# isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the November 2024 NSC, 16 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2024-mg/6cad142c-8273-4414-93c0-3dfb78e3e30c
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: November 2024 NSC
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 16

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2024-mg/6cad142c-8273-4414-93c0-3dfb78e3e30c)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · isixhosa. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2024/53ba6920-da39-4ff1-91b3-5bcfc0342748) — QP · 2024 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                               SENIOR CERTIFICATE

                                         IBANGA 12

                     ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                             IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                        NOVEMBA 2024

                            ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU: 100

                   Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-16.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                               Tyhila iphepha

### Page 2

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                 2                  DBE/Novemba 2024
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI

Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe
kwirubrikhi yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo:

•      Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuhlaziya, bokuhlela nobokulungisa
       iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.

•      Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo
       sokubhala nethoni.

•      Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.

•      Izakhi zolwimi zibandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.

•      Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.

•      Ukubunjwa kwezivakalisi.

•      Ukubhalwa kwemihlathi.

•      Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo:
       Intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo.

•      Nangona umviwa ekhuthazwa ukuba abhale inombolo nesihloko sombuzo
       kuyacetyiswa ukuba othe waphazama akasibhala isihloko enombole
       ngokuchanekileyo anganyityelwa manqaku.

•      Xa umviwa edlulisile kwinani lamagama amiselweyo kwimpendulo yakhe
       makanganyityelwa manqaku kuba irubrikhi sele iziqingqile izohlwayo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 3

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                 3                DBE/Novemba 2024
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA

ICANDELO A: ISINCOKO

Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko ifumaneka kwiphepha le-14 ukuya
kwele-15 lesi sikhokelo sokumakisha.

          IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
              IMIQATHANGO               AMANQAKU
 UMXHOLO NOCWANGCISO                        30
 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         15
 ISAKHIWO                                    5
 AMANQAKU EWONKE                            50

ICANDELO B: IMIHLATHI

Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha le-16 lesi
sikhokelo sokumakisha.

          IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
              IMIQATHANGO               AMANQAKU
 UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI              15
 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA         10
 AMANQAKU EWONKE                            25

1.       Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO
         neFOMATHI.

2.       Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
         ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.

         QAPHELA:

         •       Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa.
                 Oku kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.

         •       Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.

          •      Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo.

         QAPHELA:

         •      Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo
                sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi.

         •      Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko,
                nokuba iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono
                okanye iindlela asitolika ngayo ummakishi.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 4

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                 4                DBE/Novemba 2024
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO A: IZINCOKO

Kulindeleke ukuba umviwa abhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama
angama-340−390 ngesiNYE sezihloko azinikiweyo. Umviwa angabhala naluphi na
udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esixoxayo, esivelela amacala amabini,
esicamngcayo, okanye naziphi na ezidityanisiweyo kwezi ngesihloko asikhethileyo.

IIMPAWU ZESINCOKO

Isincoko esibalisayo:

-   Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
-   Sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
-   Masibonise ulwazi ngesihloko esikhethiweyo.
-   Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
    mazibonakale.
-   Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace kwezo
    zingunobangela wezinye, kungenjalo sisebenzise izixhobo ezifana nophuphelo
    okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
-   Sisebenzise amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
-   Sisebenzise intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa xa kufuneka njalo.
-   Ulwimi olusetyenzisiweyo malube loludala ifuthe nochukumiseko kofunda isincoko,
    lungekrwada phofu.

Isincoko esichazayo:

-   Sinokusebenzisa ixesha elidlulileyo okanye elangoku.
-   Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.
-   Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
-   Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
    izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.
-   Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
-   Sivakalisa iimvakalelo zombhali.

Isincoko esicamngcayo:

-   Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
-   Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
-   Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
-   Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana
    nezichazi,    imifanekiso–ntelekelelo,  izihlomelo,   neziphuhlisayo   ezifana
    nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.)
-   Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 5

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                 5                  DBE/Novemba 2024
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

Isincoko esixoxayo:

-     Umviwa uthatha icala ngomba othile.
-     Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma
      ezithile.
-     Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
      lokuvula.
-     Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye
      ukucaphula kumava anawo ayinyani.
-     Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
-     Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.

Kwisincoko esivelela amacala omabini:

-     Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
-     Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
-     Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
-     Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
      luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni kwawo,
      kodwa masilunike olombhali wesincoko uluvo xa sivala.
-     Sikuxoxela okuthile sichasa/sivuma sikwanika ubungqina obuyinyani obuxhasayo.
-     Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
-     Masibonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo.

