# isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Question Paper

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2023, 14 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2023/134eb7e6-168d-4ffe-8ec1-467eeffe7462
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2023
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2023/134eb7e6-168d-4ffe-8ec1-467eeffe7462)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2023 · isizulu. Question paper, 14 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

             SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
         NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                              2023

                                                                              AMAMAKI: 80

                                                                   ISIKHATHI: Amahora ama-2

                                 Leli phepha linamakhasi ayi-14.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       2                      DBE/2023
                                              SC/NSC

IMIYALELO KWABAHLOLWAYO

1.        Leli phepha lehlukaniswe IZIQEPHU EZINTATHU:

          ISIQEPHU A: Isivivinyo sokuqondisisa              (30)
          ISIQEPHU B: Ukufingqa                             (10)
          ISIQEPHU C: Uhlelo nokusetshenziswa kolimi        (40)

2.        Phendula YONKE imibuzo ekuleli phepha.

3.        Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

4.        Dweba umugqa emva KWESIQEPHU NGASINYE.

5.        Bhala izinombolo zezimpendulo kahle ngendlela ezihlelwe ngayo kuleli
          phepha lemibuzo.

6.        Shiya umugqa emva kombuzo ngamunye.

7.        Qaphela upelomagama kanye nokwakheka kwemisho.

8.        Ungahlukanisa isikhathi obhala ngaso ngokwalezi ziqephu:

          ISIQEPHU A: Imizuzu engama-50
          ISIQEPHU B: Imizuzu engama-20
          ISIQEPHU C: Imizuzu engama-50

9.        Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                  Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1        3                          DBE/2023
                                               SC/NSC

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA

UMBUZO 1

1.1     Fundisisa UMBHALO A bese uphendula imibuzo ezolandela.

        UMBHALO A (OFUNDWAYO)

                                             UKULOVA

          1      Ukulova isenzo lapho umuntu ekhetha ukungayi lapho elindeleke
                 ukuthi abe khona, ngaphandle kwesizathu esizwakalayo. Lokhu
                 kujwayeleke kubafundi ezikoleni kanye nakubasebenzi emsebenzini.
                 Kungabe yini eyenza ukulova kujwayeleke kangaka? U-Amanda Mtuli
                 owenze ucwaningo mayelana nokulova uthole ukuthi kungumkhuba 5
                 umuntu awuqala esemncane aze akhule nawo. Umuthi ugotshwa
                 usemanzi ngakho-ke kubalulekile ukuthi ingane ingavunyelwa ukulova
                 esikoleni singekho isizathu esizwakalayo. Lokhu izokhula nakho
                 ikwenze noma isisebenza. Ukulova kufanele kuvinjwe ngabazali
                 emakhaya kanye nothisha ezikoleni ukuze kwakhiwe isizwe esizimisele 10
                 ngempilo.

          2      U-Amanda waphinda wathola ukuthi abanye abafundi uma bebhekana
                 nobunzima ezikoleni bakhetha ukuthula bangabatsheli abazali bese
                 beyazigulisa ukuze bangayi esikoleni. Umzali kumele akwazi ukubona
                 ingane uma iqamba amanga noma kukhona okungayiphethe kahle. 15
                 Izinto ezijwayelekile ezenza umfundi alove esikoleni; yingcindezi
                 yomsebenzi, ukungabi nabangani, ukuhlukunyezwa ontanga, kanye
                 nokuzizwa sengathi othisha abamthandi. Abanye abafundi kuba
                 ukungasithandi nhlobo isikole. Ukulova kungamenza umfundi agcine
                 engasavunyelwa ukubhala izivivinyo/ukuhlolwa ngenxa yezinsuku 20
                 asezilovile. Lokhu kungaholela ekutheni umfundi angasiqedi isikole.
                 Abanye bakhula nawo lo mkhuba wokulova bese bewenza noma
                 sebesebenza.

