# isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Supplementary Exams 2018 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the Supplementary Exams 2018, 12 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-feb-march-2018-memo/4d8ba6cf-9877-410d-a7ec-24d6c1aab9b6
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: Supplementary Exams
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Supplementary Exams 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-feb-march-2018-memo/4d8ba6cf-9877-410d-a7ec-24d6c1aab9b6)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · Supplementary Exams · 2018 · isixhosa. Memorandum, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa HL P3 Feb-March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-feb-march-2018/566add75-9ef2-4bd5-af98-54eea59f5046) — QP · 2018 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                           IBANGA 12

                         ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                                IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                FEBRUWARI/MATSHI 2018

                                       IMEMORANDAM

AMANQAKU: 100

                         Le memorandam inamaphepha ali-12.

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                     Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3           2             DBE/Februwari–Matshi 2018
                                     NSC – Imemorandam

IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI

Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe
kwirubrikhi yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo:

   Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuyila, bokuhlaziya, bokuhlela
    nobokulungisa iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.
   Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo
    sokubhala nethoni – ingakumbi KWICANDELO B.
   Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.
   Izakhi zolwimi kubandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.
   Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.
   Ukubunjwa kwezivakalisi.
   Ukubhalwa kwemihlathi.
   Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo:
    intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                               Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3           3               DBE/Februwari–Matshi 2018
                                     NSC – Imemorandam

IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA

ICANDELO A: ISINCOKO

Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko efumaneka kwiphepha lesi-7
nelesi-8 lale memorandam.

             IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
                 IMIQATHANGO             AMANQAKU
    UMXHOLO NOCWANGCISO                        30
    ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         15
    ISAKHIWO                                   5
    AMANQAKU EWONKE                            50

1         Funda isincoko sonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO NOCWANGCISO.

2.        Funda isincoko kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
          ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.

3.        Funda isincoko kwakhiona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo leSAKHIWO.

ICANDELO B: IMIHLATHI

Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha lesi-9 lale
memorandam.

             IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
                 IMIQATHANGO             AMANQAKU
    UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI              15
    ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         10
    AMANQAKU EWONKE                            25

1.        Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO
          neFOMATHI.

2.        Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
          ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.

QAPHELA:

      Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ ezifundisiweyo ziyasetyenziswa.      Oku
       kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.
      Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.
      Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3           4                   DBE/Februwari–Matshi 2018
                                     NSC – Imemorandam

QAPHELA:

 Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo sokumakisha
  asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi.
 Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko, nokuba iyohluka
  kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono okanye iindlela asitolika ngayo
  ummakishi.

ICANDELO A: IZINCOKO

UMBUZO 1

Kulindeleke ukuba abaviwa babhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama
angama-340–390 (2–2½ amaphepha) ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo.
Abaviwa bangabhala nangaluphi na udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo,
esixoxayo, esivelela amacala amabini, esicamngcayo, okanye naziphi na
ezidityanisiweyo kwezi.

UMBUZO 1

1.1      Loo mpazamo yabuchaphazela ubom bam.
          Abaviwa kulindeleke ukuba banike impendulo yentsusa/ efihlakeleyo/
           eyindibanisela.                                                                     [50]

1.2      Imfundo luxanduva loluntu lonke.
          Abaviwa kulindeleke ukuba bakhankanye abantu                 aba    nendima
           abayidlalayo kwimfundo.
          Mabaveze indima edlalwa ngabantu ababakhankanyileyo.                                [50]

1.3      Ifuthe leziyobisi ezikolweni.
          Abaviwa kulindeleke banike imizekelo yeziyobisi.
          Abaviwa kulindeleke baveze izinto ezenziwa ziziyobisi.                              [50]

1.4      Amangomso asa esihogweni.
          Mabanikwe      amanqaku         abaviwa   abanike   intsingiselo    yentsusa
           nefihlakeleyo.                                                                      [50]

1.5      Umvuzo wokusebenza nzima.
          Abaviwa kulindeleke baveze izimvo zabo ngeziqhamo              zokusebenza
           nzima.                                                                              [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                      Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3           5                 DBE/Februwari–Matshi 2018
                                     NSC – Imemorandam

