# isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2025, 16 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025-mg/7d3626eb-631c-40f6-893a-fadbe86c8359
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2025
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 16

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025-mg/7d3626eb-631c-40f6-893a-fadbe86c8359)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2025 · isixhosa. Memorandum, 16 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
         NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                               IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                CANZIBE/SILIMELA 2025

                             ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

                                                                AMANQAKU: 100

                   Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-16.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                               Tyhila iphepha

### Page 2

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3               2                 DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                 SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI

Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe
kwirubrikhi yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo:

•   Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuhlaziya, bokuhlela nobokulungisa
    iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.

•   Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo
    sokubhala nethoni.

•   Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.

•   Izakhi zolwimi zibandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.

•   Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.

•   Ukubunjwa kwezivakalisi.

•   Ukubhalwa kwemihlathi.

•   Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo:
    Intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo.

•   Nangona umviwa ekhuthazwa ukuba abhale inombolo nesihloko sombuzo,
    kuyacetyiswa ukuba othe waphazama akasibhala isihloko enombole
    ngokuchanekileyo anganyityelwa manqaku.

•   Xa umviwa edlulisile kwinani lamagama amiselweyo kwimpendulo yakhe
    makanganyityelwa manqaku kuba irubrikhi sele iziqingqile izohlwayo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 3

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3               3                 DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                 SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA

ICANDELO A: ISINCOKO

Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko ifumaneka kwiphepha le-14 ukuya
kwele-15 lesi sikhokelo sokumakisha.

          IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
              IMIQATHANGO               AMANQAKU
 UMXHOLO NOCWANGCISO                        30
 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         15
 ISAKHIWO                                    5
 AMANQAKU EWONKE                            50

ICANDELO B: IMIHLATHI

Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha le-16 lesi
sikhokelo sokumakisha.

          IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
              IMIQATHANGO               AMANQAKU
 UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI              15
 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         10
 AMANQAKU EWONKE                            25

1.       Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO
         neFOMATHI.

2.       Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
         ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.

         QAPHELA:

         •    Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa. Oku
              kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.

         •    Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.

         •    Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo.

         QAPHELA:

         •    Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo
              sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi.

         •    Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko,
              nokuba iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono okanye
              iindlela asitolika ngayo ummakishi.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 4

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3               4                 DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                 SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

ICANDELO A: ISINCOKO

Kulindeleke ukuba umviwa abhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama
angama-340–390 ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo. Umviwa angabhala naluphi na
udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esixoxayo, esivelela amacala omabini,
esicamngcayo, okanye naziphi na ezidityanisiweyo kwezi ngesihloko asikhethileyo.

IIMPAWU ZESINCOKO

Isincoko esibalisayo:

•   Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
•   Sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
•   Masibonise ulwazi ngesihloko esikhethiweyo.
•   Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
    mazibonakale.
•   Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
    ezingunobangela wezinye, kungenjalo sisebenzise izixhobo ezifana nophuphelo
    okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
•   Sisebenzise amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
•   Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa xa kufuneka njalo.
•   Ulwimi olusetyenzisiweyo malube loludala ifuthe nochukumiseko kofunda isincoko,
    lungekrwada phofu.

Isincoko esichazayo:

•   Sinokusebenzisa ixesha elidlulileyo okanye elangoku.
•   Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo, njalo
•   Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
•   Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
    izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.
•   Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
•   Sivakalisa iimvakalelo zombhali.

Isincoko esicamngcayo:

•   Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
•   Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
•   Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
•   Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana
    nezichazi, imifanekiso – ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana
    nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.)
•   Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 5

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3               5                 DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                 SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

Isincoko esixoxayo:

•   Umviwa uthatha icala ngomba othile.
•   Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma
    ezithile.
•   Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
    lokuvula.
•   Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye
    ukucaphula kumava anawo ayinyani.
•   Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
•   Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.

