# isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2018 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exams 2018, 9 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2018-final-memo/981ce21f-d8bd-4b1c-b447-d63ea06e39fa
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC November Exams
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2018-final-memo/981ce21f-d8bd-4b1c-b447-d63ea06e39fa)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC November Exams · 2018 · isixhosa. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa HL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2018/4b9740ec-e54d-4067-b88f-93342631de6a) — QP · 2018 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                             NATIONAL
                                        SENIOR CERTIFICATE

                                           IBANGA 12

                        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                                IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                         NOVEMBA 2018

                               ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU: 100

                         Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-9.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                      2                     DBE/Novemba 2018
                                        NSC – Isikhokelo sokumakisha

IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI

Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe
kwirubrikhi yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo:

      Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuyila, bokuhlaziya, bokuhlela
       nobokulungisa iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.

      Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo
       sokubhala nethoni.

      Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.

      Izakhi zolwimi zibandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.

      Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.

      Ukubunjwa kwezivakalisi.

      Ukubhalwa kwemihlathi.

      Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo:
       Intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                      3                     DBE/Novemba 2018
                                        NSC – Isikhokelo sokumakisha

IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA

ICANDELO A: ISINCOKO

Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko efumaneka kwiphepha lesi-7
nelesi-8 lesi sikhokelo sokumakisha.

          IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
              IMIQATHANGO               AMANQAKU
 UMXHOLO NOCWANGCISO                        30
 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         15
 ISAKHIWO                                    5
 AMANQAKU EWONKE                            50

ICANDELO B: IMIHLATHI

Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha lesi-9 lesi
sikhokelo sokumakisha.

          IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
              IMIQATHANGO               AMANQAKU
 UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI              15
 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         10
 AMANQAKU EWONKE                            25

1.       Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO
         neFOMATHI.

2.       Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
         ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.

         QAPHELA:

                Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa.
                 Oku kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.

                Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.

                Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo.

         QAPHELA:

                Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo
                 sokumakisha    asetyenziswa       kuphela    njengesikhokelo
                 kubamakishi.

                Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko,
                 nokuba iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono
                 okanye iindlela asitolika ngayo ummakishi.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                      4                     DBE/Novemba 2018
                                        NSC – Isikhokelo sokumakisha

ICANDELO A: IZINCOKO

Kulindeleke ukuba umviwa abhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama
angama-340-390 (2-2½ amaphepha) ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo. Umviwa
angabhala nangaluphi na udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esixoxayo,
esivelela amacala amabini, esicamngcayo, okanye naziphi na ezidityanisiweyo kwezi.

UMBUZO 1

1.1      Ndafunda ukuba abantu bakusoloko bethetha.

          -   Umviwa makanabe ngomba abhala ngawo.
          -   Umviwa kulindeleke ukuba anike impendulo ekwinqanaba lentsingiselo
              yentsusa/efihlakeleyo/eyindibanisela.
          -   Umviwa angaseka ibali elibonisa ukuba nokuba ubani angenza ntoni na
              abantu abaphelelwa yinto yokuthetha.                                     [50]

1.2      Ubukhalipha kukoyisa uloyiko.

          -   Umviwa kulindeleke ukuba avelele iziganeko ezibonisa ubukhalipha
              oboyise uloyiko.
          -   Angavelela izinto ezinoloyiko nezinokuba ngumqobo kwimpumelelo yakhe.
          -   Angavelela neendlela ezibonisa ubukhalipha.                              [50]

1.3      Iziphumo zokuxhoma konke ngobom bakho kumaqonga onxibelelwano.

          -   Umviwa kulindeleke ukuba akhankanye akuxhoma kumaqonga
              onxibelelwano.
          -   Umviwa kulindeleke ukuba achaphazele okubi nokuhle okuzalwa
              kukuxhoma.
          -   konke ngobom bakhe kumaqonga onxibelelwano.-Makachaphazele
              ifuthe/iziphumo/iziqhamo zoko.                                           [50]