1.6      Izinto endingazenza ukutshintsha iingqiqo neengqondo zabaphathi
         belizwe.

          Makuqwalaselwe izinto abaviwa abanokuzenza xa banokunikwa ithuba
           lokulawula iingqiqo neengqondo zabaphathi belizwe.                              [50]

1.7      QAPHELA:          Makubekho unxibelelwano phakathi kwesincoko nomfanekiso.

         1.7.1       Umntu ohamba emathambekeni nasemiweweni.

                      Abaviwa mabaqwalasele umfanekiso ngokupheleleyo.
                      Abaviwa banganika impendulo enentsingiselo ethe ngqo/
                       efihlakeleyo/bazixube iintsingiselo zeempendulo.                    [50]

         1.7.2       Umculo/ Izixhobo zomculo.

                      Abaviwa mabaqwalasele umfanekiso ngokupheleleyo.
                      Abaviwa banganika impendulo enentsingiselo ethe ngqo/
                       efihlakeleyo/bazixube iintsingiselo zeempendulo.
                      Abaviwa bangathetha ngomculo okanye ngezixhobo zomculo.             [50]

                                                         AMANQAKU ECANDELO A:              50

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                  Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3           6                   DBE/Februwari–Matshi 2018
                                     NSC – Imemorandam

ICANDELO B: IMIHLATHI

UMBUZO 2

Kulindeleke ukuba abaviwa babhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo. Ubude
bempendulo mabube li-100–120 amagama (1–1½ imigca) umxholo kuphela. Ulwimi,
irejista, isimbo sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo yobhalo.

2.1      ISIVI NELETA EYIKHAPHAYO

          Abaviwa mabanike iinkcukacha ezizeleyo zabo.
          Ifomathi: Iinkcukacha ngabaviwa, izifundo zabaviwa, imisebenzi yabaviwa
           nabangqinisisi.                                                                   [25]

2.2      IRIVYU YEFILIM

          Abaviwa mabaveze iimbono zabo buqu bedandalazisa indlela abayibona
           ngayo ifilim bengathathi cala lithile.
          Mabavelele iingongoma eziphambili ezifana negama lomvelisi/isihloko
           sefilim/igama lenkampani yokuvelisa.
          Iimbono ezincomayo/ ezigxekayo/ nezixubileyo mazivele.                            [25]

2.3      ILETA YOBUHLOBO

          Abaviwa mabacacise nzulu ngale ndima idlalwe ngummelwane kulutsha
           nendlela enefuthe ngayo ebomini babo.
          Ifomathi: idilesi enye, umbhali, umhla ebhalwe ngawo ngasezantsi
           kwedilesi,                                                                        [25]
          isibuliso nesiphelo esichanekileyo.

2.4      INGXELO ENGEKHO SESIKWENI

          Abaviwa mabanike iinkcukacha ezichanekileyo ngesiganeko.
          Sebenzisa umntu wesithathu.
          Ifomathi: Isihloko, intshayelelo, isiqu, isiphelo nezindululo.                    [25]

2.5      UDLIWANO-NDLEBE

          Abaviwa kulindeleke ukuba babuze umbuzwa imibuzo ngomba othile.
          Ifomathi; amagama esithethi kwicala elisekhohlo ephepheni, shiya umgca
           ukwahlula intetho yesithethi ngasinye.                                            [25]

2.6      INGXOXO YABABINI

          Abaviwa mabazivelele izimvo ezichaseneyo ngokucacileyo.
          Makusetyenziswe ifomathi yengxoxo.                                                [25]

                                                         AMANQAKU ECANDELO B:                50
                                                            AMANQAKU EWONKE                  100

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                    Tyhila iphepha

### Page 7

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                  Downloaded from hlayiso.com                  7                                                          DBE/Februwari–Matshi 2018
                                                                                       NSC – Imemorandam

ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU
o   Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (zephepha lesi-3, ICANDELO A).
o   Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o   Imiqangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa
    eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o   Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi.