Kwisincoko esivelela amacala omabini:

•   Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
•   Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
•   Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
•   Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
    luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni kwawo,
    kodwa masilunike olomviwa uluvo xa sivala.
•   Sinokuxoxela okuthile sichasa/sivuma sikwanika ubungqina obuyinyani
    obuxhasayo.
•   Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
•   Masibonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 6

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3               6                 DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                 SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

UMBUZO 1
1.1      Lade lazaliseka ithemba

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:

         •    Singalibali elimalunga nethemba elizaliseka ngenxa yokuzingisa
              ukufumana imfundo/ ukufumana umsebenzi/ ukufumana into ekukudala
              eyinqwenela.
         •    Singangethemba eloyisa imingeni ekuhlangatyezwana nayo endleleni.
         •    Singabonakalisa imvakalelo ngethemba elizalisekileyo.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                                [50]

1.2      Wayeyincutshe ke loo mcuphi

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:

         •   Singangobuncutshe/ngoloyiso lomcuphi owayephanda ityala/amatyala.
         •   Singangeenkumbulo ngobuncutshe bomcuphi.
         •   Singachaza iimpawu zomcuphi owayeyincutshe ekuphandeni amatyala.
         •   Singacamngca/singakhankanya izenzo zobuncutshe kumcuphi.
         •   Singangemingeni/imiqobo abehlangabezana nayo lo mcuphi xa
             ebephanda.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                                [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 7

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3               7                 DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                 SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

1.3      Isiphumo sihambelana nesenzo hayi iminqweno yodwa

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:
         • Singabalisa ngezinto ezenzekileyo ezikhokelela ekuzuzeni impumelelo
           oyisebenzeleyo/ ekufundeni ukuqiqa phambi kokuba wenze iimpazamo
           ezinokubangela ukuba ungaphumeleli.
         • Singaxhasa ngembali/ngenkcaza/ngokucamngca intetho ethi ukuthetha
           asikokwenza.
         • Singangempazamo ayenzileyo ngokulinda iziphumo kungekho nto
           yenziwayo/ukuhlala ngokuthandaza ungenzi nto/ukuthemba imimoya
           engentla ngaphandle kokwenza.
         • Singachaza izenzo ezinxamnye neziphumo azilindelayo.
         • Singabalisa/sichaze/sicamngce ngefuthe lala mazwi mhla waweva
           empilweni yakhe.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                                [50]

1.4      Wandipheka endophula

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:

         •   Singalibali    lemini enye/leemini  eziliqela/isiganeko/iziganeko/imeko
             awayekuyo yokungxixhwa ngemibuzo.
         •   Singalibali elingempathombi/ubunzima/lokukhula nzima/lokufunda nzima
             enesiphumo esihle/esimnandi.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                                [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 8

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3               8                 DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                 SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

1.5      Akukho lula ukukhetha phakathi kwabazali

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:

         •   Singangempixano abanayo umntu ekufuneka ekhethile phakathi
             kwabazali.
         •   Singangemeko apho kufuneka umntwana ekhethe ukuhamba okanye
             ukuhlala nomnye kubazali kwimeko enyanzela oko.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                                [50]

1.6      Bafana twatse ngezenzo, makangazithetheleli

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:

         •    Singangothelekiso phakathi komntu ozibona engcono kunomnye/otyhola
              omnye umntu ngezenzo zakhe abe engaziboni ukuba nezakhe
              zikwanjalo.
         •    Singachaza/sicamngca ngokukhankanya izenzo abafana ngazo okanye
              azithethelela kuzo.
         •    Singangokulunga/nokungalungi kokungazazi komntu.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                                [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 9

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3               9                 DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                 SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

1.7      Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:

         •    Singalibali    elingesipho/inkcaza   engesipho/ucamngco    ngesipho
              esifunyenweyo/ekunikezelwe ngaso.
         •    Singabalula imvakalelo emva kokufumana isipho.
         •    Singayingxoxo       engokuxabiseka/ukungaxabiseki   kwesipho/iingxaki
              ezidalwa zizipho.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                                [50]

1.8      Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:

         •    Singalibali/singayinkcaza/singacamngca          ngesiganeko/imeko
              engembalela.
         •    Singakhankanya unobangela wembalela, iziphumo nezisombululo
              zembalela.
         •    Singangeengxaki zamafama/zendalo negalelo likarhulumente kwiimeko
              zembalela.
         •    Singangobungozi bokuhamba wedwa.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                                [50]

                                                             AMANQAKU ECANDELO A:               50

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 10

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              10                 DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                 SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

ICANDELO B: IMIHLATHI

UMBUZO 2

Kulindeleke ukuba umviwa abhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo. Ubude
beempendulo nganye mabubeli-100-120 amagama umxholo kuphela. Ulwimi, irejista,
isimbo sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo yobhalo.