          3      Kukhona ezinye izindlela zokulova ngaphandle kokungayi esikoleni
                 nasemsebenzini. NgokweSouth African Labour Guide ukulova 25
                 kubandakanya ukufika emva kwesikhathi emsebenzini, ubuye usheshe
                 uhambe, ukuthatha izikhathi zekhefu ngesikhathi esingafanele
                 emsebenzini kanye nokwenza izinto eziqondene nawe ngesikhathi
                 somsebenzi. Ukuchitha isikhathi ezinkundleni zokuxhumana ezinjengo-
                 Facebook, WhatsApp nokunye ngesikhathi somsebenzi kuyingxenye 30
                 nakho yokulova. Abanye abasebenzi baqamba amanga bathi bayagula
                 besho bephila saka. U-Amanda wenze isibonelo ngomsebenzi
                 owaqamba amanga wathi uyagula kanti ngebhadi ngenyanga
                 elandelayo uzogula ngempela waze wagcina eselaliswa esibhedlela.
                 U-Amanda ubadonse ngendlebe abasebenzi wathi lokhu kuyisifundo 35
                 sokuthi bangaqambi amanga ngoba baziqedela izinsuku okufanele
                 bazithole kumqashi uma begula. Okunye ukulova emsebenzini
                 kudalwa izimo abasebenzi ababhekana nazo. Abaqashi kumele
                 baqiniseke ukuthi abasebenzi banelisekile futhi bajabulile.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1               4                                  DBE/2023
                                                      SC/NSC

          4       UZandi Kheswa, oyi-HR Consultant kwenye yezinkampani ezinkulu, 40
                  uthe ukulova kulimaza umsebenzi, ungenzeki ngokufanele. Uphinde
                  wathi abasebenzi kumele bazi ukuthi imisebenzi yabo yiyona exosha
                  ikati eziko emakhaya. Ukulova kuqeda umdlandla kwabanye
                  abasebenzi bese begcina sebezihudula emsebenzini. UZandi weluleka
                  abaqashi ngezinyathelo kanye nemithetho elandelwayo mayelana 45
                  nokulova emsebenzini. Umsebenzi uma eselove izinsuku ezintathu
                  ngaphandle kokubika emsebenzini, umqashi kufanele amnikeze
                  isexwayiso somlomo. Emva kwalesi sexwayiso uma eqhubeka
                  nokulova sekufanele anikwe izexwayiso ezibhalwe phansi futhi
                  azisayinele. Emva kwazo zonke lezi zexwayiso umqashi usenelungelo 50
                  lokumxosha emsebenzini.

          5       Abaqashi      kumele   bayazi   imithetho    ehambisana    nokulova
                  kwabasebenzi. Ukwazi kwabo le mithetho kungavimba ukuthi
                  bangazitholi sebefakwa kwabezomthetho, ababhekelene nezinkinga
                  zabasebenzi (CCMA). Umsebenzi uma eqala emsebenzini omusha 55
                  kufanele anikwe inkontileka ecacisa ngemithetho yenkampani.
                  Kufanele abasebenzi bachazelwe ngezinhlobo zokulova nemithetho
                  yazo. Inkontileka mayibhalwe ngezilimi eziqondwa abasebenzi.

          6       Abaphathi bezinkampani zaseNingizimu Afrika okwaxoxwa nabo
                  ngenkathi kwenziwa ucwaningo ngendaba yokulova bakuqinisekisa 60
                  ukuthi ukulova yinto umuntu ayiqala esemncane. Lokhu kulova
                  kungabonakala kungeyona into enkulu kodwa uma ubheka izibalo
                  ziyakhombisa ukuthi i-15% kuya ema-30% abasebenzi balapha
                  eNingizimu Afrika bayalova. Lezi zibalo zenza izwe lethu lingabukeki
                  kahle kwamanye amazwe. Enye yezinkampani ezinkulu ezenza 65
                  i-Occupational Care South Africa, ithi ukulova emsebenzini kwehlisa
                  umnotho nge-R12 billion kuya e-R16 billion minyaka yonke.
                  Izinkampani kufanele zizibonele ukuthi ziyivimba kanjani le nkinga.

          7       Siyadingana   sonke    njengabaqashi    nabasebenzi,                 ngakho-ke
                  masingavumeli ukulova kone ubudlelwane bethu.                                       70

                                             [Ucwaningo oluthathwe ku-internet lwase luyahunyushwa]

          1.1.1       Kuyini ukulova ngokwesigaba-1?                                                    (1)

          1.1.2       Bhala indawo EYODWA ngokwendaba lapho abantu bejwayele
                      ukulova khona.                                                                    (1)

          1.1.3       Yikuphi  okushiwo           u-Amanda       ngalo     mkhuba       wokulova
                      ngokwesigaba-1?                                                                   (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                     Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1           5                            DBE/2023
                                                  SC/NSC

