# isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2018 Memo

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2018, 21 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2018-memo/160a379c-9ec5-4088-93e8-ca1bf32e4495
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 21

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2018-memo/160a379c-9ec5-4088-93e8-ca1bf32e4495)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018 · isizulu. Memorandum, 21 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P2 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2018/10d6df44-4ceb-431c-a2d4-9d645c369848) — QP · 2018 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                   IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                 FEBRUWARI/MASHI 2018

                                       IMEMORANDAMU

AMAMAKI: 70

                         Le memorandamu inamakhasi angama-21.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                            Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       2                  DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU A: INOVELI
UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa
ISIQESHANA A
1.1       UNomkhizo.√                                                                           (1)
1.2       Ngoba uZabalaza wayehamba yedwa zingekho izinsizwa zangakubo
          ezazizomelekelela uma esemshaya.√√                                                    (2)
1.3       Izinduku√                                                                             (1)
1.4       A√/silwe.√                                                                            (1)
1.5       Wathi akangambulali ngoba vele usewile. Uzoze azibangele amacala ngento
          engekho. √√                                                                           (2)
1.6       OKUBILI kwalokhu okulandelayo:
           Wayemgxibhela emonela entombini√/
           Wayeziphindiselela ngokumedelela ngesikhathi ehamba nezinsizwa
            zangakubo.√/
           Wayenenkolelo yokuthi njengoba egula nje uthakathwa nguye uZabalaza.√               (2)

1.7       1.7.1.        USandanezwe ushaya uZabalaza umshayela amagama awasho
                        ehamba nezinsizwa zangakubo.√√                                          (2)
          1.7.2         Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                         Akaveli kakhulu endabeni.√/
                         Azikho izigameko ezinkulu ezithinta yena endabeni.√/
                         Azikho izigameko ezithinta yena ezikhulisa indaba.√/
                         Alukho udweshu oluthinta yena ngqo.√                                  (2)
1.8       Isifaniso.√                                                                           (1)
1.9       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Ungishaya kanjena ngoba izinsizwa zangakithi zingekho?√√/
           Siyoze sihlangane esikhaleni sezimpisi neziyendane ngiyakutshela.√√                 (2)

1.10      'Wenzeni manje uZabalaza Mkhumane ngoba ngithi uyazihambela nje?'√√                   (2)
1.11      Yingoba wayengukanina wakhe.√√                                                        (2)
                                               KANYE
ISIQESHANA B
1.12      Idume ngemithi yakhona enzima nebukhali ekwelapheni.√√                                (2)
1.13      Uvuthondaba siluthola ngesikhathi unina kaSandanezwe ebuyela enyangeni
          kwaMbuyisa eyohlola isimo sendodana yakhe ngethemba lokuthi uzoyifica
          isingcono kakhulu. Esikhundleni salokho uthola ukuthi isigula kakhulu
          kunakuqala.√√                                                                         (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       3                DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

1.14      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
           Wahlawuliswa izinkomo emva kokutholakala enecala.√/
           Kufanele ukuthi umphakathi wamthatha njengomthakathi.√/
           Wagcina engamtholanga uNokulindela.√                                              (2)

1.15         Wazama ukucela uNtshingila ukuba amtholele isitho sowesifazane
              emakhazeni abangcwabi.√
             Wabanjwa amaphoyisa entshontsha isitho sowesifazane owayeshone
              engozini.√                                                                      (2)

1.16      Akasindanga: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Akalutholanga usizo oluqondene nesifo sengculazi.√√/
           Ukufa kuyenyukela kuSandanezwe kunokuthi kunciphe. √√/
           Akakwamukelanga ukuthi uphethwe yisifo esingalapheki. √√                          (2)

1.17      Cha. Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Akafuneki umuntu onochuku. √√/
           Uma intombi isiqomile kwakumele ayihloniphe ukuze agweme ukuxabana
             nesoka layo. √√/
           Akukuhle ukweshela ngegama lomuntu. √√/
           Akulungile ukusina ngethambo lomunye umuntu/ukuhlekisa ngokugula
             kwakhe. √√/
           Kukhombisa ubugwala ukwedelela umuntu ngoba uhamba nabantu
             abaningi, wethembe ukuthi bazokulamulela. √√/
           Akulungile ukweshela ngomuthi. √√
                                            NOMA
          Yebo. Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Ngokwesintu       intombi   isuke   isavumelekile     ukweshelwa        uma
             ingakagcagci. √√/
           Oseyishayile akakayosi, oseyosile akakayidli, noseyidlile udle icala.√√/
           Imithi yinto eyayisetshenziswa ngokwesintu ukweshela intombi. √√/
           Isoka alikwazi ukukhululeka imbangi ikhala. √√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                         (2)

1.18      Ngangizomtshela ukuthi: Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
           Akakhuthaze isoka lakhe liyohlolela ingculazi.√/
           Akasebenzise imithi yasesibhedlela ethiba igciwane.√/
           Ake anikeze uZabalaza ithuba.√/
           Akaqhubeke nempilo.√/
           Uma eqhubeka ethandana noSandanezwe angalokothi aye                   naye
             ocansini.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                         (3)
                                                                                              [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       4                DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu

