# isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2023, 15 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2023-mg/097afbed-c3d1-41c8-bb1e-323d25012659
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 15

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2023-mg/097afbed-c3d1-41c8-bb1e-323d25012659)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2023 · isixhosa. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa HL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2023/aa611c2a-3d04-4aad-bb12-6fcd7d622d24) — QP · 2023 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                  SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
              NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                               IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                               2023

                              ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

                                                                    AMANQAKU: 100

                        Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-15.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                     Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                  2                         DBE/2023
                                   SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI

Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe
kwirubrikhi yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo:

      Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuhlaziya, bokuhlela nobokulungisa
       iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.

      Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo
       sokubhala nethoni.

      Ukusetyenziswa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.

      Izakhi zolwimi zibandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.

      Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.

      Ukubunjwa kwezivakalisi.

      Ukubhalwa kwemihlathi.

      Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo:
       Intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo.

      Nangona umviwa ekhuthazwa ukuba abhale inombolo nesihloko sombuzo,
       kuyacetyiswa ukuba othe waphazama akasibhala isihloko enombole
       ngokuchanekileyo anganyityelwa manqaku.

      Xa umviwa edlulisile kwinani lamagama amiselweyo kwimpendulo yakhe
       makanganyityelwa manqaku kuba irubrikhi sele iziqingqile izohlwayo.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                      Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                  3                         DBE/2023
                                   SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA

ICANDELO A: ISINCOKO

Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko ifumaneka kwiphepha le-13 ukuya
kwele-14 lesi sikhokelo sokumakisha.

          IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
              IMIQATHANGO               AMANQAKU
 UMXHOLO NOCWANGCISO                        30
 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         15
 ISAKHIWO                                    5
 AMANQAKU EWONKE                            50

ICANDELO B: IMIHLATHI

Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha le-15 lesi
sikhokelo sokumakisha.

          IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
              IMIQATHANGO               AMANQAKU
 UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI              15
 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         10
 AMANQAKU EWONKE                            25

1.       Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO
         neFOMATHI.

2.       Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
         ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.

         QAPHELA:

                Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa.
                 Oku kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.

                Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.

                Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo.

         QAPHELA:

                Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi
                 sikhokelo sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo
                 kubamakishi.

                Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko,
                 nokuba iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono
                 okanye iindlela asitolika ngayo ummakishi.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                      Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                  4                        DBE/2023
                                   SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO A: ISINCOKO

Kulindeleke ukuba umviwa abhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama
angama-340-390 ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo. Umviwa angabhala naluphi na udidi
lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esixoxayo, esivelela amacala omabini,
esicamngcayo, okanye naziphi na ezidityanisiweyo kwezi ngesihloko asikhethileyo.

IIMPAWU ZESINCOKO

         Isincoko esibalisayo:

         -    Makasebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
         -    Sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
         -    Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
         -    Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya
              kwisiphelo, mazibonakale.
          -   Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
              ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana
              nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
         -    Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli
              xesha.
         -    Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
         -    Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo
              kofunda isincoko, lungekrwada phofu.

         Isincoko esichazayo:

         -    Sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
         -    Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo, njalo
         -    Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
         -    Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-
              ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.
         -    Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
         -    Sivakalisa iimvakalelo zombhali.

         Isincoko esicamngcayo:

         -    Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
         -    Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
         -    Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
         -    Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo
              zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso – ntelekelelo, izihlomelo,
              neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.)
         -    Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                     Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                  5                          DBE/2023
                                   SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

         Isincoko esixoxayo:

         -   Umviwa uthatha icala ngomba othile.
         -   Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso
             ngeengongoma ezithile.
         -   Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo
             oluthile lokuvula.
         -   Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani
             okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani.
         -   Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
         -   Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.

         Kwisincoko esivelela amacala omabini:

         -   Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
         -   Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
         -   Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
         -   Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo,
             kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase
             ekupheleni, kodwa makalunike olwakhe uluvo xa evala.
         -   Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani
             obuxhasayo.
         -   Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
         -   Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo.

UMBUZO 1
1.1   Ndisancuma nangoku ndakucinga ukuyivula kwam.