          1.1.4       Khetha impendulo efanele kulezi ozinikeziwe:

                      Elinye igama elisho umdlandla …

                      A   umfutho.
                      B   ulwazi.
                      C   umphefumulo.
                      D   injabulo.                                                            (1)

          1.1.5       Bhala OKUBILI          okungenza     abantwana   balove   esikoleni
                      ngokwesigaba-2.                                                          (2)

          1.1.6       Tomula umusho ophelele osesigabeni sesi-3 ositshela ukuthi
                      kunezinto ezenza abasebenzi balove.                                      (2)

          1.1.7       Kubaluleke ngani ukuthi abaqashi bayazi imithetho ehambisana
                      nokulova kwabasebenzi ngokwesigaba-5? Bhala amaphuzu
                      AMABILI.                                                                 (2)

          1.1.8       Chaza lezi zimo zokukhuluma ezibhalwe ngokugqamile njengoba
                      zisetshenzisiwe kule misho elandelayo:

                      (a) U-Amanda ukholelwa ekutheni umuthi ugotshwa usemanzi.                (2)

                      (b) Ubadonse ngendlebe abasebenzi wathi lokhu kuyisifundo …              (2)

          1.1.9       Yisiphi isinyathelo sokuqala okufanele umqashi asilandele uma
                      umsebenzi elovile?                                                       (2)

          1.1.10      Abaqashi     banalo  ilungelo lokuxosha abasebenzi uma
                      sebezilandele zonke izinyathelo zokubasiza. Sekela lesi
                      sitatimende ngokusendabeni.                                              (2)

          1.1.11      Ngokwendaba, ukulova kwabasebenzi kuwuthinta kanjani umnotho
                      wezwe? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.                         (2)

          1.1.12      Chaza ukuthi abazali basifaka kanjani isandla kulo mkhuba
                      wokulova kwezingane. Bhala iphuzu ELILODWA.                              (2)

          1.1.13      Yisiphi iseluleko wena ongasinikeza umuntu omaziyo olova
                      emsebenzini ngaphandle kwesizathu? Bhala amaphuzu AMABILI.               (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1         6                                DBE/2023
                                                SC/NSC

1.2       Bukisisa UMBHALO B bese uphendula imibuzo ezolandela.

          UMBHALO B (OBUKWAYO)

                                                      [Sicashunwe ku-googlepics.com]

          1.2.1       Yikuphi okusitshela ukuthi lo ojaha/oxosha obalekayo uyiphoyisa?           (1)

          1.2.2       Yibuphi   ubungozi    obungenzeka kulo           muntu       ogibela
                      othangweni/odongeni? Bhala OKUKODWA.                                       (1)

          1.2.3       Ngabe umuntu ophethe induku uyazwelana               yini   noweqa
                      uthango/udonga? Sekela impendulo yakho.                                    (2)

          1.2.4       Phawula ngokuhlolisisa ububi bokuhlaselwa kwamaphoyisa uma
                      esemsebenzini.                                                             (2)

                                                              AMAMAKI ESIQEPHU A:                30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1         7                         DBE/2023
                                                SC/NSC

ISIQEPHU B: UKUFINGQA

UMBUZO 2

Fundisisa UMBHALO C ongezansi bese uwufingqa ngamaphuzu ayi-7, ubhale
ngobuhle besithembu.

IMIYALELO

1.     Bhala ngemisho ephelele. Amagama angeqi/angadluli kwangama-60.
2.     Imisho yakho mayibe nezinombolo kusukela kweyoku-1 kuya kweye-7.
3.     Bhala iphuzu elilodwa emshweni ngamunye.
4.     Ekugcineni kwamaphuzu wonke owabhalile bhala inani lamagama
       owasebenzisile.

UMBHALO C (OFUNDWAYO)

                                         ISITHEMBU

Isithembu amakhosikazi amabili noma angaphezulu agane/ashade nendoda eyodwa.
Isithembu saqala kudala, namanje sisekhona. Sithathwa izinhlanga ezahlukene.
Kuningi okuhle esingakufunda ngesithembu. Siyakhula isibalo samadoda athatha
isithembu.

Amanye amadoda athatha isithembu asuke enenhloso yokukhulisa/yokwandisa imizi
yawo noma yasemakubo. Amakhosikazi asesithenjini ayayilekelela indoda yawo
ngezindlela ezizokwenza umndeni ukhule nesibongo sikhule.

