# isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2019, 9 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2019-memo/9bd14e28-1b33-46fd-b867-955dc169443f
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2019-memo/9bd14e28-1b33-46fd-b867-955dc169443f)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · isizulu. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2019/bd21b19f-33f4-4db5-8f94-e5a48098d6a0) — QP · 2019 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                       NOVEMBA 2019

                           UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA

AMAMAKI: 80

                     Lo mhlahlandlela wokumaka unamakhasi ayi-9.

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                 Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       2                 DBE/Novemba 2019
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA

UMBUZO 1

INDLELA YOKUMAKA:

1.       Ngenxa yokuthi sigxila emqondweni wempendulo; ukungabhaleki kahle
         kwamagama namaphutha olimi sikushaya indiva/asikunaki ngaphandle uma
         kuthinta umqondo wempendulo yonke. Omakayo kumele awatshengise
         ngezimpawu ezisetshenziswayo amaphutha uma ekhona.

2.       Uma umfundi esebenzise amagama angekho olimini ahlolwa ngalo, lawo
         magama ngeke anakwe uma impendulo ayibhalile inomqondo ophelele. Uma
         kunegama elithathelwe kolunye ulimi embhalweni onikeziwe noma kudingeka
         ukuthi impendulo inike lona, lokho kuyovumeleka.

3.       Imibuzo evulelekile edinga izimpendulo ezinjengoYEBO/CHA noma
         ANGIVUMI/NGIYAVUMA azinikwa amamaki. Ngokufanayo nalezi ezinjengo-
         IQINISO/AKUSILO IQINISO noma IQINISO/UMBONO nazo azinikwa
         amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo ethola amamaki.

4.       Uma impendulo iyigama elilodwa kodwa umfundi abhale umusho wonke;
         umfundi uthola amamaki uma eyidwebele impendulo noma eyikhombise
         ngandlela thize.

5.       Uma impendulo idinga amaphuzu amabili/amathathu kodwa umfundi
         wabhala angaphezulu kwalokho, kumakwa amaphuzu amabili/amathathu
         okuqala okunye kungabe kusanakwa.

6.       Umfundi uyanikwa amamaki uma esebenzise ulimi lwesigodi empendulweni
         yakhe.

7.       Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; makwamukelwe
         kokubili, uhlamvu oluhambisana nempendulo okuyiyona efanele noma
         impendulo ebhalwe ngokuphelele noma ekubhale kokubili. Isib: 1.1.5
         A/USizwe.

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                      Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       3                    DBE/Novemba 2019
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

1.1      1.1.1       Ukunikela ngezitho zomzimba, igazi kanye nangamathambo.√/
                     Ukunikela ngezitho zomzimba.√/ Ithuba lesibili lokuphila. √           (1)

         1.1.2       Okubili kwalokhu :
                     • Izinkolo.√/
                     • Izinkolelo.√/
                     • Amasiko.√/
                     • Ukungabi nolwazi olwanele.√                                         (2)

         1.1.3       Umazisi wakhe uba nesigxivizo esithi DONOR√√/ukufaka
                     ibhangela labanikelayo esandleni.√√/ Uba sohlwini lwabanikela
                     ngegazi. √√                                                           (2)

         1.1.4       C.√/Isifo senyumoniya.√                                               (1)

         1.1.5       Abacwaningi baseMelika balwenza ngempumelelo ngokufaka
                     inhliziyo yenja kwenye inja.√√                                        (2)

         1.1.6       Ezimbili zalezi:
                     • Izinso.√/
                     • Ucezu lwesibindi.√/
                     • Iphaphu.√/
                     • Amathumbu.√/
                     • Isikhumba.√/
                     • Amathambo√
                                                                                           (2)

         1.1.7       Okukodwa kwalokhu:
                     • Yingoba nguyena osuke edinga usizo.√√/
                     • Yingoba abafuni umuntu osizayo agqilazeke ngezindleko.√√            (2)

         1.1.8       Ukuba acele indoda eyafakelwa inhliziyo kababa wakhe ukuba
                     kube yiyona ezomela ubaba wakhe ngosuku lwakhe lomshado.√√            (2)

         1.1.9       (a) Abantu abahlali bevumelana ngento efanayo/eyodwa.√√/
                         Abantu abasho into efanayo.√√                                     (2)

                     (b) Wonke umuntu uyafa.√√/Ukufa okukanoma ubani√√/
                         Ukufa akukhethi muntu.√√/Kufa omdala nomncane.√√                  (2)

