# isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June Exams 2018 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exams 2018, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2018-memo/ab9b3686-d1ee-4df9-82ed-269b33dc3354
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC June Exams
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June Exams 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2018-memo/ab9b3686-d1ee-4df9-82ed-269b33dc3354)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC June Exams · 2018 · isixhosa. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa HL P3 May-June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2018/ffc66f7b-9476-4b5f-bcf9-9933b7b036df) — QP · 2018 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                     SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                         ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                                IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                           2018

                                       IMEMORANDAM

                                                                 AMANQAKU: 100

                              Le memorandam inamaphepha ali-9.

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                             Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3           2                           DBE/2018
                                     SCE – Imemorandam

IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI

Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe
kwirubrikhi yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo:

•   Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuyila, bokuhlaziya, bokuhlela
    nobokulungisa iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.
•   Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo
    sokubhala nethoni – ingakumbi KWICANDELO B.
•   Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.
•   Izakhi zolwimi kubandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.
•   Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.
•   Ukubunjwa kwezivakalisi.
•   Ukubhalwa kwemihlathi.
•   Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo:
    Intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                  Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3           3                                DBE/2018
                                     SCE – Imemorandam

IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA

ICANDELO A: IZINCOKO

Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko efumaneka kwiphepha lesi-7
nelesi-8 lale memorandam.

             IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
                 IMIQATHANGO               AMANQAKU
    UMXHOLO NOCWANGCISO                        30
    ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         15
    ISAKHIWO                                    5
    AMANQAKU EWONKE                            50

ICANDELO B: IMIHLATHI

Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha lesi-9 lale
memorandam.

             IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
                 IMIQATHANGO               AMANQAKU
    UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI              15
    ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         10
    AMANQAKU EWONKE                            25

1.        Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO
          neFOMATHI.

2.        Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
          ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.

QAPHELA:

•     Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa. Oku kufuneka
      kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.
•     Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.
•     Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo.

QAPHELA:

•     Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo
      sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi.
•     Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko, nokuba
      iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono okanye iindlela asitolika
      ngayo ummakishi.

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                       Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3           4                            DBE/2018
                                     SCE – Imemorandam

ICANDELO A: IZINCOKO

Kulindeleke ukuba abaviwa babhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama
angama-340-390 (2-2½ amaphepha) ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo.
Abaviwa bangabhala nangaluphi na udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo,
esixoxayo, esivelela amacala amabini, esicamngcayo, okanye naziphi na
ezidityanisiweyo kwezi.
UMBUZO 1

1.1      Ndabuva ubunzima bokuba ngumzali ndisengumntwana.

         - Abaviwa kulindeleke ukuba bachaze ngobunzima umzali osemtsha
           ahlangabezana nabo.
         - Abaviwa kulindeleke ukuba bathethe ngomntu omtsha okhulisa
           abantakwabo/kulindeleke bathethe ngomntu omtsha okhulisa umntwana
           yedwa/kulindeleke athethe ngokuyekelwa ngabazali ukuba akhulise
           umntwana wakhe naye esengumntwana.
         - Mazivezwe izizathu zokuba azibone engumzali ova ubunzima eselula.
         - Abaviwa         kulindeleke        ukuba      banike       impendulo
           yentsusa/efihlakeleyo/eyindibanisela.                                        [50]

1.2      Igalelo lolutsha lwanamhla ekuhlaleni.

         - Abaviwa kulindeleke ukuba bachankcathe kwigalelo lolutsha lwanamhla
           ekuhlaleni.
         - Bangakhankanya igalelo elihle okanye elibi.
         - Bangavelela neendlela eli galelo elibachaphazela ngayo abantu
           ekuhlaleni.                                                                  [50]

1.3      Ukuthontelana kwabantu ezidolophini.

         - Abaviwa kulindeleke ukuba bachankcathe kwizinto ezibangela ukuba
           abantu bathontelane ezidolophini.
         - Bangavelela oonobangela bokuthontelana kwabantu ezidolophini.
         - Bangachaphazela ifuthe/iziphumo/iziqhamo zoko.                               [50]

