# isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2025, 15 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-memo-gr12-sept-2025-watermark/fba1d302-d085-47cd-bee2-513282cac780
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2025
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 15

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-memo-gr12-sept-2025-watermark/fba1d302-d085-47cd-bee2-513282cac780)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2025 · isixhosa. Memorandum, 15 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                        SENIOR CERTIFICATE

                              IBANGA 12

                          SEPTEMBA 2025

        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3
            ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU:   100

                  Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-15.

### Page 2

2                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3              (EC/SEPTEMBA 2025)

IMIYALELO YOKUMAKISHA

Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, mayithathelwe ingqalelo le miba ilandelayo,
eminye yayo icatshulwe kwirubrikhi yokuhlola:

• Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuyila, bokuhlaziya, bokuhlela
  nobokulungisa iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.
• Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo kwakunye nerejista, isimbo
  sokubhala nethoni, ingakumbi kwiCANDELO B.
• Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.
• Izakhi zolwimi kubandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.
• Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.
• Ukubunjwa kwezivakalisi.
• Ukubhalwa kwemihlathi.
• Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo: intshayelelo,
  ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2025)              ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                         3

IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA

ICANDELO A: ISINCOKO

Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko efumaneka kwiphepha le-13
nele-14 lesi sikhokelo sokumakisha.

IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO

                IMIQATHANGO                                AMANQAKU
UMXHOLO NOCWANGCISO                                           30
ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA                            15
ISAKHIWO                                                       5
AMANQAKU EWONKE                                               50

1.     Funda isincoko sonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO noCWANGCISO.

2.     Funda isincoko kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
       ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.

3.     Funda isincoko kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo leSAKHIWO.

       ICANDELO B: IMIHLATHI

       Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha
       le-15 lesi sikhokelo sokumakisha.

       IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
       IMIQATHANGO                                         AMANQAKU
       UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI                          15
       ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA                     10
       AMANQAKU EWONKE                                        25

1.     Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO
       neFOMATHI.

2.     Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
       ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.

       QAPHELA:

       • Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa. Oku
         kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.
       • Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.
       • Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo.
       • Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo
         sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi.
       • Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko, nokuba
         iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono okanye iindlela
         asitolika ngayo ummakishi.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 4

4                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                 (EC/SEPTEMBA 2025)

ICANDELO A: IZINCOKO

Kulindeleke ukuba abaviwa babhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama
angama-340–390 ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo. Abaviwa bangabhala
nangaluphi na udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esicamngcayo,
esixoxayo, esivelela amacala omabini, okanye naziphina ezidityanisiweyo kwezi.
Isincoko esibalisayo:
•   Makasebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
•   Sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
•   Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
•   Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
    mazibonakale.
•   Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
    ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana
    nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
•   Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
•   Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
•   Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda
    isincoko, lungekrwada phofu.
Isincoko esichazayo:
• Sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
• Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.
• Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
• Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
  izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.
• Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
• Sivakalisa iimvakalelo zombhali.
Isincoko esicamngcayo:
• Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
• Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
• Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
• Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza
  ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana
  nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.)
• Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.
Isincoko esixoxayo:
•    Umviwa uthatha icala ngomba othile.
•    Uthotho lweengxoxo oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma
     ezithile.
•    Ukubethelela isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
     lokuvula.
•    Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani
     okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani.
•    Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
•    Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2025)              ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                      5

Isincoko esivelela amacala omabini:

• Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
• Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
• Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
• Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
  luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
  makalunike olwakhe uluvo xa evala.
• Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani
  obuxhasayo.
• Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
• Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 6

6                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3             (EC/SEPTEMBA 2025)

UMBUZO 1

1.1   Ndisothuka nanamhlanje oku ndisakulucinga olo suku

      Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
      elinye.
      Isincoko masicwangiswe ngokokuko.
      Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
      iintsingiselo zeempendulo.
      Imo efanelekileyo: intshayelelo,isiqu nesiphelo.

      Umxholo:

      • Ingaba libali lemini/lesiganeko/lemeko engobumnandi bolo suku.
      • Angabalisa /achaze/ uhlobo lwesiganeko esenzekayo nesenza othuke
        akulicinga olo suku.
      • Angabalisa ngefuthe elathi layenza empilweni yakhe.
      • Angabhala neziphumo zobo bumnandi.

      [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkeleka.]

      Ulwimi:

      Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala,uhlobo lomhlathi oluhambelana
      nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
      sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                       [50]

1.2   Amava endinawo angabutshintsha ubomi bomnye umntu

      Isincoko singabalisa /chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxela icala
      elinye.
      Isincoko masicwangciswe ngokokuko.
      Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/
      azixube iintsingiselo zeempendulo.
      Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu, nesiphelo.