         1.1.10      Ukuze kungabi bikho ukuphikisana kwamalungu omndeni.√√
                     (Nokunye okunembayo)                                                  (2)

         1.1.11      IQINISO, ngoba amaphaphu omuntu obhemayo awanayo impilo
                     ngenxa yobuthi obutholakala kugwayi.√√
                     (Nokunye okunembayo)                                                  (2)

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                          Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       4                         DBE/Novemba 2019
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

         1.1.12      Izimpendulo ziyokwehluka:

                     Ngokwenkolelo yami kuyisenzo esikhombisa ubuntu ukusiza
                     abanye abantu ukuthi baphile.√√

                                                     NOMA

                     Ngokwenkolelo yami akukuhle ukuthi umuntu ashone esenezitho
                     zomzimba ezingaphelele. √√
                     (Nokunye okunembayo).                                                     (2)

1.2      1.2.1       Yingoba ubuso bayo ibufihle ngomqamelo/ngekhushini.√                      (1)

         1.2.2       OKUBILI kwalokhu:

                     Yingoba umama kaLinda ubonakala:
                     • evule umlomo.√/
                     • Ukuvela kwamazinyo.√/
                     • eneke isandla.√/
                     • Ubuka uLinda kabi.√/
                     • Ubaba ukhombisa ukuthi umlalele njengoba ekhuluma.√                     (2)

         1.2.3       Yingoba usebenzisa umbhobho wokukhuluma.√                                 (1)

         1.2.4       Izimpendulo ziyokwehluka:

                     Yebo, siphumelele ngoba uMel uzinakele umakhalekhukhwini
                     wakhe akamnakile uthishomkhulu njengoba ekhuluma.√√

                                                     NOMA

                     Cha, asiphumelelanga ngoba kungenzeka ukuthi akusikho ukuthi
                     uyedelela uMel kepha akamuzwa uthishomkhulu ngenxa yama-
                     earphones awafake ezindlebeni ekubeni kanti umi ngemuva
                     kwakhe, akamboni.√√                                                       (2)

                                                                   AMAMAKI ESIQEPHU A:         30

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                              Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       5                          DBE/Novemba 2019
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

ISIQEPHU B: UKUFINGQA

UMBUZO 2

Amaphuzu esingawabheka:

     AMAPHUZU ACASHUNIWE                             AMAPHUZU AHUNYUSHIWE
1.   'Izilwane ezifana nezinhlanzi,             1.   Ulwandle luyikhaya lezilwane
     imikhoma, nezinye zihlala olwandle              ezahlukene ezikwazi ukuphila
     kuphela'.                                       emanzini kuphela.
2.   'Ezokuthutha ziyalusebenzisa               2.   Ulwandle lusetshenziselwa
     ulwandle ukuhambisa izimpahla,                  ukuthwala izinto ezinhlobonhlobo
     imikhiqizo nezivakashi emazweni                 ziye kwamanye amazwe.
     ahlukene'.
3.   'Ulwandle lunamathuba amaningi             3.   Ulwandle lusiza ukuvulela abantu
     emisebenzi esiza ukukhuphula izinga             amathuba emisebenzi kuthuthuke
     lomnotho'.                                      nezinga lomnotho.
4.   'Abantu bayangcebeleka olwandle            4.   Olwandle abantu bayazijabulisa
     benze nezindumezulu zemicimbi                   benze imishado emikhulu bagubhe
     efana nemishado ukugubha usuku                  nezinsuku zabo zokuzalwa.
     lokuzalwa neminye'.
5.   'Kukhona abasebenzisa amanzi               5.   Olwandle kwenziwa izinto eziningi
     olwandle ukwelapha izifo                        ezihambisana nezinkolelo
     zesikhumba, ukubhabhadisa                       ezahlukene.
     nokulahla kulo imilotha
     yabangasekho'.
6.   'Imincintiswano yokugwedla                 6.   Kukhona imiqhudelwano eminingi
     ngezikebhe, ukubhukuda, i-surfing               ebanjelwa olwandle egcina isiza
     neminye iyenzelwa nasolwandle'.                 abantu bathuthuke.
7.   'Ulwandle lungenye yezinto                 7.   Abantu abanezinkinga bayasizakala
     ezisetshenziswa ukupholisa ikhanda              uma beyozihlalela olwandle babuye
     kubantu abanokhwantalala (stress)               sebezizwa bengcono.
     nesizungu'.