  Imiqathango                                        Egqwesileyo                Esemagqabini                 Eyanelisayo             Eyinxalenye          Engaphumelelanga
                                                                                neqaqambileyo               nefanelekileyo
UMXHOLO                                                 28–30                       22–24                       16–18                    10–12                    4–6

                    Inqwanqwa eliphakamileyo
NOCWANGCISO                                    -Impendulo igqwesile/        -Impendulo ixongxwe          -Impendulo iyanelisa.    -Impendulo             -Impendulo ayihambelani
                                               inomtsalane, ngaphezu        ngobugcisa.                  -Izimvo ziyathungelana   ayinaluthungelwano     nomxholo kwaphela.
(Impendulo                                     koko bekulindelekile.        -Izimvo zihambelana          noko ziyaqinisekisa      lungqinelanayo.        -Izimvo ziyabhidisa
nezimvo)                                       -Izimvo eziqiqisisiweyo,     gingci nomxholo kwaye        ngokusemxholweni.        -Izimvo azicacanga     kwaye azingqamananga
Uyondelelwaniso                                ezixhokonxa iingcinga        zinomdla zinobungqina        -Ilungelelanisiwe noko   kwaye ayizizo          kwaphela nomxholo.
                                               nezivuthiweyo.               bokuvuthwa.                  kwaye iyathungelana      ezomfundi.             -Azicacanga kwaye
lwezimvo
                                               -Impendulo elungelelaniswe   -Ilungelelaniswe kakuhle     kuquka intshayelelo,     -Buncinci ubungqina    kwaye ziphindaphindiwe.
ngokucwangcisa.                                kakuhle ngokugqwesileyo      kakhulu kwaye                isiqu ukuqukumbela/      bolungelelwaniso       -Azilungelelaniswanga
Ukuqonda injongo,                              enothungelwano               iyathungelana                nesiphelo.               nothungelwano          kwaye azithungelani.
abantu ekujoliswe                              (enonamathelwano) kuquka     (inonamathelwano)                                     lweengcamango.
kubo kunye nesimo                              intshayelelo, isiqu,         kuquka intshayelelo, isiqu
sentlalo.                                      ukuqukumbela/nesiphelo.      ukuqukumbela/nesiphelo.
                                                        25–27                         19–21                      13–15                    7–9                     0–3
                                               -Impendulo egqwesileyo       -Impendulo ixongxwe          -Impendulo eyanelisayo   -Ubukhulu becala       -Akukho linge
 30 AMANQAKU                                   kodwa ineendawana esilela    kakuhle.                     nangona kumana           impendulo              lokuphendula isihloko.

                    Inqwanqwa elingezantsi
                                               kuzo ukuba neempawu          -Izimvo ziyahambelana        kubakho izikhewu         ayihambelani           -Ayihambelani kwaphela
                                               ezinomtsalane ogqwesileyo    zinomdla.                    kwingcaciso.             nomxholo.              nomxholo kwaye
                                               wesincoko esinkqenkqeza      -Ilungelelaniswe kakuhle     -Izimvo                  -Izimvo zibonakalisa   ayifanelekanga.
                                               phambili.                    iyathungelana                ziyanamathelana          ukungahlangani         -Ayingqamananga
                                               -Izimvo ezivuthiweyo         (inonamathelwano)            ngokwanelisayo kwaye     nokubhidisa.           nomxholo kwaphela
                                               neziqiqisisiweyo.            kuquka intshayelelo, isiqu   ziyaqinisekisa.          -Phantse bungabikho    kwaye inobubhu-
                                               -Izimvo zilungelelaniswe     nesiphelo.                   -Kukho ulungelelaniso    ubungqina              tyubhutyu.
                                               ngobugcisa                                                olufumanekayo            bolungelelwaniso
                                               zinothungelwano                                           nothungelwano            nothungelwano.
                                               (zinonamathelwano)                                        kwintshayelelo, isiqu
                                               kuquka intshayelelo, isiqu                                nesiphelo.
                                               kunye nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                                                                                                                 Tyhila iphepha

