# isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June Exams 2019 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exams 2019, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2019-memo/eeda53e2-d0f9-41b1-9724-3eb966bbd98a
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC June Exams
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June Exams 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2019-memo/eeda53e2-d0f9-41b1-9724-3eb966bbd98a)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC June Exams · 2019 · isixhosa. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                  SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
              NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                               IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                               2019

                              ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

                                                                    AMANQAKU: 100

                         Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-9.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                     Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              2                                    DBE/2019
                                 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI

Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe
kwirubrikhi yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo:

•    Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuyila, bokuhlaziya,         bokuhlela
     nobokulungisa iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.

•    Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo
     sokubhala nethoni – ingakumbi KWICANDELO B.

•    Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.

•    Izakhi zolwimi zibandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.

•    Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.

•    Ukubunjwa kwezivakalisi.

•    Ukubhalwa kwemihlathi.

•    Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo: intshayelelo,
     ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                    Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              3                                     DBE/2019
                                 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA

ICANDELO A: ISINCOKO

Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko efumaneka kwiphepha lesi-7
nelesi-8 lale memorandam.

             IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
                 IMIQATHANGO               AMANQAKU
    UMXHOLO NOCWANGCISO                        30
    ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         15
    ISAKHIWO                                   5
    AMANQAKU EWONKE                            50

ICANDELO B: IMIHLATHI

Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha lesi-9 lale
memorandam.

             IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
                 IMIQATHANGO               AMANQAKU
    UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI              15
    ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         10
    AMANQAKU EWONKE                            25

1.       Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO
         neFOMATHI.

2.       Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
         ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.

QAPHELA:

•        Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa. Oku
         kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.

•        Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.

•        Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo.

QAPHELA:

•        Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo
         sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi.

•        Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko,
         nokuba iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono okanye
         iindlela asitolika ngayo ummakishi.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                     Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              4                                      DBE/2019
                                 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO A: IZINCOKO
Kulindeleke ukuba abaviwa babhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama
angama-340–390 (2-2½ amaphepha) ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo. Abaviwa
bangabhala nangaluphi na udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esixoxayo,
esivelela amacala amabini, esicamngcayo, okanye naziphi na ezidityanisiweyo kwezi.
UMBUZO 1
1.1      Eso siganeko sabuchaphazela kanobom ubomi bam.
         -Umviwa angabalisa ngesiganeko esithile nendlela esabuchaphazela ngayo
         ubomi.
         -Umviwa makanabe ngesiganeko nokuba sibi okanye sihle.
         -Umviwa anganika impendulo ekwinqanaba lentsingiselo yentsusa/
         efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zeempendulo.

         (Nayiphi na impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.)
                                                                                           [50]
1.2      Ukufuthelana kwezizwe neentlanga zase-Afrika.
         -Umviwa kulindeleke ukuba achaze ukufuthelana kwezizwe neentlanga ezise-
          Afrika.
         -Umviwa kulindeleke ukuba abonise ifuthe lezizwe/leentlanga kwezinye.
         -Angavelela izinto ezintle nezimbi.
         -Angavelela neendlela ukufuthelana kwezizwe neentlanga ezibuchaphazela
         ngayo ubomi babantu.

         (Nayiphi na impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.)
                                                                                           [50]
1.3       Ifuthe leziyobisi kuluntu.
         -Umviwa kulindeleke ukuba achaze iintlobo zeziyobisi.
         -Umviwa kulindeleke ukuba achaze unobangela wokusebenzisa iziyobisi.
         -Angachaphazela ifuthe/iziphumo/iziqhamo zoko.

         (Nayiphi na impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.)
                                                                                           [50]
1.4       Isala kutyelwa sibona ngolophu.
         -Makanikwe amanqaku umviwa onike intsingiselo yentsusa nefihlakeleyo.
         -Iimpendulo zakhe mazibonakalise ukuyazi intsingiselo yeli qhalo.

         (Nayiphi na impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.)
                                                                                           [50]
1.5      Akukho mvuzo kulwaphulomthetho.
         -Umviwa makanike amanqaku ngokuchaza ngolwaphulo mthetho.
         -Angachaphazela nefuthe lalo nomvuzo wolwaphulo mthetho.
         -Umviwa bangakuphuhlisa oku ngokusebenzisa ibali.