UMBUZO 1

1.1        Lalisenza izinto zamehlo elethu iqela

           Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
           elinye.
           Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
           Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/
           azixube iintsingiselo zempendulo.
           Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

           Umxholo:
           - Singalibali lemini enye/lokhuphiswano olunye elisekwe kwiqela
              lomculo/lezemidlalo/lokufunda/lecawa/lengxoxompikiswano. (Naliphi na
              iqela lamkelekile).
           - Singangezinto elibalasele ngazo elo qela ezijongisayo/ezibambisa
              umphefumlo/ezibukekayo okanye eziqaphelekayo ezinamandla okoyisa.
           - Singangendlela ebelahluke ngayo eli qela kwamanye amaqela
              ngokubekulindelekile namandla alo okoyisa.
           - Singangemvakalelo yakhe malunga nendlela iqela lakhe ebeliqhuba
              ngayo.

           [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

           Ulwimi:

           Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
           nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
           sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                         [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 6

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                 6                 DBE/Novemba 2024
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

1.2      Indalo nezinto zayo

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:
         - Singangezinto zendalo ezihlekisayo/ezimangalisayo/ezingaqhelekanga/
           eziyahlula ebantwini.
         - Singangeendidi zendalo neempawu zazo eziyahlula kwezinye.
         - Singakhankanya ubuhle bendalo nobubi bayo.
         - Singangeziphumo ezihle nezibi zezehlo zasendalweni.
         - Singabalula indima edlalwa yindalo kwimpilo yoluntu nakwenye indalo.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
         oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
         isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                 [50]

1.3      Ulilandele ke wethu igama lakhe

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:

         -   Masimthiye igama umntu esibhala ngaye ukuze iimpawu/izenzo zakhe
             zihambelane negama alithiyiweyo.
             Singacamngca ngezenzo, iintetho, izinto azithandayo nazixabisileyo
             ezenza limfanele igama.
         -   Singayingxoxo ngendima edlalwa ligama ebomini bomntu.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                          [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 7

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                 7                     DBE/Novemba 2024
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

1.4      Kuswiti nencindi yekhala apho
         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         Umxholo:

         - Singalibali    lemini  enye/leemini    eziliqela/isiganeko/iziganeko/imeko
           yobumnandi obugqithisileyo nezibukeka zimbi zibemnandi ngenxa yendawo
           le ezenzeka kuyo.
         - Singayinkcaza ngokulindelekileyo xa ubomi buswiti nezinto ezilindelekileyo
           xa buyincindi yekhala.
         - Singangolonwabo owabuvayo iimeko zingavumi/kwindawo awazibona
           selekuyo.
         - Singayingxubevange yezinto ezenza kubemnandi kwindawo ekhangeleka
           ingamele kubamnandi okanye ekungamele konwatywa kuyo.
         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo                      [50]
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
1.5      Uthando luyonwabisa lulilisa kananjalo

         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         Umxholo:

         -   Singalibali apho uthando lwalusonwabisa kodwa lwalilisa/lwalulilisile kodwa
             lonwabisa.
         -   Singayinkcaza/ ucamngco ngeziphumo ezililisayo nezonwabisayo zeendidi
             zothando, iindlela olufumaneka ngazo neendawo olufumaneka kuzo
             neendlela ezifumaneka ngalo.
         -   Singangothando olonwabisayo nothando olulilisayo iindidi zezililo ezenziwa
             luthando.
         -   Singaziinkumbulo ngezenzo ezihambelana nothando olonwabisayo luze
             lulilise/olulilisayo luze lonwabise.
         -   Singangeziphumo zothando olonwabisayo neziphumo zothando olulilisayo.
         -   Singangamava kunye nemvakalelo ngeendidi zothando.
         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 8

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                 8                 DBE/Novemba 2024
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

         Ulwimi:
         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                          [50]
1.6      So-o-onke sikhe sixakwe
         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         Umxholo:
         -   Singathetha ngokuba umntu ngamnye uyangena engxakini.
         -   Singangezinto ezithi zixake abantu ebomini.
         -   Singaphawula/sicamngce/sikhumbuze/sichaze ngokuba ukugaxeleka
             engxakini kuhamba namahlandinyuka obomi apho singazibona sixakiwe.
         -   Singangokungabi namkhethe kwamahlandenyuka.
         -   Singangokubaluleka kokungazijongeli phantsi xa ubani exakiwe, kuba
             wonke umntu ukhe axakwe.
         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
         Ulwimi:
         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                          [50]
1.7      Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         Umxholo:
         -    Singalibali lemini enye/isiganeko/semini yolonwabo/umhla wokubhiyoza.
         -    Singangeshishini lokubhaka iikeyiki ezikumgangatho ophezulu/neliqale
              kancinci.
         -    Singangemvakalelo malunga nosuku/neemeko zokusetyenziswa/
              nokufuneka/ugxagxamiseko olwenziwa ngeekeyiki emakhaya.
         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
         Ulwimi:
         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                          [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 9

