# isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2023, 9 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2023-mg/14982d05-2b4e-4a40-82c4-6ed2860b381a
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2023-mg/14982d05-2b4e-4a40-82c4-6ed2860b381a)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · isizulu. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2023/5f60426c-da0d-423b-a0ba-acdcadc9d4b4) — QP · 2023 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                 ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                 IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                       NOVEMBA 2023

                           UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA

AMAMAKI: 80

                             Lo mhlahlandlela unamakhasi ayi-9.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                              Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1         2                             DBE/Novemba 2023
                                             NSC – Umhlahlandlela wokumaka

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA

UMBUZO 1

INDLELA YOKUMAKA:

1.       Ngenxa yokuthi sigxila emqondweni wempendulo; ukungabhaleki kahle
         kwamagama namaphutha olimi sikushaya indiva/asikunaki ngaphandle
         uma kuthinta umqondo wempendulo yonke. Omakayo kumele
         awatshengise ngezimpawu ezisetshenziswayo amaphutha uma ekhona.

2.       Uma umfundi esebenzise amagama angekho olimini ahlolwa ngalo, lawo
         magama ngeke anakwe uma impendulo ayibhalile inomqondo ophelele.
         Uma kunegama elithathelwe kolunye ulimi embhalweni onikeziwe noma
         kudingeka ukuthi impendulo inike lona, lokho kuyovumeleka.

3.       Imibuzo evulelekile edinga izimpendulo ezinjengoYEBO/CHA noma
         ANGIVUMI/NGIYAVUMA azinikwa amamaki. Ngokufanayo nalezi
         ezinjengo-IQINISO/AKUSILO IQINISO noma IQINISO/UMBONO nazo
         azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo ethola amamaki.

4.       Uma impendulo iyigama elilodwa kodwa umfundi abhale umusho wonke;
         umfundi uthola amamaki uma eyidwebele impendulo noma eyikhombise
         ngandlela thize.

5.       Uma impendulo idinga amaphuzu amabili/amathathu kodwa umfundi
         wabhala angaphezulu kwalokho, kumakwa amaphuzu amabili/amathathu
         okuqala, okunye kungabe kusanakwa.

6.       Umfundi uyanikwa amamaki                  uma    esebenzise     ulimi    lwesigodi
         empendulweni yakhe.

7.       Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola
         amamaki uma ebhale impendulo ephelele kanje:
         Isib: 1.1.3 D/Ihaba. (okuwuhlamvu oluphelele).

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                  Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       3                    DBE/Novemba 2023
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

UMBUZO 1

1.1       1.1.1       Uhlobo lwesilwane esindizayo√/Yinyoni.√                                 (1)

          1.1.2       B√/Ikhaya lezinyoni.√                                                   (1)

          1.1.3       (a)    D√/Dickin Medal.√
                      (b)    C√/1914–1918.√
                      (c)    B√/Inhloli yempi yaseMelika.√
                      (d)    A√/French Croix de Guerre.√                                      (4)

          1.1.4       Kula maqanda kuphuma amachwane asukela kwelilodwa kuya
                      kwayisithupha.√√                                                        (2)

          1.1.5       Ngesikhathi ehambisa umyalezo ophuthumayo waba neshwa
                      wadutshulwa isifuba, umlenze nehlo/neso. Wandiza ihlo elilodwa
                      selivalekile.√√/ Wayehamba ngaphansi kwesimo esibucayi
                      sempi.√√/ Wayedlula phakathi kwemililo, evika izinhlamvu
                      zezibhamu.√√                                                            (2)

          1.1.6       OKUBILI kwalokhu:
                       Anobudlelwane obubodwa impilo yawo yonke.√/
                       Ngesikhathi sokufukamela ayalekelelana, elesilisa        lihlala
                         emaqandeni emini bese elesifazane lihlale ebusuku.√/                 (2)

          1.1.7       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                       Bobabili babehambisa imiyalezo emasosheni ayesempini.√√/
                       Bobabili baphephisa amasosha nezakhamuzi.√√/
                       Bobabili baklonyeliswa ngezindondo.√√
                      (Nokunye Okuyoshiwo umfundi okusendabeni)                               (4)

          1.1.8       Ukushiya into oyohlale ukhunjulwa ngayo          njalo      noma
                      ungasekho.√√/Ukwenza okuhle ngokwedlulele.√√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                 (2)