Abantwana bayisibusiso esivela kuMdali emindenini yonke. Kuyenzeka amanye
amakhosikazi angasitholi lesi sibusiso sokuba nabantwana. Naleyo nkosikazi
engabatholi abantwana esithenjini iyasizakala ngoba abantwana baba ngabantwana
bawo wonke umuntu.

Umuzi nomuzi unezinto eziningi ezenziwayo ukuze impilo iqhubeke. Esithenjini
amakhosikazi ayabambisana ngemisebenzi yasendlini kanye nezidingo zomndeni
ezibalulekile ezifana nokuletha imali ekhaya. Lokhu kuvala isikhala uma kukhona
ongasebenzi, ogulayo, ofundayo, osanda kuthola umntwana, njalonjalo.

Abantu besilisa kwaziwa ukuthi bangamasoka. Ukuba yisoka kunemithelela emibi
esimweni senhlalo kanye nesezempilo ngoba indoda ingathola izifo. Isithembu sisiza
ngokuthi indoda ingabi nezintombi eziningi ezingaziwa okwenza kugcine isithunzi sayo
sehlile. Izintombi ziyalwa, zithukane zibanga indoda.

Indoda ethatha isithembu kumele ikwazi ukondla umndeni wayo omkhulu, ingathembeli
emakhosikazini ayo. Isikhathi esiningi indoda enesithembu iyakwazi ukunikeza
abantwana bayo lokho abakudingayo ngokwezindlu zonina.

Ukukhulisa abantwana akulula ngoba ziningi izinto okufanele bazifunde emakhaya.
Abantwana abaningi abazalwa esithenjini bakhula benothando nenhlonipho ngoba
babukela komama babo. Abantwana bayayibona indlela abaziphatha ngayo omama
yize bevela emindenini engafani.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1      8                           DBE/2023
                                             SC/NSC

Isithembu senza izingane zibe nezihlobo eziningi ngenxa yokuthi omama bazo
bavela/baqhamuka emindenini eyahlukene. Ngesinye isikhathi zivakashela emindenini
yabanye omama ikakhulukazi uma kunemicimbi.

Qaphela! Isithembu akuwona umdlalo.

                                                            [Umbhalo wokuziqambela]

                                                        AMAMAKI ESIQEPHU B:              10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1             9                                 DBE/2023
                                                    SC/NSC

ISIQEPHU C: UHLELO NOKUSETSHENZISWA KOLIMI

UMBUZO 3

Bukisisa UMBHALO D bese uphendula imibuzo ezolandela.

UMBHALO D (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

                     TSHUZA OLWANDLE NGE-PRINCESS
                Wake wazicabanga ungcebeleka ngomkhumbi olwandle?
              Wake wazicabanga wenza imidlalo oyithandayo emkhunjini?
                Wake wazicabanga ubuka imidlalo yasesiteji emkhunjini?
                 Wake wazicabanga wenza umcimbi wakho emkhunjini?

               THATHA UHAMBO LWEZINSUKU EZI-5 NGEPRINCESS
             VUMELA IPRINCESS IFEZE WONKE AMAPHUPHO AKHO!
                             IMINININGWANE NGOHAMBO:

                       Uhambo lokuqala: 30 Julayi–30 Agasti 2023
                        Uhambo lwesibili: 16–20 Disemba 2023
                       Isuka eThekwini iya eMozambique naseCanary Island
                                 Idiphozithi yizi-R10 000,00
                  Izingane ezingaphansi kweminyaka eyi-12 azikhokhi.

              Ungasithinta ngenombolo yethu yamahhala: 080 011 1004.

                                             Noma

                         thumela i-imeyili kuPrincess@gmail.com.
                                  Imithetho nemibandela:
           Awuvunyelwe ukuhamba uma ungenayo iphasiphothi nomazisi osemthethweni.

                                 [Umbhalo wokuziqambela, izithombe zicashunwe ku-googlepics.com]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                  Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1      10                            DBE/2023
                                              SC/NSC

3.1       Yini igama lomkhumbi osesikhangisweni?                                           (1)

3.2       Bhala OKUBILI ongakwenza kulo mkhumbi okhangiswayo.                              (2)

3.3       Khetha impendulo efanele kulezi ozinikeziwe.

          Inyanga u-Agasti ngesiZulu u ...