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:
         - Ibali lemini enye elincumisayo/angabhala ngokonwatyiswa kukuvula into
            awayeyiphiwe ngabahlobo/ngabazali/zizihlobo ngaloo mini.
         - Angabhala ngokuvula ingxelo engokuphumelela kwakhe ibanga
            elalinzima kuye.
         - Angabhala       ngokuvula    ibhaso    aliphumelele     kukhuphiswano
            awayelungenele.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                           [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                      Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                  6                          DBE/2023
                                   SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

1.2      Umthi.

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:
         -  Angabhala ngeempawu zomthi.
         -  Iindidi zemithi nemisebenzi yazo.
         -  Uncedo lomthi/ukubaluleka komthi.
         -  Umthi nezoqoqosho.
         -  Iingxaki eziza nomthi nesisombululo.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                           [50]

1.3      Namhlanje liyaqala ngqa ikamva lam.

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:
         - Ingalibali elibalisa ngezinto ezenzekileyo ezikhokelela kwingomso
           eliqaqambileyo.
         - Angabhala ngeempazamo ebezenzekile ngaphambili nezithe zalungiseka.
         - Angachaza iindlela anokuzenza nezinokukhokelela ekubeni afumane
           impumelelo.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                           [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                      Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                  7                          DBE/2023
                                   SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

1.4      Akukho nkanga idubul'ingethi.

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:
         - Ingalibali lemini enye/leemini eziliqela/isiganeko/iziganeko/imeko eveza
           ukuba ayikho into/umntu ongaphelelwa ngamandla.
         - Angabhala ngento ibibonakala iqaqambile ze iphelelwe lixabiso/umntu
           obesebenza nzima ephumelela waze wetha amandla.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                           [50]

1.5      Abalandeli bemidlalo bangalakha okanye balichithe ilizwe.

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:
         -  Angabhala ngegalelo labalandeli emaqeleni abo nentembeko yabo.
         -  Iindlela abonyusa ngayo iingxowa zamaqela abo.
         -  Inkxaso yabo kwimpumelelo yamaqela abo.
         -  Indlela ezilungileyo nezingalunganga abaziphatha ngazo.
         -  Ukonyusa okanye ukwehlisa uqoqosho.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                           [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                      Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                  8                          DBE/2023
                                   SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

1.6      Ulutsha: 'Ndim ofanelekileyo', abadala: 'Ndim', iyaxaka.

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:
         -  Angabhala ngokungaboni ngasonye kwabadala nolutsha.
         -  Okwenziwa ngabadala obekufanele ukuba kwenziwa lulutsha.
         -  Okwenziwa lulutsha obekufanele ukuba kwenziwa ngabadala.
         -  Ingxubakaxaka eyenzekayo kukungehluleli ukuba ngubani owenza ntoni,
            nini, njani nezisombululo.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                           [50]

1.7      Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:
         -  Ingalibali lemini enye/isiganeko/imeko yempumelelo/umbhiyozo.
         -  Umhla wokuzalwa ophawula iminyaka engama-21/imoto entsha/indlu
            entsha.
         -  Ngokuya kuhamba amaxesha izinto ziyavuleleka.
         -  Ukuba ixesha ulisebenzise kakuhle lingaba sisitshixo kwizinto zakho
            zobomi.
         -  Angabhala nangenqanaba elitsha lobomi.
         -  Angabhala nangokuvaleleka kwamaphupha akhe.
         -  Impumelelo yakho ixhomekeke/isentendeni yesandla sakho.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                           [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                      Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                  9                            DBE/2023
                                   SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

1.8      Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:
         - Angabalisa naliphi na ibali elithetha ukuba ingalo yomthetho inde/abantu
           bonke bayalingana emthethweni.
         - Angabhala ngamava akhe ngokusebenza komthetho.
         - Angabhala ngokusetyenziswa gwenxa komthetho/kwamagunya abantu
           abasemthethweni.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                              [50]

                                                               AMANQAKU ECANDELO A:           50

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                         Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                  10                          DBE/2023
                                   SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO B: IMIHLATHI

UMBUZO 2

Kulindeleke ukuba umviwa abhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo. Ubude
beempendulo mabube li-100-120 amagama umxholo kuphela. Ulwimi, irejista, isimbo
sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo yobhalo.

