# isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2017 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exams 2017, 12 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2017-memo/8f5a4b19-5e31-4eec-abd4-10c66feb544e
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exams
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2017-memo/8f5a4b19-5e31-4eec-abd4-10c66feb544e)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC November Exams · 2017 · isixhosa. Memorandum, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa HL P3 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2017/2f742bf8-46cd-401e-9f1f-725c984f9e19) — QP · 2017 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                SENIOR CERTIFICATE

                                          IBANGA 12

                     ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                             IPHEPHALESITHATHU (P3)

                                        NOVEMBA 2017

                                    IMEMORANDAM

AMANQAKU: 100

                          Le memorandam inamaphepha ali-12.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              2                   DBE/Novemba 2017
                                        NSC – Imemorandam

IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI

Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe
kwirubrikhi yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo:

•   Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuyila, bokuhlaziya, bokuhlela
    nobokulungisa iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.
•   Makayazi injongo, abantu ekujoliswe kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo
    sokubhala nethoni – ingakumbi KWICANDELO B.
•   Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.
•   Izakhi zolwimi kubandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.
•   Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.
•   Ukubunjwa kwezivakalisi.
•   Ukubhalwa kwemihlathi.
•   Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo:
    intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              3                     DBE/Novemba 2017
                                        NSC – Imemorandam

IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA

ICANDELO A: ISINCOKO

Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko efumaneka kwiphepha lesi-7
nelesi-8 lale memorandam.

             IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
                                           AMANQAKU
                 IMIQATHANGO
    UMXHOLO NOCWANGCISO                        30
    ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         15
    ISAKHIWO                                   5
    AMANQAKU EWONKE                            50

1.        Funda isincoko sonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO NOCWANGCISO.

2.        Funda isincoko kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
          ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.

3.        Funda isincoko kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo leSAKHIWO.

ICANDELO B: IMIHLATHI

Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha lesi-9 lale
memorandam.

             IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
                 IMIQATHANGO               AMANQAKU
    UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI              15
    ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         10
    AMANQAKU EWONKE                            25

1.        Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO
          neFOMATHI.

2.        Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
          ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.

QAPHELA:

•     Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa. Oku kufuneka
      kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.
•     Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.
•     Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              4                      DBE/Novemba 2017
                                        NSC – Imemorandam

QAPHELA:

•     Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo sokumakisha
      asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi.
•     Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko, nokuba iyohluka
      kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono okanye iindlela asitolika ngayo
      ummakishi.

ICANDELO A: IZINCOKO

UMBUZO 1

Kulindeleke ukuba abaviwa babhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama
angama-340–390 (2–2½ amaphepha) ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo.
Abaviwa bangabhala nangaluphi na udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo,
esixoxayo, esivelela amacala amabini, esicamngcayo, okanye naziphi na
ezidityanisiweyo kwezi.

UMBUZO 1

1.1       Ndingulo mntu ndinguye ngokomelezwa ngabantu

              -     Abaviwa kulindeleke ukuba banike impendulo yentsusa/efihlakeleyo/
                    eyindibanisela
              -     Umviwa usenokuthetha ngezinto anamava ngazo ezimomelezayo
                    nezimomelezileyo.
              -     Umviwa makathethe ngokomelela kwakhe buqu/ azekelise.
              -     Umviwa makabonakalise ukuba ukomelela kwakhe kubangelwe
                    kukuhlonipha   izimvo   neengcebiso   zabantu/   kukwabangelwa
                    kukufumana izigxeko ebantwini.                                           [50]

1.2       Iimpawu zomntu onesidima.

              -     Abafundi bangagxila kwiimpawu anazo umntu onesidima.
              -     Umviwa usenokwenza uthelekiso phakathi komntu onesidima nalowo
                    ungenasidima ezama ukubonakalisa iimpawu zomntu onesidima.
              -     Umviwa angabhala ezekelisa ngenkokeli okanye ngeenkokeli.
                                                                                             [50]
1.3       Ulutsha nenkcubeko.