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                                Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       6                         DBE/Novemba 2019
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

Ukumakwa kokufingqa

Ukumaka kubhekela ukuba khona kwamaphuzu abalulekile nokuhlungwa kwalawo
angabalulekile empendulweni.

Ukufingqa kumele kumakwe ngale ndlela:

•   Ukwabiwa Kwamamaki:

    o   Amamaki ayi-7 ngamaphuzu ayi-7 (Iphuzu lilinye labelwa imaki elilodwa).
    o   Amamaki ama-3 abelwa ukusetshenziswa kahle kolimi.
    o   Isamba samamaki ayi-10.

•   Ukwabiwa Kwamamaki Okusetshenziswa Kolimi Lapho Umfundi Esebenzise
    Awakhe Amagama:

    o   Iphuzu eli-1 kuya kwama-3: Uklonyeliswa ngemaki eli-1.
    o   Amaphuzu ama-4 kuya kwama-5: Uklonyeliswa ngamamaki ama-2.
    o   Amaphuzu ayi-6 kuya kwayi-7: Uklonyeliswa ngamamaki ama-3.

•   Ukwabiwa Kwamamaki Okusetshenziswa Kolimi Lapho Umfundi Ecaphune
    Njengoba Kunjalo Esiqeshini:

    o   Amaphuzu ayi-6 kuya kwayi-7: Akaklonyeliswa lutho ngemaki lolimi.
    o   Iphuzu eli-1 kuya kwama-5: Uklonyeliswa ngemaki eli-1 lolimi.

QAPHELA:

•   Ukubalwa Kwamagama:

    o   Abamakayo kulindeleke ukuthi babale inani lamagama asetshenzisiwe.
    o   Awekho amamaki asuswayo uma umfundi engalibhalanga inani lamagama
        asetshenzisiwe noma elibhalile kodwa kungesilona.
    o   Uma inani lamagama asetshenzisiwe leqile, omakayo kumele afunde aphelele
        emshweni wokugcina ngaphezulu kwesibalo esibekiwe, angabe esakunaka
        okulandelayo.

                                                                   AMAMAKI ESIQEPHU B:         10

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                              Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       7                     DBE/Novemba 2019
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

UMBUZO 3

Indlela yokumaka ISIQEPHU C

•     Ukupelwa kwamagama/Isipelingi
      o    Izimpendulo ezidinga igama elilodwa mazimakwe ngisho kunamaphutha
           esipelingi, ngaphandle uma iphutha lishintsha umqondo/incazelo yegama.
      o    Uma impendulo ingumusho ogcwele, abanganikwa amamaki uma iphutha
           lisengxenyeni yolimi ehlolwayo.
      o    Uma kuhlolwa isifinyezo, impendulo mayibe nophawu lokuloba olufanele.
•     Ukwakhiwa kwemisho makulandele uhlelo lokusetshenziswa kolimi olufanele.
•     Emibuzweni lapho kukhethwa khona izimpendulo, yamukela KOKUBILI uhlamvu
      oluhambisana nempendulo efanele NOMA impendulo efanele ebhalwe
      ngokugcwele.

3.1       Kubantu abafuna ukuqasha indawo yokugubha usuku lweMatric Dance.√                  (1)

3.2       Okubili kwalokhu:
          • U-DJ.√/
          • I-Buffet.√/
          • Izithombe nama-video.√/
          • Izipho.√/
          • Imoto√/
          • Izinwele√/
          • Izinzipho√/
          • Iziphaqulo√/
          • Indawo√                                                                          (2)

3.3       Kusakhokhwa√/kuyakhokhwa√ idiphozi engama-70% ngaphambi komcimbi.                  (1)

3.4       Konke lokhu sikwenzela ngamanani alingene iphakethe lakho.√                        (1)

3.5       D√/Isenzasamuntu.√                                                                 (1)

3.6       BHUKHA MANJE! √√                                                                   (2)

3.7       Izimpendulo ziyokwehluka:

          Isibonelo: Yebo, ngoba kukhona onogada okuyibona abayalela abantu
                     ihhovisi nokuqinisekisa ukuthi kungena umuntu ofanele.√√/

                                                NOMA

                    Cha, ngoba noma kuqinisekisiwe ukuphepha kodwa ubugebengu
                    buhlale benzeka bekhona onogada.√√
          (Nokunye okunembayo).                                                              (2)
                                                                                             [10]