ISIQESHANA C

2.1       UMtshezi.√                                                                          (1)

2.2       OKUKODWA kwalokhu:
           Yinkulumo yombhali.√/
           Yizindawo eziningi ezibaliwe.√                                                    (1)

2.3       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo
           Ukuthi iyindawo eyihlanze.√/
           Yindawo enezihlahla ezinameva.√                                                   (1)

2.4       B√/Indawo enezihlahla ezingajwayelekile. √                                          (1)

2.5       Izimbongolo zazisetshenziselwa ukuthwala           ukudla   okunjengamasaka
          empuphu, ubhontshisi, kanye nesitambu.√√                                            (2)

2.6       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
           Kusifundisa ukuthi akusibona bonke omakoti abanobudlelwane
             obungebuhle nomamezala babo.√/
           Akubona bonke abantu abanezinhliziyo ezilukhuni.√/
           Abanye abantu besifazane bahlakaniphile.√/
           Abanye omakoti abanankinga nokuhlala nomamezala.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                         (2)

2.7       2.7.1       UManyoba wethuka kwabanda kwamancane ngoba wayezitshela
                      ukuthi uNdabazabantu wayefuna ukumxosha.√√                              (2)
          2.7.1       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                       Akaveli kakhulu endabeni.√/
                       Azikho izigameko ezinkulu ezithinta yena endabeni.√/
                       Azikho izigameko ezithinta yena ezikhulisa indaba.√/
                       Alukho udweshu oluthinta yena ngqo.√√/
                      (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                             (2)

2.8.      Bobabili babegane uNtombela kodwa bengazani.√√                                      (2)
2.9       'Esigodini sakwaNxamalala'√√                                                        (2)
2.10.     OKUBILI kwalokhu:
           Wathola ukufunda wazithuthukisa.√/
           Wafundela ukushayela.√/
           Wazibekela imali yokuthi alobole, afundise izingane zakhe.√/
           Wakhushulelwa esikhundleni efemini ayesebenza kuyo.√                              (2)
2.11.     OKUKODWA kwalokhu:
           Yingoba wayesephatheke kabi emuva kokuzwa ukungathembeki
            kukaNtombela.√√/
           Wayesebenzise imali yakhe ngesikhathi efihla uNtombela.√√                         (2)

                                         KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       5           DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

ISIQESHANA D

2.12      UMaNdlovu wayezalwa nguShali KaNgwangwane/NguShali.√√                          (2)

2.13      Yilesi sikhathi uManyoba ewina ilotho emva kokuhlupheka ehlukumezeka
          ngokuhlala ngokwehlukana nonkosikazi wakhe.√√                                  (2)

2.14      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
           Abaphathekanga kahle emizini yezingane zabo.√/
           Bagcina sebebuthakathaka emzimbeni ngenxa yokungondleki kahle.√/
           Babengalutholi uthando olwanele ezinganeni zabo.√                            (2)

2.15         Wayelima amasimu edla nezingane zakhe.√
             Wayesika izidwaba azidayise emholweni.√                                    (2)

2.16      Wayefuna ukwedlulisa umyalezo wokubaluleka kokuhlonipha nokuthanda
          umzali njengomyalelo weNkosi.
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                    (2)

2.17      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: Akwamukelekile.
           Ukuhamba kwentombazane ebusuku kuze kucishe kudabuke ukusa
             kuyingozi.√√/
           Isoka ayethandana nalo lalimehlisa esangweni lakubo, lokhu kukhombisa
             ukungawuhloniphi umuzi wakubo.√√/
           Izenzo zakhe zazixabanisa umndeni wakubo.√√                                  (2)

2.18      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          Ngangingamtshela ukuthi:
           Uma ethanda mina akathande nomzali wami.√/
           Akabathande ngothando athanda ngalo abazali bakhe.√/
           Ukuthanda abantu abadala kuletha izibusiso.√/
           Kuyihlazo kubantu ukubona abazali babo behlupheka bebe bezele
             izigwili.√/
           Ukuthi engiyikona kungenxa yemizamo kababa/kamama.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                    (3)
                                                                                         [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       6                  DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu

ISIQESHANA E

3.1       UTholakele.√                                                                          (1)

3.2       Ukugqoka isiketi esifushane isazilile.√√                                              (2)

3.3       Basesikoleni.√                                                                        (1)

3.4       A√/Ukuba nenkinga.√                                                                   (1)

3.5       Wacoshela uBhekani iduku elalimwele.√√                                                (2)

3.6       Isingathekiso.√                                                                       (1)

3.7       3.7.1       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                       Ukhathazwa yilokhu okushiwo nguSifiso ngoTholakele ngoba
                        yena wayesethathekile ngaye.√/
                       Usecabanga ngale ntokazi ayibonile.√/
                       Ukhathazwa yingxoxo yakhe nonina mayelana nephupho.√                    (2)

          3.7.2          Akaveli kakhulu endabeni.√/
                         Aziziningi izigameko ezinkulu ezithinta yena endabeni.√/
                         Aziziningi izigameko ezithinta yena ezikhulisa indaba.√               (2)