### Page 8

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                     Downloaded from hlayiso.com                 8                                                                     DBE/Februwari–Matshi 2018
                                                                                         NSC – Imemorandam

   ULWIMI, ISIMBO                                              14–15                        11–12                         8–9                        5–6                           0–3
   SOKUBHALA                                         -Ithoni, irejista, isimbo     -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo     -Ulwimi alunantsingiselo.
   NOKUHLELA                                         sokubhala, isigama            sokubhala kunye             sokubhala nesigama          sokubhala nesigama            -Ithoni, irejista, isimbo
   Ithoni, irejista,                                 zifaneleke kakhulu            nesigama ziqaqambe          zifanelekile kwinjongo,     azihambelani                  sokubhala nesigama
                                                     kwinjongo, abantu             kakhulu kwinjongo, abantu   abantu ekujoliswe kubo      nenjongo, abantu              azihambelani mpela

                          Inqwanqwa eliphakamileyo
   isimbo sokubhala,
                                                     ekujoliswe kubo nakwisimo     ekujoliswe kubo nesimo      nesimo sentlalo.            ekujoliswe kubo               nenjongo, abantu
   isigama
                                                     sentlalo.                     sentlalo.                   -Ulwimi lusetyenziswe       nesimo sentlalo.              ekujoliswe kubo nesimo
   esifanelene                                       -Ulwimi lusetyenziswe         -Ulwimi luchanekile kwaye   ngokufanelekileyo           -Ulwimi lusetyenziswa         sentlalo.
   nenjongo/nesimo                                   ngokuzithemba,                ithoni isetyenzisiwe        ukudlulisa umyalezo.        ngendlela                     -Ukusetyenziswa
   sentlalo.                                         luyachukumisa                 ngokufanelekile             -Ithoni ifanelekile.        ebuthathaka.                  kwisigama
   Uchongo magama.                                   ngokugqwesileyo.              nangokuzinzileyo            -Izixhobo zolwimi           -Ithoni nochongo              kunqongophele
   Ukusetyenziswa                                    -Ithoni edlwengula umxhelo    kwisincoko siphela.         zisetyenzisiwe              magama                        ngokubaxekileyo de
   kolwimi nemigaqo,                                 nenobuciko.                   -Ubukhulu becala akukho     ukuphuhlisa                 azifanelekanga.               ungakwazi ukuqonda
   Iimpawu                                           -Phantse kungabikho           ziphene kwigrama nopelo.    nokuphucula umxholo.        -Isigama                      okubhaliweyo.
   zokubhala, igrama,                                nasinye isiphene segrama      -Sixongxwe kakuhle                                      sinqongophele
                                                     nopelo.                       kakhulu.                                                kakhulu.
   upelo.
                                                     -Sixongxwe ngobugcisa
                                                     obukhulu.
   15 AMANQAKU                                                   13                           10                            7                          4
                                                     -Ulwimi lugqwesile kwaye      -Ulwimi luyakuthimba        -Ukusetyenziswa             -Ukusetyenziswa
                                                     kusetyenziswe izixhobo        kwaye ubukhulu becala       kolwimi ngokwanelisayo      kolwimi
                         Inqwanqwa
                                                     zolwimi ezibonakalisa         luchanekile.                kodwa kusekho               ngokungafanelekanga.
                                                     ubuciko ngokufanelekileyo.    -Ithoni iqaqambile kwaye    ukungangqinelani apha       -Kuncinci okanye
                                                                                                                                           akukho ukohluka –
                         elingezantsi
                                                     - Phantse kungabikho          ichanekile.                 naphaya.
                                                     nasinye isiphene segrama      -Zimbalwa iziphene          -Ubukhulu becala ithoni     hlukana kwezivakalisi.
                                                     nopelo.                       zegrama nopelo.             ifanelekile kodwa           -Isigama
                                                     -Sixongxwe ngobugcisa.        -Sixongxwe kakuhle.         usetyenziso zixhobo         sinqongophele
                                                                                                               zolwimi lunqongophele.      ngokugqithisileyo.
   ISAKHIWO                                                      5                             4                            3                          2                           0–1
   Iimpawu zodidi                                    -Isihloko sikhuliswe          -Iinkcukacha zakhiwe        -Ukuphuhliswa               -Kukho amanqaku               -Amanqaku
   lwesincoko                                        ngokugqwesileyo.              ngokulandelelana            kweenkcukacha               asemxholweni.                 asemxholweni awakho.
   Ukuphuhliswa                                      -Iinkcukacha ezigqwesileyo.   nangokuqiqisisiweyo.        ngokusemxholweni.           -Izivakalisi nemihlathi       -Ulwakhiwo lwezivakalisi
   kwemihlathi                                       -Izivakalisi, imihlathi       -Ziyathungelana.            -Izivakalisi, imihlathi     zineemposiso.                 nemihlathi
   nokubunjwa                                        zakhiwe ngokugqwesileyo.      -Ukwakhiwa kwezivakalisi    zakhiwe kakuhle.            -Isincoko                     lunobubhutyu-bhutyu.
                                                                                   nemihlathi                  -Isincoko                   sisesemxholweni               -Isincoko siphume
   kwezivakalisi.
                                                                                   kuyahambelana,              sisesemxholweni.            nangona zisekhona             kwaphela emxholweni.
                                                                                   kwahlukahlukene.                                        iziphene.
   5 AMANQAKU
   AMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                                                                                                                              Tyhila iphepha