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                 9                      DBE/Novemba 2024
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

1.8      Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
         Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
         elinye.
         Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
         Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
         iintsingiselo zempendulo.
         Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

         Umxholo:

         -   Singabalula ukuba indlela eya ebutyebini idlula kwintlungu/ iintlungu
             ziyamakha umntu/ukumelana nemingeni kuyaphumelelisa.
         -   Singaziinkumbulo ngomntu owaqala elihlwempu waze waphela esisityebi/
             owaqala esisityebi waphela elihlwempu.
         -   Singachaza intlalo yokuhleleleka/ukuhlalisana kwabantu.

         [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

         Ulwimi:

         Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
         nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                               [50]

                                                                AMANQAKU ECANDELO A:           50

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 10

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                 10                   DBE/Novemba 2024
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO B: IMIHLATHI

UMBUZO 2

Kulindeleke ukuba umviwa abhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo. Ubude
bempendulo nganye mabube li-100–120 lamagama umxholo kuphela. Ulwimi, irejista,
isimbo sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo yobhalo.

2.1      ILETA YOBUHLOBO

         Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]

         -   Iidilesi inye kuphela, iqalwe kwisiqingatha sephepha ime, ingaxwesi.
         -   Igama lesitalato, ilokishi nedolophu zibhalwa ngokupheleleyo.
             (azisetyenziswa izifinyezi).
         -   Umhla, inyanga nonyaka ebhalwe ngawo mawubhalwe ngasezantsi
             kwedilesi. (inyanga mayibhalwe ngokwamagama ingengawo amanani
             umz. 30 Novemba 2024).
         -   Mayishiye umgca emva kwedilesi.
         -   Isibuliso esibhalwe ngesiXhosa masihambelane nombuzo kunye nomntu
             athunywe ukuba ambhalele.
         -   Mayishiye umgca emva kwesibuliso.
         -   Isakhiwo siquka intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         -   Umhlathi wokuqala mawunike intsusa nezizathu zokubhala.
         -   Umhlathi olandelayo mawukhulise umxholo wokuvuyisana nesizalwane
             sakhe esifumene umsebenzi.
         -   Umhlathi wokugqibela unamazwi okuqukumbela.
         -   Isiphelo sibeseseleta yobuhlobo size silandelwe ligama lalowo ubhalayo.
         -   Mayingasebenzisi izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo.

         Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

         -   Mayisebenzise ulwimi olungekho sesikweni ukuya kolusesikweni kuba
             uthetha nesizalwane.
         -   Ithoni nerejista mazihambelane nombuzo okanye nenjongo.
         -   Ulwimi malusulungeke, luvakale.
         -   Ubhalo maluvakale, luyondelelane, lucace lubesemxholweni.
                                                                                              [25]

2.2      UDLIWANONDLEBE

         Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]

         -   Intshayelelo mayibhalwe kwizibiyeli (izalathisi zeqonga) umzekelo: indawo,
             ixesha izithethi nomba ekuxoxwa ngawo.
         -   Kwisiqu mayibhalwe kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle kweempawu
             zocaphulo.
         -   Isithethi masibhalwe ngasekhohlo ephepheni, ze silandelwe yikholon [:]
         -   Mawubonakale umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi.
         -   Ingcaciso engenye mayibhalwe kwizibiyeli ( ). Umzekelo: ingcaciso
             ebonisa intshukumo, iimvakalelo neemeko abakuzo aba bathethayo
             (umzekelo: ehleka).

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 11

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                 11                  DBE/Novemba 2024
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

         -   Mayingafikeleli esiphelweni ingakhange ifezekise injongo yodliwanondlebe
             yokufumana iinkcukacha malunga nendlela afumaneka ngayo amandla
             okuphumelela, ukukhuthazeka, ukungatyhafi, nokungazoyikiseli.
         -   Kwisiphelo: udliwanondlebe malusongwe ngokuba lufikelele esiphelweni.
         -   Mazivalelisane izithethi iseso sinelizwi lokubulela kuba ngabantu
             abahlonipheneyo.

         Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

         -   Ithoni nerejista esesikweni ukuya kwengekho sikweni.
         -   Kuthethwa kwixesha langoku ze kusetyenziswe elidlulileyo/eladlulayo xa
             kubhekiswa kwisiganeko esithile.                                               [25]

2.3      INTETHO

         Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]

         -   Mayibe nesihloko aza kuthetha phantsi kwaso.
         -   Mayahlulwe ibenentshayelelo, isiqu nesiphelo.
         -   Intshayelelo mayithengise iingcamango (ukungalungi kokucalulana
             phakathi kwabafundi ezikolweni.) kwabaza kuyiphulaphula.
         -   Mayitsale umdla wabaphulaphuli (Umviwa angenza ibalana/umzekeliso/
             umzekelo ozalana nentetho le aza kuyenza).
         -   Mayikhankanye iingongoma aza kucangcatha kuzo. (Mazibe zezisukela
             kwisihloko sentetho/kwingcamango ephambili yentetho).
         -   Mayinxibelelane/inxulumane nabaphulaphuleyo (unokuthetha ngamava/
             ngemeko/ngesimo esaziwa ngumntu wonke, kwabo baphulaphuleyo).
         -   Isiqu    sentetho    masiquke    iingongoma     eziphambili  zomyalezo
             ebezikhankanyiwe xa bekusenziwa intshayelelo.
         -   Mayigxininise ngokumana iphindaphinda ingongoma ebalulekileyo phambi
             kokuba igqithele kwelandelayo.
         -   Kunokusetyenziswa      amabalana      ahlekisayo    amafutshane/iintetho
             ezihlekisayo ukugxininisa oko kuthethwayo ngendlela egcina abantu
             benomdla.
         -   Isiphelo masishwankathele iingongoma eziphambili ezibubethelela ukuze
             abaphulaphuli bahlale bezikhumbula.
         -   Mayibe nophawu olubonisa ukuba iyaphela, ifikelele esiphelweni.
             Umzekelo amagama anjengo-'elokugqiba'/'ndivala ngelithi …

         Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

         -   Ulwimi, rejista nethoni zihambelana nendawo, intetho eyenziwa kuyo
             kunye nodidi lwabantu eyenzelwa bona/abaphulaphuleyo.                          [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 12

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                 12                  DBE/Novemba 2024
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

2.4      I-IMEYILE
         Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]

         -   Ingasebenzisa ifomathi ye-imeyile esesikweni okanye eyobuhlobo.
         -   Kunyanzelekile ivele idilesi yombhalelwa ibe neempawu zejelo
             alisebenzisayo.
         -   Kolandelayo umgca kukho imigcana/imiqolwana equlethe isizathu
             sokubhalwa kwe-imeyile/umongo wayo ngokufutshane.
         -   Inesibuliso esidiza ukuba kubhalelwa unogada.
         -   Umxholo ungokubulela unogada othe walandela wade wabambisa abantu
             ababethengisa oosingasiselo kwingingqi yombhali.
         -   Makusetyenziswe isimbo neefonti ezifundeka lula.
         -   Mayingabhalwa ngoonobumba abakhulu bodwa, iifonti mazingaxutywa,
             makusetyenziswe uhlobo olunye.
         -   Isiphelo ngokomxholo masibonise ukulunga kwesenzo sikanogada,
             ngokwefomathi sihambelane nodidi lwe-imeyile olukhethiweyo.
         -   Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo.

         Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela:[10]

         -   Isebenzisa ulwimi oluhambelana nodidi lwe-imeyile ekhethiweyo, luvakale
             lusulungeke.
         -   Ithoni nerejista ngokodidi lwe-imeyile ekhethiweyo.
         -   Ubhalo maluvakale, luyondelelane, lucace lube semxholweni.                      [25]

2.5      INGXOXO YABABINI

         Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]

         -   Intshayelelo    mayibhalwe    kwizibiyeli    (izalathisi zeqonga)   umz:
             indawo,ixesha izithethi nomba ekuxoxwa ngawo.
         -   Kwisiqu mayibhalwe kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle kweempawu
             zocaphulo.
         -   Isithethi masibhalwe ngasekhohlo ephepheni, ze silandelwe yikholon [:]
         -   Makushiywe umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi.
         -   Ingcaciso engenye ibhalwa kwizibiyeli ( ). Umzekelo: ingcaciso ebonisa
             intshukumo, iimvakalelo neemeko abakuzo aba bathethayo (Umzekelo:
             ephakamisa isandla)
         -   Mayingafikeleli esiphelweni ingakhange ifezekise injongo yengxoxo/
             isizathu     sokubhalwa      kwayo        esimalunga      nokunyanzeliswa
             nokunganyanzeliswa kwabafundi ukuba bathethe isiNgesi.
         -   Kwisiphelo ingxoxo mayisongwe ngokuba kuvakale ukuba ifikelela
             esiphelweni.
         -   Mazivalelisane izithethi iseso sinelizwi lokubulela kuba ngabantu
             abaqheleneyo nabasondeleleneyo banokuphela ngendlela ebonisa oko.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 13