              -     Makugxininiswe kwindlela ulutsha oluyibona ngayo inkcubeko yalo.
              -     Omnye umfundi angachaza indlela ulutsha oluyibona ngayo inkcubeko
                    atsho aveze neziqhamo ezihle/ezibi.                                      [50]

1.4       Ukuzithwalisa amacangci kukho umoya.

          -       Mabanikwe amanqaku abaviwa abanike intsingiselo yentsusa/
                  nefihlakeleyo.
          -       Umviwa usenokuveza iingxaki anakugaxeleka kuzo ngokuzithwalisa
                  ubunzima okanye azekelise.
                                                                                             [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              5                         DBE/Novemba 2017
                                        NSC – Imemorandam

1.5      Ifuthe lokukhulelwa kwabafundi kwinkqubela-phambili yabo.

         -       Abaviwa kulindeleke ukuba baveze ifuthe elibi/elihle loku kwinkqubela
                 yabo esikolweni nakubomi jikelele bangazikhankanya nezizathu
                 zokukhulelwa kwabafundi
         -       Umfundi angawavelela onke amacala aze athathe esakhe isigqibo.                [50]

1.6      Ukuba ndinganefuthe ekomelezeni iqondo lerandi eMzantsi Afrika.

             -     Makuqwalaselwe izinto abaviwa abanokuzenza xa benokuba nefuthe
                   ekomelezeni iqondo lerandi.
             -     Umviwa usenokunika iqondo lerandi elo likhoyo ze aveze imingeni
                   ebangela ukwehla nokwenyuka kwalo nendima anokuyidlala, kuvele
                   ukuba uzakube eyidlala le ndima eyintoni.
             -     Mayivele ukuba le ndima yakhe uza kuyidlala kwixesha elizayo.               [50]

1.7      QAPHELA: Makubekho unxibelelwano phakathi kwesincoko nomfanekiso

         1.7.1        Inja eleqa intaka esibhakabhakeni.

                      - Abaviwa banganika impendulo enentsingiselo ethe ngqo/
                        efihlakeleyo/ bazixube iintsingiselo zeempendulo.
                      - Abaviwa mabaqwalasele umfanekiso ngokupheleleyo ze banike
                        isihloko esifanelekileyo.
                      - Umfundi angaveza ukuba ubani angagaxeleka engozini ukuba
                        uleqa into angenamendu ayo.                                            [50]

         1.7.2        Ukwakhiwa     kwamanqwanqwa             ngezandla       ngabantu
                      abohlukeneyo.

                      - Abaviwa banganika impendulo enentsingiselo ethe ngqo/
                       efihlakeleyo/ bazixube iintsingiselo zeempendulo.
                      -Abaviwa mabaqwalasele umfanekiso ngokupheleleyo ze banike
                         isihloko esifanelekileyo.
                      -Umfundi angaveza ukuba indlela eya empumelelweni ayilula,
                        kwaye idinga intsebenziswano.
                      -Omnye usenokuveza ukuba xa uphezulu zazi ukuba uxhaswe
                      ngabanye.                                                                [50]

                                                            AMANQAKU ECANDELO A:               50

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              6                       DBE/Novemba 2017
                                        NSC – Imemorandam

ICANDELO B: IMIHLATHI

UMBUZO 2

Kulindeleke ukuba abaviwa babhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo. Ubude
bempendulo mabube li-100–120 amagama (1–1½ iphepha) umxholo kuphela.
Ulwimi, irejista, isimbo sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo yobhalo.

2.1      ILETA YOBUHLOBO

             -     Abaviwa mabacacise indlela abavelana ngayo nomhlobo.
             -     Umfundi makavelane nomhlobo wakhe, angade amnike namazwi
                   okumomeleza, emcebisa nangezinye izinto anokuzenza lo mzuzu
                   elindele ukwamkelwa eYunivesiti kunyaka olandelayo.
             -     Ifomathi: idilesi inye, umhla ebhalwe ngawo ngasezantsi kwedilesi,
                   isibuliso nesiphelo esichanekileyo.                                        [25]

2.2      ILETA YOBURHULEMENTE

         -       Abafundi kufuneka bagxile kumba wempahla ezilahlekileyo nokucela
                 uncedo.
         -       Ifomathi: iidilesi zimbini, yeyombhali neyalowo ubhalelwayo, umhla,
                 isikhundla sombhalelwa, igama nedilesi, isibuliso esichanekileyo,
                 umcimbi nesiphelo esichanekileyo silandelwa yifani noonobumba-
                 magama ombhali.                                                              [25]

