kuba isihloko esithi, 'ukulila okwenkawu' sithetha ukulila
         ngeenjongo zokufuna ukusizelwa ngabazingeli√ nakwesi sicatshulwa
         uThantaswa ulila kuba efuna ukuyekwa ngabantu bomzi wakhe.√                     (2)
7.3      Ifowuni esuka kuMzolisi idale ingxaki ngokunika uMsindisi imvume yokuba
         atshate isithembu kunye noSiziwe.√√/ Ifowuni idale ingxaki ngokuthi yenze
         uThantaswa afumane isizathu sokubulala uMsindisi. √√                            (2)
7.4      Zilukhulisile unxunguphalo kuba ukufunda le ncwadi kwenza umdla umntu
         angakwazi ukuyibeka phantsi efuna ukuqonda ukuba kuza kwenzeka ni emva
         kokuba uMzolisi evumile√√/kuza kwenzeka ni akube uSiziwe evumile.√√/
         Akuyazi uThantaswa ukuba uMsindisi ufuna isithembu.√√/Ukuxelelwa
         kukaThantaswa nguNozizwe ngeenjongo zikaMsindisi ngesithembu kwenze
         ukuba abalandeli bakaThantaswa bafune ukwazi okuza kuqhubeka
         ebalini√√/Ukuxelelwa kukaMfuneko nguThantaswa ngesithembu kwenzeke
         ukuba abalandeli nabachasi bakaMfuneko babe nomdla wokuza kwenzeka
         ebalini√√/ Ukuxelelwa kukaNonkanyiso nguThantaswa ngesiThembu
         kubangele ukuba abalandeli nabachasi bakaNonkanyiso babenomdla wokuza
         kwenzeka kweli bali.√√
         (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                             (2)
7.5      Isigqebelo sisekubeni ibe nguThantaswa okhalela uSathana ogush' izembe
         de amthandazele ekubeni ikwanguye ozenzo zinobuSathana ezama
         ukubulala uMsindisi√√/ Sisekubeni uThantaswa ethandazela uSathana kanti
         uSathana ikwanguye√√/ Sisekubeni le nto ayithandazelayo akathandazeli
         yona√√/Sisekubeni le nto ayifunayo ayihambelani neenjongo zakhe.
         √√/Sisekubeni uThantaswa akalandelwa nguSathana unguSathana yena
         buqu. √√
         (Nayiphi na kwezi.)                                                             (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                10                DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

7.6      Uvalo lukaNozizwe lubengumqondiso wokuba ikho into embi eza kwehlela
         uMsindisi√ waze nyhani wabulawa ngooSixaki kuhambo amkhumbuze
         ngalo.√                                                                         (2)
7.7      UMfuneko uxoka/uzimela ngoMapheza naxa esenza izenzo zobumpimpi
         nobusela uthi zenziwe nguMapheza √/uyamnyoka nokumnyoka kwabanye
         abasebenzi. √
         (Nasiphi na isibini kwezi.)                                                     (2)
7.8      Kukubazoba ngokumayana aba bathethayo uNqoza noZalala√ kuba uzobo
         mayana lwenzeka xa umlinganiswa echazwe ngokungangqalanga okanye
         ezipela engaqondi√/Kuba ukubanika abalinganiswa bazithethele kwenza
         abafundi bencwadi bazigqibele ngesimo sabalinganiswa abathethayo
         njengoZalala noNqoza√ nalapha siva oku bakuthethayo sitsho siqonde ukuba
         bangabalinganiswa abafunda kwakonakala. √

         Kukubazoba ngqo abalinganiswa abachazwayo√kuba ukuzoba ngqo
         kukuchaza ngokungafihlakalanga isimo neempawu zesimo somlinganiswa√
         nakwesi    sicatshulwa   sichazelwa  umahluko    phakathi kwempimpi
         enguMapheza nenguMnenga.√
         (Nayiphi na impendulo exhaswe ngokuchanekileyo.)                                (3)
7.9      Wena Nqoza uvumela abantu benze unothanda ngawe bakusebenzise
         bakwenze ukhuni lokoja√/Ngoku uvumele uMfuneko ukuba adubule ngawe
         ukucima ityala lakhe alenzileyo√ Balumkele abantu Nqoza. Sowuvela kutyisa
         uMapheza iityhefu√/ umba esibhedlele umsa kwaSiphongo ukuba aye kufa.
         Wafumana ntoni ke?√/ Ngoku uyagxothwa emsebenzini√ Nqoza sihluze
         isigqibo osithathayo ngomntu kuba akangowakho. Zilumkele iinceba ezifunwa
         kuwe ngabantu kuba zingakweyelisela kokaThisayo.√
         (Nasiphi na isibini esichanekileyo.)                                            (2)
7.10     Sisimo sokuba unobungozi√ kuba uyabathelekisa oogxa bakhe
         ngokubanyoka√/uzimelisa izenzo zakhe ezingcolileyo ngamanye amapolisa√
         /Sisimo sokuba akananyani √ kuba wamxelela izinto ezingezizo ngoMapheza
         efuna ukwenza uNqoza utshaba lukaMapheza. √
         (Nayiphi na impendulo echanekileyo).                                            (2)