         (Nayiphi na impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.)
                                                                                           [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                      Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              5                                            DBE/2019
                                 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

1.6      Iingcebiso zokukhawulelana nokunqongophala kwemisebenzi.
         -Makuqwalaselwe izinto umviwa anokuzenza xa enokunikwa ithuba
         lokusombulula ingxaki yokunqongophala komsebenzi.
         -Anganika     imizekelo  efana   nokuxhotyiswa    kolutsha kwizakhono
         ezinokuluphilisa.

         (Nayiphi na impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.)
                                                                                                 [50]
1.7      1.7.1 -Umviwa makaqwalasele umfanekiso ngokupheleleyo.
               -Umviwa anganika impendulo ekwinqanaba lentsingiselo yentsusa/
               efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zeempendulo.

                 (Nayiphi na impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.)                             [50]
         1.7.2 -Umviwa makaqwalasele umfanekiso ngokupheleleyo.
               -Umviwa      anganika     impendulo       ekwinqanaba    lentsingiselo
               yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zeempendulo.

                 (Nayiphi na impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.)                             [50]
                                                             AMANQAKU ECANDELO A:                50

ICANDELO B: IMIHLATHI

UMBUZO 2

Kulindeleke ukuba abaviwa babhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo.Ubude
beempendulo mabube li-100–120 amagama (malunga nesi-1–1½ samaphepha)
umxholo kuphela. Ulwimi, irejista, isimbo sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo
yobhalo.

2.1      ILETA YOBURHULUMENTE

         -Umviwa makaveze uhlobo longenelelo olunokuphuhlisa eli phulo lokuvula
         ithala leencwadi.
         -Ifomathi: iidilesi ezimbini, isibuliso, isihloko, intshayelelo, isiqu nesiphelo
         esifanelekileyo.

         (Nayiphi na impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.)                                     [25]

2.2      ILETA YOBUHLOBO
         -Umviwa makanike iingcebiso kumhlobo wakhe malunga nokuzikhupha kulo
         mkhwa wokusebenzisa iselfowni ngokugqithisileyo.
         -Ifomathi: idilesi yombhali enomhla, isibuliso, intshayelelo, isiqu nesiphelo
         esifanelekileyo.

         (Nayiphi na impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.)                                     [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                            Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              6                                        DBE/2019
                                 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

2.3      I-OBHITSHUWARI
         -Umviwa kufuneka enze amagqabantshintshi obomi bomntu ongasekhoyo.
         -Ifomathi: Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma
         zilandelayo: igama, umhla wokuzalwa, indawo azalelwe kuyo, imfundo
         yakhe, iindawo aphangele kuzo, igalelo lakhe ekuhlaleni namazwi
         okumkhapha.

         (Nayiphi na impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.)                                 [25]

2.4      INQAKU LEMAGAZINI

         -Umviwa makachaze ngokufutshane ngomfundi odlalela iqela loMzantsi
         Afrika.
         -Makagqithise umyalezo wakhe uvakale kulowo ambhalelayo.
         -Makashwankathele ngokucacileyo angayigqwethi inyaniso.
         -Makanike isihloko esicacileyo nesivakalayo aze ongeze nesihlokwana
         esicacileyo.
          -Mabaqale ngokona kubaluleke kakhulu: umzekelo, ngubani, yintoni, nini,
         phi, kutheni, nakangakanani na.

         (Nayiphi na impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.)                                 [25]

2.5      UDLIWANONDLEBE
         -Umviwa kulindeleke ukuba abuze umbuzwa imibuzo ngomba abhala ngawo.
         -Ifomathi; intshayelelo, amagama ezithethi kwicala elisekhohlo ephepheni,
         shiya umgca ukwahlula intetho yesithethi ngasinye.