      Umxholo:

      • Ingalibali lamava emini enye okanye iimini
        ezahlukeneyo/lesiganeko/leziganeko/ lemeko/ leemeko/ ezamehlelayo.
      • Umviwa angachaza zintoni ezabehlelayo nathi akuzicinga abone ukuba
        zingamnceda omnye umntu angabi sangena engxakini
      • Amava omviwa angenza ubomi bomntu butshintshe/buphumelele bube
        kwelinye inqanaba.

      [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkeleka.]

      Ulwimi:

      Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
      nesincoko esikhethiweyo/ isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
      sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                       [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2025)              ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                            7

1.3    Ukungazithembi kuyayibulala impumelelo yekamva lakho

       Isincoko singabalisa/chaza/camngca singaxoxela icala elinye/singaxoxela
       amacala omabini/.
       Isincoko masicwangiswe ngokokuko.
       Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/
       azixube iintsingiselo zeempendulo.
       Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu, nesiphelo.

       Umxholo:

       • Ingalibali lemini enye okanye iimini ezahlukeneyo/lesiganeko/leziganeko/
         lemeko/ leemeko eziveza ifuthe elibi lokungazithembi nelithi lichaphazele
         impumelelo yamntu.
       • Bangachaza baveze izenzo ezibonakalisa ukungazithembi kunefuthe
         kwimpumelelo yabo.
       • Bangeza neengcebiso ngendlela yokulwa ukungazithembi okuye
         kuchaphazele impumelelo yabo.

       [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkeleka.]

       Ulwimi:

       Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
       oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
       isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.              [50]

1.4    Isiqhelo siyayoyisa ingqondo

       Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxela icala
       elinye.
       Isincoko masicwangciswe ngokokuko.
       Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/
       azixube iintsingiselo zeempendulo.
       Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo

       Umxholo:

       • Ingalibali lemini enye/isiganeko/imeko ebonisa umntu esenza izinto
         ngokwesiqhelo kanti isiphumo ayizukuba sesi ebesilindele/aqhele
         ukusifumana.
       • Angabhala ebonisa ukuba umntu akasoloko ephumelela ngendlela
         ebeyilindele/kwenzeke ngendlela aqhele ukwenza ngayo.
       • Angaveza okanye axele izinto ezenziwa ngumntu/ngabantu ngokuqhela
         kanti zingabi naso isiphumo adla ngokusifumana.
       • Angalumkisa abantu ngobungozi bokwenza izinto ngesiqhelo.

       [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkeleka.]

       Ulwimi:

       Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi luhambelana
       nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
       sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                       [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 8

8                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3               (EC/SEPTEMBA 2025)

 1.5    Ukulunga nokungalungi kwetekhnoloji kubomi bethu

        Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela icala elinye/xoxela amacala
        omabini.
        Isincoko masicwangciswe ngokokuko.
        Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo efihlakeleyo/yentsusa/
        azixube iintsingiselo zeempendulo.
        Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
        Umxholo:
        • Ingalibali lemini enye/isiganeko/imeko engendima edlalwa yintlonipho
          kwimpumelelo yabafundi.
        • Bangabalisa/baveze iimbono zabo ngabafundi abahloniphayo kunye
          nempumelelo yabo.
        • Bangaveza uncedo olwenziwa yintlonipho kwimpumelelo yabafundi
        • Bangakhuthaza okanye bacebise ngokubaluleka kwentlonipho
          kubafundi ukuze baphumelele.
        [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkeleka.]
        Ulwimi:
        Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
        oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
        isakhiwo sesivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.             [50]
 1.6    Ingomso lomntu alixhomekekanga kunamhlanje wakhe

        Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela icala elinye/xoxela amacala
        amabini.
        Isincoko masicwangciswe ngokokuko.
        Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efuhlakeleyo/
        azixube iintsingiselo zeempendulo.
        Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
        Umxholo:
        • Umviwa angabhala ngamava akhe ngendlela aphila ngayo ngoku
          neminqweno yengomso lakhe.
        • Ungangeemeko zabantu eziveza ubomi babo buqale ngentlupheko/
          ngentsokolo baze babutshintshe bube ngcono/bube bubomi
          obungcono.
        • Bangalumkisa babonise obu bomi ubuphilayo bungcono namhlanje
          bungaphela buyenye into ngomso.
        • Bangabhala ngesimilo esibi somntu kodwa atshintshe kweso simo enze
          izinto ezilungileyo eziluncedo kuluntu.
        [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkeleka.]