7.11     Ingaluncothula kuba ibonisile ukuba amapolisa aphula umthetho ayohlwaywa
         ngumthetho√√/Ingaluncothula kuba izisa isifundo kumapolisa afana
         noMfuneko kunye noNqoza bazi ukuba xa uphazamisana nengalo yomthetho
         nokuba ulipolisa uyohlwaywa lutsho lujale nakwabo bebesalubukela
         ulwaphulomthetho kwinkonzo yesipolisa.√√

         Ingangaluncothuli ulwaphulomthetho kuba amapolisa azizaphuli mthetho
         akhe axhamla ngezenzo zawo ezifana nokuthengisa imipu ukuthengisa
         amatyala nokugxagxamisa amanye amapolisa.√√/Abanye abafundi bencwadi
         bangafunda kuMfuneko iindlela zokuphucula amalinge okwenza umcuphi
         angaphumeleli kuphando lwakhe lutsho lomelel ulwaphulomthetho.√√
         (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                            (2)
7.12     Ukunyolukela kwakhe imali/ ubutyebi bukaMsindisi kukhokelele ekubeni enze
         intlekele ngokubulala uMfuneko naye azibulale akungabufumani ubutyebi. √√       (2)
                                                                                         [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                11                  DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

UMBUZO 8: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa

•   Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
    njengesikhokelo kuphela.
•   Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
    bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
•   Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
•   Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-32 ukuhlola lo mbuzo.

Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo:
Kusukuzana ubuKrestu obungaphakathi kuThole entliziyweni kunye nezinto zehlabathi
Le noveli isebenzisa isazela sikaThole ukutyhila olu sukuzwano.

•   Unozala wesazela sisifungo uThole awasithatha esemncinci mhla wabona
    umfundisi enqanda abantwana ababesilwa waze wanomnqweno ngaphakathi kuye
    angazange awulandele de wabe uyeka nesikolo.
•   Sihlangana noThole xa siyivula le noveli, esukuzana nesenzo sokusela utywala
    engumntu onophawu lweNkosi. Ukusukuzana kuzibonakalisa ngokungahlalelani
    kotywala nengoma okanye nelizwi leNkosi. Kwinqwelomafutha utywala obebumele
    kumonwabisa busuka bumlilise atsho esikrakra de kuxhalabe wonke umntu
    osenqwelweni.
•   Intetho zenkolo zikaThemba nangona zibonakalisa ukholo lwamanxila nje apho
    akhoyo esela uThole, ezifana noo'unako na ukuhamba emalahleni uze ungatshi'
    zibonakalisa amandla, ziyamgubhulula ngesazela anxunguphale ngakumbi uThole
    de alile abe yingxididi, 'ebhomboloza' enze isimbonono kanti kukukhonya
    kobuKrestu ngaphakathi kuye kusithi 'ndilapha'.
•   Uyazisola abuqalekise utywala akhumbule kwala mazwi kaThemba angentla
    ebhayibhile kuba ukholo lobuKrestu luyahlabana nezenzo ezigwenxa. Kunjalo,
    uThole uthatha isigqibo sokuba angaphinde abuphathe utywala asilandele
•   Iintshaba zenkolo yobuKrestu ziqaqambisa okungathi kuza kuba lulonwabo
    kuThole. Konke oko kungathi lulonwabo kusuka kujale nanjengoko engumntwana
    ochongiweyo. Isigqibo sokuthandana noNomsa ongakholwanga sichithwa
    yintshumayelo yomfo wakwaSigxabhayi kanye xa eza akungena kuloNomsa
    ehlangana nomfo wakwaSigxabhayi ocaphula kumazwi entshumayelo avusa
    isazela, amazwi athi, 'umntu unokuwuthatha na umlilo awuse esifubeni sakhe
    zingatshi na iingubo zakhe' kutsho kuthi rhiphu uvalo kuThole- uhlanga lobuKrestu
    luyavakalelwa luzithethelele.
•   Xa eza kuhlangana noNomsa ukhumbula amazwi athi, 'umoya uvela ngaphambili'
    kanti nyhani uza kuhlangana noJoe neqela lakhe awave amandla omoya oza
    ngaphambili. Usindiswa ngumthandazo wakhe onyanisekileyo wesithembiso
    sokusebenzela inkosi uze umthandazo wakhe umsindise.
•   Isenzo sokubethwa ngooJoe akasiqalekisi koko uthi 'yimisebenzi kaThixo
    umbuyisa kwiindlela zakhe ezitenxileyo'.
•   Uthatha isigqibo sokugoduka ilishwa lethamsanqa, iitshomi, ooThemba bayavela
    imoto imse kumahlathi aseKnysna. Oku kugqityelwa kumbonisa iintlantsi, asinde
    ngezikaSibi kwiingonyama ezazilapho ziqwenga abahlobo bakhe ejongile. Intliziyo
    yekholwa ivelelwa kukutha.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                12                 DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