1.4      Usana olungakhaliyo lufela embelekweni.

          -   Umviwa kulindeleke ukuba anike impendulo ekwinqanaba lentsingiselo
              yentsusa/efihlakeleyo.
          -   Impendulo yomviwa mayibonakalise ukuyazi intsingiselo yeli qhalo.
          -   Umviwa angaphuhlisa eli qhalo ngebali elibonisa ukuba ukungakhali
              kwenza ungalufumani uncedo.                                              [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                       5                            DBE/Novemba 2018
                                         NSC – Isikhokelo sokumakisha

1.5      Ukuxhwilwa nokubulawa kweemveku nabantu basetyhini.

          -   Umviwa makachaze ifuthe lalo mkhwa eluntwini nakwintlalo jikelele.
          -   Angachaphazela iziphumo zokuxhwilwa nokubulawa kweemveku
              nabantu basetyhini.
          -   Angachaphazela noxinzelelo ezithi iintsapho zibe phantsi kwalo ngenxa
              yale mikhwa.                                                                     [50]

1.6      Ilizwe xa abantu benokulingana bonke.

          -   Angaqwalasela ubom elizweni gabalala.
          -   Makavelele nezinto ezinokuba yimiqobo okanye inzuzo elizweni xa
              abantu benokulingana bonke.
          -   Makaveze ubomi kwilizwe apho abantu balingana bonke.                             [50]

1.7.1     -   Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
          -   Umviwa makaqwalasele umfanekiso ngokupheleleyo.
          -   Umviwa       anganika      impendulo      ekwinqanaba          lentsingiselo
              yentsusa/efihlakeleyo eyindibanisela.                                            [50]

1.7.2     -   Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
          -   Umviwa makaqwalasele umfanekiso ngokupheleleyo.
          -   Umviwa anganika impendulo ekwinqanaba lentsingiselo yentsusa/
              efihlakeleyo/eyindibanisela.                                                     [50]

                                                           AMANQAKU ECANDELO A:                50

ICANDELO B: IMIHLATHI

UMBUZO 2

Kulindeleke ukuba umviwa abhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo. Ubude
beempendulo mabube li-100-120 amagama (malunga nesi-1-1½ samaphepha)
umxholo kuphela. Ulwimi, irejista, isimbo sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo
yobhalo.

2.1      ILETA YOBUHLOBO

          -   Umviwa makaveze umbulelo kumhlobo wakhe ngokukwazi ukumela
              inyani ebunzimeni.
          -   Ifomathi: idilesi yombhali enomhla, isibuliso, intshayelelo, isiqu nesiphelo
              esifanelekileyo.                                                                 [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                       6                          DBE/Novemba 2018
                                         NSC – Isikhokelo sokumakisha

2.2      INGXOXO YABABINI

          -   Umviwa kulindeleke ukuba enze ingxoxo ephakathi kwababini.
          -   Makanike umkhomba-ndlela wokuza kuthethwa ngako.
          -   Umviwa makayibhale njengoko isenzeka, amazwi ezithethi awabhale
              njengoko enjalo ngaphandle kweempawu zocaphulo.
          -   Makayahlule intetho yesithethi neyesinye ngokushiya umgca phakathi
              kwazo.
          -   Makabhale isithethi ngasekhohlo ephepheni, ze silandelwe yikholon[:]
          -   Makabhale ingcaciso engenye ezigweqeni ( )                                     [25]

2.3     INTETHO ESESIKWENI

          -   Umviwa makaphuhlise amanqaku akhe kakuhle angatsho ngentetho
              ekruqulayo.
          -   Ifomathi: Makuvele ixesha, indawo, injongo, abaphulaphuli noko baza
              kuthetha ngako.                                                                [25]

2.4      IRIVYU

          -   Umviwa makaveze iimbono zakhe buqu adandalazise indlela ayibona
              ngayo incwadi engathathi cala lithile.
          -   Makavelele iingongoma eziphambili ezifana negama lombhali/isihloko
              sencwadi/igama lompapashi.                                                     [25]

2.5      INGXELO

          -   Umviwa makanike iinkcukacha ezichanekileyo ngesiganeko.
          -   Makabhale isihloko, intshayelelo nesiqu, isiphelo, izindululo, izalathisi,
              izihlomelo.
          -   Makasebenzise ulwimi olusesikweni ukuya kolungekho sikweni.
          -   Makabhale igama lombhali aze ayisayine.
          -   Umviwa makabhale umhla ebhalwe yasayinwa ngayo.
                                                                                             [25]