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                            Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       8                     DBE/Novemba 2019
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

UMBUZO 4

4.1      Yingoba usephinde wantshontsha imali futhi emsebenzini.√√                            (2)

4.2      Le.√                                                                                 (1)
         Isibonelo: Nansi le nja engilumile izolo.√                                           (1)

4.3      Ngangayintshontsha. √/Angayintshontsha.√/Angintshontshanga.√/
         Kangiyintshontshanga.√                                                               (1)

4.4      A√/Ukuba namahloni.√                                                                 (1)

4.5      Ngumuntu.√

         Isibonelo: Ngumuntu ongahloniphi okhuluma kanjalo. √                                 (2)

4.6      OKUKODWA KWALOKHU:

         Bengingaqhubeka ngimsize:
         • Ngethemba lokuthi mhlawumbe uzoshintsha indlela yokwenza.√√/
         • Ngenhloso yokumnika elinye ithuba.√√/
         • Ngoba ngumsebenzi wami njengodokotela ukusiza abanenkinga efana
            neyakhe. √√

                                                     NOMA

         Bengingeke ngisaqhubeka nokumsiza ngoba:
         • Kungenzeka ukuthi inkinga yakhe idinga olunye uhlobo losizo hhayi lo
             dokoteka wezengqondo. √√/
         • Izenzo zakhe azikhombisi ukuthi uyazicabangela naye ngokwakhe
             njengomuntu omdala. √√
         (Nokunye okunembayo).                                                                (2)
                                                                                              [10]

UMBUZO 5

5.1      5.1.1       Umbabazi.√ /Uphawu lokubabaza.√                                          (1)

         5.1.2       Isikhashana.√

                     Isibonelo: Kube isikhashana nje efikile wabe esehamba.√                  (2)

         5.1.3       Ibizoqoqa.√                                                              (1)

         5.1.4       Emadolobheni.√

                     Olwandle.√                                                               (2)

         5.1.5       B√/Umusho ombaxa.√                                                       (1)

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                             Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       9                         DBE/Novemba 2019
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

         5.1.6       UDisemba.√                                                               (1)

         5.1.7       Ixoxo.√                                                                  (1)

         5.1.8       Imisho iyokwehluka:

                     Isibonelo: UNkk. Mhlophe uhlukumeza abasebenzi bakhe.√√                  (2)

         5.1.9       Zamanzi/Zasemanzini √                                                    (1)

         5.1.10      lo√ mntwana?√                                                            (2)

5.2      5.2.1       Uchaza ukuthi ugqoke kahle.√√/ Uswenkile√√/ Ugqoke izingubo
                     ezibizayo.√√                                                             (2)

         5.2.2       Umuzwa wokucasuka√/wokuthukuthela√/wokwesaba/wokudinwa√/
                     wokunengwa√/wokucikeka/ngoba wesaba ukuthi ngeke ayithole
                     imali yakhe√/ngoba uyanxapha enkulumweni yakhe.√                         (2)

         5.2.3       Izimpendulo ziyokwehluka:
                     Isibonelo:
                     Abantu abanebala elimnyama bayathandeka.√√/
                     Susa ibala elingcolile engutsheni yakho.√√                               (2)
                                                                                              [20]

                                                                   AMAMAKI ESIQEPHU C:        40
                                                                   AMAMAKI ESEWONKE:          80

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka

## Related documents

- [IsiZulu FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2019-memo/6adb8848-a917-4842-b4a9-a038a50df61f) — isiZulu FAL · Memo · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2019-memo/8ee90e0f-99b5-47bf-a2e1-5dfb5a4cc3aa) — isiZulu FAL · Memo · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2021-mg/44883b6a-8640-4ae3-809c-ee42a06beb51) — isiZulu FAL · Memo · 2021 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2018-final-memo/33a6965a-c83c-4279-92ee-9a2ec7898742) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2019/c53e5619-8c4e-4aed-b112-6a279f745bc9) — isiZulu FAL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2019/ba23baaf-72a4-43dd-a814-f0509e97d249) — isiZulu FAL · QP · 2019 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025/6598b8ea-2286-41e6-bda0-ba108f48a7c8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025/e74bf407-208d-4b38-936f-6df41038a405) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025/f453b3ee-13b1-4e17-b5f2-d9bbf9854dd7) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/5a92e0e0-1710-47ec-8ad7-1decba33c7dd) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9810adca-cef4-427d-bbf6-c6f4b97785b8) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