•  Akuthatha inkolo yesiNtu ezenza igqirha, uva isifundo esingonyana wolahleko
   amazwi athi, 'goduka thengisa imfuyo yakho' ambinza ngokwekrele. Nolu lolunye
   uphawu lohlanga lobuKrestu. Kanti namaphupha endoda enesitshaba sameva
   amzingile. Utsho agqibe kwelokuba agoduke atsho enyukele amandla obuKrestu.
• Akuthatha isigqibo sokufunda uya eDikeni, afumane inxaxheba yokufunda elinye
   ibanga ngaphandle kwemali.
• Uzimisela enkonzweni-anikwe umsebenzi wokuqhuba inkonzo ngesiXhosa, uba
   nguSihlalo weSCA.
• Unikwa uxanduva lokwaba abafundi amabashumayele kwaneetitshala.
   Akushumayela wogqitha bonke abashumayeli.
• Ubekwa eGeorge Goch engumntu oshumayela kusiphuke izicithi kude kuvele
   uyise awahlukana naye emncinci. Ngeli ke ixesha iindlela ezingendawo
   sezincothulwe amazinyo.
• Uzazi zonke iinkolo, uyamenywa nakwezinye iinkolo ngabefundisi.
• Akwamkela ubizo, kwabonakala amandla omthandazo nobuKrestu kuba zonke
   izinto ezazisezisifa, zavuka ngaye, ngelizwi lakhe, inkonzo yaseGeorge Goch
   eyayingasahlaliwa mfundisi ife fi, ikhaya lakhe elalishiyeke lingenabani,
• Ukuvela kukayise owayeduke nezwe konke kwabuyelwa yimpilo akungqamanisa
   iinjongo zakhe zobomi nezenzo zakhe, nenkonzo yakowabo kuCentane ibekho
   ngobukho bakhe yagcwala ngamakholwa ngenxa yakhe.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                                       [25]

UMBUZO 9: UMBUZO OMFUTSHANE

NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa

9.1      Sithetha ukuba unento ayifihlayo umqhubi angayithethiyo kuThole√√/ Sithetha
         ukuba umqhubi akafuni ukubuzwa ngesenzo sakhe. √√
         (Nayiphi na kwezi)                                                                (2)

9.2      Kuhambelana ngokuba kwesi sahluko usinda kwiingonyama eziqwenge
         abahlobo bakhe√√/ Kuhambelana ngokuba uyise uFikizolo kwakumele
         kuvuyiswane naye nanjengoko wayesele wamncama unyana wakhe
         awayecinga ukuba sewafa emva kokuvakala kweendaba zokuqwengwa
         kukaThemba noSonwabo ziingonyama simva xa athi obefile uvukile.√√                 (2)

9.3      OoThole bahlaselwa ziingonyama. √√/UThole waphulukana nabahlobo bakhe
         beqwengwa ziingonyama.√√                                                          (2)

9.4      Kuba njengokuba ezenza igqirha akazokude akrotyelwe ukuba akalilo igqirha
         lokwenene. √√                                                                     (2)

9.5      Sisekubeni kuba iinjongo zikaThemba noSonwabo zokulahlekisa uThole
         zibajikele kuba zigqibele zifaka bona engxakini de babe baqwengwe
         ziingonyama√√/ Ingxaki ababefuna ukufaka kuyo uThole igqibele ifaka bona
         buqu.√√                                                                           (2)

9.6      Libengumqondiso wobubi abaza kugaxeleka kubo√ kuba kwathi kanti bonke
         baza kugagana nengozi de abanye baqwengwa ziingonyama nangona
         wasindayo uThole ekuqwengweni.√                                                   (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                13                DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

9.7       Amarhamente abetha imali eninzi yokwakha icawa bengacengwa
          benganyanzeliswa. √ Babethembisa beyalana bekhumbuzana ngeCawa
          ezayo ukuba bakhumbule ukuza bezokubetha enye imali.√                          (2)

9.8       Kukubazoba ngqo abalinganiswa abachazwayo√ kuba ukuzoba ngqo
          kukuchaza ngokungafihlakalanga isimo neempawu zesimo somlinganiswa√
          nakwesi sicatshulwa sichazelwa iimpawu zomlinganiswa uThole neempawu
          zesimo sakhe ezimohlula kwabanye abefundisi.√
          (Nayiphi na impendulo exhaswe ngokuchanekileyo)                                (3)

9.9       Ndiyanibulela ngokuzinikela kwenu emsebenzini kaThixo. √Ndibulela
          intsebenziswano yenu ngokufaka izandla ezipokothweni zenu ukuze sakhe
          inkonzo, Maze niqhubeke nisenza njalo nakubefundisi abezayo kule George
          Goch.√                                                                         (2

9.10      Ngabantu abamthandayo uThixo ilizwi leNkosi/ bayayithanda into entle.√
          kuba xa kuthethwe ngegama likaThixo bakhupha konke abanako ukuxhasa
          ibandla nangona besaziwa njengabantu abanzima sisifundisi.√/ Ngabantu
          abanobubele.√ kuba bamamkele ngezandla ezishushu uMangaliso sele
          abanye abefundisi abangaphambili befuna ukuqonda ukuba ubadlele mthi
          mni na. √
          (Nayiphi na kwezi)                                                             (2)

