# isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2019 Memo

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2019, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2019-memo/8ee90e0f-99b5-47bf-a2e1-5dfb5a4cc3aa
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2019-memo/8ee90e0f-99b5-47bf-a2e1-5dfb5a4cc3aa)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2019 · isizulu. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P1 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2019/d8d7bcef-81f9-45e8-bd4c-9ce1f0389275) — QP · 2019 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

             SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
         NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                         2019

                           UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA

                                                                    AMAMAKI: 80

                      Lo mhlahlandlela wokumaka unamakhasi ayi-9.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                  Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1      2                         DBE/2019
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA

UMBUZO 1

INDLELA YOKUMAKA:

1.        Ngenxa yokuthi sigxila emqondweni wempendulo; ukungabhaleki kahle
          kwamagama namaphutha olimi sikushaya indiva/asikunaki ngaphandle uma
          kuthinta umqondo wempendulo yonke. Amaphutha kumele omakayo
          awatshengise ngezimpawu ezisetshenziswayo uma kunamaphutha.

2.        Uma umfundi esebenzise amagama angekho olimini ahlolwa ngalo, lawo
          magama ngeke anakwe uma ngabe impendulo ayibhalile inomqondo
          ophelele. Uma kunegama elithathelwe kolunye ulimi embhalweni onikeziwe
          noma kudingeka ukuthi impendulo inike lona lokho kuyovumeleka.

3.        Imibuzo evulelekile edinga izimpendulo ezinjengo-YEBO/CHA noma
          ANGIVUMI/NGIYAVUMA azinikwa amamaki. Ngokufanayo nalezi ezinjengo-
          IQINISO/AKUSILO IQINISO noma IQINISO/UMBONO azinikwa amamaki
          kodwa indlela umfundi asekela ngayo ethola amamaki.

4.        Uma impendulo iyigama elilodwa kodwa umfundi abhale umusho wonke;
          umfundi uthola amamaki uma edwebele impendulo noma eyikhombise
          ngandlela thize.

5.        Uma impendulo idinga amaphuzu amabili/amathathu kodwa umfundi wabhala
          angaphezulu kwalokho kumakwa amaphuzu amabili/amathathu okuqala
          okunye kungabe kusanakwa.

6.        Umfundi uyanikwa amamaki uma esebenzise ulimi lwesigodi empendulweni
          yakhe.

7.        Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola
          amamaki uma ebhale impendulo ephelele kanje:
          Isib: 1.1.5 USizwe/A (okuwuhlamvu oluphelele).

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1      3                              DBE/2019
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

1.1       1.1.1       • Emabhasini esikole.√/
                      • Ezitobhini.√/
                      • Endleleni eya esikoleni noma ebuya esikoleni.√/
                      • Ezinkundleni zokuxhumama.√/
                      • Emphakathini.√/
                      • Emidlalweni√/
                      • Emsebenzini√/
                      • Ezikoleni√                                                          (1)
                      (Okukodwa kwalokhu.)

          1.1.2       Isichokolozi.√/ umhlukumezi√                                          (1)

          1.1.3       UMalcom Smith.√                                                       (1)

          1.1.4       C.√/Elihle kunamanye.√                                                (1)

          1.1.5       Kunalabo abajoyina iqembu labahlukumezi ngoba besaba futhi
                      befuna ukuvikeleka.√√                                                 (2)

          1.1.6       •   Udlame phakathi kwamalungu omndeni.√
                      •   Ukwehlukanisa kwabazali.√                                         (2)

          1.1.7       UMenzi      Ngema      wagcina    esengumhlukumezi√      ngenxa
                      yokuphindaphinda amakilasi kanti uBabylon yena wayegcina
                      engadlile esikoleni ngenxa yokuthathelwa ukudla kwakhe.√              (2)

         1.1.8       (a) Ukuhlupheka.√√/Ukuswela.√√/Ukulamba.√√/Ukungabi
                         nakudla.√√/Ubuphofu.√√/Ububha.√√/ ukungabi namali.√√               (2)

                     (b) Ukuhlala wedwa.√√/Ukungahlanganyeli nabanye abantu.√√/             (2)
                         ukuzikhiphela eceleni.√√

          1.1.9       OKUBILI kwalokhu:
                      • Bayesaba ukwakha ubungani.√/
                      • Bayazivalela bangafuni ukukhuluma.√/
                      • Bagqoka izingubo ezinkulu ezifihla imihuzuko nezibazi.√
                      • Abathandi ukuzibandakanya ezintweni ezenziwa esikoleni
                         njengemidlalo nokunye.
                      (Nokunye okunembayo)                                                  (2)