          1.1.9       Waphila iminyaka eyi-18.√√                                              (2)

          1.1.10      Izimpendulo ziyokwehluka:

                      Ngiyavumelana ngoba kukhona amajuba asetshenziswa
                      njengophawu lokwakha uxolo. √√
                                                  Noma
                      Angivumelani ngoba kukhona abantu abaxolelanayo ngaphandle
                      kokusebenzisa amajuba.√√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                 (2)

          1.1.11      Izimpendulo ziyokwehluka.
                      OKUBILI kwalokhu:
                       Angcolisa izindonga zemizi.√/
                       Abanga umsindo.√/
                       Aphazamisa abantu uma bezihlalele emapaki.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                 (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       4                         DBE/Novemba 2023
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

1.2       1.2.1       OKUBILI kwalokhu:
                       Izingane zibhukuda ndawonye.√
                       Ingane idlala ibhayisikili.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                 (2)

          1.2.2       OKUBILI kwalokhu:

                         Izintambo zikagesi zixhunywe ngokungekho emthethweni.√/
                         Imizi yakhiwe phezu kweminye ngezitini ezibukeka
                          zingaphephile ngenxa yemifantu.√/
                       Izingane zingagwiliza/ zingaminza emanzini. √
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                 (2)

          1.2.3       Izimpendulo ziyokwehluka:

                      OKUKODWA kwalokhu:

                       Ukuthi batholelwe indawo enkulu kunale abakuyona.√√/
                       Ukuthi bakhelwe imizi ephephile.√√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                 (2)
                                                                                               [30]

                                                                   AMAMAKI ESIQEPHU A:         30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       5                         DBE/Novemba 2023
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

ISIQEPHU B: UKUFINGQA

UMBUZO 2

Amaphuzu esingawabheka:

      AMAPHUZU ACASHUNIWE                            AMAPHUZU AHUNYUSHIWE
 1.   'Ukufunda kusiza umqondo ukuba            1.   Kufanele ufunde njalo ukuze
      uhlale usebenza ukuze kwehle ingozi            ugweme isifo se-Alzheimer nese-
      yokuhlaselwa isifo se-Alzheimer                Dementia.
      nese-Dementia esesihlasele abantu
      abaningi.'
 2.   'Ukuthatha incwadi emnandi uyifunde       2.   Incwadi emnandi yenza kwehle
      kwehlisa ukhwantalala (depression)             ukhwantalala, ujabule ukhohlwe
      uzizwe usujabula kuze kuxazululeke             izinkinga onazo.
      nenkinga obunayo.'
 3.   'Ulwazi oluthola emibhalweni              3.   Akekho umuntu ongakuphuca
      enhlobonhlobo oyifundayo luyifa                ulwazi oluthole ngokufunda
      lakho ongeke uliphucwe ngumuntu,               izincwadi ngoba luba ngolwakho
      uyoze ufe nalo.'                               wedwa.
 4.   'Ukufunda izinhlobo zezincwadi            4.   Izincwadi ezahlukene zikunika
      kwandisa ulwazimagama, ukuqonda                ulwazi oluningi.
      ukwenzeka nokwenziwa kwezinto.'
 5.   'Kukhona izincwadi ezifundwayo            5.   Kukhona izincwadi ezenza ukuthi
      ezihambelana nokusiza ukukhumbula              ungakhohlwa yilokho okwaziyo.
      amagama, izindawo nokunye
      okusemqoka kakhulu empilweni
      yomuntu ngamunye'
 6.   'Ukufunda izinto ezibhalwe phansi         6.   Izinto ozifundayo zikwenza ukwazi
      kuthuthukisa amakhono ahlukene                 ukuqala eyakho imisebenzi
      kubantu bagcine sebekwazi                      ezokwandisa ulwazi lwakho.
      ukuziqambela okwabo nabo.'
 7.   'Phela ukufunda kuyingxenye enkulu        7.   Uma ufunda ugcina ukwazi
      yokuthuthukisa ikhono lokubhala,               ukukhuluma nokuphimisa kahle
      ukuphimisa amagama, ukukhuluma                 amagama.
      nokuxhumana nabantu.'