9.11      Ingalinika kuba inomzekelo onguThole obengenabo abazali esokola kodwa
          waphumelela.√√                                                                 (2)

9.12      Ndiyangqina kuba ukuphindela kwakhe esikolweni kukhokelele ekubeni
          uThole obesele enobumpangampanga, ehamba iindlela ezigwenxa kweli bali
          liphele liyolisa engumfundisi ophum’izandla.√√/ kuba uMangaliso ude
          wadibana noyise abengamazi ukuba usadla amazimba. √√
          (Nayiphi na kwezi)                                                             (2)
                                                                                         [25]

UMBUZO 10: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI
UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule
•     Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
      njengesikhokelo kuphela.
•     Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
      bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
•     Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
•     Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-32 ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo:
Kule noveli ubuthandazwe busukuzana nempathekombi yabamnyama phantsi
kwesandla sengcinezelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                14                 DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

•  Zisuka nje kule noveli sihlanganiswa noMfazwe olithandazwe. Nangona
   kubonakala ukuba ayikho ncam entliziyweni yakhe injongo yokulwela isizwe kodwa
   iimeko zimtyhala, zimtyhobe ide ivele le nto ilapha kuye. Nalapha amacala mabini.
   Ngurhulumente wengcinezelo omelwe sisipolisa namahlakani aso aziimpimpi zawo
   kunye noMfazwe onawakhe amahlakani.
• Isipolisa sidlala indima yokumswantsulisa uMfazwe. UMfazwe usungula le mfazwe
   ngokuthi ngenxa yesikhundla abekwe kuso sisikolo sokuba ngumfundisi ntsapho
   wezeMbali afundise abafundi ngamalungelo abo kumagumbi okufundela.
   Kwakuqatshelwa oku kubeka ubomi bakhe esichengeni ngokuthi amapolisa
   ambambe amgxagxamise, amvalele evenini yamapolisa embetha emkhwelise
   kunye nenja.
• Kumngcwabo kaMachule kanye xa kuza kufikwa emangcwabeni, amapolisa aqala
   imbambano kodwa ngesibindi sakhe uMfazwe bazingcwaba izidumbu bebambalwa
   uninzi lubalekile.
• Utat'uGaba udlala indima ebalulekileyo njengommelwane kwikhaya lakhe naye
   ngeengcebiso
• UMfazwe uyazifohla unceda abahlobo bakhe. UMfundisi uHlathi udlala indima
   ebalulekileyo yokumcebisa ukuba abone ukuba angaqalisi, lo ngumsebenzi
   oqatywe uFriday, angathi kanti uthiyiselwe, makabhace. Uncama konke alifulathele
   ikhaya, abhacele eMthontsi kanti uya kujoyina umbutho iNtsimb'ebomvu abuye
   nawo sele uze kukhulula ilizwe.
• Ayibi lula indlela eya khona, inokufa phakathi kodwa zonke ezo zinto azimjikanga
   ukuba angayi uMfazwe kuba eyona njongo ibikukukhulula abantu abamnyama
   kwingcinezelo.
• UFriday udlala indima ebalulekileyo yokuthi amthengise ugxa wakhe, uMfazwe
   ngokuthi amtyhole ngobumpimpi uMfazwe de bamkholelwe nabahlali. Oku
• kungqinwa kukuba mhla uthile uMfazwe aye kwintlanganiso yabahlali eseholweni
   ngeenjongo zokuhlamba igama lakhe kwisityholo sobumpimpi aphume
   ngokubethwa ngabantu bakwaQaka.
• Ukutsha kwekhaya lakhe kuba kusithiwa ngungcothoza akumenzi nto
   kubuthandazwe bakhe nokuba akabazi abazali bakhe ukuba baye kutshona phi
• Nabafundi abebafundisa uMfazwe abasamazele nto ngenxa yokumpontshwa
   nguFriday ngelithi uyimpimpi ngamacebo engcinezelo okwethisa amandla
   kumathandazwe lawo.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                        [25]

UMBUZO 11: UMBUZO OMFUTSHANE

UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule

11.1     Ithetha ukuba bobabini basengozini kule ndawo ngenxa yamarhamncwa
         neenyoka kanti namapolisa abasindanga kuwo ngokulinganayo.√√                      (2)

11.2     Zihambelana kuba izinto abhungce kuzo uMfazwe zibonisa ubukhalipha
         ubukrelekrele,ukomelela ngokufana nokhozi. √√                                     (2)

11.3     Lelokuba umzingeli umnike amafutha awayethi akuwaqaba atsho asinde
         kwiingozi ahlangana nazo endleleni.√√/Lelokuba umzingeli umnike umqwayito
         owawumnika amandla atsho angakhawulezi alambe. √√
         (Nayiphi na kwezi.)                                                               (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                15                  DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