        Ulwimi:
        Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
        oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane esihloko,
        isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.             [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2025)              ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                              9

 1.7    Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
        Isincoko singabalisa/sichaze/sicamngce/xoxele icala elinye/sixoxele
        amacala omabini.
        Isincoko masicwangciswe ngokokuko.
        Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo
        yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zeempendulo.
        Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

        Umxholo:

        • Ingalibali lemini enye/leemini/isiganeko/iziganeko eliphuhlisa impumelelo
          yokwenza izinto ngexesha/ubungozi bokungenzi izinto ngexesha.
        • Umviwa angakhuthaza abonise ukubaluleka kokusebenzisa ixesha
          ngokukuko.
        • Angabonakalisa ubungozi bokusebenzisa ixesha ngokungafanelekanga.

        [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkeleka.]

        Ulwimi:

        Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala,uhlobo lomhlathi oluhambelana
        nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                         [50]

 1.8    Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
        Isincoko singabalisa/sichaze/sicamngce/xoxele icala elinye/sixoxele
        amacala omabini.
        Isincoko masicwangciswe ngokokuko.
        Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo
        yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zeempendulo.
        Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

        Umxholo:

        •   Angabhala ngokulondolozwa kwemali
        •   Angabhala ngobuhle nobungozi bokugcina imali.
        •   Usenokuveza indlela emncede ngayo into yokugcina akhulise imali.
        •   Angaveza izinto ezinokwenziwa ukukhulisa imali.

        [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkeleka.]

        Ulwimi:

        Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala,uhlobo lomhlathi oluhambelana
        nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                         [50]

                                                      AMANQAKU ECANDELO A:                50

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 10

10                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                (EC/SEPTEMBA 2025)

ICANDELO B: IMIHLATHI

UMBUZO 2
Kulindeleke ukuba abaviwa bakhethe imihlathi ibe MIBINI kule ibuziweyo. Ubude
bempendulo nganye mabube li-100−120 amagama ngomhlathi ngamnye. Oku
kubhekisa kumxholo kuphela. Ulwimi, irejista isimbo sokubhala nethoni masifanelane
nenjongo yobhalo.
2.1   ILETA YOBUHLOBO
      Umxholo, ucwangciso nefomathi: [15]

      • Idilesi inye ibhalwa ngendlela eyamkelekileyo, iqalwe kwisiqingatha
        sephepha, ime, ingaxwesi. Umhla, inyanga nonyaka ebhalwe ngawo
        mawubhalwe ngasezantsi kwedilesi. (12 Septemba 2024)
      • Emva kwedilesi makulandele isibuliso (umz. Linda endimthandayo)
      • Mayahlulwe imihlathi yesiqu ngokweengcamango ezahlukileyo.
      • Umxholo ungokuvelana nomhlobo ngentlungu ethe yamehlela.
      • Kwisiphelo seleta yobuhlobo kubhalwe: Umhlobo wakho kunye negama
        elingenafani.
      • Izingxi azibhalwa kwidilesi, isibuliso nesiphelo.

      Ulwimi, isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

      • Ithoni nerejista engekho sesikweni nefanele umhlobo.
      • Ulwimi olungandilisekanga.                                                     [25]
2.2   I-OBHITSHUWARI
      Umxholo, ucwangciso nefomathi: [15]
      • Mayibhalwe kumntu wesithathu hayi kumntu wokuqala (NDI). Injongo
        kukukhumbula lowo ungasekhoyo.
        Umhlathi woku-1
      • Mawube namagama omfi, umhla wokuzalwa, indawo azalelwe kuyo,
        umnombo (abazali), umhla wokusweleka indawo abhubhele kuyo
        (unobangela wokubhubha ungafakwa). Isaziso ngobhubhileyo.
        Umhlathi-2
      • Imfundo yakhe kumabanga asezantsi kunye naphakamileyo.
      • Amava akhe ngokomsebenzi, (umqeqeshi wezemidlalo)
      • Igalelo lakhe ekuhlaleni, izinto ebekholelwa kuzo, ebezibalule ngazo nezinto
        aya kukhunjulwa ngazo.
        Umhlathi we-3
      • Amabalana ngaye. Iinkumbulo anazo amalungu, osapho, izihlobo
        nezalamane zakhe ngaye. Amazwi okukhapha lo ungasekhoyo.
      • Kufuneka konke oku kuzobe umfanekiso ocace gca ngaye, ukuba
        ebengumntu onjani. (Yuloji)
        Umhlathi we-4
      • Amazwi ovelwano kusapho nezalamane.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 11