3.8       Bobabili babeyizintombi zikaBhekani.√√/Babethandana noBhekani. √√                     (2)

3.9       Asingenanga kahle lesi seluleko ezindlebeni zikaBhekani.√√                            (2)

3.10      Wayethi akakholelwa ezintweni zamasiko.√√                                             (2)

3.11      OKUKODWA kwalokhu:
           Wayengafuni abasemzini bazi ukuthi useyalotsholwa ngoba wahamba
            ebaleka.√√/
           Wayengafuni ukuthi uyise athathe ilobolo.√√/
           Wayevele eqhubeka nobugebengu bakhe.√√                                              (2)

                                          KANYE

ISIQESHANA F

3.12      Kwakukade kufike abakhongi ababezolobola uTholakele.√√                                (2)

3.13      Amaphuzu ayothinta lokhu okulandelayo:
           Waphupha uyise sengathi ungenisa abantu esangweni. Abanye
            uyabangenisa abanye uyabavimbela.√
           Kuthe uma kufika intokazi yezingubo ezimnyama, wavimba uyise.√                      (2)

3.14      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           UBhekani wayesehlala ngokuphikisana nomama wakhe.√√/
           Umalume wayesemdubile uBhekani.√√                                                   (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       7              DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

3.15      Ukuboshwa kukaTholakele ngosuku lomshado. √√                                      (2)
3.16      Imibono iyokwehluka: Ngoba:
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Wayemthanda ngeqiniso uBhekani.√√/
           Wayesenengane yakhe uBhekani.√√/
           Wayesezosala nomthwalo wokukhulisa ingane eyedwa.√√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                       (2)
3.17      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          Ayamukelekile ngoba:
           Kwakungamele aphoqelele ukungena uTholakele uma ngabe uTholakele
             wayengamthandi.√/
           Wayehlukumeza uTholakele ngokumesabisa nokumshaya.√/
           Wayedume njengomuntu onodlame eNyawushane.√/
           Walwa noBhekani ngesikhathi uBhekani ezama ukulamulela uTholakele.√/
           Walalela uBhekani endleleni ehambisana nabangani bakhe bamshaya
             ngezilimazo.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                       (2)
3.18      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
           Ngangingancenga amaphoyisa ukuthi alinde sishade anduba ambophe.√/
           Ngangingazama imali yokumbheyilela.√/
           Ngangiyomeseka ngimlinde aze aphume ejele bese siyashada.√
           Ngangizovele ngikhohlwe nguye ngoba akukuhle ukuganwa yisigebengu
             wena ungesona.√/
           Ngangiyojabula ukuthi iNkosi iyangithanda ngokungivezela ubugebengu
             bukaTholakele ngingakazibophezeli kuye.√/
           Ngangiyoxolisa     kuSifiso  nakubazali     bami    ngokubahlukumeza
             ngokuthandana noTholi ekubeni bengixwayisile ngaye.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                       (3)
                                                                                            [35]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU A:            35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       8            DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU B: UMDLALO
UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi
ISIQESHANA G
4.1       Abantu abazwelana nayo inkosi.√                                                 (1)
4.2       Ukushiswa komuzi kaDlamini√√/ ukuthi umuzi kaDlamini usungumlotha.√√            (2)
4.3       Isifo senhliziyo.√                                                              (1)
4.4       Siyahambelana ngoba inkinga yodlame endaweni eyayisihlule amadoda
          yaxazululwa ngabantu besifazane, okuyinto eyayingalindelekile ukuthi
          yenzeke.√√                                                                      (2)
4.5       D√/Icala lokulimaza ngesikhali.√                                                (1)
4.6       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
           UDuma wayehlezi noMbandlwa noMaShezi.√/
           UMbandlwa wahlohla uDuma ukuthi angasamukeli isicelo senkosi. √/
           UMaShezi wazama ukubabonisa kodwa bangavuma.√/
           UDuma waxosha unogada wathi akaphume emzini wakhe.√                           (2)

4.7       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Kwaba khona ukusebenzisana kwabayeni babo.√√/
           Kwahlengeka izimpilo zabantu abaningi.√√/
           Kwakhuthaza abantu besifazane ukuthi bangazibukeli phansi ngoba
             kukhona iqhaza abangalibamba emphakathini. √√                                (2)

4.8       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Ukubikezela ngesimo somlingiswa.√√/
           Ukusibekela ngesimo senkundla.√√/
           Ukusitshela ngesimo sezulu.√√/
           Ukuchaza ngeminyakazo yomlingiswa. √√                                         (2)

4.9       UShandu.√
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
           Nguyena owayevimba uDuma ukuthi alethe intuthuko endaweni.√/
           Nguyena owenza ukuthi ikhansela lingakwazi ukubamba umhlangano.√/
           Nguyena owayevuna induna uma yenza okuphambene nezifiso
             zikaDuma.√/
           Ulwisana nobuholi bentando yeningi.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)
                                             NOMA
          UDlamini.√
           Nguyena      owayephazamisa     imihlangano   eyayibizwa  nguDuma
             njengekhansela le ndawo.√/
           Nguyena owayenikeza iNkosi iseluleko sokuba ingavumi ukusebenzisana
             noDuma.√/
           Nguyena owayesabisa unobhala wekhansela uma enza umsebenzi wakhe
             wokumemezela umhlangano wentuthuko owawubizwa yikhansela.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       9            DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