2.6      ISIVI NELETA EYIKHAPHAYO

          -   Isivi: ifomathi: Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi
              ngongoma.zilandelayo; inkcukacha ngaye buqu, iziqinisekiso zemfundo
              anazo, amava anawo ngomsebenzi (xa enawo), abantu abanokwenza
              ingxelo ngaye.
          -   Ileta eyikhaphayo: ifomathi: idilesi yakwaShoprite, isibuliso, umcimbi,
              intshayelelo, isiqu nesiphelo esifanelekileyo.
          -   Umxholo wayo mawube ngumyalezo wokugqithisa iSivi.                             [25]

                                                           AMANQAKU ECANDELO B:              50
                                                              AMANQAKU EWONKE:               100

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 7

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3
                                                 Downloaded from hlayiso.com                       7                                                         DBE/Novemba 2018
                                                                                           NSC - Isikhokelo sokumakisha

ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU
o    Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, Icandelo A)
o    Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlula-hlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o    Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlula-hlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa
     eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o    Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi.

   Imiqathango                                      Egqwesileyo                  Esemagqabini                 Eyanelisayo             Eyinxalenye          Engaphumelelanga
                                                                                 neqaqambileyo               nefanelekileyo
UMXHOLO                                                 28–30                        22–24                       16–18                    10–12                    4–6
NOCWANGCISO                                   -Impendulo igqwesile/          -Impendulo ixongxwe          -Impendulo iyanelisa.    -Impendulo             -Impendulo ayihambelani
                                              inomtsalane, ngaphezu          ngobugcisa.                  -Izimvo ziyathungelana   ayinaluthungelwano     nomxholo kwaphela.

                       Inqwanqwa
(Impendulo                                    koko bekulindelekile.          -Izimvo zihambelana          noko ziyaqinisekisa      Lungqinelanayo.        -Izimvo ziyabhidisa
nezimvo)                                      -Izimvo eziqiqisisiweyo,       gingci nomxholo kwaye        ngokusemxholweni.        -Izimvo azicacanga      kwaye azingqamananga
Uyondelelwaniso                               ezixhokonxa iingcinga          zinomdla zinobungqina        -Ilungelelanisiwe noko   kwaye ayizizo           kwaphela nomxholo.
                                              nezivuthiweyo.                 bokuvuthwa.                  kwaye iyathungelana      ezomfundi.             -Azicacanga kwaye
lwezimvo
                     eliphakamileyo
                                              -Impendulo elungelelaniswe     -Ilungelelaniswe kakuhle     kuquka intshayelelo,     -Buncinci ubungqina    ziphindaphindiwe.
ngokucwangcisa                                kakuhle ngokugqwesileyo        kakhulu kwaye                isiqu ukuqukumbela/      bolungelelwaniso       -Azilungelelaniswanga
Ukuqonda injongo,                             enothungelwano                 iyathungelana                nesiphelo.               nothungelwano          kwaye azithungelani.
abantu ekujoliswe                             (enonamathelwano)              (inonamathelwano)                                     lweengcamango.
kubo kunye nesimo                             ukuquka intshayelelo, isiqu,   kuquka intshayelelo, isiqu
sentlalo                                      ukuqukumbela/nesiphelo.        ukuqukumbela/nesiphelo.
                                                        25–27                          19–21                      13–15                    7–9                     0–3
 30 AMANQAKU                                  -Impendulo egqwesileyo         -Impendulo ixongxwe          -Impendulo eyanelisayo   -Ubukhulu becala       -Akukho linge