(EC/SEPTEMBA 2025)              ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                        11

       Ulwimi, isimbo sokubhala nokuhlela: [10]
       • Ithoni nerejista mazibe sesikweni.
       • Ulwimi malube lolusesikweni lusulungeke.                                  [25]
2.3    ISIVI NELETA EYIKHAPHAYO
       Umxholo, ucwangciso nefomathi: [15]
       ISIVI
        • Mayibhalwe kwiphepha elitsha.
        • Mayithi ngqo ingajikelezi ibe semxholweni.
        • Mayiqulathe izinto ezinokubangela umqeshi athabatheke.
        • Iinkcukacha zalowo ucela umsebenzi mazivele.
        • Iziqinisekiso zemfundo anazo mazihlengahlengiswe ngokweminyaka
            mpumelelo nangokwamava anawo ahambelana nesithuba eso
            somsebenzi.
        • Mayinike iinkcukacha zabantu abanokungqinisisa/abanonika ulwazi
            ngalowo ucela umsebenzi.
       Ileta eyikhaphayo
       • Ibhalwa ngokweleta esesikweni.
       • Ayinabude buqingqiweyo kodwa iziqulatho zayo eziphambili kukuvakalisa
            ubukho besivi eneenkcukacha ezifunekayo.
       • Umbhali angazithengisa kule leta.
       Ulwimi, isimbo sokubhala nokuhlela: [10]
       • Ulwimi, ithoni, irejista mayibe sesikweni.                                [25]
2.4    INGXOXO YABABINI
       Umxholo, ucwangciso nefomathi: [15]
       • Intshayelelo mayibhalwe kwizibiyeli (izalathisi zeqonga) umzekelo:
         indawo, ixesha, izithethi nomba okuxoxwa ngawo.
       • Kwisiqu mayibhalwe kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle
         kweempawu zocaphulo.
       • Izithethi zibhalwe ngasekhohlo ephepheni zilandelwe yikholoni.
       • Makushiywe umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi.
       • Ingcaciso engenye mayibhalwe kwizibiyeli umzekelo: ingcaciso ebonisa
         intshukumo, imvakalelo neemeko abakuzo aba bathethayo umzekelo:
         ehleka.
       • Umxholo mawube ngempahla zexabiso namalungiselelo
         lwabafundi bebanga leshumi letheko lokuthi ndlelantle.
       • Mayingafikeleli esiphelweni ingakhange ifezekiseke injongo
         yengxoxo.
       • Mazivalelisane izithethi iseso sinelizwi lokubulela ukuba ngabantu
         abaqheleneyo nabasondeleneyo banokuphela ngendlela ebonisa oko.
       Ulwimi, isimbo sokubhala nokuhlela: [10]
       • Ulwimi, ithoni nerejista engekho sesikweni.
       • Kuthethwa kwixesha langoku ze kusetyenziswe elidlulileyo/
         eladlulayo xa kubhekiswa kwisiganeko esithile.                            [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 12

12                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3               (EC/SEPTEMBA 2025)

 2.5    IRIVYU

        Umxholo, ucwangciso nefomathi: [15]

        • Mayibe ngenkqubo yezemfundo zezifundo zebanga le-12 ayibukele
          kumabonakude.
        • Iveze iimpawu zayo eziphambili.
        • Mayivakalise izimvo neemvakalelo zombhali werivyu ngendawo
          eqhubeka kuyo.
        • Mayiveze okuyinyani ingabaxi, okubi nokuhle kuvezwe ngendlela
          ehloniphayo nenika isidima.
        • Mayitsale umdla kulowo uyifundayo.
        • Umbhali makabalule izinto ezinika umtsalane kwezi kqubo azibukela
          kumabonakude.
        • Kwisiphelo makuvele umyalezo okanye imfundiso efumaneka kwezi
          nkqubo zikamabonakude zemfundo.