11.4     Ubukho bamapolisa bulukhulisile unxunguphalo kule ncwadi kuba nanjengoko
         abantu babebethwa, bebanjwa, bebulawa bengenatyala,abanye belifulathela
         eli lizwe bezama ukusindisa ubomi babo, abafundi bencwadi bona
         bebebambe umzimba benxubele ukuva izisombululo zezi ngxaki ukuze
         bayibeke phantsi incwadi abayifundayo.√√                                           (2)
11.5     Sisekubeni lo Mfazwe ugrogriswa ngokufa ngale mini incwadi iphela
         engumantyi, echophela amatyala aziswa kwasesi sipolisa ajamelene naso,
         kwakulo mbuso wawumfuna efile.√√                                                   (2)
11.6     Libengumqondiso wezinto ezimbi aza kuhlangabezana nazo√ nanjengoko
         wahlangana nengozi phambili eluhambeni.√                                           (2)
11.7     Ziintetha zikaMfazwe ezizezi; 'Ngaxeshanye ndifunqule le kwekwe yasuka
         yathandeka'√ 'ndiyibeka phezu kwalo mlenze ungaqhwaleliyo.'√/ 'kodwa ke
         unonyana omhle gqitha.'√
         (Nasiphi na isibini kwezi.)                                                        (2)
11.8     Kukubazoba ngokumayana abachazwayo uMfazwe noCikizwa√ kuba
         ukuzoba mayana kukuzoba ngokufihlakeleyo√ Kuba ukubanika abalinganiswa
         bazithethele   kwenza    abafundi   bencwadi     bazigqibele   ngesimo
         sabalinganiswa√ siva oku bakuthethayo sitsho siqonde ukuba bangabantu
         abanjani uMfazwe uyamthanda umntwana kwaye noCikizwa unenkathalo
         ngomntwana nokuba akangowakhe. √

         Kukubazoba ngqo abalinganiswa abachazwayo√ kuba ukuzoba ngqo
         kukuchaza ngokungafihlakalanga isimo neempawu zesimo somlinganiswa√
         nakwesi sicatshulwa sichazelwa ukuba uMfazwe usisiqhwala, uZubuye mhle
         kwaye unosiba ebunzi.√
         (Nayiphi na impendulo exhaswe ngokuchanekileyo)                                    (2)
11.9     Nokuzola! Noko waphazama ngokungandixeleli ukuba uthwele umntwana
         wam.√ Lonke ixesha eli mna ndithi uthene nca noFriday ongumngcatshi wale
         nkululeko ndiyilwela nzima kanti undifihlela into enkulu!√/Ndibuhlungu ukuba
         ungenakuza apha uze kuziphendulela.√
         (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                               (2)
11.10    Sesokuba kanti uNokuzola ungumntu onentliziyo yegolide nenyaniso√ naku
         engasikhuphanga isisu xa bengasatshotshelani.√                                     (2)
11.11    Ingazivuselela kuba inabantu abayimizekelo abalwela inkululeko bancama
         yonke into kodwa bazuza√√/ Kubekho abantu abancama ubomi babo,
         iintsapho zabo ukuze kufumaneke inkululeko.√√/Ingazivuselela kuba ifundisa
         ukuba bakho abantu abaye elubhacweni bafunda ukuze bazuze
         amawonga.√√
         Ingangazivuseleli ikhuthaze ubumpimpi kuba iimpimpi ebezikule ncwadi
         bezizuza imali nezikhundla zethutyana ngobumpimpi bazo. Ingangazivuseleli
         kuba ubunzima obuthwelwe ngabalwela inkululeko bungayeyona nto
         ityhafisayo ikhuthaze ukungakhathali.√√
         (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                (2)
11.12    Ubugorha bukaMfazwe buze notshintsho kubomi babantu abamnyama,
         batsho banesidima, baphila ubomi obungcono benamagunya nanjengoko
         uMfazwe wayesele engumantyi.√√                                                     (2)
                                                                                            [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                16                  DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

                                              KANYE
UNCWADI LWEMVELI

UMBUZO 12: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana nabanye

•   Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
    njengesikhokelo kuphela.
•   Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
    bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
•   Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
•   Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-32 ukuhlola lo mbuzo.

Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo

Ababhali beentsomi ngabantu abanobuchule bokuzalisekisa injongo zabo. Kwintsomi
kaDeli noDeliwe bazalisekise ukufundisa ukuba umthandazo unamandla okoyisa ububi
kwaye kwisibongo, 'NguRhulumente wethu lo' imbongi izalisekise ukufundisa ukuba
ubuthandazwe bunamandla kunengcinezelo.