2.1      ILETA YOBUHLOBO
         Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]

         -   Mayibe nedilesi enye yomntu obhala ileta, igama lesitalato, lelokishi
             nedolophu zibhalwe ngokupheleleyo. (azisetyenziswa izifinyezI).
         -   Isibuliso– sibhalwe ngokokwaziwa kwakhe umntu obhalelwayo.
         -   Isakhiwo sibhalwe siquke intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         -   Umxholo ubemalunga nokuvuyisana nomhlobo ophumelele kugqatso
             lokubangumsasazi wenkqubo kanomathotholo.
         -   Umhlathi wokuqala unike intsusa nezizathu zokubhala.
         -   Umhlathi olandelayo ukhulise umxholo.
         -   Umhlathi      wesithathu  ungene      kwiindaba    gabalala  ezimalunga
             nobudlelwane obuphakathi kombhali nalowo ubhalelwayo.
         -   Kuququnjelwe ngokufutshane kubhalwe intsusa nesizathu sembalelwano.
         -   Kwisiphelo kubhalwe igama kuphela.
         -   Makungabhalwa izingxi kwidilesi, isibuliso nesiphelo.

         Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela:[10]

         -   Kufuneka     ulwimi    olungekho    sesikweni    ukuya   kolusesikweni/
             olukhuthazayo/oluvuyisanayo nolubonisa imvakalelo.
         -   Izimelabizo ezibonisa ubuhlobo zingasetyenziswa.
         -   Ixesha malihambelane nodidi lwesincoko nomhlathi.
         -   Izikhuzo noburharha zingasetyenziswa.                                           [25]

2.2      ILETA ESESIKWENI
         Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]

         -   Mayibeneedilesi ezimbini ekaSihlalo wombutho wolutsha, neyombhali
             weleta. Zombini zibhalwa zime ngqo.
         -   Igama lesitalato, ilokishi nedolophu mazibhalwe ngokupheleleyo.
             (azisetyenziswa izifinyezi).
         -   Kwisibuliso – Isibuliso sihambelane nomxholo weleta. Akunyanzelekanga
             ukuba abizwe ngegama uSihlalo wombutho. Kwamkelekile ukusebenzisa
             uMhlekazi/Nkosazana/Nkosikazi.
         -   Mayilandelise ngomcimbi.
         -   Isakhiwo masiquke intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         -   Umxholo ubengesicelo sokungapheliswa kwesibonelelo sama-R350.00
         -   Umhlathi wokuqala unike intsusa nezizathu zokubhala.
         -   Umhlathi olandelayo ukhulise umxholo.
         -   Kuququnjelwe ngeengcebiso kwiingxaki.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                        Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                  11                          DBE/2023
                                   SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

         -   Mayibenesiphelo esiseseleta esesikweni size silandelwe            yifani
             noonobumba-magama ombhali.
         -    Mazingasetyenziswa izingxi kwidilesi, isibuliso nesiphelo.

         Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela:[10]

         -   Ithoni nerejista isesikweni.
         -   Ulwimi malube lolusesikweni, luvakale, lusulungeke.
         -   Ubhalo maluvakale, luyondelelane, lucace lube semxholweni.                     [25]
2.3      INQAKU LEMAGAZINI

         Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]

         -   Malibenesihloko esazisa umcimbi, size siphawulwe ngeempawu
             zocaphulo, sibhalwe bukekela, sikrwelelwe umgca ngaphantsi.
         -   Igama lombhali, livele ixesha, indawo nesiganeko.
         -   Kumhlathi wokuqala liphuhlise oko kukwisihloko.
         -   Kumhlathi    wesibini     neminye    elandelayo   ilumkise  ngobungozi
             bokuhanjiswa kweendaba zobuxoki.
         -   Malibenemihlathi elandelelaniswa ngomtsalane/idlwengule umxhelo.
         -   Malibhalwe ngengqwalasela yokuba iinkcukacha ezingabalulekanga
             kuyaphi zibhalwe ekugqibeleni.
         -   Umxholo     ubengenjongo       yokulumkisa   ngobungozi bokuhanjiswa
             kweendaba zobuxoki.

         Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]

         -   Ingxelontetho ingasetyenziswa apho kuyimfuneko.
         -   Ixesha elisetyenziswayo lelangoku ngaphandle kwaxa kukhunjuzwa
             ngokwadlulayo/okudlulileyo okanye kubhekiswa kokuseza kuhla.                   [25]
2.4      I-OBHITSHUWARI
         Ifomathi, ucwangciso nomxholo: [15]

         -   Makwenziwe     amagqabantshintshi    obomi    bomntu     ongasekhoyo
             obeyinkosi/imbongi yesizwe.
         -   Mayibhalwe ngohlobo lomhlathi.
         -   Kumhlathi wokuqala kunikwe iinkcukacha malunga: negama, umhla
             wokuzalwa nowokusweleka kwakhe, indawo azalelwe kuyo, imfundo
             yakhe.
         -   Umhlathi olandelayo: uhlomle ngegalelo lakhe, iimpembelelo zakhe,
             ezixhaswa ngebalana elibubungqina besiphiwo/iziphiwo zakhe ekuhlaleni/
             emsebenzini/kwimibutho abezibandakanye nayo.
         -   Umhlathi wesithathu/wokugqibela udlulisa amazwi ovelwano kwikhaya/
             kwabalahlekelweyo ngokuhambelana nombuzo.

         Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

         -   Luhambelane nodidi lomhlathi.
         -   Kusetyenziswa       ulwimi    oluchukumisayo/olunondileko/oluhloniphayo
             noluncomayo.
         -   Ucaphulo kwiintetho zikamfi kungawunonga lo mhlathi.
         -   Ithoni yesesikweni.                                                            [25]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                       Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                  12                               DBE/2023
                                   SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

2.5      UDLIWANONDLEBE

         Ifomathi, ucwangciso nomxholo: [15]

         -   Malwenziwe ngumsasazi kumfundi obephumelele emagqabini kwibanga
             le-12 kunyaka odlulileyo luqhubele umfundi akhuthaze uninzi ukuba
             lusebenze ngokuzinikela.
         -   Ifomathi mayibengumbuzo olandelwa yimpendulo.
         -   Malubhalwe kunikwe amagama ezithethi kushiywe umgca phakathi
             kwezithethi.
         -   Amagama ezithethi abhalwe kwicala elisekhohlo ephepheni, kubekwe
             ikholoni [:] ze kulandele intetho yesithethi.
         -   Kwintshayelelo obuza imibuzo unika imvelaphi yomntu ambuzayo.
         -   Kwisiqu obuzayo ubuza imibuzo esemxholweni emalunga nokuphumelela
             emagqabini omfundi.
         -   iimpendulo mazicacise ngokwaneleyo zinike izimvo neengongoma
             ezifanelekileyo.
         -   Umntu obuzwayo uphendula imibuzo aze anike ulwazi olulindelekileyo.
         -   Kuvumelekile ukusebenzisa umntu wokuqala umzekelo: 'Ndi'.

         Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela[10]

         -   Ithoni nerejista isesikweni.
         -   Ulwimi, isimbo sokubhala nesigama malube lolusesikweni lusulungeke.                  [25]
2.6      INGXELO ESESIKWENI

         Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]

         -   Mayinikwe isihloko, intshayelelo, isiqu, isiphelo, injongo, okufumanisekileyo
             izindululo, izalathisi, izihlomelo.
         -   Mayinike iinkcukacha ezichanekileyo ngomdlalo weqonga.
         -   Makuvele umhla, usuku nendawo ubuqhutyelwa kuyo umdlalo weqonga.
         -   Mayibengenjongo yephulo lomdlalo weqonga kwizikolo ezikwingingqi
             yakhe, okwenziweyo,okufumanisekileyo neengcebiso.
         -   Mayicwangciswe, iveze zonke iingcombolo zolwazi, kubhalwe
             ngeengongoma.
         -   Makubhalwe igama lombhali, umhla aze ayisayine.

         Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]

         -   Makusetyenziswe ulwimi olusesikweni ukuya kolungekho sesikweni.
         -   Kungasetyenziswa ixesha langoku, izibizo gabalala, ibhalwe kumntu
             wesithathu, ingcaciso egqibeleleyo, amagama namabinzana abhekiswe
             kwimeko ethile.                                                                      [25]
                                                               AMANQAKU ECANDELO B:               50
                                                                  AMANQAKU EWONKE:                100

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                             Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                                                                 13                                                                             DBE/2023
                                                                                    SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU
o    Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, Icandelo A)
o    Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlula-hlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o    Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlula-hlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa
     eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o    Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi.

   Imiqathango                                        Egqwesileyo                  Esemagqabini                 Eyanelisayo             Eyinxalenye          Engaphumelelanga
                                                                                   neqaqambileyo               nefanelekileyo
UMXHOLO                                                   28–30                        22–24                       16–18                    10–12                    4–6

                     Inqwanqwa eliphakamileyo
NOCWANGCISO                                     -Impendulo igqwesile/          -Impendulo ixongxwe          -Impendulo iyanelisa.    -Impendulo             -Impendulo ayihambelani
                                                inomtsalane, ngaphezu          ngobugcisa.                  -Izimvo ziyathungelana   luyaqhawuqhawuka       nomxholo kwaphela.
(Impendulo                                      koko bekulindelekile.          -Izimvo zihambelana          noko ziyaqinisekisa      uthungelwano           -Izimvo ziyabhidisa
nezimvo)                                        -Izimvo ziqiqisisiwe,          gingci nomxholo kwaye        ngokusemxholweni.        nongqinelwano.          kwaye azingqamananga
Uyondelelw aniso                                zixhokonxa iingcinga           zinomdla zinobungqina        -Impendulo               -Izimvo azicacanga      kwaphela nomxholo.
                                                zivuthiwe.                     bokuvuthwa.                  ilungelelanisiwe noko    kwaye zezemboleko.     -Izimvo azicacanga
lwezimvo
                                                -Impendulo ilungelelaniswe     -Impendulo                   kwaye iyathungelana      -Buncinci ubungqina    kwaye ziphindaphindiwe.
ngokucwangcisa                                  kakuhle ngokugqwesileyo        ilungelelaniswe kakuhle      kuquka intshayelelo,     bothungelwano          -Impendulo
Ukuqonda injongo,                               inothungelwano                 kakhulu kwaye                isiqu, ukuqukumbela/     nolungelelwaniso       ayilungelelaniswanga
abantu ekujoliswe                               (inonamathelwano)              iyathungelana                nesiphelo.               lweengcamango          kwaye azithungelani
kubo kunye nesimo                               ukuquka intshayelelo, isiqu,   (inonamathelwano)                                     kwimpendulo.           iingcamango.
sentlalo                                        ukuqukumbela/nesiphelo.        kuquka intshayelelo, isiqu
                                                                               ukuqukumbela/nesiphelo.
 30 AMANQAKU                                              25–27                          19–21                      13–15                    7–9                     0–3
                                                -Impendulo igqwesile           -Impendulo ixongxwe          -Impendulo iyanelisa     -Ubukhulu becala       -Akukho linge

                     Inqwanqwa elingezantsi
                                                kodwa ineendawana esilela      kakuhle.                     nangona kumana           impendulo              lokuphendula isihloko,
                                                kuzo ukuba neempawu            -Izimvo ziyahambelana        kubakho izikhewu         ayihambelani           -Impendulo ayihambelani
                                                ezinomtsalane ogqwesileyo      zinomdla.                    kwingcaciso.             nomxholo.              kwaphela nomxholo
                                                wesincoko esinkqenkqeza        -Ilungelelaniswe kakuhle     -Izimvo                  -Izimvo zibonakalisa   kwaye ayifanelekanga.
                                                phambili.                      iyathungelana                ziyanamathelana          ukungahlangani         -Izimvo azingqamananga
                                                -Izimvo zivuthiwe              (inonamathelwano)            ngokwanelisayo kwaye     nokubhidisa.           nomxholo kwaphela
                                                ziqiqisisiwe.                  kuquka intshayelelo, isiqu   ziyaqinisekisa.          -Phantse bungabikho    kwaye sinobubhutyu-
                                                -Izimvo zilungelelaniswe       nesiphelo.                   -Kukho ulungelelwaniso   ubungqina              bhutyu isincoko.
                                                ngobugcisa.                                                 olufumanekayo            bolungelelwaniso
                                                zinothungelwano                                             nothungelwano            nothungelwano.
                                                (zinonamathelwano)                                          kwintshayelelo, isiqu
                                                kuquka intshayelelo, isiqu                                  nesiphelo.
                                                kunye nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                                                                                                                        Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                                                               14                                                                                      DBE/2023
                                                                                  SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