2.1      ILETA YOBUHLOBO

         Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]

         •   Idilesi inye kuphela iqalwe kwisiqingatha sephepha ime, ingaxwesi.
         •   Igama lesitalato, ilokishi nedolophu zibhalwe ngokupheleleyo.
             (azisetyenziswa izifinyezi).
         •   Umhla, inyanga nonyaka ebhalwe ngawo mawubhalwe ngasezantsi
             kwedilesi. (inyanga mayibhalwe ngokwamagama ingengawo amanani
             umzekelo 30 Juni 2025)
         •   Mayishiye umgca emva kwesibuliso.
         •   Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo.
         •   Isakhiwo siquka intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         •   Umhlathi wokuqala unike intsusa nezizathu zokubhala.
         •   Umhlathi olandelayo ukhulise umxholo.
         •   Umhlathi wokugqibela unamazwi okuqukumbela.
         •   Umxholo ubemalunga nokucela indawo yokuhlala ngethuba ebefuna
             umsebenzi kwidolophu ahlala kuyo.
         •   Isiphelo sibeseseleta yobuhlobo size silandelwe ligama kuphela lalowo
             ubhalayo.

         Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

         •   Sebenzisa     ulwimi   olungekho    sesikweni    nolucelayo/olucengayo/
             olunezithembiso noluqhutywa ziimvakalelo.
         •   Izimelabizo ezibonisa ubuhlobo zingasetyenziswa.
         •   Ixesha malihambelane nodidi lomhlathi.
         •   Izikhuzo noburharha zingasetyenziswa.                                              [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 11

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              11                 DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                 SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

2.2      INTETHO ESESIKWENI
         Ifomathi, ucwangciso nomxholo: [15]

         •    Mayibe nesihloko aza kuthetha phantsi kwaso.
         •    Mayahlulwe ibenentshayelelo, isiqu nesiphelo.
         •    Intshayelelo mayithengise iingcamango (yokukhuthaza nokomeleza
              abafundi bebanga le-12 abaza kuhlalela iimviwo.) kwabaza
              kuyiphulaphula.
         •    Mayitsale umdla wabaphulaphuli (Umviwa angenza ibalana/umzekeliso/
              umzekelo ozalana nentetho le aza kuyenza).
         •    Mayikhankanye iingongoma aza kucangcatha kuzo. (Mazibe zezisukela
              kwisihloko sentetho/kwingcamango ephambili yentetho).
         •    Mayinxibelelane/inxulumane nabaphulaphuleyo (unokuthetha ngamava/
              ngemeko/ngesimo esaziwa ngumntu wonke, kwabo baphulaphuleyo).
         •    Isiqu    sentetho    siquka    iingongoma     eziphambili   zomyalezo
              ebezikhankanyiwe xa bekusenziwa intshayelelo.
         •    Mayigxininise ngokumana iphindaphinda ingongoma ebalulekileyo
              phambi kokuba igqithele kwelandelayo aza kuthetha ngayo umviwa.
         •    Kunokusetyenziswa      amabalana     ahlekisayo    amafutshane/iintetho
              ezihlekisayo ukugxininisa oko kuthethwayo ngendlela egcina abantu
              benomdla.
         •    Isiphelo masishwankathele iingongoma eziphambili ezibubethelela ukuze
              abaphulaphuli bahlale bezikhumbula.
         •    Mayibe nophawu olubonisa ukuba iyaphela/ifikelela esiphelweni.
              Umzekelo amagama anjengo-'elokugqiba'/'ndivala ngelithi'

         Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

         •    Irejista indilisekile kuba yenzelwa abantu abangasondelanga kulo
              uyinikezelayo ngoko ke nesigama sibonise undilliseko.
         •    Kwakhona, irejista, ithoni nesigama sihambelana nendawo intetho
              eyenziwa kuyo kunye nodidi lwabantu eyenzelwa bona/abaphulaphuleyo.               [25]
2.3      I-OBHITSHUWARI
         Ifomathi, ucwangciso nomxholo: [15]
          • Makwenziwe amagqabantshintshi obomi bepolisa elingasekhoyo
            ebelizinikele emsebenzini walo wekomiti yeForam yokugcina ucwangco.
          • Mayibhalwe ngohlobo lomhlathi, ibenesihloko esingalowo ingaye.
          • Umhlathi wokuqala mawazise ngokufa, unike iinkcukacha malunga:
            negama lomfi, ubudala/ukuzalwa nezinye iinkcukacha ezihambelana
            nombuzo.
         • Umhlathi olandelayo: uncoma/uhlomle ngegalelo likamfi, iimpembelelo
            zakhe, ezisenokuxhaswa ngobungqina/amabalana okuzinikela kwakhe
            ngokuhambelana nombuzo.
         • Umhlathi wesithathu udlulisa amazwi ovelwano kwabalahlekelweyo
            ngokuhambelana nombuzo
         • Umhlathi wesine. usenokumema abantu kwimini yomngcwabo/yomhla
            wesikhumbuzo. Uqinisekisa ukubheka phambili ngokwezinto abezizo umfi.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 12