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                 13                     DBE/Novemba 2024
                                     NSC – Isikhokelo Sokumakisha

         Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]

         -   Makusetyenziswe ulwimi olusesikweni ukuya kolungekho sesikweni.
         -   Kungasetyenziswa ixesha langoku, izibizo gabalala, ibhalwe kumntu
             wesithathu, ingcaciso egqibeleleyo, amagama namabinzana abhekiswe
             kwimeko ethile.                                                                   [25]

2.6      INGXELO ENGEKHO SIKWENI

         Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]

         -   Mayinikwe     isihloko,    intshayelelo,      isiqu,   isiphelo,  injongo,
             okufumanisekileyo, izindululo, izalathisi nezihlomelo.
         -   Mayinike iinkcukacha ezichanekileyo nezigaba azihambileyo ukwenza
             amalungiselelo amalunga nezi holide.
         -   Mayibenenjongo yokunika ingxelo ngamalungiselelo eeholide zosapho.
         -   Mayicwangciswe      iveze    zonke      iingcombolo    zolwazi   kubhalwe
             ngeengongoma.
         -   Makubhalwe igama lombhali, umhla.

         Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]

         -   Ulwimi lolungekho sesikweni.
         -   Kungasetyenziswa ixesha langoku izibizo gabalala, ibhalwe kumntu
             wesithathu, ingcaciso egqibeleleyo, amagama namabinzana abhekiswe
             kwimeko ethile.                                                                   [25]

                                                                AMANQAKU ECANDELO B:           50
                                                                   AMANQAKU EWONKE:            100

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 14

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                                                               14                                                                   DBE/Novemba 2024
                                                                                  NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU
o    Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, Icandelo A)
o    Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlula-hlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o    Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlula-hlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa
     eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o    Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi.

   Imiqathango                                      Egqwesileyo                  Esemagqabini                 Eyanelisayo             Eyinxalenye          Engaphumelelanga
                                                                                 neqaqambileyo               nefanelekileyo
UMXHOLO                                                 28–30                        22–24                       16–18                    10–12                    4–6
NOCWANGCISO                                   -Impendulo igqwesile/          -Impendulo ixongxwe          -Impendulo iyanelisa.    -Impendulo             -Impendulo ayihambelani
                                              inomtsalane, ngaphezu          ngobugcisa.                  -Izimvo ziyathungelana   ayinaluthungelwano     nomxholo kwaphela.

                       Inqwanqwa
(Impendulo                                    koko bekulindelekile.          -Izimvo zihambelana          noko ziyaqinisekisa      Lungqinelanayo.        -Izimvo ziyabhidisa
nezimvo)                                      -Izimvo eziqiqisisiweyo,       gingci nomxholo kwaye        ngokusemxholweni.        -Izimvo azicacanga      kwaye azingqamananga
Uyondelelwaniso                               ezixhokonxa iingcinga          zinomdla zinobungqina        -Ilungelelanisiwe noko   kwaye ayizizo           kwaphela nomxholo.
                                              nezivuthiweyo.                 bokuvuthwa.                  kwaye iyathungelana      ezomfundi.             -Azicacanga kwaye
lwezimvo
                     eliphakamileyo
                                              -Impendulo elungelelaniswe     -Ilungelelaniswe kakuhle     kuquka intshayelelo,     -Buncinci ubungqina    ziphindaphindiwe.
ngokucwangcisa                                kakuhle ngokugqwesileyo        kakhulu kwaye                isiqu ukuqukumbela/      bolungelelwaniso       -Azilungelelaniswanga
Ukuqonda injongo,                             enothungelwano                 iyathungelana                nesiphelo.               nothungelwano          kwaye azithungelani.
abantu ekujoliswe                             (enonamathelwano)              (inonamathelwano)                                     lweengcamango.
kubo kunye nesimo                             ukuquka intshayelelo, isiqu,   kuquka intshayelelo, isiqu
sentlalo.                                     ukuqukumbela/nesiphelo.        ukuqukumbela/nesiphelo.
                                                        25–27                          19–21                      13–15                    7–9                     0–3
                                              -Impendulo egqwesileyo         -Impendulo ixongxwe          -Impendulo eyanelisayo   -Ubukhulu becala       -Akukho linge