2.3      I-OBHITSHUWARI

         -       Abaviwa kufuneka babonakalise ukuyiqonda ukuba yintoni i-obhitshuwari.
         -       Ifomathi: Abaviwa kulindeleke ukuba bachankcathe kwezi ngongoma
                 zilandelayo:Igama lomfi, umnombo wakhe, umhla wokuzalwa kwakhe,
                 indawo azalelwe kuyo, imfundo yakhe, iindawo aphangele kuzo, isimo
                 somtshato, igalelo lakhe ekuhlaleni, isizathu sokusweleka kwakhe,
                 abantu abashiya ngemva namazwi okumkhapha.                                   [25]

2.4      INQAKU LEPHEPHANDABA

             -     Maliveze iimbono zomviwa malunga nomba                 wokuxhwilwa
                   kwabantwana.
             -     Isihloko masibe sifutshane sidlwengule umxhelo.
             -     Makukhankanywe igama lephephandaba.
             -     Inqaku malahlulwe ngokwezintlu.
             -     Umbhali wenqaku makakhankanywe.
             -     Makuvele umhla nonyaka elibhalwe ngalo.
             -     Ithoni mayichukumise uvakalelo.
             -     Makabhale isihloko, intshayelelo, isiqu, isiphelo.                         [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3              7                     DBE/Novemba 2017
                                        NSC – Imemorandam

2.5      I–AJENDA NEMIZUZU YENTLANGANISO

         -       Kwisimbo sokubhala, abafundi mabaveze ixesha, indawo, injongo,
                 abaphulaphuli noko aza kuthetha ngako.
         -       Ifomathi: Makuvele i-ajenda nemizuzu yentlanganiso edlulileyo,
                 acwangcise imiba ekuza kuxoxwa ngayo ngokubaluleka kwayo abuye
                 abonakalise izindululo ezenziweyo nekugqitywe kuzo.                       [25]

2.6      INTETHO ESESIKWENI

             -     Intetho mayikwazi ukuthimba iingqiqo zabaphulaphuli.
             -     Umfundi makaqwalasele indawo aza kuthetha kuyo, uthetha nini,
                   ukweyiphi imo, iyintoni injongo yale ntetho.
             -      Makujongwe ithoni eza kusetyenziswa kwakunye nabantu abhekisa
                   kubo.                                                                   [25]

                                                            AMANQAKU ECANDELO B:           50
                                                               AMANQAKU EWONKE:            100

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 8

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                  Downloaded from hlayiso.com                 8                                                                    DBE/Novemba 2017
                                                                                      NSC – Imemorandam

ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU
o   Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (zephepha lesi-3, ICANDELO A).
o   Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o   Imiqangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa
    eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o   Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi.

   Imiqathango                                       Egqwesileyo                   Esemagqabini                     Eyanelisayo             Eyinxalenye          Engaphumelelanga
                                                                                   neqaqambileyo                   nefanelekileyo
UMXHOLO                                                 28–30                          22–24                           16–18                    10–12                    4–6

                    Inqwanqwa eliphakamileyo
NOCWANGCISO                                    -Impendulo igqwesile/        -Impendulo ixongxwe ngobugcisa.     -Impendulo iyanelisa.    -Impendulo             -Impendulo ayihambelani
                                               inomtsalane, ngaphezu        -Izimvo zihambelana gingci          -Izimvo ziyathungelana   ayinaluthungelwano     nomxholo kwaphela.
(Impendulo                                     koko bekulindelekile.        nomxholo kwaye zinomdla             noko ziyaqinisekisa      lungqinelanayo.        -Izimvo ziyabhidisa
nezimvo)                                       -Izimvo eziqiqisisiweyo,     zinobungqina bokuvuthwa.            ngokusemxholweni.        -Izimvo azicacanga     kwaye azingqamananga
Uyondelelwaniso                                ezixhokonxa iingcinga                 -Ilungelelaniswe kakuhle   -Ilungelelanisiwe noko   kwaye ayizizo          kwaphela nomxholo.
                                               nezivuthiweyo.                        kakhulu kwaye              kwaye iyathungelana      ezomfundi.             -Azicacanga kwaye
lwezimvo
                                               -Impendulo elungelelaniswe            iyathungelana              kuquka intshayelelo,     -Buncinci ubungqina    kwaye ziphindaphindiwe.
ngokucwangcisa.                                kakuhle ngokugqwesileyo               (inonamathelwano)          isiqu ukuqukumbela/      bolungelelwaniso       -Azilungelelaniswanga
Ukuqonda injongo,                              enothungelwano                        kuquka intshayelelo,       nesiphelo.               nothungelwano          kwaye azithungelani.
abantu ekujoliswe                              (enonamathelwano) kuquka              isiqu                                               lweengcamango.
kubo kunye nesimo                              intshayelelo, isiqu,                  ukuqukumbela/nesiphelo.
sentlalo.                                      ukuqukumbela/nesiphelo.
                                                        25–27                            19–21                          13–15                    7–9                     0–3
                                               -Impendulo egqwesileyo       -Impendulo ixongxwe kakuhle.        -Impendulo eyanelisayo   -Ubukhulu becala       -Akukho linge
 30 AMANQAKU                                   kodwa ineendawana esilela    -Izimvo ziyahambelana zinomdla.     nangona kumana           impendulo              lokuphendula isihloko.

