# isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2018 QP

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 question paper from the NSC Supplementary Exam 2018, 28 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2018/10d6df44-4ceb-431c-a2d4-9d645c369848
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2018
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 28

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2018 QP](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2018/10d6df44-4ceb-431c-a2d4-9d645c369848)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018 · isizulu. Question paper, 28 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P2 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2018-memo/160a379c-9ec5-4088-93e8-ca1bf32e4495) — Memo · 2018 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                   IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                 FEBRUWARI/MASHI 2018

AMAMAKI: 70

ISIKHATHI: Amahora ama-2

                            Leli phepha linamakhasi angama-28.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     2                   DBE/Februwari–Mashi 2018
                                              NSC

IMIYALELO KWABAHLOLWAYO

1.        Fundisisa kahle imiyalelo ekuleli khasi ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.

2.        Ungayifundi yonke imibuzo ekuleli phepha. Bheka OKUQUKETHWE ekhasini
          elilandelayo bese umaka izinombolo zemibuzo yezincwadi ozifundile kulo
          nyaka. Ngemuva kwalokho funda le mibuzo bese ukhetha imibuzo
          ezincwadini EZIMBILI ozophendula ngazo.

3.        Leli phepha LINEZIQEPHU EZINE:

          ISIQEPHU A:       Inoveli                        (35)
          ISIQEPHU B:       Umdlalo                        (35)
          ISIQEPHU C:       Izindaba ezimfishane           (35)
          ISIQEPHU D:       Izinkondlo                     (35)

4.        Phendula imibuzo         EMIBILI   kuphela,   umbuzo    OWODWA      esiqeshini
          NGASINYE.

          ISIQEPHU A: INOVELI
          Phendula umbuzo ngenoveli EYODWA oyifundile.

          ISIQEPHU B: UMDLALO
          Phendula umbuzo ngomdlalo OWODWA owufundile.

          ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
          Phendula imibuzo ngazo ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihlolwayo.

          ISIQEPHU D: IZINKONDLO
          Phendula imibuzo ngezinkondlo EZIMBILI ezibuziwe.

5.        Sebenzisa uhlu lokubheka imibuzo ephenduliwe ('checklist') ukubheka ukuthi
          ukhethe ngendlela efanele yini.

6.        Landela imiyalelo esekuqaleni kwesiqephu NGASINYE.

7.        Bhala izinombolo njengoba zibhaliwe ephepheni lemibuzo.

8.        Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

9.        Qikelela ukusebenzisa isikhathi esicishe sibe imizuzu engama-60 esiqeshini
          ngasinye.

10.       Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    3             DBE/Februwari–Mashi 2018
                                             NSC

OKUQUKETHWE:

Leli khasi lizokusiza ukukhetha imibuzo ofisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda
yonke imibuzo.

ISIQEPHU A: INOVELI

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
         IZINOMBOLO ZEMIBUZO               AMAMAKI                   IKHASI
1. Ithemba Lami                                35                       5

2. Kusinda Kwehlela Endodeni                         35                 8

3. Umshado                                           35                 11

ISIQEPHU B: UMDLALO

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
4. Ababulali Benyathi                          35                       14

5. Icala Kaliboli                                    35                 17

6. Isiko Nelungelo                                   35                 20

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE

Phendula imibuzo kuzona ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihloliwe.
7.1 'Umunwe'                                      18                    23

7.2 'USihawu Nesihawu'                               17                 24

ISIQEPHU D: IZINKONDLO

Phendula imibuzo YOMIBILI kulesi siqephu.
8.1 'Inhlansi Yakho Thuli'                           18                 26

8.2 'Phansi'                                         17                 27

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      4          DBE/Februwari–Mashi 2018
                                               NSC

Uhlu Lokubheka Imibuzo Ekhethiwe ('Checklist'):

     ISIQEPHU               IZINOMBOLO      IMIBUZO         THIKHA UMBUZO
                             ZEMIBUZO     EPHENDULIWE        OWUKHETHILE
A: INOVELI                       1–3            1
                                      NOMA
B: UMDLALO                       4–6            1
                                      NOMA
C: IZINDABA                       7             1
   EZIMFISHANE
                                             NOMA
D: IZINKONDLO                      8                 1

QAPHELA: Qiniseka ukuthi uphendule imibuzo eziqeshini EZIMBILI kuphela.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    5               DBE/Februwari–Mashi 2018
                                             NSC