4.10      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Waphazamisa umhlangano wokuletha intuthuko.√√/
           Wabeka uMbandlwa isandla.√√/
           Wayeluleka inkosi ukuthi ingavumi ukwamukela uxolo.√√/
           Wayediliza izaziso zemihlangano.√√/
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (2)

4.11      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
           Yabhala incwadi eyayizofundwa emhlanganwen, incenga abantu bayo
             ukuthi baluvume uxolo.√/
           Waxhumana nomfundisi uMazongolo wamcela ukuthi amfundele incwadi
             emhlanganweni.√/
           Wabonga amakhosikazi ngokubamba iqhaza ekuletheni uxolo endaweni.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (2)

                                         KANYE

ISIQESHANA H

4.12      Umndeni kaDlamini nokaMbandlwa.√                                                (1)

4.13      Wathi angathathisi enkosini uma ezobamba umhlangano.√                           (1)

4.14      4.14.1   C√/Usola uDuma ngodlame.√
          4.14.2   D√/Unogada wenkosi.√
          4.14.3   A√/Unobhala wekhansela.√
          4.14.4   B√/Wenza imizamo yoxolo √                                              (4)

4.15      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Kwakuzodala ingxabano phakathi kukaDuma noMaShezi.√√
           Uxolo lwalungeke lube khona emphakathini.√√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (2)

4.16      Imibono iyokwehluka.
          Abavumayo.
           Kwaba usizo emphakathini ngoba wayenenhloso yokuwulethela
             intuthuko.√√/
           Ukufunda kwakhe kwamenza waqonda kangcono ukusebenza kwentando
             yeningi.√√/
           Wakwazi ukugqugquzela abantu ukuthi balwele umzabalazo.√√
          Abaphikayo.
           Nguye owaba yimbangela yokuthi kube nodlame endaweni.√√/
           Akakwazanga ukuhlonipha ubuholi bendabuko.√√/
           Kwakukhombisa ukubabukela phansi abanye abantu.√√                             (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      10            DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

4.17      Yebo.
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
           UDuma nenkosi uShandu bagcina bexolelene.√/
           Kwaba nokuthula emphakathini.√/
           Inkosi yanikeza uDuma ihhovisi ayezosebenzela kulo.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (2)

4.18      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
           Ngangingazama ukukhuluma nezinhlangothi zombili ngobungozi
             bokungakwazi ukusebenzisana.√/
           Ngangingakhuluma      nasemphakathini   nakomakhelwane   ngobubi
             bokungakwazi ukubekezelelana.√/
           Ngangingagqugquzela umphakathi ukuthi wenze imashi eya esiteshini
             samaphoyisa uyocela ukwandiswa kwamaphoyisa endaweni.√/
           Ngangingabhalela abamaphephandaba ngazise isizwe ngenkinga
             ekhungethe umphakathi ngicele nosizo.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (3)
                                                                                          [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      11            DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

UMBUZO 5: ICALA ALIBOLI – VM Mbhele

ISIQESHANA I

5.1       Ubavumele ukuthi babambe umhlangano emzini wakhe.√                              (1)

5.2       Usekomidini lezezimali.√                                                        (1)

5.3       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Ukuthi uNtanzi okunguyena owayevame ukuyiphatha wayesebenzela
             kude. √√/
           Lase lishonile ilanga futhi amabhange awavulwa ngeSonto. √√                   (2)

5.4       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          Yebo ngoba:.
           USonto wabulala uMaNtuli waze washada noMbhele kungekho muntu
             owaziyo ukuthi uSonto waba nesandla ekufeni kukaMaNtuli kodwa
             ekugcineni lavela iqiniso waboshwa. √√/
           USonto wadubula umfundisi wantshontsha imali yebandla kwaboshwa
             uMaNsibande kodwa kwagcina kutholakele ukuthi uyena. √√/
           UMthofi noToronto ababeyizigebengu ezisetshenziswa uSonto bagcina
             belikhulume lonke iqiniso ngoSonto baboshwa nabo. √√/
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (2)

5.5       C√/Zimlimaze kabi.√                                                             (1)

5.6       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
           Kwafika uSonto ebusuku ephethe isibhamu.√/
           Watshela umfundisi ukuthi akamnikeze yonke imali.√/
           Wazincengela umfundisi kodwa uSonto wangamzwela.√/
           Wayithatha imali.√/
           Wadubula umfundisi wamshiya ethi ufile.√                                      (2)

5.7       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Washintsha isikole ayefunda kuso engazelele.√√/
           Isimo sakhe senhlalo saguquka.√√/
           Walahlekelwa umzali ayesesele naye.√√/
           Wahlukumezeka ngokomqondo.√√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (2)

5.8       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Ukubikezela ngesimo somlingiswa.√√/
           Ukusibekela ngesimo senkundla.√√/
           Ukusitshela ngesimo sezulu.√√/
           Ukuchaza ngeminyakazo yomlingiswa. √√                                         (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      12            DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