                     Inqwanqwa elingezantsi
                                              kodwa ineendawana esilela      kakuhle.                     nangona kumana           impendulo              lokuphendula isihloko.
                                              kuzo ukuba neempawu            -Izimvo ziyahambelana        kubakho izikhewu         ayihambelani           -Ayihambelani kwaphela
                                              ezinomtsalane ogqwesileyo      zinomdla.                    kwingcaciso.             nomxholo.              nomxholo kwaye
                                              wesincoko esinkqenkqeza        -Ilungelelaniswe kakuhle     -Izimvo                  -Izimvo zibonakalisa   ayifanelekanga.
                                              phambili.                      iyathungelana                ziyanamathelana          ukungahlangani         -Ayingqamananga
                                              -Izimvo ezivuthiweyo           (inonamathelwano)            ngokwanelisayo kwaye     nokubhidisa.           nomxholo kwaphela
                                              neziqiqisisiweyo.              kuquka intshayelelo, isiqu   ziyaqinisekisa.          -Phantse bungabikho    kwaye inobubhutyu-
                                              -Izimvo zilungelelaniswe       nesiphelo.                   -Kukho ulungelelwaniso   ubungqina              bhutyu.
                                              ngobugcisa.                                                 olufumanekayo            bolungelelwaniso
                                              zinothungelwano                                             nothungelwano            nothungelwano.
                                              (zinonamathelwano)                                          kwintshayelelo, isiqu
                                              kuquka intshayelelo, isiqu                                  nesiphelo.
                                              kunye nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                     Tyhila iphepha

### Page 8

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3
                                                     Downloaded from hlayiso.com                     8                                                                 DBE/Novemba 2018
                                                                                             NSC - Isikhokelo sokumakisha

   ULWIMI, ISIMBO                                              14–15                        11–12                         8–9                        5–6                         0–3
   SOKUBHALA                                         -Ithoni, irejista, isimbo     -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ulwimi alunantsingiselo.
   NOKUHLELA                                         sokubhala, isigama            sokubhala kunye             sokubhala nesigama          sokubhala nesigama          -Ithoni, irejista, isimbo
   Ithoni, irejista,                                 zifaneleke kakhulu            nesigama ziqaqambe          zifanelekile kwinjongo,     azihambelani                sokubhala nesigama

                          Inqwanqwa eliphakamileyo
   isimbo sokubhala                                  kwinjongo, abantu             kakhulu kwinjongo, abantu   abantu ekujoliswe kubo      nenjongo, abantu            azihambelani mpela
                                                     ekujoliswe kubo nakwisimo     ekujoliswe kubo nesimo      nesimo sentlalo.            ekujoliswe kubo             nenjongo, abantu
   nesigama
                                                     sentlalo.                     sentlalo.                   -Ulwimi lusetyenziswe       nesimo sentlalo.            ekujoliswe kubo nesimo
   esifanelene                                       -Ulwimi lusetyenziswe         -Ulwimi luchanekile kwaye   ngokufanelekileyo           -Ulwimi lusetyenziswa       sentlalo.
   nenjongo/nesimo                                   ngokuzithemba,                ithoni isetyenzisiwe        ukudlulisa umyalezo.        ngendlela                   -Ukusetyenziswa
   sentlalo.                                         luyachukumisa                 ngokufanelekileyo           -Ithoni ifanelekile.        ebuthathaka.                kwesigama
   Uchongo magama,                                   ngokugqwesileyo.              nangokuzinzileyo            -Izixhobo zolwimi           -Ithoni nochongo            kunqongophele