                    Inqwanqwa elingezantsi
                                               kuzo ukuba neempawu          -Ilungelelaniswe kakuhle            kubakho izikhewu         ayihambelani           -Ayihambelani kwaphela
                                               ezinomtsalane ogqwesileyo    iyathungelana (inonamathelwano)     kwingcaciso.             nomxholo.              nomxholo kwaye
                                               wesincoko esinkqenkqeza      kuquka intshayelelo, isiqu          -Izimvo                  -Izimvo zibonakalisa   ayifanelekanga.
                                               phambili.                    nesiphelo.                          ziyanamathelana          ukungahlangani         -Ayingqamananga
                                               -Izimvo ezivuthiweyo                                             ngokwanelisayo kwaye     nokubhidisa.           nomxholo kwaphela
                                               neziqiqisisiweyo.                                                ziyaqinisekisa.          -Phantse bungabikho    kwaye inobubhu-
                                               -Izimvo zilungelelaniswe                                         -Kukho ulungelelaniso    ubungqina              tyubhutyu.
                                               ngobugcisa                                                       olufumanekayo            bolungelelwaniso
                                               zinothungelwano                                                  nothungelwano            nothungelwano.
                                               (zinonamathelwano)                                               kwintshayelelo, isiqu
                                               kuquka intshayelelo, isiqu                                       nesiphelo.
                                               kunye nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                    Tyhila iphepha

### Page 9

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                    Downloaded from hlayiso.com                 9                                                                           DBE/Novemba 2017
                                                                                        NSC – Imemorandam

   ULWIMI, ISIMBO                                             14–15                        11–12                         8–9                        5–6                         0–3
   SOKUBHALA                                        -Ithoni, irejista, isimbo     -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ulwimi alunantsingiselo.
   NOKUHLELA                                        sokubhala, isigama            sokubhala kunye             sokubhala nesigama          sokubhala nesigama          -Ithoni, irejista, isimbo
   Ithoni, irejista,                                zifaneleke kakhulu            nesigama ziqaqambe          zifanelekile kwinjongo,     azihambelani                sokubhala nesigama
   isimbo sokubhala,                                kwinjongo, abantu             kakhulu kwinjongo, abantu   abantu ekujoliswe kubo      nenjongo, abantu            azihambelani