ISIQEPHU A: INOVELI

UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA A

Beqeda nje ukwehlukana noNomkhizo, bengakaqali ngisho ukubingelelana
njengezithandani, babone umuntu njenganjeya ehalazela. 'Loya muntu ozayo
sengathi nguZabalaza nje. Ngibona sengathi useshelele ngoba namhlanje azikho
izinsizwa zangakubo. Ngizomncamisa ngimfunge uNomkhizo wakwethu.' Washo la
mazwi uSandanezwe wabonakala eshintsha nasebusweni.                                   5
'Wenzeni manje uZabalaza Mkhumane ngoba ngithi uyazihambela nje?'
'Shh! Thula wena uzobona khona,' washo ngokufutheka noNokulindela wabona ukuthi
hhiya ayingangaye. Ngaleso sikhathi wayeselokhu eqinisa izinduku zakhe ubona nje
ukuthi yinsizwa yomZulu ayehlukani nezinduku zayo.
'Hheshe mbhemu! Ake uphinde amazwi akho wethu. Ngithi zibambe ziqine!' Lapho          10
uSandanezwe wayesethibise okwenkunzi.
'Amazwi ami athini? Khuluma uqonde wethu ungabe ulokhu ugigiyela.'
'Usabuza kanti!' Qu! Gilikidi!
'Ziphi izinsizwa zangakini? Angishongo ukuthi ngizokuthola? Vuka uzithathe.'
Ngaleso sikhathi uZabalaza wayesebomvu phansi egqihisa okwenkomo igwaziwe.            15
'Kahle bo Sandanezwe ukumbulala. Sale usumyeka ngoba usewile, uzoze uzibangele
amacala ngento engekho.'
'Ungathi yinto engekho kanjani? Angithi le nto ihambe ingigxibhela ikhuluma kabi
ngami? Ngifuna ukukufundisa isifundo.'
'Ungishaya kanjena Sandanezwe ngoba izinsizwa zangakithi zingekho? Siyoze             20
sinqwamane esikhaleni sezimpisi neziyendane ngiyakutshela.'
'Usakhuluma khona ukukhuluma mthakashanandini? Ngikuphahlaza ikhanjana khona
manje,' kufutheka uSandanezwe esho emsikaza.

1.1       Ngubani udadewabo kaSandanezwe?                                                 (1)

1.2       Bhala isizathu sikaSandanezwe sokusebenzisa leli thuba ukuziphindiselela
          kuZabalaza ngalolu suku.                                                        (2)

1.3       Bhala isikhali esasetshenziswa uSandanezwe noZabalaza ngesikhathi belwa.        (1)

1.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

          Ngokwalesi siqeshana isimo sokukhuluma esithi 'Vuka uzithathe' sisho
          ukuthi sukuma …

          A silwe.
          B uhambe.
          C ume.
          D ubaleke.                                                                      (1)

1.5       Yisiphi isexwayiso uNokulindela asinikeza uSandanezwe mayelana nesenzo
          sakhe sokushaya umuntu eselele phansi?                                          (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      6                DBE/Februwari–Mashi 2018
                                               NSC

1.6       Nikeza izizathu EZIMBILI ezabangela ukuthi uSandanezwe              ahlasele
          uZabalaza.                                                                         (2)

1.7       Hlaziya le noveli ubhekise kulokhu okulandelayo:

          1.7.1    Bhala isibonelo sodweshu lwangaphandle        olutholakala   kulesi
                   siqeshana. Bhala iphuzu ELILODWA.                                         (2)

          1.7.2    UNomkhizo ungumlingiswa omncane/ongaqavile kule noveli. Sekela
                   lesi sitatimende ngamaphuzu AMABILI.                                      (2)

1.8       Hlobo luni lwesifengqo olutholakala emshweni olandelayo:

          Lapho uSandanezwe wayesethibise okwenkunzi.                                        (1)

1.9       Bhala kafushane amazwi ashiwo              uZabalaza   emva    kokushaywa
          nguSandanezwe ngokwalesi siqeshana.                                                (2)

1.10      Tomula umusho osesiqeshini osikhombisa ukuthi uNokulindela wayengasazi
          isizathu sokuthi uSandanezwe afune ukushaya uZabalaza.                             (2)

1.11      Shono isizathu esenza uNomgedla agcine evumile ukusiza uZabalaza
          ngokufakela uNokulindela umuthi wentando nakuba ayengathandi.                      (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA B