          A     Masingana.
          B     Ncwaba.
          C     Ntulikazi.
          D     Nhlolanja.                                                                 (1)

3.4       Lesi sikhangiso esingenhla siyilandelile imigomo yokukhangisa. Sekela lesi
          sitatimende ngamaphuzu AMABILI.                                                  (2)

3.5       Tomula umusho ochemile kulesi sikhangiso bese usho ukuthi hlobo luni
          lokuchema.                                                                       (2)

3.6       Ukusetshenziswa kwenombolo yamahhala kuzobasiza ngani abakhangisi?
          Sekela impendulo ngamaphuzu AMABILI.                                             (2)
                                                                                           [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1             11                                  DBE/2023
                                                     SC/NSC

UMBUZO 4

Bukisisa UMBHALO E bese uphendula imibuzo ezolandela.

UMBHALO E (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

                                                                                     Uyabona
                                                                                     Thandi mkami,
   Yehheni webantu!                                                                  leli gatsha kade
   We Njoko,                                                                         ngangifuna
   ucabanga ukuthi                                                                   ukulisika. Thula
   wenzani? Uyazi                                                                    ubuke
   ukuthi amathambo                                                                  ukugijima
   akho asemadala?                                                                   kwesaha. Wena
   Ngicela uyeke le                                                                  nje bamba ilada
   nto oyenzayo.                                                                     linganyakazi.

                                       [Isithombe sicashunwe ku-google cartoonpics sabe sesiyahunyushwa]

4.1       Bahlobene kanjani laba abasekhathunini engenhla?                                              (1)
4.2       Bhala iziqalo zamabizo abhalwe ngokugqamile kule misho elandelayo.
          (a)   Usukela ingozi izihlalele.                                                              (1)

          (b)   Wena nje ngibambele ilada linganyakazi.                                                 (1)
4.3       Tomula ibizoqho elitholakala kulo musho olandelayo:

          Uyabona Thandi mkami leli gatsha kade ngangifuna ukulisika.                                   (2)
4.4       Khetha impendulo efanele kulezi ozinikeziwe.

          UThandi uyamthanda uNjoko ngoba …
          A     uyamhleka.
          B     uyamphusha.
          C     uyamkhuza.
          D     uyambamba.                                                                              (1)

4.5       Yini engenzeka njengoba uNjoko esika igatsha lesihlahla? Sekela impendulo
          yakho ngephuzu ELILODWA.                                                                      (2)
4.6       Bhala umbono wakho ngokusikwa kwezihlahla.                                                    (2)
                                                                                                        [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                     Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1          12                            DBE/2023
                                                  SC/NSC

UMBUZO 5

5.1       Fundisisa UMBHALO F bese uphendula imibuzo ezolandela.

          UMBHALO F (OFUNDWAYO)

                                QALA NGOMFUTHO KOKWENZAYO

          Njalo ngoJanuwari umuntu uqala impilo engcono. Abantu bathwala kanzima
          bezama ukudla okunomsoco. Ngemva kwenyanga bazithola sebebuyele
          endleleni akade bedla ngayo.

          Ungayigcina kanjani imigomo ozibekele yona? Qala ngokunakekela umzimba
          wakho kanye nokudla okudlayo usemncane. Ekuseni yidla i-aphula, 5
          ubhanana namapetshisi ukuze uqale kahle usuku. UNkosazane Mbili
          ukhuthaza bonke abantu ukuthi babe nezingadi zokudla emakhaya. Imali
          ayithola ngezingadi wagcina esezithengela ngayo ixhokovana esilungwini
          eSandton.

          Kuhle ukuzenzela isidlo sasemini esinempilo nsuku zonke. Ukuthenga ukudla 10
          kwasemini ezitolo akubizi nje kuphela kodwa kuvame ukungabi nayo impilo.
          Ama-wraps enziwe ngaphambilini, amasemishi ngisho namasaladi angaba
          noshukela omningi.

          Ekugcineni uchwepheshe kwezokudla utshele abantu ukuthi abazilungiselele
          ukudla okunempilo kwesonto lonke ukuze baphile kahle.                    15
                                                                  [Umbhalo wokuziqambela]

          5.1.1       Phinda ubhale lo musho olandelayo ube senkathini ezayo:

                      Umuntu uqala impilo engcono.                                             (1)

          5.1.2       Bhala isifinyezo segama elibhalwe ngokugqamile kulo musho
                      olandelayo:

                      UNkosazane Mbili ukhuthaza bonke abantu ukuthi babe nezingadi
                      zokudla emakhaya.                                                        (1)

          5.1.3       Hlobo luni       lwesakhi   esibhalwe   ngokuqgamile    emshweni
                      olandelayo:

                      Ukudla kuthengwa ezitolo ngemali enkulu.                                 (1)

          5.1.4       Khetha impendulo efanele kulezi ozinikeziwe esho uhlobo
                      lwesifenqo olubhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo:

                      Ngemali yezingadi yena wagcina esezithengela ixhokovana
                      esilungwini eSandton.