5.9       NguNhleko. √
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
           Nguyena ome endleleni kaSonto yokuthi aqhubeke nobugebengu
             athokoze ngezimali zakhe. √/
           Nguyena olokhu elandela uSonto, emsola ngamacala akhona endaweni
             njengokulinyazwa komfundisi. √/
           Nguyena owenza ukuthi uToronto asho lonke iqiniso ngoSonto. √/
           Nguyena futhi owaba nesandla ekuboshweni kukaSonto. √
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (3)
5.10      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Nguye owaqhamuka nesu lokuthi bacashe kwaDlamini benoMbhele ukuze
             babone lokhu okwakushiwo nguDlamini ngezigebengu.√√/
           Wasiza uMbhele ukuthi abe ifa lakhe.√√/
           Watshela uMbhele ukuthi asebenzise izindlela ezisemthethweni
             zokuvimba ukuthi uSonto athole ifa.√√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (2)
5.11      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Wavikela umcebo wakhe kuqala.√√/
           Wagijima waya kummeli esikhundleni sokuqasha abantu
             abazomgada.√√/
           Kwakufanele abikele amaphoyisa ngokushesha.√√/
           Kwathi noma esesola imoto emlandelayo wabikela uSonto engabe
             waphuthuma endaweni ayezothola kuyo usizo.√√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (2)

                                         KANYE
ISIQESHANA J
5.12      Yizikhulu zakhe zasemsebenzini.√/ Abaphathi bakaNhleko√/ Abomthetho√.           (1)
5.13      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Basonta ndawonye.√/
           Bangomakhelwane√/
           Basekomitini elilodwa lesonto.√                                               (1)

5.14      5.14.1        D√/Indodakazi kaSonto.√
          5.14.2        A√/Isigebengu.√
          5.14.3        B√/Isigwili sendawo.√
          5.14.4        C√/Umakhelwane kaMbhele.√                                         (4)
5.15      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           UMbhele wayengeke ashade noSonto.√√/
           USonto wayezoboshwa engakashadi noMbhele.√√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (2)
5.16      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Kungenzeka ukuthi wayefuna ukubona isimo sakhe sempilo.√√/
           Wayefuna ukuyomqedela.√√/
           Wayefuna ukuyomesabisa ukuthi angalikhulumi iqiniso.√√/
           Wayefuna ukuyozincengela amethembise izulu nomhlaba.√√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      13           DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

5.17      Akakwazanga.
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
           Indaba iphetha ngendlela elindelekile.√/
           Umuntu owenza ubugebengu ugcina eboshiwe.√/
           Izigebengu zaboshwa.√/
           USonto wagcina egwetshwe udilikajele ngamacala akhe.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                    (2)

5.18      Imibono iyokwehluka. Amaphuzu AMATHATHU nxazonke:
          Ababengamexwayisa:
           Ngangingamtshela njengomakhelwane wami.√/
           Ngangingamtshela njengendoda enye, ngoba lokhu kungenzeka kunoma
             ngubani.√/
           Ngangingamtshela kodwa igama lami ngimyale ukuthi angalivezi. √/
           Ngangingamtshela ngenzele ukumkhwahla imali.√/
           Ngangingamtshela ngenzele ukuthi singalahlekelwa ngumuntu owusizo
             emphakathini. √
          Ababengeke bamexwayise:
           Uvalo lokwesaba izigebengu.√/
           Ukungathandi ukuzifaka ezindabeni zabantu.√/
           Abanye abantu besilisa abakholwa/abanye abathandi uma ubatshela
             okubi ngamakhosikazi abo.√/
           Mhlawumbe uMbhele wayengangibona njengomuntu onomona ofuna
             ukumehlukanisa nomkakhe.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                    (3)
                                                                                         [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      14             DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu

ISIQESHANA K

6.1       Bavela emzini kaNondumiso.√                                                      (1)

6.2       Uthi yisiko angezwani nalo futhi uyedwa umuntu ayemthanda emhlabeni
          uSikhumbuzo.√                                                                    (1)

6.3       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Wayefuna baxoxe nabakwaZungu, ezobuzisisa ukuthi            uhambeleni
             uThenjiwe.√√/
           Wayefuna bazomchazela kahle ngesiko lokungenwa.√√                              (2)

6.4       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Siyahambelana ngoba indaba ikhuluma ngesiko lokungenwa kanye
             namalungelo abantu.√√/
           Umbhali uzama ukugqamisa isiko kanye namalungelo abantu
             okuzikhethela njengoba uThenjiwe ecindezelwa abakwaZungu ngesiko.√√           (2)

6.5       A√/Lapho sinephutha khona.√                                                      (1)

6.6         UMaMbatha waqhubeka nokucindezela uThenjiwe ukuba agane
             uDumisani.√
           Kwangenelela nomakhelwane uMaNzuza ezama ukumchazela uThenjiwe
             ngesiko lokungenwa.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                      (2)

6.7       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Kwaba khona ukungezwani phakathi kukaThenjiwe noDumisani.√√/
           Wagcina     eselahlekelwa inhlonipho uThenjiwe    ngenxa yendlela
             ababemphethe ngayo.√√/
           Kwagwazwa uDumisani, egwazwa nguSipho.√√/
           Bagcina beganene oThenjiwe noDumisani.√√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                      (2)