   ULWIMI, ISIMBO                                             14–15                       11–12                         8–9                        5–6                         0–3
   SOKUBHALA                                        -Ithoni, irejista, isimbo    -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo
   NOKUHLELA                                        sokubhala, isigama           sokubhala kunye             sokubhala nesigama          sokubhala nesigama          sokubhala nesigama
   Ithoni, irejista,                                zifaneleke kakhulu           nesigama ziqaqambe          zifanelekile kwinjongo,     azihambelani                azihambelani mpela

                         Inqwanqwa eliphakamileyo
   isimbo sokubhala                                 kwinjongo, abantu            kakhulu kwinjongo, abantu   abantu ekujoliswe kubo      nenjongo, abantu            nenjongo, abantu
                                                    ekujoliswe kubo nakwisimo    ekujoliswe kubo nesimo      nesimo sentlalo.            ekujoliswe kubo             ekujoliswe kubo nesimo
   nesigama
                                                    sentlalo.                    sentlalo.                   -Ulwimi lusetyenziswe       nesimo sentlalo.            sentlalo.
   esifanelene                                      -Ulwimi lusetyenziswe        -Ulwimi luchanekile kwaye   ngokufanelekileyo           -Ulwimi lusetyenziswa       - Ulwimi
   nenjongo/nesimo                                  ngokuzithemba,               ithoni isetyenzisiwe        ukudlulisa umyalezo.        ngendlela                   alunantsingiselo.
   sentlalo.                                        luyachukumisa                ngokufanelekileyo           -Ithoni ifanelekile.        ebuthathaka.                -Ukusetyenziswa
   Uchongo magama,                                  ngokugqwesileyo.             nangokuzinzileyo            -Izixhobo zolwimi           -Ithoni nochongo            kwesigama
   ukusetyenziswa                                   -Ithoni idlwengula umxhelo   kwisincoko siphela.         zisetyenziselwe             magama                      kunqongophele
   kolwimi nemigaqo,                                nenobuciko.                  -Ubukhulu becala akukho     ukuphuhlisa                 azifanelananga              ngokubaxekileyo de
   Iimpawu                                          -Phantse kungabikho          ziphene zegrama nopelo.     nokuphucula umxholo.        nenjongo.                   ungakwazi ukuqonda
   zokubhala, igrama,                               nasinye isiphene segrama     -Sixongxwe kakuhle                                      -Isigama                    okubhaliweyo.
                                                    nopelo.                      kakhulu.                                                sinqongophele
   nopelo.
                                                    -Sixongxwe ngobugcisa                                                                kakhulu.
                                                    obukhulu.
   15 AMANQAKU
                                                                13                          10                            7                          4
                                                    -Ulwimi lugqwesile kwaye     -Ulwimi luyakuthimba        -Ulwimi lusetyenziswe       -Ulwimi lusetyenziswe
                                                    kusetyenziswe izixhobo       kwaye ubukhulu becala       ngokwanelisayo kodwa        ngokungafanelekanga.
                         Inqwanqwa
                                                    zolwimi ezibonakalisa        luchanekile.                kusekho                     -Kuncinci okanye
                                                    ubuciko ngokufanelekileyo.   -Ithoni iqaqambile kwaye    ukungangqinelani apha       akukho