        Ulwimi, isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

        • Ulwimi malube sesikweni.
        • Ithoni nerejista mayibe sesikweni.                                          [25]

 2.6    INQAKU LEMAGAZINI

        Umxholo, ucwangciso nefomathi: [15]

        •   Mayibe nesihloko esifutshane sitsale umdla wabantu.
        •   Isihloko masiqulathe owona ndoqo wenqaku.
        •   Amagama alowo ubhale inqaku mawavele ezantsi kwesihloko.
        •   Kubalulekile ukubhala okuyinyani hayi uluvo.
        •   Kulindeleke umntu akhankanye igama ozuze kulo ulwazi, ukuba
            ngumntu akhankanywe xa kuphuhliswa umxholo wenqaku.
        •   Umxholo mawucebise ulutsha ngeendlela zokuzigcina lusempilweni.

        Ulwimi, isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

        • Ulwimi malube lolusulungekileyo nolundilisekileyo kuba yenzelwa
          abangasondelanga kulowo uyinikezelayo.
        • Ithoni, irejista nesimbo sokubhala masibe sesifanelekilayo sihambelane
          nenqaku elo libhalwayo.
        • Inqaku malibe kumntu wesithathu.                                            [25]

                                               AMANQAKU ECANDELO B (25 x 2):           50
                                                       AMANQAKU EWONKE:               100

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 13

(EC/SEPTEMBA 2025)                                                      ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                                                                                      13

QAPHELA:
o Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (zephepha lesi-3, ICANDELO A)
o Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko
   ezikwinqwanqwa eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o Isakhiwo asicatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi.

ISIHLOMELELO A: IRUBRIKHI YOKUHLOLA ISINCOKO ULWIMI LWASEKHAYA [50 AMANQAKU]

    Imiqathango                                           Egqwesileyo                  Esemagqabini                    Eyanelisayo               Eyinxalenye           Engaphumelelanga
                                                                                       neqaqambileyo                  nefanelekileyo
 UMXHOLO                                                       28–30                       22–24                           16–18                      10–12                     4–6
 NOCWANGCISO                                       - Impendulo igqwesile/          - Impendulo ixongxwe            - Impendulo iyanelisa.     - Impendulo             - Impendulo ayihambelani

                        Inqwanqwa eliphakamileyo
                                                     inomtsalane, ngaphezu            ngobugcisa.                  - Izimvo ziyathungelana       ayinaluthungelwano      nomxholo kwaphela.
 (Impendulo nezimvo)                                 koko bekulindelekile.         - Izimvo zihambelana              noko ziyaqinisekisa         lungqinelanayo.      - Izimvo ziyabhidisa
 Uyondelelwaniso                                   - Izimvo eziqiqisisiweyo,          gingci nomxholo kwaye          ngokuse-mxholweni.       - Izimvo azicacanga        kwaye azingqamananga
 lwezimvo                                            ezixhokonxa iingcinga            zinomdla zinobungqina        - Ilungelelanisiwe noko       kwaye ayizizo           kwaphela nomxholo.
                                                     nezivuthiweyo.                   bokuvuthwa.                    kwaye iyathungelana         ezomfundi.           - Azicacanga kwaye kwaye
 ngokucwangcisa.
                                                   - Impendulo                     - Ilungelelaniswe kakuhle         kuquka intshayelelo,     - Buncinci ubungqina       ziphindaphindiwe.
 Ukuqonda injongo,                                   elungelelaniswe kakuhle          kakhulu kwaye                  isiqu ukuqukumbela/         bolungelelwaniso     - Azilungelelaniswanga
 abantu ekujoliswe                                   ngokugqwesileyo                  iyathungelana                  nesiphelo.                  nothungelwano           kwaye azithungelani
 kubo kunye nesimo                                   enothungelwano                   (inonamathelwano)                                          lweengcamango.
 sentlalo.                                           (enonamathelwano)                kuquka intshayelelo, isiqu
                                                    ukuquka intshayelelo, isiqu,      ukuqukumbela/nesiphelo.
                                                    ukuqukumbela/nesiphelo.
  30 AMANQAKU                                                  25–27                          19–21                         13–15                      7–9                      0–3
                                                   - Impendulo egqwesileyo         - Impendulo ixongxwe             - Impendulo eyanelisayo   - Ubukhulu becala       - Akukho linge
                                                      kodwa ineendawana esilela       kakuhle.                        nangona kumana             impendulo              lokuphendula isihloko.