   ukusetyenziswa                                    -Ithoni edlwengula umxhelo    kwisincoko siphela.         zisetyenzisiwe              magama                      ngokubaxekileyo de
   kolwimi nemigaqo,                                 nenobuciko.                   -Ubukhulu becala akukho     ukuphuhlisa                 azifanelekanga.             ungakwazi ukuqonda
   Iimpawu                                           -Phantse kungabikho           ziphene kwigrama nopelo.    nokuphucula umxholo.        -Isigama                    okubhaliweyo.
   zokubhala, igrama,                                nasinye isiphene segrama      -Sixongxwe kakuhle                                      sinqongophele
                                                     nopelo.                       kakhulu.                                                kakhulu.
   nopelo.
                                                     -Sixongxwe ngobugcisa
                                                     obukhulu.
   15 AMANQAKU
                                                                 13                           10                            7                          4
                                                     -Ulwimi lugqwesile kwaye      -Ulwimi luyakuthimba        -Ukusetyenziswa             -Ukusetyenziswa
                                                     kusetyenziswe izixhobo        kwaye ubukhulu becala       kolwimi ngokwanelisayo      kolwimi
                         Inqwanqwa
                                                     zolwimi ezibonakalisa         luchanekile.                kodwa kusekho               ngokungafanelekanga.
                                                     ubuciko ngokufanelekileyo.    -Ithoni iqaqambile kwaye    ukungangqinelani apha       -Kuncinci okanye
                                                                                                                                           akukho ukohluka –
                         elingezantsi
                                                     -Phantse kungabikho           ichanekile.                 naphaya.
                                                     nasinye isiphene segrama      -Zimbalwa iziphene          -Ubukhulu becala ithoni     hlukana kwezivakalisi.
                                                     nopelo.                       zegrama nopelo.             ifanelekile kodwa           -Isigama
                                                     -Sixongxwe ngobugcisa.        -Sixongxwe kakuhle.         usetyenziso zixhobo         sinqongophele
                                                                                                               zolwimi lunqongophele.      ngokugqithisileyo.
   ISAKHIWO                                                      5                             4                            3                          2                         0–1
   Iimpawu zodidi                                    -Isihloko sikhuliswe          -Iinkcukacha zakhiwe        -Ukuphuhliswa               -Kukho amanqaku             -Amanqaku
   lwesincoko,                                       ngokugqwesileyo.              ngokulandelelana            kweenkcukacha               asemxholweni.               asemxholweni awakho.
   ukuphuhliswa                                      -Iinkcukacha ezigqwesileyo.   nangokuqiqisisiweyo.        ngokusemxholweni.           -Izivakalisi nemihlathi     -Ulwakhiwo lwezivakalisi
   kwemihlathi                                       -Izivakalisi, imihlathi       -Ziyathungelana.            -Izivakalisi, imihlathi     zineemposiso.               nemihlathi
   nokubunjwa                                        zakhiwe ngokugqwesileyo.      -Ukwakhiwa kwezivakalisi    zakhiwe kakuhle.            -Isincoko                   lunobubhutyu-bhutyu.
                                                                                   nemihlathi                  -Isincoko                   sisesemxholweni             -Isincoko siphume
   kwezivakalisi.
                                                                                   kuyahambelana,              sisesemxholweni.            nangona zisekhona           kwaphela emxholweni.
   5 AMANQAKU                                                                      kwahluka-hlukene.                                       iziphene.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                               Tyhila iphepha