1.4      Ukusa akufiki kabini ukuvusa umntu.

         - Abaviwa kulindeleke ukuba banike intsingiselo yentsusa nefihlakeleyo.
         - Iimpendulo zabo mazibonakalise ukuyazi intsingiselo yeli qhalo.
         - Umviwa angabalisa ibali elinomxholo womntu ofumene isilumkiso waze
           akasithathela ngqalelo.                                                      [50]

1.5      Ifashoni

         -   Abaviwa kulindeleke ukuba bachaze ukuba yintoni ifashoni.
         -   Bangachaphazela nefuthe elihle okanye elibi lefashoni.
         -   Abaviwa banganika izimvo zabo ngefashoni.
         -   Abaviwa bangavelela nefuthe lefashoni ebomini babo.                        [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                      Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3           5                                 DBE/2018
                                     SCE – Imemorandam

1.6      Izinto endinozikutshintsha kubomi bam ukuba ndinganikwa ithuba
         lokubuyela ebuntwaneni.

         - Abaviwa kulindeleke ukuba babhale izinto abanokuzenza xa benokunikwa
           ithuba lokubuyela ebuntwaneni.
         - Kulindeleke ukuba balungise iziphene kubomi bobuntwana babo ukuze
           bakwazi ukuphila obu bomi babunqwenelayo.                                       [50]

1.7      1.7.1       - Abaviwa mabaqwalasele umfanekiso ngokupheleleyo.
                     - Abaviwa kulindeleke ukuba banike isihloko esifanelekileyo.
                     - Abaviwa     bangabhala      isincoko   esinentsingiselo    ethe
                       ngqo/efihlakeleyo/bazixube.                                         [50]

         1.7.2       - Abaviwa mabaqwalasele umfanekiso ngokupheleleyo.
                     - Abaviwa kulindeleke ukuba banike isihloko esifanelekileyo.
                     - Abaviwa bangabhala isincoko, esinentsingiselo ethe ngqo/
                       efihlakeleyo/bazixube.                                              [50]

                                                         AMANQAKU ECANDELO A:              50

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                         Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3           6                                  DBE/2018
                                     SCE – Imemorandam

ICANDELO B: IMIHLATHI
UMBUZO 2
Kulindeleke ukuba abaviwa babhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo. Ubude
beempendulo mabube li-100–120 amagama (malunga nephepha neli-1–1½) umxholo
kuphela. Ulwimi, irejista, isimbo sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo yobhalo.
2.1      ILETA YOBUHLOBO
         - Abafundi mabaveze umbulelo kumhlobo wabo othabathe iingcebiso
           zikanontlalontle ezimncede wahlukana nokusebenzisa iziyobisi.
         - Ifomathi: idilesi yombhali enomhla, isibuliso, intshayelelo, isiqu nesiphelo
           esifanelekileyo.                                                                 [25]
2.2      ISIVI NELETA EYIKHAPHAYO
         - Abaviwa kufuneka babonakalise ukuyiqonda ukuba yintoni isivi.
         - Ifomathi: Abaviwa kulindeleke ukuba bachankcathe kwezi ngongoma
           zilandelayo; iinkcukacha ngawe buqu, iziqinisekiso zemfundo onazo,
           amava onawo ngomsebenzi (xa unawo), abantu abanokwenza ingxelo
           ngokuziphatha kwakho.
         - Ileta eyikhaphayo: ifomathi: Idilesi yombhali, idilesi yeNqununu, isibuliso,
           umcimbi, intshayelelo,isiqu nesiphelo esifanelekileyo.                           [25]
2.3      IRIVYU
         - Mabavelele iingongoma eziphambili ezifana negama lomvelisi/ isihloko
           sefilim/igama lompapashi. Abaviwa mabaveze iimbono zabo buqu
           bedandalazisa indlela abayibona ngayo ifilim bengathathi cala lithile.
                                                                                            [25]
2.4      INQAKU LEPHEPHANDABA
         -.   Abaviwa mabachaze ngokufutshane ngokwesihloko esinikiweyo.
         -    Mabagqithise umyalezo wabo uvakale kulowo bambhalelayo.
         -    Mabashwankathele ngokucacileyo bangayigqwethi inyaniso.
         -    Mabaqale ngokona kubaluleke kakhulu ; umzekelo, ngubani, yintoni, nini,
              phi, kutheni, nakangakanani na.                                               [25]
2.5      UDLIWANO-NDLEBE
          - Abaviwa kulindeleke ukuba babuze isibini esitshatileyo ngomtshato waso.
          - Ifomathi; intshayelelo, amagama ezithethi kwicala elisekhohlo ephepheni,
            shiya umgca ukwahlula intetho yesithethi ngasinye.                              [25]
2.6      INTETHO ESESIKWENI
         - Abaviwa kulindeleke ukuba bancome kwaye bagxeke uhlahlo lwabiwo mali
           olwenziwe nguMphathiswa wezeziMali.
         - Ifomathi: makuvele injongo, abaphulaphuli noko baza kuthetha ngako.
         - Abaviwa mabaphuhlise amanqaku abo kakuhle bangatsho ngentetho
          ekruqulayo.                                                                       [25]
                                                         AMANQAKU ECANDELO B:               50
                                                            AMANQAKU EWONKE:                100