•   Le ntsomi kaDeli noDeliwe ivula ngoDeliwe ongathandwayo ngabazali bakhe kuba
    ezelwe enesifombo. Ngokunokwakhe wayezibona ebonwa njengomntwana ombi
    xa ethelekiswa noDeli umnakwabo.
•   Esi sifombo sibangela ukuba uDeliwe angcungcutheke kakhulu kuba engathandwa
    ngabazali kunye nomnakwabo.
•   Olu ngcungcutheko ludlulela nasekuhlaleni apho ebegezelwa khona nangabanye
    abantwana.
•   Abantu bebecwezela kude kuye xa bembona, naxa aya emlanjeni yena ebezibona
    ehambela kude kunabanye kuba eqonda ukuba bangathi kanti abafuni asondele
    kubo.
•   Kuhambo olusingise kwaninakhulu apho athunywe khona, uDeli akafuni
    kumkhapha kuba engafuni kubonwa ehamba naye ngenxa yokuba enesifombo.
•   Oku kumenza ahambe elila uDeliwe apha endleleni wada wanesingqala. Uthi
    esalila njalo eve ilizwi elimkhwazayo nelimbuza ukuba kutheni ehleli lusizi nje.
•   Impendulo yakhe yeyokuba ulilolo kwaye udiniwe yindlela emqobayo ngenxa
    yamaqhina kuba ehamba yedwa.
•   Kuthi kanti eli lizwi liza noncedo kuba wayalelwa ukuba anyamezele indlela anyuke
    intaba de afike encochoyini.
•   Ukufika kwakhe ubona indlu enye amkelwe ngobubele lixhegwazana. Akuyichaza
    intlungu yakhe kulo elila liyavelana naye.
•   Liyamomeleza limcebisa ukuba asule iinyembezi inye into enokumkhupha kule
    ntlungu ngumthandazo, nayiphina ingxaki ingasonjululwa nguThixo.
•   Umyalela ukuba avale umnyango bathandaze emgonya ngethemba lokuba uThixo
    uzakuwuva umthandazo wakhe amphendule.
•   Ukuthandaza kwakhe kuzisa ithemba kuDeliwe, amyalele ukuba agoduke.
•   Ukufika kwakhe ekhaya ufumanisa ukuba isifombo sisukile, azibuke esipilini
    engakholelwa.
•   Uguqa ngamadolo abulela uThixo ngokuva umthandazo wakhe.
•   Ukuya kwakhe emlanjeni wayezele imincili nalapho avuma iingoma zakhe zecawa,
    ababuzayo ukuba wenze njani wayemisa ngamandla omthandazo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                17                   DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

•  Oku kubonakalisa ukuba umthandazo ube namandla okumoyisela ububi,
   ukundandatheka kwentliziyo ngenxa yezingcikivo naye wazibona eyinzwakazi
   ezele yimincili.
• Ubuthandazwe bukaMandela obuvezwa kwisibongo'NguRhulumente wethu lo'
   bucaca mhlophe ukuba yoyisile ingcinezelo ebigquba kweloMzantsi Afrika.
• Imbongi imbonga imtyibela ngendima ayidlalileyo okaMandela, esenza zonke
   iinzame zokuba uMzantsi Afrika ukhululeke.
• Imbongi imbonga nangemfundo anayo nethe yancedisana naye ekulweleni
   inkululeko.
• Iyiveza elubala ukuba khange kube lula kuMandela ngexesha evalelwe esiqithini
   iminyaka engagungqi kwiinzame zakhe.
• Imbongi icaphula iintetho zikaMandela ukuvuselela izazela zabo bangazange
   bazeke mzekweni kuye ebethelela ukuba akanatyala yena ukwenzile okwakhe
   bokukhulula isizwe into ilele kubantu baseMzantsi Afrika ukuqinisekisa ukuba
   ingcinezelo imka ngokupheleleyo.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                         [25]
UMBUZO 13: UMBUZO OMFUTSHANE
UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana nabanye
13.1     Kungokuba iimpawu zabo nokwenza kwabo zithathelwa kwizenzo ezaziwa
         ngazo.√√/ kungokuba izilwanyana izimo zazo zisekwe kudidi lwesilwanyana
         hayi ukwahluka njengoko kunjalo kubantu.√√
         (Nayiphi na kwezi)                                                                 (2)
13.2     Ngenxa yokuba iyintetho eyoyikisayo wonke umntu ubamba amazinyo xa
         ithethwa kuba akazi ukuba sakuthwani isilwanyana.√√                                (2)
13.3     Ningabe niphinde nimjongele phantsi uFudwazana ngoba ukwazile ukoyisa
         isilwanyana    enisoyikileyo  nina.√/Zifundiseni ukuzama  ningoyiswa
         ningazamanga.√
         (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                (2)
13.4     Ibengumqondiso woloyiso √ngoba izilwanyana zive kule ngoma ukuba wenze
         umsebenzi omkhulu.√                                                                (2)
13.5     Kuyitshintshe ngendlela          yokuba uFudwazana wabanjwa ngesandla
         esidlangalaleni evunywa          zizilwanyana, waqala wahlonipheka phakathi
         kwezinye izilwanyana.√√                                                            (2)
13.6     Ingabafundisa kuba uFudwazana ube ngumzekelo omhle ophumelelayo
         womntu ongakhange azeye esakuhlangabezana nemingeni ebomini, waqula
         waya waphumelela.√√
         Ingangabafundisi   ukuzithemba      nokungazoyikiseli kuba ukubulawa
         kwezilwanyana ezikhulu kungabenza bazoyikisele bazisizele xa bejonge
         umngcipheko azibeke kuwo uFudwazana.√√
         (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                (2)
13.7     Ndiyangqina kuba emva kokuba uFudwazana ebulele uMaginy'inyathi,√
         iinyamakazana zaye zahlala ngolonwabo zingenaxhala lokugqitywa kombona
         wazo.√√                                                                            (3)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                18                     DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