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              12                 DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                 SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

         Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]

         •    Ithoni nerejista esesikweni ukuya kwengekho sikweni.
         •    Kuthethwa kwixesha langoku ze kusetyenziswe elidlulileyo/eladlulayo xa
              kubhekiswa kwisiganeko esithile.
         •    Kusetyenziswa       ulwimi    luchukumisayo/olunondiliseko/oluhloniphayo
              noluncomayo.                                                                      [25]

2.4      ILETA EYA KUMHLELI
         Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]

         •   Mayibeneedilesi ezimbini zibhalwe kwicala lasekhohlo zombini, eyombhali
             weleta ilandelwe yeyomhleli. (Ifomathi eyahlukileyo iya kwamkeleka.)
         •   Igama lesitalato, ilokishi nedolophu mazibhalwe ngokupheleleyo.
             (Azisetyenziswa izifinyezi).
         •   Mayilandelise ngomcimbi ngokuhambelana nombuzo.
         •   Kwisibuliso–akunyanzelekanga ukuba umhleli abizwe ngegama.
             Kwamkelekile ukusebenzisa enye kwezi; Mhlekazi/Nkosazana/Nkosikazi.
         •   Isakhiwo masiquke intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umcimbi ukrwelelwa
             umgca ngaphantsi xa ubhalwe ngoonobumba abancinane, shiya umgca.
         •   Umxholo mawube ngendlela exazalala ekulahlwa ngayo inkunkuma
             kwiindawo ezingafanelekanga.
         •   Umhlathi olandelayo ukhulise umxholo.
         •   Mayiqukumbele ngeengcebiso kwiingxaki.
         •   Mayibenesiphelo esiseseleta esesikweni size silandelwe yifani
             noonobumba-magama bombhali.
         •   Mazingasetyenziswa izingxi kwidilesi, isibuliso nesiphelo.

         Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

         •   Ithoni nerejista isesikweni.
         •   Ulwimi malube lolusesikweni, luvakale, lusulungeke.
         •   Ubhalo maluvakale, luyondelelane, lucace lubesemxholweni.                          [25]

2.5      IRIVYU

         Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
         • Mayibe/mawubenesihloko, umbhali/umdidiyeli/umhleli.
         • Makuvakale ukuba uthetha ngefilim/umdlalo weqonga awubukeleyo
             umviwa.
         • Mayiveze imixholo nemiyalezo ephambili.
         • Mayivakalise izimvo neemvakalelo zomviwa ngefilim/ngomdlalo weqonga.
         • Mayibhalwe ngokucacileyo, ingqale ukuze inike isigxekoncomo ngefilim/
             ngomdlalo     weqonga   awubukeleyo.     (Izilungiso   ezifunekayo/
             ezingafunekiyo

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 13

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              13                 DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                 SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