          1.1.10      Izimpendulo ziyokwehluka:

                      Isibonelo:
                      • Le ndaba ifuna ukuqwashisa ngobungozi bokuhlukumezana.√√/
                      • Indaba isifundisa ukuthi singayibona kanjani ingane
                          ehlukunyezwayo.√√
                      (Nokunye okunembayo.)                                                 (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1      4                                DBE/2019
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

          1.1.11      •   Ngenxa yabahlukumezi isibalo sabantu abazibulalayo siyanda
                          kakhulu.√/
                      •   Baningi abantu abahlaselwa ukhwantalala (stress) nezinye izifo
                          ngenxa yokuhlukunyezwa.√/
                      •   Ukwehlukanisa/Ukudivosa kwabazali kungaba nomthelela
                          ekuthini ingane ibe ngumhlukumezi.√/
                      • Abaningi bagcina sebengena ezidakamizweni notshwala.
                      (Okubili kwalokhu.)                                                     (2)
          1.1.12      •  Kufanele abahlukunyezwayo babikele othisha.√/
                      •  Isikole kufanele sibe nezinhlelo zokuqeda lo mkhuba.√/
                      •  Abazali kufanele baluleke izingane ukuthi zikhulume uma
                         zihlaselwa abahlukumezi.√/
                      • Ukuzama ukubonisana nomhlukumezi ngendlela enokuthula
                         kuyasiza ukuthi nabo behlise ulaka lwabo√/
                      • Kufanele ungakhombisi ukuthi wesaba kangakanani ngoba
                         kwesinye isikhathi naye umhlukumezi usuke engazethembi.√/
                      • Ungatshela nabangani bakho ukuze bakuvikele.√/
                      • Bikela abomthetho. √
                      • Shintsha imininingwane yakho.
                      (Okubili kwalokhu.)                                                     (2)

          1.1.13      Izimpendulo ziyokwehluka:

                      Isibonelo:
                      • Ukufundisa/Ukuqwashisa ngobungozi bokuhlukumezana.√/
                      • Ukufaka amakhamera ezindaweni okuhlukunyezwana kuzona.√
                      (Nokunye okunembayo.)                                                   (2)

1.2       1.2.1       Ukusha kwendwangu yetafula.√                                            (1)

          1.2.2       Babaleka bayocasha ngaphansi kwetafula labazali babo.√                  (1)

          1.2.3       Usukumile ubheka ngakuKim noJay ngokumangala.√√                         (2)
          1.2.4       Izimpendulo ziyokwehluka: Okukodwa kwalokhu ngohlangothi
                      ngalunye.

                      Yebo ngiyavumelana ngoba:
                      • Lokhu kukhomba ukuthi izingane abazifundisanga indlela
                         yokuziphatha ekuhambeni.√√/
                      • Lokhu kucacisa ngokusobala ukuthi izingane abazigadile.√√
                                                    NOMA
                      Cha angivumelani ngoba:
                      • Izingane ziyafana zonke, zikukhonzile ukuganga.√√/
                      • Akubona phela abenze lokhu kepha izingane              okuyinto
                         engenzeka kunoma ngubani.√√
                      (Nokunye okunembayo.)                                                   (2)
                                                                AMAMAKI ESIQEPHU A:           30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1      5                              DBE/2019
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQEPHU B: UKUFINGQA

UMBUZO 2

Amaphuzu angabhekwa:

           Amaphuzu acashuniwe.                      Amaphuzu ahunyushiwe.
1.   'Kufanele ubheke ubucayi                1. Umuntu ophukile akufanele
     bokulimala kodwa ungamnyakazisi            anyakaziswe ngoba kungenza
     umuntu olimele ngoba                       amathambo alimele agudluke.
     ungaphazamisa amathambo
     aphukile'.
2.   'Phefumelela emlonyeni womuntu          2. Uma ophukile equlekile zama
     oqulekile, umphampe esifubeni              ukumupha umoya ngokuphefumulela
     ukuze inhliziyo iqale ukusebenza.'         emlonyeni umphampe esifubeni.
3.   'Ungakuvimba ukuphuma kwegazi           3. Nqanda ukopha kakhulu
     ngokubopha ngendwangu ngenhla              ngokumbopha ngenhla kwalapho
     kwalapho umuntu alimele khona'.            elimele khona.
4.   'Sekela indawo elimele                  4. Phasa indawo elimele ngento eqinile
     ngokuyibophela oqwembeni                   ukuze uvikele ukuqhubeka
     ukuvimba ukuthi ithambo                    komonakalo ethanjeni.
     lingaqhubeki nokulimala.'
5.   'Zama ukugoqa iqhwa ngendwangu          5. Beka iqhwa elisongwe ngendwangu
     ulibeke endaweni evuvukele.'               lapho elimele khona ukuze kwehle
                                                ukuvuvukala.
6.   'Kumele umxoxise umnike ithemba         6. Kufanele ukhulume naye ophukile
     ukuze nezinhlungu zilibaleke/              ukuze angazizwa izinhlungu kakhulu.
     zizibeke'.
7.   'Kuhle ukumgcina efudumele, ubeke       7. Mgcine efudumele nezinyawo zibheke
     ikhanda endaweni ephansi izinyawo          phezulu.
     ziphakame'.