                     Inqwanqwa elingezantsi
                                              kodwa ineendawana esilela      kakuhle.                     nangona kumana           impendulo              lokuphendula isihloko.
                                              kuzo ukuba neempawu            -Izimvo ziyahambelana        kubakho izikhewu         ayihambelani           -Ayihambelani kwaphela
                                              ezinomtsalane ogqwesileyo      zinomdla.                    kwingcaciso.             nomxholo.              nomxholo kwaye
                                              wesincoko esinkqenkqeza        -Ilungelelaniswe kakuhle     -Izimvo                  -Izimvo zibonakalisa   ayifanelekanga.
                                              phambili.                      iyathungelana                ziyanamathelana          ukungahlangani         -Ayingqamananga
                                              -Izimvo ezivuthiweyo           (inonamathelwano)            ngokwanelisayo kwaye     nokubhidisa.           nomxholo kwaphela
                                              neziqiqisisiweyo.              kuquka intshayelelo, isiqu   ziyaqinisekisa.          -Phantse bungabikho    kwaye inobubhutyu-
                                              -Izimvo zilungelelaniswe       nesiphelo.                   -Kukho ulungelelwaniso   ubungqina              bhutyu.
                                              ngobugcisa.                                                 olufumanekayo            bolungelelwaniso
                                              zinothungelwano                                             nothungelwano            nothungelwano.
                                              (zinonamathelwano)                                          kwintshayelelo, isiqu
                                              kuquka intshayelelo, isiqu                                  nesiphelo.
30 AMANQAKU                                   kunye nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                                                                                                                      Tyhila iphepha

### Page 15

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                                                                 15                                                                          DBE/Novemba 2024
                                                                                    NSC – Isikhokelo Sokumakisha

   ULWIMI, ISIMBO                                              14–15                        11–12                         8–9                        5–6                         0–3
   SOKUBHALA                                         -Ithoni, irejista, isimbo     -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ulwimi alunantsingiselo.
   NOKUHLELA                                         sokubhala, isigama            sokubhala kunye             sokubhala nesigama          sokubhala nesigama          -Ithoni, irejista, isimbo
   Ithoni, irejista,                                 zifaneleke kakhulu            nesigama ziqaqambe          zifanelekile kwinjongo,     azihambelani                sokubhala nesigama