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                          Tyhila iphepha

### Page 7

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com                                  7                                                          DBE/2018
                                                                                                     SCE – Imemorandam

ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU
o    Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (zephepha lesi-3, Icandelo A)
o    Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlula-hlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o    Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlula-hlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa
     eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o    Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi.

   Imiqathango                                     Egqwesileyo                  Esemagqabini                 Eyanelisayo             Eyinxalenye          Engaphumelelanga
                                                                                neqaqambileyo               nefanelekileyo
UMXHOLO                                                28–30                        22–24                       16–18                    10–12                    4–6
NOCWANGCISO                                  -Impendulo igqwesile/          -Impendulo ixongxwe          -Impendulo iyanelisa.    -Impendulo             -Impendulo ayihambelani
                                             inomtsalane, ngaphezu          ngobugcisa.                  -Izimvo ziyathungelana   ayinaluthungelwano     nomxholo kwaphela.

                      Inqwanqwa
(Impendulo                                   koko bekulindelekile.          -Izimvo zihambelana          noko ziyaqinisekisa      Lungqinelanayo.        -Izimvo ziyabhidisa
nezimvo)                                     -Izimvo eziqiqisisiweyo,       gingci nomxholo kwaye        ngokusemxholweni.        -Izimvo azicacanga      kwaye azingqamananga
Uyondelelwaniso                              ezixhokonxa iingcinga          zinomdla zinobungqina        -Ilungelelanisiwe noko   kwaye ayizizo           kwaphela nomxholo.
                                             nezivuthiweyo.                 bokuvuthwa.                  kwaye iyathungelana      ezomfundi.             -Azicacanga kwaye

                    eliphakamileyo
lwezimvo
                                             -Impendulo elungelelaniswe     -Ilungelelaniswe kakuhle     kuquka intshayelelo,     -Buncinci ubungqina    ziphindaphindiwe.
ngokucwangcisa                               kakuhle ngokugqwesileyo        kakhulu kwaye                isiqu ukuqukumbela/      bolungelelwaniso       -Azilungelelaniswanga
Ukuqonda injongo,                            enothungelwano                 iyathungelana                nesiphelo.               nothungelwano          kwaye azithungelani.
abantu ekujoliswe                            (enonamathelwano)              (inonamathelwano)                                     lweengcamango.
kubo kunye nesimo                            ukuquka intshayelelo, isiqu,   kuquka intshayelelo, isiqu
sentlalo                                     ukuqukumbela/nesiphelo.        ukuqukumbela/nesiphelo.
                                                       25–27                          19–21                      13–15                    7–9                     0–3
                                             -Impendulo egqwesileyo         -Impendulo ixongxwe          -Impendulo eyanelisayo   -Ubukhulu becala       -Akukho linge
 30 AMANQAKU