                         Inqwanqwa eliphakamileyo
                                                    ekujoliswe kubo nakwisimo     ekujoliswe kubo nesimo      nesimo sentlalo.            ekujoliswe kubo             mpela nenjongo, abantu
   isigama
                                                    sentlalo.                     sentlalo.                   -Ulwimi lusetyenziswe       nesimo sentlalo.            ekujoliswe kubo nesimo
   esifanelene                                      -Ulwimi lusetyenziswe         -Ulwimi luchanekile kwaye   ngokufanelekileyo           -Ulwimi lusetyenziswa       sentlalo.
   nenjongo/nesimo                                  ngokuzithemba,                ithoni isetyenzisiwe        ukudlulisa umyalezo.        ngendlela                   -Ukusetyenziswa
   sentlalo.                                        luyachukumisa                 ngokufanelekile             -Ithoni ifanelekile.        ebuthathaka.                kwisigama
   Uchongo magama.                                  ngokugqwesileyo.              nangokuzinzileyo            -Izixhobo zolwimi           -Ithoni nochongo            kunqongophele
   Ukusetyenziswa                                   -Ithoni edlwengula umxhelo    kwisincoko siphela.         zisetyenzisiwe              magama                      ngokubaxekileyo de
   kolwimi nemigaqo,                                nenobuciko.                   -Ubukhulu becala akukho     ukuphuhlisa                 azifanelekanga.             ungakwazi ukuqonda
   Iimpawu                                          -Phantse kungabikho           ziphene kwigrama nopelo.    nokuphucula umxholo.        -Isigama                    okubhaliweyo.
   zokubhala, igrama,                               nasinye isiphene segrama      -Sixongxwe kakuhle                                      sinqongophele
                                                    nopelo.                       kakhulu.                                                kakhulu.
   upelo.
                                                    -Sixongxwe ngobugcisa
                                                    obukhulu.
   15 AMANQAKU                                                  13                           10                            7                          4
                                                    -Ulwimi lugqwesile kwaye      -Ulwimi luyakuthimba        -Ukusetyenziswa             -Ukusetyenziswa
                                                    kusetyenziswe izixhobo        kwaye ubukhulu becala       kolwimi ngokwanelisayo      kolwimi
                         Inqwanqwa
                                                    zolwimi ezibonakalisa         luchanekile.                kodwa kusekho               ngokungafanelekanga.
                                                    ubuciko ngokufanelekileyo.    -Ithoni iqaqambile kwaye    ukungangqinelani apha       -Kuncinci okanye
                         elingezantsi
                                                    - Phantse kungabikho          ichanekile.                 naphaya.                    akukho ukohluka –
                                                    nasinye isiphene segrama      -Zimbalwa iziphene          -Ubukhulu becala ithoni     hlukana kwezivakalisi.
                                                    nopelo.                       zegrama nopelo.             ifanelekile kodwa           -Isigama
                                                    -Sixongxwe ngobugcisa.        -Sixongxwe kakuhle.         usetyenziso zixhobo         sinqongophele
                                                                                                              zolwimi lunqongophele.      ngokugqithisileyo.
   ISAKHIWO                                                     5                             4                            3                          2                         0–1
   Iimpawu zodidi                                   -Isihloko sikhuliswe          -Iinkcukacha zakhiwe        -Ukuphuhliswa               -Kukho amanqaku             -Amanqaku
   lwesincoko                                       ngokugqwesileyo.              ngokulandelelana            kweenkcukacha               asemxholweni.               asemxholweni awakho.
   Ukuphuhliswa                                     -Iinkcukacha ezigqwesileyo.   nangokuqiqisisiweyo.        ngokusemxholweni.           -Izivakalisi nemihlathi     -Ulwakhiwo lwezivakalisi
   kwemihlathi                                      -Izivakalisi, imihlathi       -Ziyathungelana.            -Izivakalisi, imihlathi     zineemposiso.               nemihlathi
   nokubunjwa                                       zakhiwe ngokugqwesileyo.      -Ukwakhiwa kwezivakalisi    zakhiwe kakuhle.            -Isincoko                   lunobubhutyu-bhutyu.
                                                                                  nemihlathi                  -Isincoko                   sisesemxholweni             -Isincoko siphume
   kwezivakalisi.
                                                                                  kuyahambelana,              sisesemxholweni.            nangona zisekhona           kwaphela emxholweni.
                                                                                  kwahlukahlukene.                                        iziphene.
   5 AMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                              Tyhila iphepha

### Page 10

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                  Downloaded from hlayiso.com                 10                                                                        DBE/Novemba 2017
                                                                      NSC – Imemorandam

ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]