                        Inqwanqwa elingezantsi
                                                      kuzo ukuba neempawu          - Izimvo ziyahambelana             kubakho izikhewu           ayihambelani         - Ayihambelani kwaphela
                                                      ezinomtsalane ogqwesileyo       zinomdla.                       kwingcaciso.               nomxholo.              nomxholo kwaye
                                                      wesincoko esinkqenkqeza      - Ilungelelaniswe kakuhle       - Izimvo ziyanamathelana   - Izimvo zibonakalisa     ayifanelekanga.
                                                      phambili.                       iyathungelana                   ngokwanelisayo kwaye       ukungahlangani       - Ayingqamananga
                                                   - Izimvo ezivuthiweyo              (inonamathelwano)               ziyaqinisekisa.            nokubhidisa.           nomxholo kwaphela
                                                     neziqiqisisiweyo.                kuquka intshayelelo, isiqu   - Kukho ulungelelaniso     - Phantse bungabikho      kwaye inobubhu-
                                                   - Izimvo zilungelelaniswe          nesiphelo..                     olufumanekayo              ubungqina              tyubhutyu.
                                                     ngobugcisa                                                       nothungelwano              bolungelelwaniso
                                                     zinothungelwano                                                  kwintshayelelo, isiqu      nothungelwano.
                                                     (zinonamathelwano)                                               nesiphelo.
                                                     kuquka intshayelelo, isiqu
                                                     kunye nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                     Tyhila iphepha

### Page 14

14                                                                                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                                                                               (EC/SEPTEMBA 2025)

 ULWIMI, ISIMBO                                                                 14–15                            11–12                           8–9                         5–6                           0–3
 SOKUBHALA                                                         - Ithoni, irejista, isimbo         - Ithoni, irejista, isimbo    - Ithoni, irejista, isimbo   - Ithoni, irejista, isimbo     - Ulwimi alunantsingiselo.
 NOKUHLELA                                                            sokubhala, isigama                 sokubhala kunye nesigama      sokubhala nesigama           sokubhala nesigama          - Ithoni, irejista, isimbo

                                        Inqwanqwa eliphakamileyo
 Ithoni, irejista, isimbo sokubhala,                                  zifaneleke kakhulu                 ziqaqambe kakhulu             zifanelekile kwinjongo,      azihambelani                 sokubhala nesigama
 isigama esifanelenenenjongo/nesimo                                   kwinjongo, abantu                  kwinjongo, abantu             abantu ekujoliswe kubo       nenjongo, abantu             azihambelani mpela
 sentlalo.                                                            ekujoliswe kubo nakwisimo          ekujoliswe kubo nesimo        nesimo sentlalo.             ekujoliswe kubo              nenjongo, abantu
 Uchongo magama.                                                      sentlalo.                          sentlalo.                   - Ulwimi lusetyenziswe         nesimo sentlalo.             ekujoliswe kubo nesimo
 Ukusetyenziswa kolwimi                                            - Ulwimi lusetyenziswe             - Ulwimi luchanekile kwaye       ngokufanelekileyo         - Ulwimi lusetyenziswa          sentlalo.
 nemigaqo,                                                            ngokuzithemba,                     ithoni isetyenzisiwe          ukudlulisa umyalezo.         ngendlela ebuthathaka.    - Ukusetyenziswa
 Iimpawu zokubhala, igrama, upelo.                                    luyachukumisa                      ngokufanelekile                                         - Ithoni nochongo
                                                                                                                                     - Ithoni ifanelekile.                                       kwisigama
                                                                      ngokugqwesileyo.                   nangokuzinzileyo            - Izixhobo zolwimi             magama                       kunqongophele