13.8     Idlale indima enkulu kuba ukwazile ukulawula ngokukuko kuba efundile
         enesidanga saseFort Hare.√√                                                          (2)
13.9     Uthetha ngabantu abangaqondiyo abangaziboniyo nokuba sele bengena
         engxakini.√√                                                                         (2)
13.10    Siphuhlisa ukuba kukhonya yena okanye akanantanga okanye umntu
         omodlulayo ngokulawula.√√                                                            (2)
13.11    Umqolo ubhekisa kwisithomo sikaZilimbola ngumfo omde ngesithomo.√
         usebenzise isikweko umfanisa nomthi wona unamasebe ngenxa yokuba
         emacala maninzi, eyimfundi, enxiba ngokwahlukileyo kwiimeko ngeemeko
         njengoko isicatshulwa sombongo sichaza.√                                             (2)
13.12    Yonwabile√/ inamahlwahlwa ngoZilimbola√ kuba iyamncoma, iyamtyibela
         ukususela kwisithomo, imisebenzi yakhe kuzo zonke izintlu zabantu.√                  (2)
                                                                                              [25]
                                                               AMANQAKU ECANDELO B:           25

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                19                DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

ICANDELO C: IDRAMA

UMBUZO 14: UMBUZO OSINCOKO SONCWADI

BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa

•   Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
    njengesikhokelo kuphela.
•   Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
    bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
•   Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
•   Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-32 ukuhlola lo mbuzo.
Igama 'umntwana' libhekisele kubalinganiswa abalulutsha abakule ncwadi yedrama.
Intlonelo iquka ukuzithoba, ukumamela ukuthatha ilizwi labadala ulilandele
ngokwabantu abadala.Kanti ke inokuba silibele ukuba kwiimeko zokuqhutywa luthando
intlonelo kuxhaphakile ukuba ingabi naso isihlalo. Ngokoluvo lukaMfundisi abantwana
abangahloneli abazali baba nobomi obufutshane. Ngokwale drama olu luvo
luyangqineka nangona ikho nendlela olungachaseka ngayo. Bakho ababhudileyo
ababahlonela abazali babo abanye babahlonela kodwa ngokulinganayo bazibona
begaxeleka kwiimeko zobomi ezikrakra. Isincoko singachaphazela iimeko zaba
balinganiswa, UGugulethu, uMzamo, uNomaMpondomise, uThobeka.
•   UGugulethu ngomnye wabalinganiswa abathe babonakala ngokungathi
    abanantlonipho waze waphila ubomi obufutshane. Xa sizikhumbuza ngaye,
    sihlangana naye ekhunjuzwe nguyise ngexabiso akulo elenza ukuba
•   kulindeleke kuwonke wonke ukuba azeke. Uyavumelana nabazali ngalo mba
    kodwa akuvunyelwana ngokuba nguyise omakabonele uGugulethu umfazi.
•   Impazamo isekubeni abazali besithi mdala akanakufunzwa kube ngokwakuye
•   babonakala bencwase ukumfunza kuba babuye bambonele lo mfazi ngokwabo.
    Oko kungqamana nemini yomtshato apho ahlangana noNomaMpondomise
    awamthanda kwakudala. Kuye lixesha lokuzithethelela ezalisekisa lo mnqweno
    wakhe nabazali kanti uMagaba noZwilakhe bavalelene ngokumzekela.
•   Ukuvuma kukaNomaMpondomise ukutshata uGugulethu kungqamana nesigqibo
    sabazali sokuba baza kumbonela kuba uselula akakazi nto ngomfazi. Ubushushu
    begazi buyangenelela kuba uGugulethu akaziniki thuba lakumcenga yedwa uyise,
    engaziniki nelokucenga unina ongumsunguli wale ngxubakaxaka. Zisuka nje
    uthatha isigqibo sokungaze aphinde aphendule mntu ngalo mba kuba ngokwakuye
    akukho mntu ufuna kummamela.
•   Iqhabalaka ibhobhile ngokusuka afuthaniselwe bubushushu bokuzibona ethembise
    uNomaMpondomise angasakwazi kuthetha nto kuye ngale ngxaki esoyika ukuba
    lixoki kanti noyise akafuni kuba lixoki enkosikazini yakhe kuba uthembise
    ngokuyimela le nto akukhunjuzwa ngobudoda bakhe obusemngciphekweni
    ngumfazi.
•   Ukungahloneli kusekubeni sele ebizwa uthi makubuzwe kuyise konke ngalo mba.
    Ukude aye kufika ecaweni apho amele kutshatiswa nalapho uzinge ngebinzana
    elinye, kwaye lo mba uguqukile sowukwinqanaba lomzabalazo. Bonke abazali,
    wena Mfundisi, wena Hlubi bapeyintwa ngebrashi enye – le ka 'Buzani kubawo'.
•   Oku kungathethi namntu kuthathwa njengemeko yokungabi nantlonelo ingakumbi
    kuba akazenzi nezinto acelwa nayalelwa ukuba azenze koko sisimbonono sika
    'Buzani kubawo'.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                20                DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