### Page 9

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                  Downloaded from hlayiso.com                 9                                                                     DBE/Februwari–Matshi 2018
                                                                      NSC – Imemorandam

ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]

       Imiqathango                 Egqwesileyo                    Esemagqabini                  Eyanelisayo                  Eyinxalenye                Engaphumelelanga
                                                                  neqaqambileyo                nefanelekileyo
 UMXHOLO,                              13–15                          10–12                         7–9                            4–6                            0–3
 UCWANGCISO                  -Impendulo igqwesile           -Impendulo esemagqabini         -Impendulo eyanelisayo      -Kubonakala ubunzima           -Impendulo ibonakalisa
 NEFOMATHI                   ngaphezu koko                  ebonisa ulwazi olululo          ebonisa ulwazi              malunga nolwazi                ukunqongophala kolwazi
                             bekulindelekile.               ngeempawu zodidi lomhlathi.     ngeempawu zodidi            lweempawu zolu didi            ngeempawu zodidi
 -Impendulo nezimvo.         -Izimvo eziqiqisisiweyo        -Ubhalo lusemxholweni.          lomhlathi.                  lwetekisi.                     lomhlathi.
 -Ulungelelwaniso            nezivuthiweyo.                 -Ukuthungelana komxholo         -Ayikho mxholweni           -Kukho ukungqamana             -Intsingiselo ilahlekile
                             -Ulwazi olunzulu               nezimvo, kucaciswe kakuhle      ngokupheleleyo.             okungephi                      kwaye akakho mxholweni
 lwezimvo nokucwangcisa.
                             ngeempawu zohlobo              kakhulu kwaye neenkcukacha      -Kukho ukuphambuka          okusemxholweni kodwa           kwaphela.
 -Injongo, abantu            lomhlathi obhaliweyo.          zixhasa isihloko.               okungephi emxholweni.       ukuphambuka kubhalo.           -Ayithungelani kumxholo
 ekujoliswe kubo, iimpawu/   -Ubhalo lusemxholweni          -Ifomathi efanelekileyo         -Ubukhulu becala            -Akusoloko kukho               nezimvo.
 imigaqo nesimo sentlalo.    ncakasana.                     eneziphene ezingephi.           uyathungelana umxholo       uthungelwano phakathi          -Zimbalwa kakhulu
                             -Ukuthungelana komxholo                                        nezimvo.                    komxholo nezimvo.              iinkcukacha ezixhasa
                             nezimvo.                                                       -Ezinye iinkcukacha         -Zimbalwa iinkcukacha          isihloko.
                             -Icaciswe nzulu kwaye zonke                                    ziyasixhasa isihloko.       ezixhasa isihloko.             -Ayisetyenziswanga
                             iinkcukacha ziyasixhasa                                        -Ubukhulu becala            -Imigaqo eyimfuneko            imigaqo eyimfuneko
                             isihloko.                                                      ifomathi ifanelekile        yefomathi isetyenziswe         yefomathi.
                             -Ifomathi yamkelekile kwaye                                    kodwa kukho iziphene        ngokungacacanga.
                             ichanekile.                                                    ezingephi.                  -Imigaqo engundoqo
 15   AMANQAKU                                                                                                          yefomathi yetekisi
                                                                                                                        ityeshelwe.