       Imiqathango                 Egqwesileyo                    Esemagqabini                  Eyanelisayo                  Eyinxalenye             Engaphumelelanga
                                                                  neqaqambileyo                nefanelekileyo
 UMXHOLO,                              13–15                          10–12                         7–9                            4–6                         0–3
 UCWANGCISO                  -Impendulo igqwesile           -Impendulo esemagqabini         -Impendulo eyanelisayo      -Kubonakala ubunzima        -Impendulo ibonakalisa
 NEFOMATHI                   ngaphezu koko                  ebonisa ulwazi olululo          ebonisa ulwazi              malunga nolwazi             ukunqongophala kolwazi
                             bekulindelekile.               ngeempawu zodidi lomhlathi.     ngeempawu zodidi            lweempawu zolu didi         ngeempawu zodidi
 -Impendulo nezimvo.         -Izimvo eziqiqisisiweyo        -Ubhalo lusemxholweni.          lomhlathi.                  lwetekisi.                  lomhlathi.
 -Ulungelelwaniso            nezivuthiweyo.                 -Ukuthungelana komxholo         -Ayikho mxholweni           -Kukho ukungqamana          -Intsingiselo ilahlekile
                             -Ulwazi olunzulu               nezimvo, kucaciswe kakuhle      ngokupheleleyo.             okungephi                   kwaye akakho mxholweni
 lwezimvo nokucwangcisa.
                             ngeempawu zohlobo              kakhulu kwaye neenkcukacha      -Kukho ukuphambuka          okusemxholweni kodwa        kwaphela.
 -Injongo, abantu            lomhlathi obhaliweyo.          zixhasa isihloko.               okungephi emxholweni.       ukuphambuka kubhalo.        -Ayithungelani kumxholo
 ekujoliswe kubo, iimpawu/   -Ubhalo lusemxholweni          -Ifomathi efanelekileyo         -Ubukhulu becala            -Akusoloko kukho            nezimvo.
 imigaqo nesimo sentlalo.    ncakasana.                     eneziphene ezingephi.           uyathungelana umxholo       uthungelwano phakathi       -Zimbalwa kakhulu
                             -Ukuthungelana komxholo                                        nezimvo.                    komxholo nezimvo.           iinkcukacha ezixhasa
                             nezimvo.                                                       -Ezinye iinkcukacha         -Zimbalwa iinkcukacha       isihloko.
                             -Icaciswe nzulu kwaye zonke                                    ziyasixhasa isihloko.       ezixhasa isihloko.          -Ayisetyenziswanga
                             iinkcukacha ziyasixhasa                                        -Ubukhulu becala            -Imigaqo eyimfuneko         imigaqo eyimfuneko
                             isihloko.                                                      ifomathi ifanelekile        yefomathi isetyenziswe      yefomathi.
                             -Ifomathi yamkelekile kwaye                                    kodwa kukho iziphene        ngokungacacanga.
                             ichanekile.                                                    ezingephi.                  -Imigaqo engundoqo
 15   AMANQAKU                                                                                                          yefomathi yetekisi
                                                                                                                        ityeshelwe.
 ULWIMI, ISIMBO                         9–10                             7–8                          5–6                          3–4                         0–2
 SOKUBHALA                   -Ithoni, irejista, isimbo      -Ithoni, irejista, isimbo       -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo
 NOKUHLELA                   sokubhala, isigama             sokubhala, isigama zifaneleke   sokubhala, isigama          sokubhala, isigama          sokubhala, isigama
 Ithoni, irejista, isimbo    zifaneleke ngokukodwa          kakhulu kwinjongo, abantu       zifanelekile kwinjongo,     asifanelekanga              asihambelani nenjongo,
 sokubhala, injongo/imeko,   kwinjongo, abantu ekujoliswe   ekujoliswe kubo kunye           abantu ekujoliswe kubo      ngokupheleleyo              abantu ekujoliswe kubo
 abantu ekujoliswe kubo      kubo nakwisimo sentlalo.       nakwisimo sentlalo.             kunye nesimo sentlalo.      kwinjongo, abantu           nesimo sentlalo.
 nesimo sentlalo.            -Ulwimi lusetyenziswe          -Ubukhulu becala ulwimi         -Kukho iziphene             ekujoliswe kubo kunye       -Izele ziziphene yaye
                             ngokuchanekileyo kwaye         lusetyenziswe ngokukuko         ezimbalwa zolwimi           nesimo sentlalo.            iyabhidisa.
 Ukusetyenziswa kolwimi
                             lwakhiwe ngokukuko.            nangokuchanekileyo.             -Isigama esaneleyo.         -Ukusetyenziswa             -Intsingiselo
 nemigaqo yalo.              -Phantse kungabikho            -Isigama sichaneke kakuhle.     -Iziphene                   kolwimi                     ichaphazeleke
 Uchongo magama.             ziphene konke konke.           -Ubukhulu becala akukho         aziyichaphazeli             ngokungachanekanga          ngokukodwa.
 Iimpawu zokubhala                                          ziphene.                        intsingiselo.               kubangela iziphene
 nopelo.                                                                                                                ezibaxekileyo.
                                                                                                                        -Intsingiselo ilahlekile.
 10 AMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                          Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                            11                                                   DBE/Novemba 2017
                                                      NSC – Imemorandam