•   Ooyisekazi uMthetho noNyaniso bancama ibe ngabo abazithoba kuye bemcela
    ukuba acingisise nangoku selede walifulathela ikhaya. Nalapho ubonakalisa
    ukuzala ingqumbo engazange imncede.
•   UGugulethu akabahloneli ooYisekazi xa bembiza ukuba aze kuziphendulela
    kwindaba yokuba ebonelwa umfazi ngokuthi angezi kuba ekhalele, oku kubangela
    ukuba kuthathwe isigqibo ngaphandle kwakhe engakhange azinike ithuba lokuba
    avakalise izizathu zakhe ezibangela ukuba angafuni kutshata noThobeka.
•   Ukuqhubekeka komtshato kumbeka ecaweni phambi komfundisi apho asuke
    anganiki ntlonelo kubazali, kumfundisi kunye nabantu abaze emtshatweni xa
    ngokuthi angavumi ukwenza izibhambhathiso kunye nokutyikitya isiqinisekiso
    somtshato wabo luphela utyikityo lusenziwa nguyise, uZwilakhe. Le ndelelo
    kubazali nakumfundisi imzisela ilishwa lokuba aphulukane nomhlobo bakhe
    uMzamo ehlatywa kanye kulo msitho wakhe.
•   UGugulethu khange abonwabele ubutsha bakhe ithuba elide kuba wazibona elilolo
    elikwimo yoxinzelelo waphazamiseka engqondweni wagqibela ngokwenza
    isihelegu sokubulala uThobeka nabantwana. Oko kumdudulela kwiinkundla
    zamatyala nalapho aphela egwetywa intambo babe buyaphela ubomi bakhe eseze
    ngobuso elizweni.
•   UMzamo ngumlinganiswa ongumntu omtsha, udlala indima yokuba ngumlingane
    kaGugulethu olikholwane likaGugulethu. Xa ebona ugxa wakhe ephuke umoya
    uziva efuna ukungenelela aye kuZwilakhe ngesi sihelegu sehlele ugxa wakhe.
    Nobushushu begazi uzibona engena kwiintshwabulo eshwabulela umntu omdala.
    Amazwi, athi isala kutyelwa sibona ngolophu aziwa njengezishwabulo
    ngamaXhosa atsho abonwe njengongenantlonelo. Oku kushwabula kubangela
    ukuba angabonwabeli ubutsha bakhe kuba ubomi bakhe banqunyulwa esemtsha
    ngokuhlatywa nguNimrod asweleke.
•   UNomaMpondomise ukolu lutsha luqhutywa ziiimpembelelo zothando. Yena
    ngokuthi swii nguGugulethu ukhupha iinkomo zikaMcunukelwa abazali bakhe
    bemnqanda ngethemba leenkomo zikaGugulethu amthandayo. Akeva kucetyiswa
    de athi eboniswa ukungalungi koko akwenzayo aqhube. Oku kungabi nantlonipho
    kukhokelele ekubeni angawufumani loo mtshato ebenethemba lawo kuGugulethu.
    Ngoko nangoko uphulukana nobuyena akufumana iindaba zokuba uGugulethu
    sele etshatile. Ukungonwabi kumdudulela enkundleni yamatyala emangalela
    uGugulethu. Icace gca ukungabikho le yakhe intlonelo kuba wenze isimbonono
    sokucela uxolo kubazali bakhe kuloo nkundla engaqondwa kanti inxeba linzulu.
    Uphuma apho aye kuzeyelisela emlanjeni. Waba ubushunqulele ubomi bakhe
    ngokungabi nantlonelo.
•   Bakho abalinganiswa abathe nangona bengakhange badelele banelishwa.
    Kuyacingeleka ukuba amazwi kaMfundisi awanandawo kwiimeko zabo.
•   UMcunukelwa ngomnye wabalinganiswa abathe bahlonela abazali babo kodwa
    kunjalo waphela engabunambithi ubomi bakhe bobutsha mhla ephoxeka
    kuNomaMpondomise othe wabuyisa iinkomo zelobola. Oku kwambangela ukuba
    ubomi obumnandi ebezithembise bona buphele phakathi waphela edandatheka
    umphefumlo.
•   UThobeka ungumlinganiswa oye wabahlonela abazali bakhe wathi noxa mhla
    eyocelelwa uGugulethu nangona wayebonakalisa ukungayithandi le nyewe kodwa
    kuba efuna ukuhlonela abazali waphela esiya emzini. Uye wazishunqulela ubomi
    obumnandi bobuntombi wazithi nka ngomzi apho angafunwa khona.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [ISIXHOSA HL GR12 MEMO P2 SEPT 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-gr12-memo-p2-sept-2021/1742e48c-7428-4a7d-909f-c1f402274f0a) — isiXhosa HL · Memo · 2021 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2018-final-memo/8a20b8b0-9446-4b64-bf9f-12bc5f7e5915) — isiXhosa HL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Nov 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2015-memo/4bc47f44-f003-490d-b28e-8faea7fc8126) — isiXhosa HL · Memo · 2015 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2021/027b6a49-cc53-4e05-9cb4-fcf62f4e073b) — isiXhosa HL · QP · 2021 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2018/12e70e07-e0f5-4810-b00f-a5e627c823e1) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2019-memo/11ce1754-257a-46aa-b26b-638f40b4a356) — isiXhosa HL · Memo · 2019 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