 15 AMANQAKU                                                       - Ithoni edlwengula umxhelo           kwisincoko siphela.                                        azifanelekanga.
                                                                                                                                       zisetyenzisiwe                                            ngokubaxekileyo de
                                                                      nenobuciko.                     - Ubukhulu becala akukho         ukuphuhlisa                - Isigama                      ungakwazi ukuqonda
                                                                   - Akukho nasinye isiphene             ziphene kwigrama nopelo.      nokuphucula umxholo.         sinqongophele                okubhaliweyo.
                                                                      segrama nopelo.                 - Sixongxwe kakuhle                                           kakhulu.
                                                                   - Sixonkxwe ngobugcisa                kakhulu.
                                                                      obukhulu.
                                                                                  13                                10                            7                            4
                                                                   - Ulwimi lugqwesile kwaye          - Ulwimi luyakuthimba         - Ukusetyenziswa kolwimi     - Ukusetyenziswa kolwimi
                                                                     kusetyenziswe izixhobo              kwaye ubukhulu becala        ngokwanelisayo kodwa          ngokungafanelekanga.
                                       Inqwanq                       zolwimi ezibonakalisa               luchanekile.                 kusekho                     - Kuncinci okanye
                                       wa                            ubuciko ngokufanelekileyo.       - Ithoni iqaqambile kwaye       ukungangqinelani apha         akukho ukohluka-
                                       elingeza                    - Akukho nasinye isiphene             ichanekile.                  naphaya.                      hlukana kwezivakalisi.
                                       ntsi                          segrama nopelo.                  - Zimbalwa iziphene           - Ubukhulu becala ithoni      - Isigama
                                                                   - Sixonkxwe ngobugcisa.             zegrama nopelo.                ifanelekile kodwa             sinqongophele
                                                                                                      - Sixongxwe kakuhle.            usetyenziso zixhobo          ngokugqithisileyo.
                                                                                                                                      zolwimi lunqongophele.
 ISAKHIWO                                                                          5                                4                             3                            2                           0–1
 Iimpawu zodidi lwesincoko                                         - Isihloko sikhuliswe              - Iinkcukacha zakhiwe         - Ukuphuhliswa               - Kukho amanqaku             - Amanqaku asemxholweni
 Ukuphuhliswa kwemihlathi                                             ngokugqwesileyo.                  ngokulandelelana               kweenkcukacha                asemxholweni.                awakho.
 nokubunjwa kwezivakalisi.                                         - Iinkcukacha ezigqwesileyo.         nangokuqiqisisiweyo.           ngokusemxhlolweni.        - Izivakalisi nemihlathi     - Ulwakhiwo lwezivakalisi
                                                                   - Izivakalisi, imihlathi zakhiwe   - Ziyathungelana.              - Izivakalisi, imihlathi       zineemposiso.               nemihlathi
 5 AMANQAKU                                                           ngokugqwesileyo.                - Ukwakhiwa kwezivakalisi        zakhiwe kakuhle.          - Isincoko                     lunobubhutyu-bhutyu.
                                                                                                        nemihlathi kuyahambelana,    - Isincoko                     sisesemxholweni           - Isincoko siphume
                                                                                                        kwahlukahlukene.               sisesemxholweni.             nangona zisekhona            kwaphela emxholweni.
                                                                                                                                                                    iziphene.