 ULWIMI, ISIMBO                         9–10                             7–8                          5–6                          3–4                            0–2
 SOKUBHALA                   -Ithoni, irejista, isimbo      -Ithoni, irejista, isimbo       -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo      -Ithoni, irejista, isimbo
 NOKUHLELA                   sokubhala, isigama             sokubhala, isigama zifaneleke   sokubhala, isigama          sokubhala, isigama             sokubhala, isigama
 Ithoni, irejista, isimbo    zifaneleke ngokukodwa          kakhulu kwinjongo, abantu       zifanelekile kwinjongo,     asifanelekanga                 asihambelani nenjongo,
 sokubhala, injongo/imeko,   kwinjongo, abantu ekujoliswe   ekujoliswe kubo kunye           abantu ekujoliswe kubo      ngokupheleleyo                 abantu ekujoliswe kubo
 abantu ekujoliswe kubo      kubo nakwesimo sentlalo.       nakwisimo sentlalo.             kunye nesimo sentlalo.      kwinjongo, abantu              nesimo sentlalo.
 nesimo sentlalo.            -Ulwimi lusetyenziswe          -Ubukhulu becala ulwimi         -Kukho iziphene             ekujoliswe kubo kunye          -Izele ziziphene yaye
                             ngokuchanekileyo kwaye         lusetyenziswe ngokukuko         ezimbalwa zolwimi           nesimo sentlalo.               iyabhidisa.
 Ukusetyenziswa kolwimi
                             lwakhiwe ngokukuko.            nangokuchanekileyo.             -Isigama esaneleyo.         -Ukusetyenziswa                -Isigama asihambelani
 nemigaqo yalo.              -Phantse kungabikho            -Isigama sichaneke kakuhle.     -Iziphene                   kolwimi                        nenjongo.
 Uchongo magama.             ziphene konke konke.           -Ubukhulu becala akukho         aziyichaphazeli             ngokungachanekanga             -Intsingiselo
 Iimpawu zokubhala                                          ziphene.                        intsingiselo.               kubangela iziphene             ichaphazeleke
 nopelo.                                                                                                                ezibaxekileyo.                 ngokukodwa.
                                                                                                                        -Intsingiselo ilahlekile.
 10 AMANQAKU

 AMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                                                                                                         Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                            10                              DBE/Februwari–Matshi 2018
                                                      NSC – Imemorandam

 IMIQATHANGO                               AMANQAKU                       ISIKHOKELO SOLWABIWO LWAMANQAKU
 A. UMXHOLO NOCWANGCISO                    30
                                                                          A      B      C     EWONKE
 B. ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA               15                             0–30   0–15   0–5
    NOKUHLELA                                                             30     15     5     50
                                           5
 C. ISAKHIWO
                                           50
 Amanqaku ewonke

Amanqaku asetyenziswa xa kukorekishwa imihlathi:
 IMIQATHANGO                        AMANQAKU                              ISIKHOKELO SOLWABIWO LWAMANQAKU

 A. UMXHOLO, UCWANGCISO                    15
 NEFOMATHI                                                                A      B      EWONKE
                                           10                             0–15   0–10
 B. ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA
                                                                          15     10     25
 NOKUHLELA