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       6                        DBE/Novemba 2023
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

Ukumakwa kokufingqa
Ukumaka kubhekela ukuba khona kwamaphuzu abalulekile nokuhlungwa kwalawo
angabalulekile empendulweni.

Ukufingqa kumele kumakwe ngale ndlela:

   Ukwabiwa Kwamamaki:

    o    Amamaki ayi-7 ngamaphuzu ayi-7 (Iphuzu ngalinye labelwa imaki elilodwa).
    o    Amamaki ama-3 abelwa ulimi.
    o    Isamba samamaki ayi-10.

   Ukwabiwa Kwamamaki Olimi Lapho Umfundi Engacaphunanga Esiqeshini
    Njengoba Kunjalo (igama negama):

    o    Iphuzu eli-1 kuya kwama-3: Uklonyeliswa ngemaki eli-1.
    o    Amaphuzu ama-4 kuya kwama-5: Uklonyeliswa ngamamaki ama-2.
    o    Amaphuzu ayi-6 kuya kwayi-7: Uklonyeliswa ngamamaki ama-3.

   Ukwabiwa Kwamamaki Olimi Lapho Umfundi Ecaphune Esiqeshini Njengoba
    Kunjalo:

    o    Amaphuzu ayi-6 kuya kwayi-7: Akaklonyeliswa lutho ngemaki lolimi.
    o    Amaphuzu ama-4 kuya kwayi-5: Uklonyeliswa ngemaki eli-1 lolimi.
    o    Amaphuzu ama-2 kuya kwa-3: Uklonyeliswa ngamamaki ama-2 olimi.

QAPHELA:

   Ukubalwa Kwamagama:

    o    Abamakayo kulindeleke ukuthi babale inani lamagama asetshenzisiwe.
    o    Awekho amamaki asuswayo uma umfundi engalibhalanga inani lamagama
         asetshenzisiwe noma elibhalile kodwa kungesilona.
    o    Uma inani lamagama asetshenzisiwe leqile, omakayo kumele afunde aphelele
         emshweni wokugcina ngaphezulu kwesibalo esibekiwe, angabe esakunaka
         okulandelayo.

                                                                   AMAMAKI ESIQEPHU B:        10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       7                   DBE/Novemba 2023
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

UMBUZO 3

Indlela yokumaka ISIQEPHU C

     Ukupelwa kwamagama/Isipelingi

      o   Izimpendulo ezidinga igama elilodwa mazimakwe ngisho kunamaphutha
          esipelingi, ngaphandle uma iphutha lishintsha umqondo/incazelo yegama.
      o   Uma impendulo ingumusho ogcwele, amaphutha esipelingi awanganikwa
          amamaki uma kuhlolwa ulimi.
      o   Uma kuhlolwa isifinyezo, impendulo mayibe nophawu lokuloba olufanele.

     Ukwakhiwa kwemisho makulandele uhlelo lokusetshenziswa kolimi olufanele.

     Emibuzweni lapho kukhethwa khona izimpendulo, yamukela KOKUBILI uhlamvu
      oluhambisana nempendulo efanele NOMA impendulo efanele ebhalwe
      ngokugcwele.

3.1       Ukukhanyisa.√                                                                   (1)

3.2       OKUBILI kwalokhu:
           Iyonga.√/
           Ithembekile.√/
           Ikhanyisa isikhathi eside.√/
           Iletha ukukhanya uma ugesi ucimile. √/
           Isebenza emanzini. √/
           Ikhanyisa amahora ayi-12. √/
           Iyatitilizwa/ishibhile. √/
           Inosayizi abahlukene√/
           Bayakudilivela√                                                               (2)

3.3       Phuma ebumnyameni ngeKhanyisa Globe enamandla amakhulu.√√/
          Gcwala ngegulobhu ikhanyisa! √√                                                 (2)

3.4       B√/Umusho ophoqayo.√                                                            (1)

3.5       Atholakala√/ayatholakala.√                                                      (1)
          Adayiswa√/ayadayiswa.√                                                          (1)

3.6       Izimpendulo ziyokwehluka.
          Abavumayo :
          Yebo, ingaxazululeka ngoba iglobhu iyakwazi ukuqhubeka ikhanyise noma
          ugesi ungekho.√√/