'Thatha lokho ukwethule emakhosini. Konke okungena lapha akukhona okwami
okwamakhosi. Ngingajeza nokujeza uma ngingakwenza okwami,' kuyala ukhokhovula
wansondo elokhu esineka ubala.
'Makhos' amakhulu nokuba siyaphila siphilela nina makhosi!' kukhuleka uSandanezwe.
Baxoxa-ke nezinye bedungulelana baze behlukana uSandanezwe esebuyela elawini             5
lakhe. Engxoxweni yabo, uNonkamfela wethembisa ukuthi uyothi uma esemnike lena
eminye imithi, bese ethatha uhambo lwakhe lokuya kwaLomahasha ePutukezi. Yilapho
ithemba lakhe lalikhona lokuthi uzowathola khona amakhambi okwelapha lesi sifo
sikaSandanezwe. Indawo yasePutukezi leya yaziwa kabi ngemithi enzima newusizo.
Usizo lomuthi-ke kodwa luncika elwazini lomuntu owusebenzisayo ukuthi uyasazi yini       10
leso sifo aselaphayo noma hleze uyahlawumbisela.
Nebala zahamba izinsuku zazala amasonto. Wahamba uNonkamfela wababela
kwelasePutukezi njengenjwayelo ngoba vele imithi yakhe eminye wayeyilanda khona.
Nokho eminingi imithi yakhe yayivamile ukumsebenzela ngoba zimbalwa iziguli
ayegcina ehlulekile ukuzelapha. Njengesiko lezinyanga ukungavumi ukuthi iyehluleka,      15
naye wayevame ukungasho ezigulini zakhe ukuthi uyehluleka kepha azichithe
ngandledlana thizeni. Ekuhambeni kwakhe lapha wayengavele azishiye zodwa iziguli
zakhe kodwa wayezishiya nomfo kaNzama. UWosiyane lona waqala eludibi lwakhe
uNonkamfela lona, okwathi ngobulula bekhanda wayesemfundisa izimpande
namagxolo athize.                                                                        20

1.12      Idume ngani indawo yasePutukezi?                                                   (2)

1.13      Chaza isigameko esiwuvuthondaba kule noveli. Bhala iphuzu ELILODWA.                (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    7               DBE/Februwari–Mashi 2018
                                             NSC

1.14      Kwaba namthelela muni empilweni kaZabalaza ukubanjwa kukaNomgedla?
          Bhala amaphuzu AMABILI.                                                         (2)

1.15      Bhala izenzo zikaNonkamfela EZIMBILI kule noveli ezimveza njengomuntu
          ongenza noma yini ukuze kuphumelele umsebenzi wakhe wokwelapha.                 (2)

1.16      Ngokucabanga kwakho wasinda yini uSandanezwe kulesi sifo esasimphethe?
          Sekela impendulo yakho.                                                         (2)

1.17      Ukuziphatha kukaZabalaza kuyinto eyamukelekile yini emphakathini? Sekela
          impendulo yakho.                                                                (2)

1.18      Ukuba wawunikwe ithuba lokweluleka uNokulindela wawungathini kuye
          mayelana nokuthandana noSandanezwe? Bhala amaphuzu AMATHATHU .                  (3)
                                                                                          [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        8                     DBE/Februwari–Mashi 2018
                                                 NSC

UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA C

Uma udlulela kwankosi uchezuka uye eGujini, udlulele eNcunjane kude kude
eMpungulwane usuyowela ezibukweni loMtshezi uye kwaNobamba. Kanti uma uya
kwaKopi, uhamba ungachezuki ngale ndlela eya eGujini, udlula esikoleni iNdlabesuthi
udlulele, eMnqamukantaba, udlulele esigodini saseMathinta, ushone kwaNgongolo.
Udlule njalo uye eMxheleni, eSiphethwini, uze uyongena eMbangweni emzini wenkosi                5
omdala. KwaZondehleka eMaxetsheni kwaJojingenya udlulele kwaDungamanzi uze
uyofika esitolo kwaKopi. Jikela kwesokudla emgwaqeni oya eMgungundlovana,
usuyongena esigodini uThulilwezulu oluhamba njalo uze uyowela iFabeni uze
uyongena eMpofana, e-Keates Drift. Uma usuweqa umfula iMpofana, ungena
eMawozini.                                                                                      10

Kanti uma ufika emfuleni iFabeni, ujikela kwesokudla usungena esigodini
sakwaNxamalala, udlulele eMadulaneni uyongena kwaDumakude udlule esikoleni
KwaLeje uyofika Othini bude buduze naseMudeni. Angizibalanga zonke izindawo
zaseMachunwini, kodwa lesi isithombe esiveza ubukhulu bendawo yaseMachunwini.