         (Nayiphi na impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.)                                 [25]

2.6      INTETHO ENGEKHO SIKWENI
         - Umviwa makaphuhlise amanqaku akhe kakuhle angatsho ngentetho
            ekruqulayo.
         - Ifomathi: Makuvele ixesha, indawo, injongo, abaphulaphuli noko baza
           kuthetha ngako.

         (Nayiphi na impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.)                                 [25]

                                                             AMANQAKU ECANDELO B:            50
                                                                AMANQAKU EWONKE:             100

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                        Tyhila iphepha

### Page 7

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com                   7                                                                         DBE/2019
                                                                               SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU
o    Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (zephepha lesi-3, Icandelo A)
o    Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlula-hlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o    Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlula-hlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa
     eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o    Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi.

   Imiqathango                                     Egqwesileyo                  Esemagqabini                 Eyanelisayo             Eyinxalenye          Engaphumelelanga
                                                                                neqaqambileyo               nefanelekileyo
UMXHOLO                                                28–30                        22–24                       16–18                    10–12                    4–6
NOCWANGCISO                                  -Impendulo igqwesile/          -Impendulo ixongxwe          -Impendulo iyanelisa.    -Impendulo             -Impendulo ayihambelani
                                             inomtsalane, ngaphezu          ngobugcisa.                  -Izimvo ziyathungelana   ayinaluthungelwano     nomxholo kwaphela.

                      Inqwanqwa
(Impendulo                                   koko bekulindelekile.          -Izimvo zihambelana          noko ziyaqinisekisa      Lungqinelanayo.        -Izimvo ziyabhidisa
nezimvo)                                     -Izimvo eziqiqisisiweyo,       gingci nomxholo kwaye        ngokusemxholweni.        -Izimvo azicacanga      kwaye azingqamananga
Uyondelelwaniso                              ezixhokonxa iingcinga          zinomdla zinobungqina        -Ilungelelanisiwe noko   kwaye ayizizo           kwaphela nomxholo.
                                             nezivuthiweyo.                 bokuvuthwa.                  kwaye iyathungelana      ezomfundi.             -Azicacanga kwaye

                    eliphakamileyo
lwezimvo
                                             -Impendulo elungelelaniswe     -Ilungelelaniswe kakuhle     kuquka intshayelelo,     -Buncinci ubungqina    ziphindaphindiwe.
ngokucwangcisa                               kakuhle ngokugqwesileyo        kakhulu kwaye                isiqu ukuqukumbela/      bolungelelwaniso       -Azilungelelaniswanga
Ukuqonda injongo,                            enothungelwano                 iyathungelana                nesiphelo.               nothungelwano          kwaye azithungelani.
abantu ekujoliswe                            (enonamathelwano)              (inonamathelwano)                                     lweengcamango.
kubo kunye nesimo                            ukuquka intshayelelo, isiqu,   kuquka intshayelelo, isiqu
sentlalo                                     ukuqukumbela/nesiphelo.        ukuqukumbela / nesiphelo.
                                                       25–27                          19–21                      13–15                    7–9                     0–3
                                             -Impendulo egqwesileyo         -Impendulo ixongxwe          -Impendulo eyanelisayo   -Ubukhulu becala       -Akukho linge
 30 AMANQAKU

                    Inqwanqwa elingezantsi
                                             kodwa ineendawana esilela      kakuhle.                     nangona kumana           impendulo              lokuphendula isihloko.
                                             kuzo ukuba neempawu            -Izimvo ziyahambelana        kubakho izikhewu         ayihambelani           -Ayihambelani kwaphela
                                             ezinomtsalane ogqwesileyo      zinomdla.                    kwingcaciso.             nomxholo.              nomxholo kwaye
                                             wesincoko esinkqenkqeza        -Ilungelelaniswe kakuhle     -Izimvo                  -Izimvo zibonakalisa   ayifanelekanga.
                                             phambili.                      iyathungelana                ziyanamathelana          ukungahlangani         -Ayingqamananga
                                             -Izimvo ezivuthiweyo           (inonamathelwano)            ngokwanelisayo kwaye     nokubhidisa.           nomxholo kwaphela
                                             neziqiqisisiweyo.              kuquka intshayelelo, isiqu   ziyaqinisekisa.          -Phantse bungabikho    kwaye inobubhutyu-
                                             -Izimvo zilungelelaniswe       nesiphelo.                   -Kukho ulungelelwaniso   ubungqina              bhutyu.
                                             ngobugcisa.                                                 olufumanekayo            bolungelelwaniso
                                             zinothungelwano                                             nothungelwano            nothungelwano.
                                             (zinonamathelwano)                                          kwintshayelelo, isiqu
                                             kuquka intshayelelo, isiqu                                  nesiphelo.
                                             kunye nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                                                                                                                     Tyhila iphepha