### Page 9

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3
                                   Downloaded from hlayiso.com                      9                                                              DBE/Novemba 2018
                                                                            NSC - Isikhokelo sokumakisha

ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]

      Imiqathango                  Egqwesileyo                  Esemagqabini                Eyanelisayo                    Eyinxalenye                Engaphumelelanga
                                                                neqaqambileyo              nefanelekileyo
 UMXHOLO,                              13–15                        10–12                       7–9                             4–6                             0–3
 UCWANGCISO                 -Impendulo igqwesile            -Impendulo esemagqabini     -Impendulo eyanelisayo      -Kubonakala ubunzima             -Impendulo ibonakalisa
 NEFOMATHI                  ngaphezu koko                    ebonisa ulwazi olululo      ebonisa ulwazi              malunga nolwazi                 ukunqongophala kolwazi
                            bekulindelekile.                 ngeempawu zodidi            ngeempawu zodidi            lweempawu zolu didi             ngeempawu zodidi
 -Impendulo nezimvo.        -Izimvo eziqiqisisiweyo         lomhlathi.                   lomhlathi.                  lwetekisi.                      lomhlathi.
 -Ulungelelwaniso           nezivuthiweyo.                  -Ubhalo lusemxholweni.      -Ayikho mxholweni           -Kukho ukungqamana               -Intsingiselo ilahlekile
                            -Ulwazi olunzulu ngeempawu      -Ukuthungelana komxholo      Ngokupheleleyo.            okungephi okusemxholweni         kwaye akakho mxholweni
 lwezimvo.
                            zohlobo lomhlathi obhaliweyo.    nezimvo, kucaciswe         -Kukho ukuphambuka          kodwa kukho ukuphambuka          kwaphela.
 nokucwangcisa              -Ubhalo lusemxholweni           kakuhle                      okungephi emxholweni.      kubhalo.                         -Ayithungelani kumxholo
 -Injongo, abantu           ncakasana.                       kakhulu kwaye              -Ubukhulu becala            -Akusoloko kukho                 nezimvo.
 ekujoliswe kubo,           -Ukuthungelana komxholo         neenkcukacha                 uyathungelana              uthungelwano phakathi            -Zimbalwa kakhulu
 iimpawu/imigaqo            nezimvo.                         zixhasa isihloko.           umxholo nezimvo.           komxholo nezimvo.                iinkcukacha ezixhasa
 nesimo sentlalo.           -Icaciswe nzulu kwaye zonke     -Ifomathi efanelekileyo     -Ezinye iinkcukacha         -Zimbalwa iinkcukacha            isihloko.
                            iinkcukacha ziyasixhasa          eneziphene ezingephi.       ziyasixhasa isihloko.       ezixhasa isihloko.              -Ayisetyenziswanga
                            isihloko.                                                   -Ubukhulu becala            -Imigaqo eyimfuneko              imigaqo eyimfuneko
           15               -Ifomathi yamkelekile kwaye                                  ifomathi ifanelekile        yefomathi isetyenziswe          yefomathi.
                            ichanekile.                                                  kodwa kukho iziphene        ngokungacacanga.
     AMANQAKU                                                                            ezingephi.                 -Imigaqo engundoqo
                                                                                                                     yefomathi yetekisi
                                                                                                                     ityeshelwe.
 ULWIMI, ISIMBO                         9–10                          7–8                         5–6                           3–4                             0–2
 SOKUBHALA                  -Ithoni, irejista, isimbo       -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo        -Ithoni, irejista, isimbo
 NOKUHLELA                  sokubhala, isigama zifaneleke   sokubhala, isigama          sokubhala, isigama          sokubhala, isigama               sokubhala, isigama
 Ithoni, irejista, isimbo   ngokukodwa kwinjongo,           zifaneleke kakhulu          zifanelekile kwinjongo,     asifanelekanga                   asihambelani nenjongo,
 sokubhala, injongo/        abantu ekujoliswe kubo          kwinjongo, abantu           abantu ekujoliswe kubo      ngokupheleleyo kwinjongo,        abantu ekujoliswe kubo
 imeko, abantu              nakwisimo sentlalo.             ekujoliswe kubo kunye       kunye nesimo sentlalo.      abantu ekujoliswe kubo kunye     nesimo sentlalo.
 ekujoliswe kubo nesimo     -Ulwimi lusetyenziswe           nakwisimo sentlalo.         -Kukho iziphene             nesimo sentlalo.                 -Izele ziziphene yaye
                            ngokuchanekileyo kwaye          -Ubukhulu becala ulwimi     ezimbalwa zolwimi.          -Ukusetyenziswa kolwimi          iyabhidisa.
 sentlalo.
                            lwakhiwe ngokukuko.             lusetyenziswe ngokukuko     -kukho isigama              ngokungachanekanga               -Isigama asihambelani
 Ukusetyenziswa             -Phantse kungabikho nasinye     nangokuchanekileyo          esaneleyo.                  kubangela iziphene               nenjongo.
 kolwimi nemigaqo yalo.     isiphene segrama nopelo.        -Isigama sichaneke          -Iziphene                   ezibaxekileyo.                   -Intsingiselo
 Uchongo magama.                                            kakuhle.                    aziyichaphazeli             -Intsingiselo ilahlekile.        ichaphazeleke
 Iimpawu zokubhala                                          -Ubukhulu becala akukho     intsingiselo.                                                ngokukodwa.
 nopelo.                                                    ziphene.

 10 AMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa HL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2018-final-memo/8a20b8b0-9446-4b64-bf9f-12bc5f7e5915) — isiXhosa HL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2014-memo/2bc53392-4705-4def-953a-039e20ef488c) — isiXhosa HL · Memo · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2018/12e70e07-e0f5-4810-b00f-a5e627c823e1) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2018/ffc66f7b-9476-4b5f-bcf9-9933b7b036df) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Feb-March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-feb-march-2018/566add75-9ef2-4bd5-af98-54eea59f5046) — isiXhosa HL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2019/d2712003-6ddf-44e8-983b-13275badb65c) — isiXhosa HL · QP · 2019 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