6.8       OKUKODWA kwalokhu:
           Ukusitshela ngendawo abadlali abakuyona.√√/
           Ukuxoxa indaba ngokubafunza inkulumo             abasuke   beyikhuluma
            abadlali.√√/
           Ukusivezela isimo abasuke bekuso abadlali.√√                                   (2)

6.9       NguMaMbatha.√
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
           Nguyena ofisa kufezeke izinhloso zokufeza isiko.√/
           Nguyena ophikisana nemizamo kaThenjiwe yokugwema isiko lokungenwa
            nguDumisani.√                                                                  (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      15           DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

6.10      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Wayemkhuza uMaMbatha uma esethetha exosha uNondumiso emzini
             wakhe. √√/
           Ufuna kuhlangane imindeni yomibili kuxoxiswane ngalolu daba√√/
           Uyazwelana noThenjiwe akambuzi ngesihluku njengoMaMbatha√√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (2)
6.11      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           Ngesikhathi secala akazange ambize uThenjiwe ukuthi azofakaza.√√/
           Wabhala incwadi eyayitshela uThenjiwe ukuthi akavume ukungenwa
             nguDumisani.√√                                                               (2)

                                         KANYE
ISIQESHANA L
6.12      Wayelamulela uThenjiwe.√                                                        (1)
6.13      Ubabeka icala lokuthi abamfundisanga wonke amasiko uThenjiwe.√                  (1)
6.14      6.14.1    D√/ USipho√
          6.14.2    C√/ UNondumiso√
          6.14.3    A√/UThenjiwe√
          6.14.4    B√/UGugu√                                                             (4)
6.15      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           UDumisani wayezofa ebulawa ushevu. √√/
           Akekho owayeyokwazi ukuthi uThenjiwe nguye owafakela uDumisani
             ushevu. √√/
           Isifiso sakhe sokubuyela kubo sasizofezeka. √√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                     (2)

6.16      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo ohlangothini ngalunye:
          Imibono iyokwehluka .
          Abavumayo
           Basekhona abesifazane abasawakhonzile amasiko esintu.√/
           Abesifazane abathile bangajakubulela ukuthola umendo.√/
           Abanye besifazane bangajabulela ukuthi kukhona osezokondla
             abantwana babo.√/
           Abanye bangajabulela ukuthi abantwana bazokhulela emndenini
             abawaziyo.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi)
                                             NOMA
          Abaphikayo
           Abesifazane banamuhla bathanda ukukhululeka baziphilele impilo
             engenamibandela.√/
           Abesifazane banamuhla sebeyawaqonda amalungelo abo okuzithathela
             izinqumo.√/
           Abanye besifazane bangakuthola kunzima ukuphoqwa ukushada nomuntu
             abangamthandi.√/
           Abanye besifazane sebeyakwazi ukuzimela abasancikile kwabesilisa.√
           (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi)                                    (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      16              DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

6.17      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          Yebo uphumelele ngoba:
           Kwakungalindelekile ukuthi uSipho angameluleka ngeseluleko esakhayo
             uThenjiwe sokuthi avume ukushada noDumisani.√/
           Ekugcineni uThenjiwe uyavuma ukushada noDumisani kade eseke
             wazama ukumbulala.√/
           Umshado uba yimpumelelo bagcina sebehleli kahle emzini wabo.√                   (2)

6.18      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo ohlangothini ngalunye
           Ngangiyomgqugquzela ukuba ahloniphe isiko.√/
           Ngangiyomchazela ngesiko bese ngimyala ukuba ahloniphe abasemzini√/
           Ngangiyomchazela ukuthi akonakele lutho usazothola umyeni onesibongo
             esifanayo.√/
           Ngangiyomduduza ukuthi usazophinde akwazi ukuthola ithuba lokuba
             nabantwana.√/
           Ngagiyomamukela uma ebuya eza ekhaya.√/
           Ngangiyomfunela usizo kwabezenhlalakahle.√/
           Ngangiyocela abasemzini ukuba bamkhulule akwazi ukuzikhethela.√/
           Ngangiyomgqugquzela ukuba athathe izinyathelo zomthetho azi kabanzi
             ngamalungelo akhe.√
          (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)                                       (3)
                                                                                            [35]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU B:            35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      17                 DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE

IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)

UMBUZO 7

7.1       'UMUNWE' – S Zimema

          ISIQESHANA M

          7.1.1       Icela uthando√/ukuba azame olwayo uthando√                               (1)

          7.1.2       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
                       Ubungani obungenamibandela√√/
                       Ubungani beqiniso√√/
                       Umngani ongezukumlutha.√√                                              (2)

          7.1.3       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                       Kudala izinkulumo eziningi.√/
                       Kwehlisa isithunzi.√/
                       Akubukeki kahle emphakathini.√/
                       Isikhathi asisavumi ngoba seziziningi izifo.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                               (2)