### Page 8

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                    Downloaded from hlayiso.com                  8                                                                              DBE/2019
                                                                                  SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

   ULWIMI, ISIMBO                                             14–15                        11–12                         8–9                        5–6                         0–3
   SOKUBHALA                                        -Ithoni, irejista, isimbo     -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ulwimi alunantsingiselo.
   NOKUHLELA                                        sokubhala, isigama            sokubhala kunye             sokubhala nesigama          sokubhala nesigama          -Ithoni, irejista, isimbo
   Ithoni, irejista,                                zifaneleke kakhulu            nesigama ziqaqambe          zifanelekile kwinjongo,     azihambelani                sokubhala nesigama
                                                    kwinjongo, abantu             kakhulu kwinjongo, abantu   abantu ekujoliswe kubo      nenjongo, abantu            azihambelani mpela

                         Inqwanqwa eliphakamileyo
   isimbo sokubhala
                                                    ekujoliswe kubo nakwisimo     ekujoliswe kubo nesimo      nesimo sentlalo.            ekujoliswe kubo             nenjongo, abantu
   nesigama
                                                    sentlalo.                     sentlalo.                   -Ulwimi lusetyenziswe       nesimo sentlalo.            ekujoliswe kubo nesimo
   esifanelene                                      -Ulwimi lusetyenziswe         -Ulwimi luchanekile kwaye   ngokufanelekileyo           -Ulwimi lusetyenziswa       sentlalo.
   nenjongo/nesimo                                  ngokuzithemba,                ithoni isetyenzisiwe        ukudlulisa umyalezo.        ngendlela                   -Ukusetyenziswa
   sentlalo.                                        luyachukumisa                 ngokufanelekileyo           -Ithoni ifanelekile.        ebuthathaka.                kwesigama
   Uchongo magama,                                  ngokugqwesileyo.              nangokuzinzileyo            -Izixhobo zolwimi           -Ithoni nochongo            kunqongophele
   ukusetyenziswa                                   -Ithoni edlwengula umxhelo    kwisincoko siphela.         zisetyenzisiwe              magama                      ngokubaxekileyo de
   kolwimi nemigaqo,                                nenobuciko.                   -Ubukhulu becala akukho     ukuphuhlisa                 azifanelekanga.             ungakwazi ukuqonda
   Iimpawu                                          -Phantse kungabikho           ziphene kwigrama nopelo.    nokuphucula umxholo.        -Isigama                    okubhaliweyo.
   zokubhala, igrama,                               nasinye isiphene segrama      -Sixongxwe kakuhle                                      sinqongophele
                                                    nopelo.                       kakhulu.                                                kakhulu.
   nopelo.
                                                    -Sixongxwe ngobugcisa
                                                    obukhulu.
   15 AMANQAKU                                                  13                           10                            7                          4
                                                    -Ulwimi lugqwesile kwaye      -Ulwimi luyakuthimba        -Ukusetyenziswa             -Ukusetyenziswa
                                                    kusetyenziswe izixhobo        kwaye ubukhulu becala       kolwimi ngokwanelisayo      kolwimi
                         Inqwanqwa
                                                    zolwimi ezibonakalisa         luchanekile.                kodwa kusekho               ngokungafanelekanga.
                                                    ubuciko ngokufanelekileyo.    -Ithoni iqaqambile kwaye    ukungangqinelani apha       -Kuncinci okanye
                         elingezantsi
                                                    -Phantse kungabikho           ichanekile.                 naphaya.                    akukho ukohluka –
                                                    nasinye isiphene segrama      -Zimbalwa iziphene          -Ubukhulu becala ithoni     hlukana kwezivakalisi.
                                                    nopelo.                       zegrama nopelo.             ifanelekile kodwa           -Isigama
                                                    -Sixongxwe ngobugcisa.        -Sixongxwe kakuhle.         usetyenziso zixhobo         sinqongophele
                                                                                                              zolwimi lunqongophele.      ngokugqithisileyo.
   ISAKHIWO                                                     5                             4                            3                          2                         0–1
   Iimpawu zodidi                                   -Isihloko sikhuliswe          -Iinkcukacha zakhiwe        -Ukuphuhliswa               -Kukho amanqaku             -Amanqaku
   lwesincoko,                                      ngokugqwesileyo.              ngokulandelelana            kweenkcukacha               asemxholweni.               asemxholweni awakho.
   ukuphuhliswa                                     -Iinkcukacha ezigqwesileyo.   nangokuqiqisisiweyo.        ngokusemxholweni.           -Izivakalisi nemihlathi     -Ulwakhiwo lwezivakalisi
   kwemihlathi                                      -Izivakalisi, imihlathi       -Ziyathungelana.            -Izivakalisi, imihlathi     zineemposiso.               nemihlathi
   nokubunjwa                                       zakhiwe ngokugqwesileyo.      -Ukwakhiwa kwezivakalisi    zakhiwe kakuhle.            -Isincoko                   lunobubhutyu-bhutyu.
                                                                                  nemihlathi                  -Isincoko                   sisesemxholweni             -Isincoko siphume
   kwezivakalisi.
                                                                                  kuyahambelana,              sisesemxholweni.            nangona zisekhona           kwaphela emxholweni.
                                                                                  kwahluka-hlukene.                                       iziphene.
   5 AMANQAKU