 Amanqaku ewonke                           25

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                                                 Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                               11                                           DBE/Februwari–Matshi 2018
                                                         NSC – Imemorandam

         IZINGA        UKUCWANGCISA        UKUTHABATHA     UKUPHONONONGA     UKUNCOMA/                IINDIDI ZEZINCOKO
      ELISISISEKO       NGOKUTSHA            IZIGQIBO                         UGXEKA
1.         [50]                                                                               Esibalisayo/esichazayo.                 [50]
2.                                             [50]                                           Esichazayo/esixoxayo/esicamngcayo/
                                                                                              ekuxoxela amacala amabini.              [50]
3.                                             [50]                                           Esixoxayo/esicamngcayo/esibalisayo/
                                                                                              esichazayo/esivelela amacala omabini.   [50]
4.                                                                              [50]          Esivelela amacala omabini/esixoxayo/
                                                                                              esichazayo/esibalisayo.                 [50]
5.                                                                [50]                        Esicamngcayo/esibalisayo/esichazayo/
                                                                                              esixoxayo/esivelela amacala omabini.    [50]
6.                            [50]                                                            Esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/
                                                                                              esicamngcayo/esivelela amacala
                                                                                              omabini.                                [50]
7.                                             [50]                                           Esibalisayo/esichazayo/esixoxayo
                                                                                              esicamngcayo/esivelela amacala
                                                                                              omabini.                                [50]
8.                            [50]                                                            Esibalisayo/esichazayo/esixoxayo
                                                                                              esicamngcayo/esivelela amacala
                                                                                              omabini.                                [50]
Amanqaku asetyenziswa xa kukorekishwa isincoko:

                  IMIQATHANGO                                  AMANQAKU            ISIKHOKELO SOLWABIWO LWAMANQAKU
A. UMXHOLO NOCWANGCISO                                            30
                                                                                        A            B          C      EWONKE
B. ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA                              15                  0–30         0–15       0–5
                                                                                        30           15         5         50
C. ISAKHIWO                                                         5

Amanqaku ewonke                                                    50

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                                                                   Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                                    12                                       DBE/Februwari–Matshi 2018
                                                              NSC – Imemorandam

                  IZINGA          UKUCWANGCISA          UKUTHABATHA        UKUPHONONONGA   UKUNCOMA/          IMIHLATHI
               ELISISISEKO         NGOKUTSHA              IZIGQIBO                          UGXEKA
2.1                 [25]                                                                                Ileta yobuhlobo            [25]
2.2                                                         [25]                                        Ileta yasebuRhulumenteni   [25]
2.3                                      [25]                                                           IObhitshuwari              [25]
2.4                                                         [25]                                        Inqaku lephaphendaba       [25]
2.5                                                         [25]                                        I–Agenda nemizuzu
                                                                                                        yentlanganiso              [25]
2.6                                                                               [25]                  Intetho esesikweni         [25]
Amanqaku                                                                                                                           (2 x 25)
ewonke                                                                                                                             = 50

              IMIQATHANGO                                          AMANQAKU                 ISIKHOKELO SOLWABIWO LWAMANQAKU
A. UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI                                      15
                                                                                                  A          B        EWONKE
B. ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA                                 10                         0–15       0–10
                                                                                                  15         10           25

Amanqaku ewonke                                    25

Amanqaku asetyenziswa xa kukorekishwa imihlathi:

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam

## Related documents

- [IsiXhosa HL P2 Feb-March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-feb-march-2018-memo/5de8cbbd-1059-42ae-b51a-8f310024365c) — isiXhosa HL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Feb-March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-feb-march-2018/c241906b-af3b-450c-808c-08fda459d520) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2018/ffc66f7b-9476-4b5f-bcf9-9933b7b036df) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2018/4b9740ec-e54d-4067-b88f-93342631de6a) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Feb-March 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-feb-march-2014/e9a0d759-c53e-41a4-957c-3b2f5e316e50) — isiXhosa HL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2018-memo/3a8bd66c-71e3-44f1-a955-813f45a93a3f) — isiXhosa HL · Memo · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