         •  Mayibalule abantu enokwenza umahluko kubo xa benokuyi/kuwubukela
            nezizathu zoko.
         • Kuvumelekile ukucaphula kubuthumbu imizekelo yezona zinto zifuna
            ukuthathelwa ingqalelo.
         • Kwisiphelo makuvele iingcebiso nezindululo ezimalunga nezilungiso
            ezifunekayo nezingafunekiyo ngokweenjongo zemfundo.
         Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]
         • Makusetyenziswe ulwimi nethoni yogxekoncomo.
         • Makusetyenziswe isigama sokuchaza esizoba imeko/oko kuthethwa
            ngako kucace.
         • Makusetyenziswe ulwimi olusesikweni.
         • Makusetyenziswe       amagama        namabinzana        abhekise kwimeko
            (enjengobugcisa) izindululo, izalathisi nezihlomelelo.
         • Kubhalwe ngezivakalisi ezipheleleyo neziziindidi ezahlukileyo.                       [25]
2.6      INQAKU LEPHEPHANDABA
         Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
         •    Malibenesihloko esazisa umcimbi, size siphawule ngeempawu zocaphulo.
         •    Igama lephephandaba nomhla, igama lombhali livele, indawo, ixesha
              lendibano/lokhuphiswano.
         •    Umhlathi wokuqala uphuhlise oko kukwisihloko nesimalunga nokugweba
              kukhuphiswano lokubhala iijenre ezahlukileyo.
         •    Umhlathi wesibini uveza intsusa yendibano/yokhuphiswano.
         •    Eminye elandelayo itshawuze ngezakhono zokubhalwa nokunikezelwa
              kweejenre ezahlukileyo.
         •    Imihlathi yenqaku ilandelelaniswe ngokukuko.
         •    Umongo mawubengeejenre ezahlukileyo eziquka amabali amafutshane,
              isihobe, inoveli nedrama.
         •    Malivakalise izimvo neemvakalelo zomviwa ngokhetho lwemixholo,
              ukukhula kwetalente nobuchule bokusebenzisa ulwimi kwezi jenre.
         Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]
         •    Kubhalwa ngezivakalisi ezipheleleyo.
         •    Makusetyenziswe isigama sokuchaza esizoba/esidala umfanekiso/
              imeko/oko kuthethwa ngako kucace.
         •    Makusetyenziswe      amagama        namabinzana        abhekise kwimeko
              (enjengobugcisa) izindululo, izalathisi nezihlomelelo.                            [25]

                                                             AMANQAKU ECANDELO B:               50
                                                                AMANQAKU EWONKE:                100

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 14

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                                                           14                                                          DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                                                                 SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU
o    Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, Icandelo A)
o    Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlula-hlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o    Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlula-hlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa
     eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o    Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi.

   Imiqathango                                     Egqwesileyo                  Esemagqabini                 Eyanelisayo             Eyinxalenye            Engaphumelelanga
                                                                                neqaqambileyo               nefanelekileyo
UMXHOLO                                                28–30                        22–24                       16–18                    10–12                      4–6
NOCWANGCISO                                  -Impendulo igqwesile/          -Impendulo ixongxwe          -Impendulo iyanelisa.    -Impendulo               -Impendulo ayihambelani
                                             inomtsalane, ngaphezu          ngobugcisa.                  -Izimvo ziyathungelana   ayinaluthungelwano       nomxholo kwaphela.
                                             koko bekulindelekile.          -Izimvo zihambelana          noko ziyaqinisekisa      Lungqinelanayo.          -Izimvo ziyabhidisa

                      Inqwanqwa
(Impendulo
nezimvo)                                     -Izimvo eziqiqisisiweyo,       gingci nomxholo kwaye        ngokusemxholweni.        -Izimvo azicacanga        kwaye azingqamananga
Uyondelelwaniso                              ezixhokonxa iingcinga          zinomdla zinobungqina        -Ilungelelanisiwe noko   kwaye ayizizo             kwaphela nomxholo.
                                             nezivuthiweyo.                 bokuvuthwa.                  kwaye iyathungelana      ezomfundi.               -Azicacanga kwaye

                    eliphakamileyo
lwezimvo
                                             -Impendulo elungelelaniswe     -Ilungelelaniswe kakuhle     kuquka intshayelelo,     -Buncinci ubungqina      ziphindaphindiwe.
ngokucwangcisa                               kakuhle ngokugqwesileyo        kakhulu kwaye                isiqu ukuqukumbela/      bolungelelwaniso         -Azilungelelaniswanga
Ukuqonda injongo,                            enothungelwano                 iyathungelana                nesiphelo.               nothungelwano            kwaye azithungelani.
abantu ekujoliswe                            (enonamathelwano)              (inonamathelwano)                                     lweengcamango.
kubo kunye nesimo                            ukuquka intshayelelo, isiqu,   kuquka intshayelelo, isiqu
sentlalo.                                    ukuqukumbela/nesiphelo.        ukuqukumbela/nesiphelo.
                                                       25–27                          19–21                      13–15                    7–9                       0–3
                                             -Impendulo egqwesileyo         -Impendulo ixongxwe          -Impendulo eyanelisayo   -Ubukhulu becala         -Akukho linge
                                             kodwa ineendawana esilela      kakuhle.                     nangona kumana           impendulo                lokuphendula isihloko.