   AMANQAKU                                                   43–50                        33–40                       23–30                      13–20                        0–10

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                                                                                                                               Tyhila iphepha

### Page 9

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                   Downloaded from hlayiso.com                 9                                                                           DBE/2019
                                                                SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]

      Imiqathango                  Egqwesileyo                  Esemagqabini                Eyanelisayo                    Eyinxalenye              Engaphumelelanga
                                                                neqaqambileyo              nefanelekileyo
 UMXHOLO,                              13–15                        10–12                       7–9                             4–6                           0–3
 UCWANGCISO                 -Impendulo igqwesile            -Impendulo esemagqabini     -Impendulo eyanelisayo      -Kubonakala ubunzima           -Impendulo ibonakalisa
 NEFOMATHI                  ngaphezu koko                    ebonisa ulwazi olululo      ebonisa ulwazi              malunga nolwazi               ukunqongophala kolwazi
                            bekulindelekile.                 ngeempawu zodidi            ngeempawu zodidi            lweempawu zolu didi           ngeempawu zodidi
 -Impendulo nezimvo.        -Izimvo eziqiqisisiweyo         lomhlathi.                   lomhlathi.                  lwetekisi.                    lomhlathi.
 -Ulungelelwaniso           nezivuthiweyo.                  -Ubhalo lusemxholweni.      -Ayikho mxholweni           -Kukho ukungqamana             -Intsingiselo ilahlekile
                            -Ulwazi olunzulu ngeempawu      -Ukuthungelana komxholo      ngokupheleleyo.            okungephi okusemxholweni       kwaye akakho mxholweni
 lwezimvo.
                            zohlobo lomhlathi obhaliweyo.    nezimvo, kucaciswe         -Kukho ukuphambuka          kodwa kukho ukuphambuka        kwaphela.
 nokucwangcisa              -Ubhalo lusemxholweni           kakuhle                      okungephi emxholweni.      kubhalo.                       -Ayithungelani kumxholo
 -Injongo, abantu           ncakasana.                       kakhulu kwaye              -Ubukhulu becala            -Akusoloko kukho               nezimvo.
 ekujoliswe kubo,           -Ukuthungelana komxholo         neenkcukacha                 uyathungelana              uthungelwano phakathi          -Zimbalwa kakhulu
 iimpawu/imigaqo            nezimvo.                         zixhasa isihloko.           umxholo nezimvo.           komxholo nezimvo.              iinkcukacha ezixhasa
 nesimo sentlalo.           -Icaciswe nzulu kwaye zonke     -Ifomathi efanelekileyo     -Ezinye iinkcukacha         -Zimbalwa iinkcukacha          isihloko.
                            iinkcukacha ziyasixhasa          eneziphene ezingephi.       ziyasixhasa isihloko.       ezixhasa isihloko.            -Ayisetyenziswanga
                            isihloko.                                                   -Ubukhulu becala            -Imigaqo eyimfuneko            imigaqo eyimfuneko
 15 AMANQAKU                -Ifomathi yamkelekile kwaye                                  ifomathi ifanelekile        yefomathi isetyenziswe        yefomathi.