         IZINGA        UKUCWANGCISA     UKUTHABATHA     UKUPHONONONGA     UKUNCOMA/                IINDIDI ZEZINCOKO
      ELISISISEKO       NGOKUTSHA         IZIGQIBO                         UGXEKA
1.         [50]                                                                            Esibalisayo/esichazayo.                 [50]
2.                                          [50]                                           Esichazayo/esixoxayo/esicamngcayo/
                                                                                           ekuxoxela amacala amabini.              [50]
3.                                          [50]                                           Esixoxayo/esicamngcayo/esibalisayo/
                                                                                           esichazayo/esivelela amacala omabini.   [50]
4.                                                                           [50]          Esivelela amacala omabini/esixoxayo/
                                                                                           esichazayo/esibalisayo.                 [50]
5.                                                             [50]                        Esicamngcayo/esibalisayo/esichazayo/
                                                                                           esixoxayo/esivelela amacala omabini.    [50]
6.                            [50]                                                         Esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/
                                                                                           esicamngcayo/esivelela amacala
                                                                                           omabini.                                [50]
7.                                          [50]                                           Esibalisayo/esichazayo/esixoxayo
                                                                                           esicamngcayo/esivelela amacala
                                                                                           omabini.                                [50]
8.                            [50]                                                         Esibalisayo/esichazayo/esixoxayo
                                                                                           esicamngcayo/esivelela amacala
                                                                                           omabini.                                [50]
Amanqaku asetyenziswa xa kukorekishwa isincoko:

                  IMIQATHANGO                               AMANQAKU            ISIKHOKELO SOLWABIWO LWAMANQAKU
A. UMXHOLO NOCWANGCISO                                         30
                                                                                     A            B          C      EWONKE
B. ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA                           15                  0–30         0–15       0–5
                                                                                     30           15         5         50
C. ISAKHIWO                                                      5

Amanqaku ewonke                                                 50

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                    Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                                    12                                               DBE/Novemba 2017
                                                              NSC – Imemorandam

                  IZINGA          UKUCWANGCISA          UKUTHABATHA        UKUPHONONONGA   UKUNCOMA/          IMIHLATHI
               ELISISISEKO         NGOKUTSHA              IZIGQIBO                          UGXEKA
2.1                 [25]                                                                                Ileta yobuhlobo            [25]
2.2                                                         [25]                                        Ileta yasebuRhulumenteni   [25]
2.3                                      [25]                                                           IObhitshuwari              [25]
2.4                                                         [25]                                        Inqaku lephaphendaba       [25]
2.5                                                         [25]                                        I–Ajenda nemizuzu
                                                                                                        yentlanganiso              [25]
2.6                                                                               [25]                  Intetho esesikweni         [25]
Amanqaku                                                                                                                           (2 x 25)
ewonke                                                                                                                             = 50

              IMIQATHANGO                                          AMANQAKU                 ISIKHOKELO SOLWABIWO LWAMANQAKU
A. UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI                                      15
                                                                                                  A          B        EWONKE
B. ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA                                 10                         0–15       0–10
                                                                                                  15         10           25

Amanqaku ewonke                                    25

Amanqaku asetyenziswa xa kukorekishwa imihlathi:

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2017-memo/b60c476c-9c18-4e90-87a1-e5d74a621619) — isiXhosa HL · Memo · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2017-memo/f668b02d-559a-47f0-92b4-ec76aaf3a900) — isiXhosa HL · Memo · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2014-memo/2bc53392-4705-4def-953a-039e20ef488c) — isiXhosa HL · Memo · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2017/1b69d691-13eb-415f-b173-b6db6c69b3d0) — isiXhosa HL · QP · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2019/d2712003-6ddf-44e8-983b-13275badb65c) — isiXhosa HL · QP · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2018/4b9740ec-e54d-4067-b88f-93342631de6a) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