          Abaphikayo:
          Cha, angeke zixazululeke ngoba iglobhu eyokukhanyisa kuphela kanti ugesi
          usetshenziselwa izinto ezahlukene.√√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                         (2)
                                                                                          [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1       8                     DBE/Novemba 2023
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

UMBUZO 4

4.1       OKUBILI kwalokhu:
          Ukuwina u-R25 million.√/ukuthenga umuzi wamaphupho abo√/ukuphila i-soft
          life.√                                                                             (2)

4.2       Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo: Okukodwa kwalokhu:

           Bahleli eduze kakhulu nomabonakude√/
           Itafula lokudlela nosofa kusegunjini/erumini/ekamelweni elilodwa.√/
           Uhleli kusofa, unyawo luthinte itafula. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                           (1)

4.3       C√/wokukhathazeka.√                                                                (1)

4.4       Thatha u-R25 miliyoni manje!√√                                                     (2)

4.5       Izimpendulo zizoveza igama umuzi ochaza ichashaza/ibala elisemzimbeni
          womuntu/ umuzi ochaza uhlobo oluthile lotshani.
          Isibonelo:
          Umuzi osesihlathini sikaBusi umenza abe muhle.√√/
          Ngisayosika umuzi ukuze ngeluke isibopho.√√                                        (2)

4.6       Izimpendulo ziyokwehluka:

           Ukuyigcina ebhange ukuze ibe nenzalo/ikhule.√/
           Ukuqala ibhizinisi elizongenisa imali.√/
           Ukuyofunda ukuze uthole ulwazi.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                           (2)
                                                                                             [10]

UMBUZO 5

5.1       5.1.1        Ukuthi.√                                                              (1)

          5.1.2        Impambosi yokwenziwa.√                                                (1)

          5.1.3        Impidlwana.√/Impilwana.√                                              (1)

                       Isibonelo: Impidlwana/Impilwana kagogo isiyahlupha.√                  (1)

          5.1.4        Angiyilungele imfundo ephakeme.√                                      (1)

          5.1.5        B/√ Isifaniso.√                                                       (1)

          5.1.6        Abazali√                                                              (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1         9                         DBE/Novemba 2023
                                             NSC – Umhlahlandlela wokumaka

          5.1.7       (a) Ezinkulu.√/kakhulu.√                                                  (1)

                      (b) BaseNingizimu Afrika.√/eNingizimu Afrika.√                            (1)

          5.1.8       Abahlengikazi.√                                                           (1)

          5.1.9       Uthisha uthi umfundi/kumfundi akakhe ikusasa lakhe liqhakaze.√√           (2)

          5.1.10      Abazali bayakhathazeka.√
                      Izingane zabo zidlala ngamathuba.√                                        (2)

5.2       5.2.1       (a) Nkosikazi.√                                                           (1)

                      (b) Phrofesa.√                                                            (1)

          5.2.2       Okusho/kusho ukuthi√ akusafanele-ke√                                      (2)

          5.2.3       Umuntu ongalaleli/ongezwa uma ekhuzwa/etshelwa.√√/umuntu
                      ongahloniphi.√√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                  (2)
                                                                                                [20]

                                                                   AMAMAKI ESIQEPHU C:          40
                                                                   AMAMAKI ESEWONKE:            80

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2023-mg/a95ad35b-1eaa-4a70-bae0-73f57f9ad100) — isiZulu FAL · Memo · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2023-mg/4b2273f8-471b-42c4-97ef-815f7b720181) — isiZulu FAL · Memo · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2021-mg/44883b6a-8640-4ae3-809c-ee42a06beb51) — isiZulu FAL · Memo · 2021 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2019-memo/9bd14e28-1b33-46fd-b867-955dc169443f) — isiZulu FAL · Memo · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2018-final-memo/33a6965a-c83c-4279-92ee-9a2ec7898742) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2023/efb7fd1a-88b6-409d-ba28-e55e8fce69ef) — isiZulu FAL · QP · 2023 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025/6598b8ea-2286-41e6-bda0-ba108f48a7c8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025/e74bf407-208d-4b38-936f-6df41038a405) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025/f453b3ee-13b1-4e17-b5f2-d9bbf9854dd7) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/5a92e0e0-1710-47ec-8ad7-1decba33c7dd) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9810adca-cef4-427d-bbf6-c6f4b97785b8) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