                          Inqwanqwa eliphakamileyo
   isimbo sokubhala                                  kwinjongo, abantu             kakhulu kwinjongo, abantu   abantu ekujoliswe kubo      nenjongo, abantu            azihambelani mpela
                                                     ekujoliswe kubo nakwisimo     ekujoliswe kubo nesimo      nesimo sentlalo.            ekujoliswe kubo             nenjongo, abantu
   nesigama
                                                     sentlalo.                     sentlalo.                   -Ulwimi lusetyenziswe       nesimo sentlalo.            ekujoliswe kubo nesimo
   esifanelene                                       -Ulwimi lusetyenziswe         -Ulwimi luchanekile kwaye   ngokufanelekileyo           -Ulwimi lusetyenziswa       sentlalo.
   nenjongo/nesimo                                   ngokuzithemba,                ithoni isetyenzisiwe        ukudlulisa umyalezo.        ngendlela                   -Ukusetyenziswa
   sentlalo.                                         luyachukumisa                 ngokufanelekileyo           -Ithoni ifanelekile.        ebuthathaka.                kwesigama
   Uchongo magama,                                   ngokugqwesileyo.              nangokuzinzileyo            -Izixhobo zolwimi           -Ithoni nochongo            kunqongophele
   ukusetyenziswa                                    -Ithoni edlwengula umxhelo    kwisincoko siphela.         zisetyenzisiwe              magama                      ngokubaxekileyo de
   kolwimi nemigaqo,                                 nenobuciko.                   -Ubukhulu becala akukho     ukuphuhlisa                 azifanelekanga.             ungakwazi ukuqonda
   Iimpawu                                           -Phantse kungabikho           ziphene kwigrama nopelo.    nokuphucula umxholo.        -Isigama                    okubhaliweyo.
   zokubhala, igrama,                                nasinye isiphene segrama      -Sixongxwe kakuhle                                      sinqongophele
                                                     nopelo.                       kakhulu.                                                kakhulu.
   nopelo.
                                                     -Sixongxwe ngobugcisa
                                                     obukhulu.
                                                                 13                           10                            7                          4
                                                     -Ulwimi lugqwesile kwaye      -Ulwimi luyakuthimba        -Ukusetyenziswa             -Ukusetyenziswa
                                                     kusetyenziswe izixhobo        kwaye ubukhulu becala       kolwimi ngokwanelisayo      kolwimi
                         Inqwanqwa
                                                     zolwimi ezibonakalisa         luchanekile.                kodwa kusekho               ngokungafanelekanga.
                                                     ubuciko ngokufanelekileyo.    -Ithoni iqaqambile kwaye    ukungangqinelani apha       -Kuncinci okanye
                                                                                                                                           akukho ukohluka –
                         elingezantsi
                                                     -Phantse kungabikho           ichanekile.                 naphaya.
                                                     nasinye isiphene segrama      -Zimbalwa iziphene          -Ubukhulu becala ithoni     hlukana kwezivakalisi.
                                                     nopelo.                       zegrama nopelo.             ifanelekile kodwa           -Isigama
   15 AMANQAKU                                       -Sixongxwe ngobugcisa.        -Sixongxwe kakuhle.         usetyenziso zixhobo         sinqongophele
                                                                                                               zolwimi lunqongophele.      ngokugqithisileyo.
   ISAKHIWO                                                      5                             4                            3                          2                         0–1
   Iimpawu zodidi                                    -Isihloko sikhuliswe          -Iinkcukacha zakhiwe        -Ukuphuhliswa               -Kukho amanqaku             -Amanqaku
   lwesincoko,                                       ngokugqwesileyo.              ngokulandelelana            kweenkcukacha               asemxholweni.               asemxholweni awakho.
   ukuphuhliswa                                      -Iinkcukacha ezigqwesileyo.   nangokuqiqisisiweyo.        ngokusemxholweni.           -Izivakalisi nemihlathi     -Ulwakhiwo lwezivakalisi
   kwemihlathi                                       -Izivakalisi, imihlathi       -Ziyathungelana.            -Izivakalisi, imihlathi     zineemposiso.               nemihlathi
   nokubunjwa                                        zakhiwe ngokugqwesileyo.      -Ukwakhiwa kwezivakalisi    zakhiwe kakuhle.            -Isincoko                   lunobubhutyubhutyu.
                                                                                   nemihlathi                  -Isincoko                   sisemxholweni               -Isincoko siphume
   kwezivakalisi.
                                                                                   kuyahambelana,              sisemxholweni.              nangona zisekhona           kwaphela emxholweni.
   5 AMANQAKU                                                                      kwahluka-hlukene.                                       iziphene.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                                                                                                                                Tyhila iphepha

### Page 16

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3                                                 16                                                                        DBE/Novemba 2024
                                                                    NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]