                    Inqwanqwa elingezantsi
                                             kodwa ineendawana esilela      kakuhle.                     nangona kumana           impendulo              lokuphendula isihloko.
                                             kuzo ukuba neempawu            -Izimvo ziyahambelana        kubakho izikhewu         ayihambelani           -Ayihambelani kwaphela
                                             ezinomtsalane ogqwesileyo      zinomdla.                    kwingcaciso.             nomxholo.              nomxholo kwaye
                                             wesincoko esinkqenkqeza        -Ilungelelaniswe kakuhle     -Izimvo                  -Izimvo zibonakalisa   ayifanelekanga.
                                             phambili.                      iyathungelana                ziyanamathelana          ukungahlangani         -Ayingqamananga
                                             -Izimvo ezivuthiweyo           (inonamathelwano)            ngokwanelisayo kwaye     nokubhidisa.           nomxholo kwaphela
                                             neziqiqisisiweyo.              kuquka intshayelelo, isiqu   ziyaqinisekisa.          -Phantse bungabikho    kwaye inobubhutyu-
                                             -Izimvo zilungelelaniswe       nesiphelo.                   -Kukho ulungelelwaniso   ubungqina              bhutyu.
                                             ngobugcisa.                                                 olufumanekayo            bolungelelwaniso
                                             zinothungelwano                                             nothungelwano            nothungelwano.
                                             (zinonamathelwano)                                          kwintshayelelo, isiqu
                                             kuquka intshayelelo, isiqu                                  nesiphelo.
                                             kunye nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                                                                                                                 Tyhila iphepha

### Page 8

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                    Downloaded from hlayiso.com                               8                                                                   DBE/2018
                                                                                                      SCE – Imemorandam

   ULWIMI, ISIMBO                                             14–15                        11–12                         8–9                        5–6                         0–3
   SOKUBHALA                                        -Ithoni, irejista, isimbo     -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ulwimi alunantsingiselo.
   NOKUHLELA                                        sokubhala, isigama            sokubhala kunye             sokubhala nesigama          sokubhala nesigama          -Ithoni, irejista, isimbo
   Ithoni, irejista,                                zifaneleke kakhulu            nesigama ziqaqambe          zifanelekile kwinjongo,     azihambelani                sokubhala nesigama
                                                    kwinjongo, abantu             kakhulu kwinjongo, abantu   abantu ekujoliswe kubo      nenjongo, abantu            azihambelani mpela

                         Inqwanqwa eliphakamileyo
   isimbo sokubhala
                                                    ekujoliswe kubo nakwisimo     ekujoliswe kubo nesimo      nesimo sentlalo.            ekujoliswe kubo             nenjongo, abantu
   nesigama
                                                    sentlalo.                     sentlalo.                   -Ulwimi lusetyenziswe       nesimo sentlalo.            ekujoliswe kubo nesimo
   esifanelene                                      -Ulwimi lusetyenziswe         -Ulwimi luchanekile kwaye   ngokufanelekileyo           -Ulwimi lusetyenziswa       sentlalo.
   nenjongo/nesimo                                  ngokuzithemba,                ithoni isetyenzisiwe        ukudlulisa umyalezo.        ngendlela                   -Ukusetyenziswa
   sentlalo.                                        luyachukumisa                 ngokufanelekileyo           -Ithoni ifanelekile.        ebuthathaka.                kwesigama