          7.1.4       Wabona ngomaka wendandatho esandleni sayo sesinxele.√√                   (2)

          7.1.5       D√/Isandla sesinxele. √                                                  (1)

          7.1.6       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
                       Wayefuna ukuzichithela isizungu ngaye la emsebenzini. √√/
                       Wayehlose ukudlala ngemizwa yakhe bese ezibuyelela
                         kumkakhe. √√/
                       Kungenzeka ukuthi wayesenegciwane efuna ukulidlulisela
                         kuyena.√√/
                       Wayesaqhuba ubusoka nokuthi intombi kayidlulwa. √√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                               (2)

          7.1.7       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo
                       Uyacabangisisa ngaphambi kokuthatha isinqumo, wayebuza
                         imibuzo eminingi kule nsizwa. √√/
                       Akafuni ukuthandana nomuntu oshadile      nozomchithela
                         isikhathi.√√/
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                               (2)

          7.1.8       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
                       Ufisa    ukusifundisa     ukuthi    basekhona abesifazane
                         abasathembekile futhi abaziphethe kahle.√√/
                       Abanye besilisa banakho ukukhohlakala uma belapho
                         bengaziwa khona.√√/
                       Abantu banamuhla abasawuhloniphi umshado.√√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                               (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      18                DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

          7.1.9       Yebo. Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo
                       Umlingiswa nguye owayethi udumile ngokuqonywa ebe
                         eganiwe.√/
                       Wathi ufuna ukuba nentombi eyodwa esibhedlela ayesebenza
                         kuso.√/
                       Waphika lapho uZodwa embuza ukuthi ushadile yini.√/
                       Wayeyikhipha indandatho yakhe yomshado uma engekho
                         emehlweni kaZodwa.√                                                  (3)
                                                    KANYE
7.2       USIHAWU NESIHAWU – NE Mbesa
          ISIQESHANA N
          7.2.1       Wayephuma epulazini la ayesebenza khona.√                               (1)
          7.2.2       Izindaba zokuthi usezogana ebukhosini.√                                 (1)
          7.2.3          Wayesanda kuthola imiphumela kudokotela yokuthi akanayo
                          inzalo.√
                         Wayesabela ukuthi ngeke abe nayo indlalifa.√                        (2)

          7.2.4       Wayenengcindezi efuna nokukhipha intukuthelo ayesenayo
                      ngezindaba ayezizwe ngodokotela.√√                                      (2)
          7.2.5       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
                       Waxolisa ngesenzo esibi asenza kuye sokumdlwengula.√√/
                       Wasigcina isethembiso asenza ngosuku amdlwengula ngalo
                         sokuthi uyomesula izinyembezi.√√/
                       Wamlobola wamshada bahlala kahle naye.√√                              (2)

          7.2.6       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                       Imisebenzi eyafundelwa uSihawu noZwakele imisebenzi
                         yesikhathi samanje.√/
                       Amakolishi abafundela kuwo imisebenzi yabo.√/
                       USihawu wahlolwa ngudokotela ukuthi unayo yini inzalo.√/
                       USihawu wayesaba ukuboshwa uma ezwa ukuthi intombazane
                         iyamazi.√
                       USihawu wayegqoke iwashi.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                              (2)
          7.2.7       Ungumuntu onozwelo nothando ngoba wakwazi ukungenelela
                      lapho indodakazi yakhe ihlukumeza uBathobile√√                          (2)
          7.2.8       Akawulandelanga.
                      Yiphuzu ELILODWA kwalandelayo:
                       Abalingiswa bale ndaba emfushane beqile enanini elimiselwe
                         indaba emfushane.√√/
                       Okungenani kumele bangedluli kwabayisihlanu.√√                        (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      19               DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

          7.2.9       Yiphuzu ELILODWA kwalandelayo:
                       Ngangiyomtshela ukuthi akafunde ukuphatha kahle abantu,
                         kakhulukazi izingane.√√/
                       Akwazi ukuhlonipha abanye abantu nemizwa yabo.√√/
                       Avikele isithunzi salapho egane khona√√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                             (2)

          7.2.10      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo ngohlangothi ngalunye
                      Abavumayo: Kwakufanele,
                       USihawu wakushaya indiva noma ebona ukuthi izinwele
                         zezingane ziyimekisi ngoba enzela ukungalahlekelwa indlalifa
                         yakhe.√/
                       Wayezazi ukuthi akanayo inzalo ngakho-ke kwakumnika
                         isithunzi emphakathini ukuba nomndeni.√/
                       Wayenzela ukuvikela isithunzi somkakhe.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)
                                                      NOMA
                      Abaphikayo: Kwakungafanele,
                       Kwakusobala kakhulu ukuthi izingane akuzona ezakhe.√/
                       Wagcina ngazo lezo zingane okwakungaletha imibuzo
                         esizweni.√/
                       Kwakufanele akuveze ukuthi unkosikazi akaziphathanga
                         kahle√/
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                             (2)

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU C:             35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      20             DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU D: IZINKONDLO

AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala

UMBUZO 8

8.1       'INHLANSI YAKHO THULI' – S B MLAMBO

          8.1.1       UNontando.√                                                          (1)

          8.1.2       Amehlo anezithukuthuku zosizi.√√                                     (2)

          8.1.3       UThuli.√                                                             (1)

          8.1.4       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
                       Imbongi yehluleka ukubekezelela ukushiswa uthando.√/
                       Imbongi yazijuba yaqala yayoshela intombi.√/
                       Yaqala imbongi yayihlomisa, yalungiselela ukuyoyeshela le
                         ntombi.√/
                       Imbongi yahamba yaya endaweni yakubo kwentombi,
                         yayoyeshela.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                           (3)

          8.1.5       EZIMBILI kwezilandelayo:
                       Ingedla.√/
                       Iwisa.√/
                       Isijula.√                                                          (2)

          8.1.6       Umoya wale nkondlo ukabili./Umoya oxubile.√
                       Ngasekuqaleni inkondlo inomoya wokukhathazeka ngoba yabe
                         yaliwe yintokazi eyithandayo. Nakhu ithi amehlo ayo
                         ayenosizi.√√/
                       Ngasekugcineni isinomoya wokujabula ngoba imbongi isizuze
                         uthando lwentokazi eyayiyifudumeza inhliziyo.√√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                           (3)

          8.1.7       OKUKODWA kwalokhu:
                       Ngasondela, ngakubona ucwebezela.√ /
                       Ngamangala, ngankema.√                                             (1)

          8.1.8       Imvumelwano siqalo.√
                      Ngabuzwa ubulangulangu
                      Ngaziba lakhula ilangabi.√                                           (2)

          8.1.9       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: Ngangingayitshela ukuthi:
                       Akulahlwa mbeleko ngakufelwa, iyomthola omunye. √√/
                       Thatha ngokuthi ubungabelwe lowo muntu. √√/
                       Impilo yasemhlabeni injalo, isimo siyaguquguquka. √√               (2)

                                              KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      21                DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

8.2       PHANSI – LLMS Madondo

          8.2.1       IIirikhi√
                      Imbongi idlulisa imizwa yayo mayelana nendlela okufanele abantu
                      baziphathe      ngayo     okungukuzehlisa   nokuba      nobuntu
                      kunokuzikhukhumeza.√                                                   (2)

          8.2.2       OKUKODWA kwalokhu
                       Umhlaba ungumhlaba ngokuhlaba.√√/
                       Umhlaba ungumhlaba ngokuhlaba.√√                                     (2)

          8.2.3       Impinda ayikho√√/ Lunye kuwo uhambo. √√                                (2)

          8.2.4       Umugqa OWODWA kwelandelayo:
                           3 Ubazonda kabi abazazi ukuhlakanipha.√√/
                           5 Impinda ayikho.√√/
                          16 Ube phansi nangenzolo ezothile yobuntu.√√                       (2)

          8.2.5       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
                       Abangawuhloniphi umhlaba uyabashaya.√/
                       Abanye babo basuke sebehamba becela emigwaqeni√/
                       Abasuke beziphakamisile umhlaba uyabehlisa bese ukhuphula
                         labo akade bezehlisile. √/
                       Kubalulekile ukuba abantu bazothe futhi babe nobuntu ngaso
                         sonke isikhathi ngoba umhlaba uyakwazi ukuthatha abantu
                         abadelelekile ubabeke ezingeni eliphezulu bese kuthi labo
                         akade beziphakamisile ubabuyise phansi.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                             (3)

          8.2.6       Izilwane EZIMBILI kwezilandelayo:
                      ipigogo√/isakabuli√/umahlalothini√/intuthwane√/ihobosha√               (2)

          8.2.7          ntengentenge. Lesi senzukuthi ngokwenkondlo sisho abantu
                          abasuke kade beshayela phezulu bese beshaywa umhlaba
                          ubalahle phansi.√
                         bhu. Laba bantu bayawa, bazithole sebephansi.√
                         shwi. Abantu abazibeke phansi umhlaba uvama ukubathatha
                          ubabeke phezulu lapho kade bengalindelwe muntu ukuthi
                          bangaba khona.√                                                    (3)

          8.2.8       Umuntu uma esephansi usuke esondelene nenhlabathi kanti
                      nehobosha lihamba phansi kuyo inhlabathi. √√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                             (2)

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU D:             35
                                                             AMAMAKI ESEWONKE:               70

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu FAL P1 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-feb-march-2018-memo/7cbdaacd-1a5d-4860-95b6-d0b7f0346b0d) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-feb-march-2018-memo/71ce519d-ace4-4b52-8a83-a88cc450914c) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [Isizulu FAL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2018-memo/9337634d-a6a9-46ab-83f1-7c1720a0fcbc) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2018-final-memo/6cd61996-1d16-47cf-b7ad-865e794f369a) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2017-memo/8be6a12a-14c0-4d39-85d8-c72bb0bb83c2) — isiZulu FAL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2016-memo/a2b18248-df0d-46df-952a-9f7b3adcf9d8) — isiZulu FAL · Memo · 2016 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025/6598b8ea-2286-41e6-bda0-ba108f48a7c8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025/e74bf407-208d-4b38-936f-6df41038a405) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025/f453b3ee-13b1-4e17-b5f2-d9bbf9854dd7) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/5a92e0e0-1710-47ec-8ad7-1decba33c7dd) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9810adca-cef4-427d-bbf6-c6f4b97785b8) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