 AMANQAKU                                                                       43–50                            33–40                         23–30                       13–20                          0–10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                                           Tyhila iphepha

### Page 15

(EC/SEPTEMBA 2025)                                                  ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                                                                                          15
ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]

        Imiqathango                    Egqwesileyo                      Esemagqabini                      Eyanelisayo                  Eyinxalenye             Engaphumelelanga
                                                                        neqaqambileyo                    nefanelekileyo
 UMXHOLO,                                  13–15                            10–12                             7–9                           4–6                          0–3
 UCWANGCISO                    - Impendulo igqwesile ngaphezu - Impendulo esemagqabini               - Impendulo             - Kubonakala ubunzima            - Impendulo ibonakalisa
 NEFOMATHI                        koko bekulindelekile           ebonisa ulwazi olululo                eyanelisayo ebonisa      malunga nolwazi                  ukunqongophala
                               - Izimvo eziqiqisisiweyo          ngeempawu zodidi                      ulwazi ngeempawu         lweempawu zolu didi              kolwazi ngeempawu
 -Impendulo nezimvo.              nezivuthiweyo.                 lomhlathi.                            zodidi lomhlathi.        lwetekisi.                       zodidi lomhlathi.
 -Ulungelelwaniso lwezimvo      - Ulwazi olunzulu             - Ubhalo lusemxholweni.                - Ayikho semxholweni    - Kukho ukungqamana              - Intsingiselo ilahlekile
 nokucwangcisa.                   ngeempawu zohlobo           - Ukuthungelana komxholo                 ngokupheleleyo.          okungephi                        kwaye akakho
 -Injongo, abantu ekujoliswe      lomhlathi obhaliweyo.          nezimvo, kucaciswe                  - Kukho ukuphambuka        okusemxholweni                   semxholweni
 kubo, iimpawu/ imigaqo        - Ubhalo lusemxholweni            kakuhle kakhulu kwaye                 okungephi emxholweni. kodwa ukuphambuka                   kwaphela.
 nesimo sentlalo.                 ncakasana.                     neenkcukacha zixhasa                - Ubukhulu becala          kubhalo.                      - Ayithungelani
                               - Ukuthungelana komxholo          isihloko.                             uyathungelana         - Akusoloko kukho                   kumxholo nezimvo.
                                  nezimvo.                     - Ifomathi efanelekileyo                umxholo nezimvo.         uthungelwano                  - Zimbalwa kakhulu
                               - Icaciswe nzulu kwaye zonke      eneziphene ezingephi.               - Ezinye iinkcukacha       phakathi komxholo                iinkcukacha
                                  iinkcukacha ziyasixhasa                                              ziyasixhasa isihloko.    nezimvo.                         ezixhasa isihloko.
                                  isihloko.                                                          - Ubukhulu becala       - Zimbalwa iinkcukacha           -Ayisetyenziswanga
 15 AMANQAKU                    - Ifomathi yamkelekile kwaye                                           ifomathi ifanelekile     ezixhasa isihloko.                  imigaqo eyimfuneko
                                  ichanekile.                                                          kodwa kukho           - Imigaqo eyimfuneko                   yefomathi.
                                                                                                       iziphene ezingephi.      yefomathi isetyenziswe
                                                                                                                                ngokungacacanga.
                                                                                                                             - Imigaqo engundoqo
                                                                                                                              yefomathi yetekisi
                                                                                                                              ityeshelwe.
 ULWIMI, ISIMBO                            9–10                                7–8                             5–6                          3–4                          0–2
 SOKUBHALA                     - Ithoni, irejista, isimbo         - Ithoni, irejista, isimbo         - Ithoni, irejista, isimbo  - Ithoni, irejista, isimbo   - Ithoni, irejista, isimbo
 NOKUHLELA                        sokubhala, isigama zifaneleke      sokubhala, isigama zifaneleke      sokubhala, isigama         sokubhala, isigama         sokubhala, isigama
 Ithoni, irejista, isimbo         ngokukodwa kwinjongo, abantu       kakhulu kwinjongo, abantu          zifanelekile kwinjongo,    asifanelekanga             asihambelani nenjongo,
 sokubhala, injongo/imeko,        ekujoliswe kubo nakwesimo          ekujoliswe kubo kunye              abantu ekujoliswe kubo ngokupheleleyo                 abantu ekujoliswe kubo
 abantu ekujoliswe kubo           sentlalo.                          nakwisimo sentlalo.                kunye nesimo sentlalo.     kwinjongo, abantu          nesimo sentlalo.
 nesimo sentlalo.               - Ulwimi lusetyenziswe            - Ubukhulu becala ulwimi           - Kukho iziphene              ekujoliswe kubo kunye      - Izele ziziphene yaye
 Ukusetyenziswa kolwimi           ngokuchanekileyo kwaye             lusetyenziswe ngokukuko            ezimbalwa zolwimi          nesimo sentlalo.              iyabhidisa.
 nemigaqo yalo.                   lwakhiwe ngokukuko.                nangokuchanekileyo.             - Isigama esaneleyo.       - Ukusetyenziswa              - Isigama
 Uchongo magama.                - Akukho ziphene konke konke.     - Isigama sichaneke kakuhle.       - Iziphene aziyichaphazeli kolwimi                          asihambelani
 Iimpawu zokubhala                                                - Ubukhulu becala                     intsingiselo.              ngokungachanekanga            nenjongo.
 nopelo.                                                             akukho ziphene.                                               kubangela iziphene         - Intsingiselo
                                                                                                                                   ezibaxekileyo.                ichaphazeleke
                                                                                                                                 - Intsingiselo ilahlekile.      ngokukodwa.
 10 AMANQAKU
 AMANQAKU                                  22–25                             17–20                            12–15                         7–10                         0–5

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                             Tyhila iphepha

## Related documents

- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — isiXhosa HL · QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — isiXhosa HL · QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2019-memo/eeda53e2-d0f9-41b1-9724-3eb966bbd98a) — isiXhosa HL · Memo · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2017-memo/f668b02d-559a-47f0-92b4-ec76aaf3a900) — isiXhosa HL · Memo · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2014-memo/2bc53392-4705-4def-953a-039e20ef488c) — isiXhosa HL · Memo · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — isiXhosa HL · QP · 2025 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1/febe0a8c-f958-41d4-a87c-589d34cf4f1a) — Errata · 2024 · isiXhosa
- [isiXHOSA HL P2 GR12 QP SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-gr12-qp-sept2024/91ca1290-e998-4918-b260-e3caf8763ae3) — QP · 2024 · isiXhosa
- [isiXHOSA HL P3 QP GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-qp-gr12-sept-2024/bbcf969e-c0c4-47df-83d6-6dd993020a2d) — QP · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