                    Inqwanqwa elingezantsi
                                             kuzo ukuba neempawu            -Izimvo ziyahambelana        kubakho izikhewu         ayihambelani             -Ayihambelani kwaphela
                                             ezinomtsalane ogqwesileyo      zinomdla.                    kwingcaciso.             nomxholo.                nomxholo kwaye
                                             wesincoko esinkqenkqeza        -Ilungelelaniswe kakuhle     -Izimvo                  -Izimvo zibonakalisa     ayifanelekanga.
                                             phambili.                      iyathungelana                ziyanamathelana          ukungahlangani           -Ayingqamananga
                                             -Izimvo ezivuthiweyo           (inonamathelwano)            ngokwanelisayo kwaye     nokubhidisa.             nomxholo kwaphela
                                             neziqiqisisiweyo.              kuquka intshayelelo, isiqu   ziyaqinisekisa.          -Phantse bungabikho      kwaye inobubhutyu-
                                             -Izimvo zilungelelaniswe       nesiphelo.                   -Kukho ulungelelwaniso   ubungqina                bhutyu.
                                             ngobugcisa.                                                 olufumanekayo            bolungelelwaniso
                                             zinothungelwano                                             nothungelwano            nothungelwano.
                                             (zinonamathelwano)                                          kwintshayelelo, isiqu
                                             kuquka intshayelelo, isiqu                                  nesiphelo.
30 AMANQAKU                                  kunye nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                      Tyhila iphepha

### Page 15

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                                                              15                                                             DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                                                                    SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

   ULWIMI, ISIMBO                                              14–15                        11–12                         8–9                        5–6                         0–3
   SOKUBHALA                                         -Ithoni, irejista, isimbo     -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ulwimi alunantsingiselo.
   NOKUHLELA                                         sokubhala, isigama            sokubhala kunye             sokubhala nesigama          sokubhala nesigama          -Ithoni, irejista, isimbo
   Ithoni, irejista,                                 zifaneleke kakhulu            nesigama ziqaqambe          zifanelekile kwinjongo,     azihambelani                sokubhala nesigama
                                                     kwinjongo, abantu             kakhulu kwinjongo, abantu   abantu ekujoliswe kubo      nenjongo, abantu            azihambelani mpela

                          Inqwanqwa eliphakamileyo
   isimbo sokubhala
                                                     ekujoliswe kubo nakwisimo     ekujoliswe kubo nesimo      nesimo sentlalo.            ekujoliswe kubo             nenjongo, abantu
   nesigama
                                                     sentlalo.                     sentlalo.                   -Ulwimi lusetyenziswe       nesimo sentlalo.            ekujoliswe kubo nesimo
   esifanelene                                       -Ulwimi lusetyenziswe         -Ulwimi luchanekile kwaye   ngokufanelekileyo           -Ulwimi lusetyenziswa       sentlalo.
   nenjongo/nesimo                                   ngokuzithemba,                ithoni isetyenzisiwe        ukudlulisa umyalezo.        ngendlela                   -Ukusetyenziswa
   sentlalo.                                         luyachukumisa                 ngokufanelekileyo           -Ithoni ifanelekile.        ebuthathaka.                kwesigama
   Uchongo magama,                                   ngokugqwesileyo.              nangokuzinzileyo            -Izixhobo zolwimi           -Ithoni nochongo            kunqongophele