Ukumakwa kokufingqa

Ukumaka kubhekela ukuba khona kwamaphuzu abalulekile nokuhlungwa kwalawo
angabalulekile empendulweni ngokombuzo.

Ukufingqa kumele kumakwe ngale ndlela:
• Ukwabiwa Kwamamaki:
   o Amamaki ayi-7 ngamaphuzu ayi-7 (Iphuzu lilinye labelwa imaki elilodwa).
   o Amamaki ama-3 abelwa ukusetshenziswa kahle koLimi.
   o Isamba samamaki-10.

•    Ukwabiwa Kwamamaki Okusetshenziswa Kolimi Lapho Umfundi Esebenzise
     Awakhe Amagama:
     o Iphuzu eli-1 kuya kwama-3: Uklonyeliswa ngemaki eli-1.
     o Amaphuzu ama-4 kuya kwama-5: Uklonyeliswa ngamamaki ama-2.
     o Amaphuzu ayi-6 kuya kwayi-7: Uklonyeliswa ngamamaki ama-3.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1      6                             DBE/2019
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

•   Ukwabiwa Kwamamaki Okusetshenziswa Kolimi Lapho Umfundi Ecaphune
    Njengoba Kunjalo Esiqeshini:

    o Amaphuzu ayi-6 kuya kwayi-7: Akaklonyeliswa lutho ngemaki lolimi.
    o Iphuzu eli-1 kuya kwama-5: Uklonyeliswa ngemaki eli-1 lolimi.

QAPHELA:
• Ukubalwa Kwamagama:
  o Abamakayo kulindeleke ukuthi babale inani lamagama asetshenzisiwe.
  o Awekho amamaki asuswayo uma umfundi engalibhalanga inani lamagama
    asetshenzisiwe noma elibhalile kodwa kungesilona.
  o Uma inani lamagama asetshenzisiwe leqile, omakayo kumele afunde wonke
    umusho wokugcina ngaphezulu kwesibalo esibekiwe awuqede, angabe
    esakunaka okunye okuza emva kwalowo musho.

                                                                AMAMAKI ESIQEPHU B:        10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1      7                            DBE/2019
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQEPHU C: UHLELO NOKUSETSHENZISWA KOLIMI

UMBUZO 3

Indlela yokumaka ISIQEPHU C

•     Ukupelwa kwamagama/Isipelingi

      o   Izimpendulo ezidinga igama elilodwa mazimakwe noma kunamaphutha
          esipelingi, ngaphandle uma iphutha lishintsha umqondo/incazelo yegama.
      o   Uma impendulo ingumusho ogcwele, amaphutha esipelingi awanganikwa
          amamaki uma kuhlolwa ulimi.
      o   Uma kuhlolwa isifinyezo, impendulo mayibe nophawu lokuloba olufanele.

•     Ukwakhiwa kwemisho makulandele uhlelo lokusetshenziswa kolimi olufanele.
•     Emibuzweni lapho kukhethwa khona izimpendulo, yamukela KOKUBILI uhlamvu
      oluhambisana nempendulo efanele NOMA impendulo efanele ebhalwe
      ngokugcwele.