      Imiqathango                   Egqwesileyo                   Esemagqabini                Eyanelisayo                     Eyinxalenye               Engaphumelelanga
                                                                  neqaqambileyo              nefanelekileyo
 UMXHOLO,                               13–15                         10–12                       7–9                              4–6                            0–3
 UCWANGCISO                 -Impendulo egqwesileyo            -Impendulo esemagqabini     -Impendulo eyanelisayo      -Impendulo inokuhambelana        -Impendulo ebonakalisa
 NEFOMATHI                  ngaphezu koko                     ebonisa ulwazi olululo      ebonisa ulwazi              okungephi nombuzo                ukunqongophala kolwazi
                            bekulindelekile.                  ngeempawu zodidi            ngeempawu zodidi            Ikwabonakalisa ubunzima          ngeempawu zodidi
 -Impendulo nezimvo.        -Izimvo ziqiqisisiwe zivuthiwe.   lomhlathi.                  lomhlathi.                  malunga nolwazi lweempawu        lomhlathi.
 -Ulungelelwaniso           -Ulwazi lunzulu ngeempawu         Izimvo ziqiqisisiwe.        Izimvo ziyanelisa.          zolu didi lwetekisi.             -Intsingiselo ilahlekile
                            zohlobo lomhlathi obhaliweyo.     -Ubhalo lusemxholweni.      -Ayikho mxholweni           -Kukho ukungqamana               kwaye awukho
 lwezimvo.
                            -Ubhalo lusemxholweni             -Ukuthungelana komxholo     ngokupheleleyo.             okungephi okusemxholweni         mxholweni kwaphela.
 nokucwangcisa              ncakasana.                        nezimvo, kubonakala         -Kukho ukuphambuka          kodwa kukho ukuphambuka          -Ayithungelani kumxholo
 -Injongo, abantu           -Ukuthungelana komxholo           kucace kakuhle kakhulu.     okungephi emxholweni.       kubhalo.                         nezimvo.
 ekujoliswe kubo,           nezimvo.                          -Iinkcukacha                -Ubukhulu becala            -Akusoloko kukho                 -Zimbalwa kakhulu
 iimpawu/imigaqo            -Icaciswe nzulu kwaye zonke       zisixhasa ngokuqiqiweyo     uyathungelana umxholo       uthungelwano phakathi            iinkcukacha ezixhasa
 nesimo sentlalo.           iinkcukacha ziyasixhasa           isihloko.                   nezimvo.                    komxholo nezimvo.                isihloko.
                            isihloko.                         -Ubukhulu becala Ifomathi   -Ubukhulu becala            -Zimbalwa iinkcukacha            -Ayisetyenziswanga
                            -Ifomathi yamkelekile kwaye       ifanelekile ineziphene      iinkcukacha ziyasixhasa     ezixhasa isihloko.               imigaqo eyimfuneko
                            ichanekile.                       ezingephi.                  isihloko.                   -Imigaqo eyimfuneko              yefomathi.
                                                                                          -ifomathi ifanelekile       yefomathi isetyenziswe
                                                                                          kodwa kukho iziphene        ngokungacacanga.
                                                                                          ezingephi.                  -Imigaqo engundoqo
 15 AMANQAKU                                                                                                          yefomathi yetekisi ityeshelwe.
 ULWIMI, ISIMBO                          9–10                           7–8                         5–6                            3–4                            0–2
 SOKUBHALA                  -Ithoni, irejista, isimbo         -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo        -Ithoni, irejista, isimbo
 NOKUHLELA                  sokubhala, isigama zifaneleke     sokubhala, isigama          sokubhala, isigama          sokubhala, isigama               sokubhala, isigama
 Ithoni, irejista, isimbo   ngokukodwa kwinjongo,             zifaneleke kakhulu          zifanelekile kwinjongo,     asifanelekanga                   asihambelani nenjongo,
 sokubhala, injongo/        abantu ekujoliswe kubo            kwinjongo, abantu           abantu ekujoliswe kubo      ngokupheleleyo kwinjongo,        abantu ekujoliswe kubo
 imeko, abantu              nakwisimo sentlalo.               ekujoliswe kubo kunye       kunye nesimo sentlalo.      abantu ekujoliswe kubo kunye     nesimo sentlalo.
 ekujoliswe kubo nesimo     -Ulwimi lusetyenziswe             nakwisimo sentlalo.         -Kukho iziphene             nesimo sentlalo.                 -Izele ziziphene yaye
                            ngokuchanekileyo kwaye            -Ubukhulu becala ulwimi     ezimbalwa zolwimi.          -Ukusetyenziswa kolwimi          iyabhidisa.
 sentlalo.
                            lwakhiwe ngokukuko.               lusetyenziswe ngokukuko     -kukho isigama              ngokungachanekanga               -Isigama asihambelani
 Ukusetyenziswa             -Phantse kungabikho nasinye       nangokuchanekileyo          esaneleyo.                  kubangela iziphene               nenjongo.
 kolwimi nemigaqo yalo.     isiphene segrama nopelo.          -Isigama sichaneke          -Iziphene                   ezibaxekileyo.                   -Intsingiselo
 Uchongo magama.                                              kakuhle.                    aziyichaphazeli             -Intsingiselo ilahlekile.        ichaphazeleke
 Iimpawu zokubhala                                            -Ubukhulu becala akukho     intsingiselo.                                                ngokukodwa.
 nopelo.                                                      ziphene.

 10 AMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha

## Related documents

- [IsiXhosa HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2024/565429f8-87d6-4fa2-b709-5c480f7f035b) — isiXhosa HL · QP · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2024/7f3c537d-f375-4be2-9233-9aa48d39f9ce) — isiXhosa HL · QP · 2024 · isiXhosa
- [isiXHOSA HL P3 QP GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-qp-gr12-sept-2024/bbcf969e-c0c4-47df-83d6-6dd993020a2d) — isiXhosa HL · QP · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/1b5608d9-446e-4235-a304-4d8d16fa6d2b) — isiXhosa HL · QP · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isixhosa/1c1f090b-beed-4c25-897e-ba55d125d634) — isiXhosa HL · Memo · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2019-memo/eeda53e2-d0f9-41b1-9724-3eb966bbd98a) — isiXhosa HL · Memo · 2019 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