   Uchongo magama,                                  ngokugqwesileyo.              nangokuzinzileyo            -Izixhobo zolwimi           -Ithoni nochongo            kunqongophele
   ukusetyenziswa                                   -Ithoni edlwengula umxhelo    kwisincoko siphela.         zisetyenzisiwe              magama                      ngokubaxekileyo de
   kolwimi nemigaqo,                                nenobuciko.                   -Ubukhulu becala akukho     ukuphuhlisa                 azifanelekanga.             ungakwazi ukuqonda
   Iimpawu                                          -Phantse kungabikho           ziphene kwigrama nopelo.    nokuphucula umxholo.        -Isigama                    okubhaliweyo.
   zokubhala, igrama,                               nasinye isiphene segrama      -Sixongxwe kakuhle                                      sinqongophele
                                                    nopelo.                       kakhulu.                                                kakhulu.
   nopelo.
                                                    -Sixongxwe ngobugcisa
                                                    obukhulu.
   15 AMANQAKU                                                  13                           10                            7                          4
                                                    -Ulwimi lugqwesile kwaye      -Ulwimi luyakuthimba        -Ukusetyenziswa             -Ukusetyenziswa
                                                    kusetyenziswe izixhobo        kwaye ubukhulu becala       kolwimi ngokwanelisayo      kolwimi
                         Inqwanqwa
                                                    zolwimi ezibonakalisa         luchanekile.                kodwa kusekho               ngokungafanelekanga.
                                                    ubuciko ngokufanelekileyo.    -Ithoni iqaqambile kwaye    ukungangqinelani apha       -Kuncinci okanye
                         elingezantsi
                                                    -Phantse kungabikho           ichanekile.                 naphaya.                    akukho ukohluka –
                                                    nasinye isiphene segrama      -Zimbalwa iziphene          -Ubukhulu becala ithoni     hlukana kwezivakalisi.
                                                    nopelo.                       zegrama nopelo.             ifanelekile kodwa           -Isigama
                                                    -Sixongxwe ngobugcisa.        -Sixongxwe kakuhle.         usetyenziso zixhobo         sinqongophele
                                                                                                              zolwimi lunqongophele.      ngokugqithisileyo.
   ISAKHIWO                                                     5                             4                            3                          2                         0–1
   Iimpawu zodidi                                   -Isihloko sikhuliswe          -Iinkcukacha zakhiwe        -Ukuphuhliswa               -Kukho amanqaku             -Amanqaku
   lwesincoko,                                      ngokugqwesileyo.              ngokulandelelana            kweenkcukacha               asemxholweni.               asemxholweni awakho.
   ukuphuhliswa                                     -Iinkcukacha ezigqwesileyo.   nangokuqiqisisiweyo.        ngokusemxholweni.           -Izivakalisi nemihlathi     -Ulwakhiwo lwezivakalisi
   kwemihlathi                                      -Izivakalisi, imihlathi       -Ziyathungelana.            -Izivakalisi, imihlathi     zineemposiso.               nemihlathi
   nokubunjwa                                       zakhiwe ngokugqwesileyo.      -Ukwakhiwa kwezivakalisi    zakhiwe kakuhle.            -Isincoko                   lunobubhutyu-bhutyu.
                                                                                  nemihlathi                  -Isincoko                   sisesemxholweni             -Isincoko siphume
   kwezivakalisi.
                                                                                  kuyahambelana,              sisesemxholweni.            nangona zisekhona           kwaphela emxholweni.
                                                                                  kwahluka-hlukene.                                       iziphene.
   5 AMANQAKU

   AMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam                                                                                                                                           Tyhila iphepha

### Page 9

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                   Downloaded from hlayiso.com                                  9                                                              DBE/2018
                                                                                        SCE – Imemorandam

ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]

      Imiqathango                  Egqwesileyo                  Esemagqabini                  Eyanelisayo                    Eyinxalenye              Engaphumelelanga
                                                                neqaqambileyo                nefanelekileyo
 UMXHOLO,                              13–15                        10–12                         7–9                             4–6                           0–3
 UCWANGCISO                 -Impendulo igqwesile            -Impendulo esemagqabini       -Impendulo eyanelisayo      -Kubonakala ubunzima           -Impendulo ibonakalisa
 NEFOMATHI                  ngaphezu koko                    ebonisa ulwazi olululo        ebonisa ulwazi              malunga nolwazi               ukunqongophala kolwazi
                            bekulindelekile.                 ngeempawu zodidi              ngeempawu zodidi            lweempawu zolu didi           ngeempawu zodidi
 -Impendulo nezimvo.        -Izimvo eziqiqisisiweyo         lomhlathi.                     lomhlathi.                  lwetekisi.                    lomhlathi.
 -Ulungelelwaniso           nezivuthiweyo.                  -Ubhalo lusemxholweni.        -Ayikho mxholweni           -Kukho ukungqamana             -Intsingiselo ilahlekile
                            -Ulwazi olunzulu ngeempawu      -Ukuthungelana komxholo        ngokupheleleyo.            okungephi okusemxholweni       kwaye akakho mxholweni
 lwezimvo.
                            zohlobo lomhlathi obhaliweyo.    nezimvo, kucaciswe           -Kukho ukuphambuka          kodwa kukho ukuphambuka        kwaphela.
 nokucwangcisa              -Ubhalo lusemxholweni           kakuhle                        okungephi emxholweni.      kubhalo.                       -Ayithungelani kumxholo
 -Injongo, abantu           ncakasana.                       kakhulu kwaye                -Ubukhulu becala            -Akusoloko kukho               nezimvo.
 ekujoliswe kubo,           -Ukuthungelana komxholo         neenkcukacha                   uyathungelana              uthungelwano phakathi          -Zimbalwa kakhulu
 iimpawu/imigaqo            nezimvo.                         zixhasa isihloko.             umxholo nezimvo.           komxholo nezimvo.              iinkcukacha ezixhasa
 nesimo sentlalo.           -Icaciswe nzulu kwaye zonke     -Ifomathi efanelekileyo       -Ezinye iinkcukacha         -Zimbalwa iinkcukacha          isihloko.
                            iinkcukacha ziyasixhasa          eneziphene ezingephi.         ziyasixhasa isihloko.       ezixhasa isihloko.            -Ayisetyenziswanga
                            isihloko.                                                     -Ubukhulu becala            -Imigaqo eyimfuneko            imigaqo eyimfuneko
 15   AMANQAKU              -Ifomathi yamkelekile kwaye                                    ifomathi ifanelekile        yefomathi isetyenziswe        yefomathi.
                            ichanekile.                                                    kodwa kukho iziphene        ngokungacacanga.
                                                                                           ezingephi.                 -Imigaqo engundoqo
                                                                                                                       yefomathi yetekisi
                                                                                                                       ityeshelwe.
 ULWIMI, ISIMBO                         9–10                          7–8                           5–6                           3–4                           0–2
 SOKUBHALA                  -Ithoni, irejista, isimbo       -Ithoni, irejista, isimbo     -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo      -Ithoni, irejista, isimbo
 NOKUHLELA                  sokubhala, isigama zifaneleke   sokubhala, isigama            sokubhala, isigama          sokubhala, isigama             sokubhala, isigama
 Ithoni, irejista, isimbo   ngokukodwa kwinjongo,           zifaneleke kakhulu            zifanelekile kwinjongo,     asifanelekanga                 asihambelani nenjongo,
 sokubhala, injongo/        abantu ekujoliswe kubo          kwinjongo, abantu             abantu ekujoliswe kubo      ngokupheleleyo kwinjongo,      abantu ekujoliswe kubo
 imeko, abantu              nakwisimo sentlalo.             ekujoliswe kubo kunye         kunye nesimo sentlalo.      abantu ekujoliswe kubo kunye   nesimo sentlalo.
 ekujoliswe kubo nesimo     -Ulwimi lusetyenziswe           nakwisimo sentlalo.           -Kukho iziphene             nesimo sentlalo.               -Izele ziziphene yaye
                            ngokuchanekileyo kwaye          -Ubukhulu becala ulwimi       ezimbalwa zolwimi.          -Ukusetyenziswa kolwimi        iyabhidisa.
 sentlalo.
                            lwakhiwe ngokukuko.             lusetyenziswe ngokukuko       -kukho isigama              ngokungachanekanga             -Isigama asihambelani
 Ukusetyenziswa             -Phantse kungabikho nasinye     nangokuchanekileyo.           esaneleyo.                  kubangela iziphene             nenjongo.
 kolwimi nemigaqo yalo.     isiphene segrama nopelo.        -Isigama sichaneke            -Iziphene                   ezibaxekileyo.                 -Intsingiselo
 Uchongo magama.                                            kakuhle.                      aziyichaphazeli             -Intsingiselo ilahlekile.      ichaphazeleke
 Iimpawu zokubhala                                          -Ubukhulu becala akukho       intsingiselo.                                              ngokukodwa.
 nopelo.                                                    ziphene.

 10 AMANQAKU
 AMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam

## Related documents

- [IsiXhosa HL P2 May-June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2018-memo/3a8bd66c-71e3-44f1-a955-813f45a93a3f) — isiXhosa HL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2019-memo/eeda53e2-d0f9-41b1-9724-3eb966bbd98a) — isiXhosa HL · Memo · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2018/741a3eb3-d73f-4669-b0bd-936c33e1ec34) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2018/ec9d9591-11df-4e21-b72a-40623222a98a) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2018/4b9740ec-e54d-4067-b88f-93342631de6a) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Feb-March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-feb-march-2018/566add75-9ef2-4bd5-af98-54eea59f5046) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