                      A   Isifenyiso
                      B   Ihaba
                      C   Isifaniso
                      D   Isenzasamuntu                                                        (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1         13                         DBE/2023
                                                 SC/NSC

          5.1.5       Lenza msebenzi muni igama elibhalwe ngokugqamile kulo musho
                      olandelayo?

                      Abantu bathwala kanzima bezama ukudla okunomsoco.                    (2)

          5.1.6       Qala lo musho olandelayo ngebizo elibhalwe ngokugqamile ukuze
                      ukhombise umqondo wokwenziwa:

                      Ukudla okunoshukela omningi kudala izifo.                            (2)

          5.1.7       Guqula leli gama elibhalwe ngokugqamile libe yisikhuliso bese
                      ulisebenzisa emshweni ozozakhela wona.

                      Isitolo esinokudla okunomsoco sihle.                                 (2)

          5.1.8       Hlobo luni lo musho lolu olulandelayo?

                      UMbili ukhuthaza abantu.                                             (2)

          5.1.9       Sebenzisa isihlanganiso osinikiwe kubakaki ukuhlanganisa le
                      misho elandelayo ibe ngumusho owodwa:

                      Abantwana baphumelela kahle ezifundweni.
                      Abantwana badla ukudla okunempilo. (uma)                             (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1          14                                 DBE/2023
                                                  SC/NSC

5.2       Bukisisa UMBHALO G bese uphendula imibuzo ezolandela.

          UMBHALO G (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

                  Hheyi Dan ilanga lishisa bhe            Tamara yaziwa nguwe
                  namhlanje, ngeke ngisakwazi             le ndlela, musa ukudlala
                  ukuqhubeka nalolu hambo                 ngami. Ngizoduka kuleli
                  lokwakha isikhwama sokusiza             hlathi kanti nale mizila
                  abanesifo somdlavuza.                   angiyazi.
                  Ungixolele.

                                                 [Sicashunwe ku-www.googlepics.com, sahlelwa]

          5.2.1        Bhala uphawu olufanelekile kuleli binzana lamagama alandelayo:

                       Hheyi Dan Ngilinde.                                                        (1)

          5.2.2        Hlobo luni lwendlela yesenzo ebhalwe ngokugqamile kulo musho
                       olandelayo?

                       Musa ukudlala ngami.                                                       (1)

          5.2.3        Bhala isabizwana esitholakala kulo musho olandelayo bese usho
                       ukuthi siluhlobo luni.

                       Tamara yaziwa nguwe le ndlela.                                             (2)

          5.2.4        Tomula isenzukuthi esitholakala enkulumweni kaTamara bese
                       uzakhela umusho wakho ngaso.                                               (2)
                                                                                                  [20]

                                                                 AMAMAKI ESIQEPHU C:              40
                                                                 AMAMAKI ESEWONKE:                80

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2023/66c97a62-cb1d-4a14-8afa-720ee167d3fc) — isiZulu FAL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2023/1e880740-f899-447e-8270-43671a5bb394) — isiZulu FAL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2023/5f60426c-da0d-423b-a0ba-acdcadc9d4b4) — isiZulu FAL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isizulu/c47a757a-8039-424c-b76c-4c9e9cc84927) — isiZulu FAL · QP · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2019/d8d7bcef-81f9-45e8-bd4c-9ce1f0389275) — isiZulu FAL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2018/81ac5ba1-c3d4-4194-bab1-c25b0e86e072) — isiZulu FAL · QP · 2018 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025-mg/c987c299-55ce-451b-9c9c-d9f577f9aec6) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025-mg/fc0b2153-7afc-4c51-9210-38edf5f25888) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025-mg/cec2350a-6309-437b-a49e-a04527a0ca1c) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/d890b2cf-f80e-4a5f-aa33-e13bde37273e) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/8210b3fd-54a1-4a7b-a22f-fe44c32fcc1a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