                            ichanekile.                                                  kodwa kukho iziphene        ngokungacacanga.
                                                                                         ezingephi.                 -Imigaqo engundoqo
                                                                                                                     yefomathi yetekisi
                                                                                                                     ityeshelwe.
 ULWIMI, ISIMBO                         9–10                          7–8                         5–6                           3–4                           0–2
 SOKUBHALA                  -Ithoni, irejista, isimbo       -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo      -Ithoni, irejista, isimbo
 NOKUHLELA                  sokubhala, isigama zifaneleke   sokubhala, isigama          sokubhala, isigama          sokubhala, isigama             sokubhala, isigama
 Ithoni, irejista, isimbo   ngokukodwa kwinjongo,           zifaneleke kakhulu          zifanelekile kwinjongo,     asifanelekanga                 asihambelani nenjongo,
 sokubhala, injongo/        abantu ekujoliswe kubo          kwinjongo, abantu           abantu ekujoliswe kubo      ngokupheleleyo kwinjongo,      abantu ekujoliswe kubo
 imeko, abantu              nakwisimo sentlalo.             ekujoliswe kubo kunye       kunye nesimo sentlalo.      abantu ekujoliswe kubo kunye   nesimo sentlalo.
 ekujoliswe kubo nesimo     -Ulwimi lusetyenziswe           nakwisimo sentlalo.         -Kukho iziphene             nesimo sentlalo.               -Izele ziziphene yaye
                            ngokuchanekileyo kwaye          -Ubukhulu becala ulwimi     ezimbalwa zolwimi.          -Ukusetyenziswa kolwimi        iyabhidisa.
 sentlalo.
                            lwakhiwe ngokukuko.             lusetyenziswe ngokukuko     -kukho isigama              ngokungachanekanga             -Isigama asihambelani
 Ukusetyenziswa             -Phantse kungabikho nasinye     nangokuchanekileyo          esaneleyo.                  kubangela iziphene             nenjongo.
 kolwimi nemigaqo yalo.     isiphene segrama nopelo.        -Isigama sichaneke          -Iziphene                   ezibaxekileyo.                 -Intsingiselo
 Uchongo magama.                                            kakuhle.                    aziyichaphazeli             -Intsingiselo ilahlekile.      ichaphazeleke
 Iimpawu zokubhala                                          -Ubukhulu becala akukho     intsingiselo.                                              ngokukodwa.
 nopelo.                                                    ziphene.

 10 AMANQAKU
 AMANQAKU                              22–25                         17–20                       12–15                         7–10                           0–5

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha

## Related documents

- [IsiXhosa HL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2019/d2712003-6ddf-44e8-983b-13275badb65c) — isiXhosa HL · QP · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2018/ffc66f7b-9476-4b5f-bcf9-9933b7b036df) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2016/81be9a28-ad7f-4732-8587-d6d769b42e6a) — isiXhosa HL · QP · 2016 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2019-memo/11ce1754-257a-46aa-b26b-638f40b4a356) — isiXhosa HL · Memo · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2018-memo/3a8bd66c-71e3-44f1-a955-813f45a93a3f) — isiXhosa HL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2016-memo/bcba489f-a957-4e76-bfa6-eb700cd60baa) — isiXhosa HL · Memo · 2016 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