                         elingezantsi
                                                    -Phantse kungabikho          ichanekile.                 naphaya.                    ukohlukahlukana
                                                    nasinye isiphene segrama     -Zimbalwa iziphene          -Ubukhulu becala ithoni     kwezivakalisi.
                                                    nopelo.                      zegrama nopelo.             ifanelekile kodwa           -Isigama
                                                    -Sixongxwe ngobugcisa.       -Sixongxwe kakuhle.         usetyenziso lwezixhobo      sinqongophele
                                                                                                             zolwimi lunqongophele.      ngokugqithisileyo.
   ISAKHIWO                                                     5                            4                            3                          2                         0–1
   Iimpawu zodidi                                   - Iinkcukacha ezikhoyo       -Iinkcukacha zakhiwe        -Iinkcukacha                -Zikho iinkcukacha          -Iinkcukacha
   lwesincoko,                                      zigqwesile.                  ngokulandelelana            ziphuhliswe                 ezisemxholweni.             ezisemxholweni azikho.
   ukuphuhliswa                                     -Isihloko sikhuliswe         nangokuqiqisisiweyo,        ngokusemxholweni.           -Izivakalisi nemihlathi     -Ulwakhiwo lwezivakalisi
   kwemihlathi                                      ngokugqwesileyo.             ziyathungelana.             -Izivakalisi, imihlathi     zineemposiso.               nemihlathi
   nokubunjwa                                       -Izivakalisi, imihlathi      -Ukwakhiwa kwezivakalisi    zakhiwe kakuhle.            -Isincoko                   lunobubhutyubhutyu.
                                                    zakhiwe ngokugqwesileyo.     nemihlathi                  -Isincoko                   sisesemxholweni             -Isincoko siphume
   kwezivakalisi.
                                                                                 kuyahambelana, iindidi      sisesemxholweni.            nangona zisekhona           kwaphela emxholweni.
   5 AMANQAKU                                                                    zezivakalisi                                            iziphene.
                                                                                 zahlukahlukene.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                                                                                                                              Tyhila iphepha

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                                                   15                                                                               DBE/2023
                                                                      SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]