3.1       ESenzakahle Printers.√                                                          (1)

3.2       Okubili kwalokhu:
          • Amaphosta.√/
          • Izikhwama.√/
          • Amakhadi amabhizinisi.√/
          • Izikibha.√                                                                    (2)

3.3       D.√/Ukumangala.√                                                                (1)

3.4       Izikibha > Izikijana.√                                                          (1)

          Imisho iyokwehluka:
          Isibonelo: Abafana bagqoke izikijana ezifanayo.√                                (1)

3.5        •   Ukusetshenziswa kwezithombe√/
           •   Ulimi oluhehayo/olukhohlisayo (amanani aphansi kakhulu).√                  (2)

3.6       UMBONO, ngoba:

          Okukodwa kwalokhu:
          • Benzela ukuheha amakhasimende.√√/
          • Kungenzeka abanye bangaboni kanjalo.√√/
          • Asiwaboni amanani la/Asazi singawaqhathanisa nani. √√
          (Nokunye okunembayo)                                                            (2)
                                                                                          [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1      8                                  DBE/2019
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

UMBUZO 4

4.1       Okubili kwalokhu:
          • Ababili balele ezihlalweni.√/
          • Omunye ulele emile.√/
          • Omunye uyakhuluma.√                                                                 (2)

4.2       Isenzo√ + ibizo.√                                                                     (2)

4.3       B.√/Ukuphuza utshwala.√                                                               (1)

4.4       Ngenxa.√                                                                              (1)
          Imisho iyokwehluka:
          Isibonelo: Angilalanga ebusuku ngenxa yokuphathwa umkhuhlane.√                        (1)

4.5       Isifaniso.√                                                                           (1)

4.6       Okubili kwalokhu:
          • Ukuqinisa ezokuphepha ngokwandisa isibalo samaphoyisa.√/
          • Ukuqeqeshwa kwamaphoyisa okusezingeni eliphezulu ukuze abhekane
             nokweqa kweziboshwa.√/
          • Ukufakwa kwamakhamera acashile ezitokisini.√/
          • Ukwakha izakhiwo okungelula ukuphuma kalula kuzona.√
          (Nokunye okunembayo).                                                                 (2)
                                                                                                [10]

UMBUZO 5

5.1       5.1.1         Mfu.√                                                                   (1)

          5.1.2         Abantu bayathuka uma bebona uNdlovu           epheka.√/Abantu
                        bayethuka uma bebona uNdlovu epheka.√                                   (1)

          5.1.3         Intombi.√                                                               (1)

                        Imisho iyokwehluka:
                        Isibonelo: Intombi kaMaMsomi iphumelele ngamalengiso.√                  (1)

          5.1.4         Indoda yaKwaZulu√ eqobana no-anyanisi√ izingane zikhona?                (2)

          5.1.5         Esenkathi.√                                                             (1)

          5.1.6         (a) Ukhamba.√                                                           (1)

                        (b) Esiphundu.√                                                         (1)

         5.1.7          (a) Esokumbongela.√/Esokumhalalisela.√/Esokumjabulela.√/                (1)
                            ukuncoma. √
                                                                                                (1)
                        (b) Esokwethuka.√/Esokumangala.√/ Ukudumala.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1      9                                DBE/2019
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

          5.1.8       Inzondo.√                                                             (1)

          5.1.9       Imisho iyokwehluka: Makuvele umqondo wesitho somzimba.

                      Isibonelo: Udadewethu uphekele ubaba isibindi senkomo.√√              (2)

5.2       5.2.1       Ubeke isandla ekhanda.√                                               (1)

          5.2.2       Bazoqedana ngezandla laba bantu.√√                                    (2)

          5.2.3       A√/Ukunganaki.√                                                       (1)

          5.2.4       (a) Usenkingeni.√/otakwini.√                                          (1)

                      (b) Ejele.√                                                           (1)

                                                                AMAMAKI ESIQEPHU C:         40
                                                                AMAMAKI ESEWONKE:           80

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu FAL P2 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2019-memo/b799cbad-f636-435e-9c23-5e59d14b5d8b) — isiZulu FAL · Memo · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2019-memo/0ceaa1a9-d7cf-4969-99a7-041dca94215f) — isiZulu FAL · Memo · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2019-memo/9bd14e28-1b33-46fd-b867-955dc169443f) — isiZulu FAL · Memo · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isizulu/9af912bc-849a-433d-bfd4-97b35ad7f00e) — isiZulu FAL · Memo · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2018-memo/f24c2777-2596-467c-b928-8978bfe0fb44) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2017-memo/e827490c-d98b-4553-a6cc-e1cf88dd2a53) — isiZulu FAL · Memo · 2017 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025/6598b8ea-2286-41e6-bda0-ba108f48a7c8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025/e74bf407-208d-4b38-936f-6df41038a405) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025/f453b3ee-13b1-4e17-b5f2-d9bbf9854dd7) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/5a92e0e0-1710-47ec-8ad7-1decba33c7dd) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9810adca-cef4-427d-bbf6-c6f4b97785b8) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