   ukusetyenziswa                                    -Ithoni edlwengula umxhelo    kwisincoko siphela.         zisetyenzisiwe              magama                      ngokubaxekileyo de
   kolwimi nemigaqo,                                 nenobuciko.                   -Ubukhulu becala akukho     ukuphuhlisa                 azifanelekanga.             ungakwazi ukuqonda
   Iimpawu                                           -Phantse kungabikho           ziphene kwigrama nopelo.    nokuphucula umxholo.        -Isigama                    okubhaliweyo.
   zokubhala, igrama,                                nasinye isiphene segrama      -Sixongxwe kakuhle                                      sinqongophele
                                                     nopelo.                       kakhulu.                                                kakhulu.
   nopelo.
                                                     -Sixongxwe ngobugcisa
                                                     obukhulu.
                                                                 13                           10                            7                          4
                                                     -Ulwimi lugqwesile kwaye      -Ulwimi luyakuthimba        -Ukusetyenziswa             -Ukusetyenziswa
                                                     kusetyenziswe izixhobo        kwaye ubukhulu becala       kolwimi ngokwanelisayo      kolwimi
                         Inqwanqwa
                                                     zolwimi ezibonakalisa         luchanekile.                kodwa kusekho               ngokungafanelekanga.
                                                     ubuciko ngokufanelekileyo.    -Ithoni iqaqambile kwaye    ukungangqinelani apha       -Kuncinci okanye
                         elingezantsi
                                                     -Phantse kungabikho           ichanekile.                 naphaya.                    akukho ukohluka –
                                                     nasinye isiphene segrama      -Zimbalwa iziphene          -Ubukhulu becala ithoni     hlukana kwezivakalisi.
                                                     nopelo.                       zegrama nopelo.             ifanelekile kodwa           -Isigama
   15 AMANQAKU                                       -Sixongxwe ngobugcisa.        -Sixongxwe kakuhle.         usetyenziso zixhobo         sinqongophele
                                                                                                               zolwimi lunqongophele.      ngokugqithisileyo.
   ISAKHIWO                                                      5                             4                            3                          2                         0–1
   Iimpawu zodidi                                    -Isihloko sikhuliswe          -Iinkcukacha zakhiwe        -Ukuphuhliswa               -Kukho amanqaku             -Amanqaku
   lwesincoko,                                       ngokugqwesileyo.              ngokulandelelana            kweenkcukacha               asemxholweni.               asemxholweni awakho.
   ukuphuhliswa                                      -Iinkcukacha ezigqwesileyo.   nangokuqiqisisiweyo.        ngokusemxholweni.           -Izivakalisi nemihlathi     -Ulwakhiwo lwezivakalisi
   kwemihlathi                                       -Izivakalisi, imihlathi       -Ziyathungelana.            -Izivakalisi, imihlathi     zineemposiso.               nemihlathi
   nokubunjwa                                        zakhiwe ngokugqwesileyo.      -Ukwakhiwa kwezivakalisi    zakhiwe kakuhle.            -Isincoko                   lunobubhutyubhutyu.
                                                                                   nemihlathi                  -Isincoko                   sisemxholweni               -Isincoko siphume
   kwezivakalisi.
                                                                                   kuyahambelana,              sisemxholweni.              nangona zisekhona           kwaphela emxholweni.
   5 AMANQAKU                                                                      kwahluka-hlukene.                                       iziphene.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                               Tyhila iphepha