      Imiqathango                  Egqwesileyo                    Esemagqabini                Eyanelisayo                     Eyinxalenye               Engaphumelelanga
                                                                  neqaqambileyo              nefanelekileyo
 UMXHOLO,                              13–15                          10–12                       7–9                              4–6                           0–3
 UCWANGCISO                 -Impendulo igqwesile              -Impendulo isemagqabini     -Impendulo iyanelisa,       -Kubonakala ubunzima            - Impendulo ibonakalisa
 NEFOMATHI                  ngaphezu koko                     - Ibonisa ulwazi olululo    -Ibonisa ukubanolwazi        malunga nolwazi                ukunqongophala kolwazi
                            bekulindelekile.                   ngeempawu zodidi            ngeempawu zodidi            lweempawu zolu didi            ngeempawu zodidi
 -Impendulo nezimvo.        - Lunzulu ulwazi ngeempawu        lomhlathi.                   lomhlathi.                  lwetekisi.                     lomhlathi.
 -Ulungelelwaniso           zohlobo lomhlathi                 -Ubhalo lusemxholweni.      -Ayikho mxholweni           -Kukho ukungqamana              -Intsingiselo ilahlekile
                            obhaliweyo.                       -Uyathungelana umxholo      ngokupheleleyo, kukho       okungephi okusemxholweni        kwaye ayikho mxholweni
 lwezimvo.
                            -Izimvo ziqiqisisiwe zivuthiwe.    Nezimvo zicaciswe          ukuphambuka                 kodwa kukho nokuphambuka        kwaphela.
 nokucwangcisa              -Ubhalo lusemxholweni             kakuhle kakhulu.             okungephi emxholweni.      kubhalo.                        - Ayithungelani kumxholo
 -Injongo, abantu           ncakasana.                                                    -Ubukhulu becala            -Alusoloko lukho uthungelwano   nezimvo.
 ekujoliswe kubo,           -Uyathungelana umxholo            -Iinkcukacha                 uyathungelana              phakathi komxholo nezimvo.      - Zimbalwa kakhulu
 iimpawu/imigaqo            nezimvo.                           zixhasa isihloko.           umxholo nezimvo.           -Zimbalwa iinkcukacha           iinkcukacha ezixhasa
 nesimo sentlalo.           -Impendulo icaciswe nzulu         -Ifomathi ifanelekile       -Ezinye iinkcukacha          ezixhasa isihloko.             isihloko.
                            kwaye zonke iinkcukacha           nangona ineziphene           ziyasixhasa isihloko.      - Isetyenziswe                  - Ayisetyenziswanga
                            ziyasixhasa isihloko.             ezingephi.                  -Ubukhulu becala             ngokungacacanga                imigaqo eyimfuneko
                            -Ifomathi yamkelekile kwaye                                    ifomathi ifanelekile        imigaqo eyimfuneko yefomathi   yefomathi.
                            ichanekile.                                                    kodwa kukho iziphene       yetekisi.
                                                                                           ezingephi.                 - Ityeshelwe Imigaqo
                                                                                                                      engundoqo yefomathi.
 15 AMANQAKU
 ULWIMI, ISIMBO                         9–10                             7–8                        5–6                            3–4                           0–2
 SOKUBHALA                  -Ithoni, irejista, isimbo         -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo       -Ithoni, irejista, isimbo
 NOKUHLELA                  sokubhala, isigama                sokubhala, isigama          sokubhala, isigama          sokubhala, isigama              sokubhala, isigama
 Ithoni, irejista, isimbo   zifaneleke ngokukodwa             zifaneleke kakhulu          zifanelekile kwinjongo,     asifanelekanga ngokupheleleyo   asihambelani nenjongo,
 sokubhala, injongo/        kwinjongo, abantu ekujoliswe      kwinjongo, abantu           abantu ekujoliswe kubo      kwinjongo, abantu ekujoliswe    abantu ekujoliswe kubo
 imeko, abantu              kubo nakwisimo sentlalo.          ekujoliswe kubo kunye       kunye nesimo sentlalo.      kubo kunye nesimo sentlalo.     nesimo sentlalo.
 ekujoliswe kubo nesimo     -Ulwimi lusetyenziswe             nakwisimo sentlalo.         -Kukho iziphene             -Ukusetyenziswa kolwimi         -Izele ziziphene yaye
                            ngokuchanekileyo kwaye            -Ubukhulu becala ulwimi     ezimbalwa zolwimi.          ngokungachanekanga              iyabhidisa.
 sentlalo.
                            lwakhiwe ngokukuko.               lusetyenziswe ngokukuko     -Kukho isigama              kubangela iziphene              -Isigama asihambelani
 Ukusetyenziswa             -Phantse kungabikho nasinye       nangokuchanekileyo          esaneleyo.                  ezibaxekileyo.                  nenjongo.
 kolwimi nemigaqo yalo.     isiphene segrama nopelo.          -Isigama sichaneke          -Iziphene                   -Intsingiselo ilahlekile.       -Intsingiselo ichaphazeleke
 Uchongo magama.                                              kakuhle.                    aziyichaphazeli                                             ngokukodwa.
 Iimpawu zokubhala                                            -Ubukhulu becala akukho     intsingiselo.
 nopelo.                                                      ziphene.

 10 AMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha

## Related documents

- [IsiXhosa HL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2023/80aeedab-965a-48a0-ac68-db4daec7fa72) — isiXhosa HL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — isiXhosa HL · QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/1b5608d9-446e-4235-a304-4d8d16fa6d2b) — isiXhosa HL · QP · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2022](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2022/c4ae73db-43ac-49b3-856c-caebebaa564f) — isiXhosa HL · QP · 2022 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isixhosa/1c1f090b-beed-4c25-897e-ba55d125d634) — isiXhosa HL · Memo · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2019-memo/eeda53e2-d0f9-41b1-9724-3eb966bbd98a) — isiXhosa HL · Memo · 2019 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1/febe0a8c-f958-41d4-a87c-589d34cf4f1a) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