### Page 16

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                                             16                                                            DBE/Canzibe/Silimela 2025
                                                                   SC/NSC – Isikhokelo sokumakisha

ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]

        Imiqathango                    Egqwesileyo                   Esemagqabini                Eyanelisayo                       Eyinxalenye                     Engaphumelelanga
                                                                     neqaqambileyo              nefanelekileyo
 UMXHOLO,                                  13–15                         10–12                       7–9                                 4–6                                0–3
 UCWANGCISO                    -Impendulo egqwesileyo            -Impendulo esemagqabini     -Impendulo eyanelisayo      -Impendulo inokuhambelana              -Impendulo ebonakalisa
 NEFOMATHI                     ngaphezu koko                      ebonisa ulwazi olululo      ebonisa ulwazi             okungephi nombuzo                      ukunqongophala kolwazi
                               bekulindelekile.                   ngeempawu zodidi            ngeempawu zodidi           Ikwabonakalisa ubunzima                ngeempawu zodidi lomhlathi.
 -Impendulo nezimvo.           -Izimvo ziqiqisisiwe zivuthiwe.   lomhlathi.                   lomhlathi.                 malunga nolwazi                        -Intsingiselo ilahlekile kwaye
 -Ulungelelwaniso lwezimvo.    -Ulwazi lunzulu ngeempawu         Izimvo ziqiqisisiwe.        Izimvo ziyanelisa.           lweempawu zolu didi                   awukho mxholweni
                               zohlobo lomhlathi obhaliweyo.     -Ubhalo lusemxholweni.      -Ayikho mxholweni            lwetekisi.                            kwaphela.
 nokucwangcisa
                               -Ubhalo lusemxholweni             - Ukuthungelana             ngokupheleleyo.             -Kukho ukungqamana okungephi           -Ayithungelani kumxholo
 -Injongo, abantu ekujoliswe   ncakasana.                        komxholo nezimvo,           -Kukho ukuphambuka          okusemxholweni kodwa kukho             nezimvo.
 kubo, iimpawu/imigaqo         -Ukuthungelana komxholo           kubonakala kucace            okungephi emxholweni.      ukuphambuka kubhalo.                   -Zimbalwa kakhulu
 nesimo sentlalo.              nezimvo.                          kakuhle kakhulu.            -Ubukhulu becala            -Akusoloko kukho uthungelwano          iinkcukacha ezixhasa
                               -Icaciswe nzulu kwaye zonke       -Iinkcukacha                 uyathungelana              phakathi komxholo nezimvo.             isihloko.
                               iinkcukacha ziyasixhasa           zisixhasa ngokuqiqiweyo      umxholo nezimvo.           -Zimbalwa iinkcukacha                  -Ayisetyenziswanga imigaqo
                               isihloko.                         isihloko.                   -Ubukhulu becala             ezixhasa isihloko.                    eyimfuneko yefomathi.
                               -Ifomathi yamkelekile kwaye       - Ubukhulu becala           iinkcukacha                 -Imigaqo eyimfuneko
                               ichanekile.                       Ifomathi ifanelekile         ziyasixhasa isihloko.       yefomathi isetyenziswe
                                                                  ineziphene ezingephi.      - ifomathi ifanelekile       ngokungacacanga.
                                                                                              kodwa kukho iziphene       -Imigaqo engundoqo
                                                                                              ezingephi.                  yefomathi yetekisi
 15 AMANQAKU                                                                                                              ityeshelwe.
 ULWIMI, ISIMBO                             9–10                           7–8                         5–6                               3–4                                0–2
 SOKUBHALA                     -Ithoni, irejista, isimbo         -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo sokubhala,   -Ithoni, irejista, isimbo
 NOKUHLELA                     sokubhala, isigama zifaneleke     sokubhala, isigama          sokubhala, isigama          isigama asifanelekanga                 sokubhala, isigama
 Ithoni, irejista, isimbo      ngokukodwa kwinjongo,             zifaneleke kakhulu          zifanelekile kwinjongo,     ngokupheleleyo kwinjongo,              asihambelani nenjongo,
 sokubhala, injongo/ imeko,    abantu ekujoliswe kubo            kwinjongo, abantu           abantu ekujoliswe kubo      abantu ekujoliswe kubo kunye           abantu ekujoliswe kubo
 abantu ekujoliswe kubo        nakwisimo sentlalo.               ekujoliswe kubo kunye       kunye nesimo sentlalo.      nesimo sentlalo.                       nesimo sentlalo.
 nesimo sentlalo.              -Ulwimi lusetyenziswe             nakwisimo sentlalo.         -Kukho iziphene             -Ukusetyenziswa kolwimi                -Izele ziziphene yaye
                               ngokuchanekileyo kwaye            -Ubukhulu becala ulwimi     ezimbalwa zolwimi.          ngokungachanekanga kubangela           iyabhidisa.
 Ukusetyenziswa kolwimi
                               lwakhiwe ngokukuko.               lusetyenziswe ngokukuko     -kukho isigama              iziphene ezibaxekileyo.                -Isigama asihambelani
 nemigaqo yalo.                -Phantse kungabikho nasinye       nangokuchanekileyo          esaneleyo.                  -Intsingiselo ilahlekile.              nenjongo.
 Uchongo magama.               isiphene segrama nopelo.          -Isigama sichaneke          -Iziphene                                                          -Intsingiselo ichaphazeleke
 Iimpawu zokubhala nopelo.                                       kakuhle.                    aziyichaphazeli                                                    ngokukodwa.
                                                                 -Ubukhulu becala akukho     intsingiselo.
 10 AMANQAKU                                                     ziphene.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — isiXhosa HL · QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — isiXhosa HL · QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/1b5608d9-446e-4235-a304-4d8d16fa6d2b) — isiXhosa HL · QP · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2023/aa611c2a-3d04-4aad-bb12-6fcd7d622d24) — isiXhosa HL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2022](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2022/c4ae73db-43ac-49b3-856c-caebebaa564f) — isiXhosa HL · QP · 2022 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2019-memo/eeda53e2-d0f9-41b1-9724-3eb966bbd98a) — isiXhosa HL · Memo · 2019 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1/febe0a8c-f958-41d4-a87c-589d34cf4f1a) — Errata · 2024 · isiXhosa
- [isiXHOSA HL P2 GR12 QP SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-gr12-qp-sept2024/91ca1290-e998-4918-b260-e3caf8763ae3) — QP · 2024 · isiXhosa
- [isiXHOSA HL P3 QP GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-qp-gr12-sept-2024/bbcf969e-c0c4-47df-83d6-6dd993020a2d) — QP · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