UMsinga indawo eyihlanze. Umuntu oqala ukuyibona engayazi indawo enezihlahla 15
ezinameva, ufike ethuke futhi angajwayeli noma esehlezi izinsukwana impela. Izihlahla
ezitholakala ehlanzeni azijwayelekile neze. Kukhona imsasane, iminhlonhlo, umvithi,
neminye-ke. Into evumayo kakhulu kule ndawo, yimfuyo, izimbuzi kanye nezinkomo.
Izimbongolo zazisetshenziswa ukuthwala ukudla okunjengamasaka empuphu,
ubhontshisi, kanye nesitambu.                                                         20

2.1       Yimuphi umfula owuwelayo uma uya emzini wenkosi ngokwalesi siqephu?                       (1)

2.2       Yikuphi okukhombisa ubukhulu bendawo yaseMachunwini?                                      (1)

2.3       Shono ukuthi yini eyayenza le ndawo ingajwayeleki kalula kumuntu oqalayo
          ukuyibona.                                                                                (1)

2.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
          Umshwana othi, indawo eyihlanze, usho ukuthi indawo …
          A   esedolobheni elikhulu.
          B   enezihlahla ezingajwayelekile.
          C   enomfula omkhulu.
          D   enamatshe amaningi.                                                                   (1)

2.5       Yisiphi isizathu      esenza       abantu    bakule   ndawo   yaseMsinga    bafuye
          izimbongolo?                                                                              (2)

2.6       Ubukhona bukaMaNene nonkosikazi kaMduduzi kule noveli kusifundisa
          ukuthini mayelana nobudlelwane phakathi komakoti nomamezala babo?
          Bhala amaphuzu AMABILI.                                                                   (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                 Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    9                DBE/Februwari–Mashi 2018
                                             NSC

2.7       Hlaziya le noveli ubhekise kulokhu okulandelayo:

          2.7.1    Bhala isibonelo sodweshu lwangaphakathi olwaba khona ngesikhathi
                   uMpunzi etshela uManyoba ukuthi ubizwa nguNdabazabantu.
                   Bhala iphuzu ELILODWA.                                                  (2)

          2.7.2    UThusheleni ungumlingiswa omncane/ongaqavile kule noveli. Sekela
                   lesi sitatimende ngamaphuzu AMABILI.                                    (2)

2.8       Nikeza okufanayo phakathi kwalaba balingiswa abalandelayo:

          UMaNgcobo noMaNgubane.                                                           (2)

2.9       Tomula ibinzana lamagama afakazela ukuthi kunesigodi esihlala abantu
          bakwaZuma kule ndawo yaseMsinga.                                                 (2)

2.10      Bhala kafushane izinto EZIMBILI ezazuzwa uManyoba ngesikhathi esebenza
          eGoli.                                                                           (2)

2.11      Bhala isizathu esenza uMaNgcobo wayofuna imali yokungcwaba uNtombela
          kuMaNgubane.                                                                     (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA D
Ebubhungwini bakhe naye uManyoba kwadingeka ukuthi ayosebenza isithupha
epulazini ukuze umndeni wakubo uhlale endaweni yomlungu. Ipulazi lalibude buduze
noMgungundlovana. Kulapha-ke lapho le nsizwa yazenzela udumo ngokudlala ibhola
lezinyawo emakilabhini amaningi. Kusihlwa le nsizwa yayicula umculo owawaziwa
ngokuthi 'ingomabusuku', lapho kuculwa khona kuze kuse. Ngaleso sikhathi 5
kwakungekho mali etholwayo ngokucula kwakuwudumo nje kuphela ababeziqhenya
ngalo. Uma bengaculi babedlala ibhola noma bangcweke ngezinduku bekhipha
amangwevu okungubuchwepheshe bakhona. Uma lezi zinsizwa zivakashele
eMgungundlovana zazaziwa ngokusina uma sezimnandi.
UManyoba wasebenza isikhathi eside epulazini maqede weqa, wabona kungcono 10
ukuthi ayosebenza lapho ethanda khona. Engakeqi epulazini, wabonana wathandana
noNtombi Ndlovu ongowokuzalwa eMvoti. UNtombi wayezalwa nguShali
KaNgwangwane entombini yakwaZondi kwesikaBhambatha isizwe, eNgome. Kubo
babebabili nje vo, kwakunguyena inkosazane nomfowabo uMpononoza. UNtombi yena
wayesebenza emajalidini eMdlovana. UNtombi wayefundafundile ngoba wayephase 15
ibanga lesine. Isilungu sasiphuma ngamakhala ikakhulukazi ngoba abelungu bakhe
babengasazi nakancane isiZulu. Kwakuyindoni yamanzi le ntokazi. Pho yayimile yini
lentokazi yakwaNdlovu, kwakuwusukasambe wentombi. Isho ngesitho, sayo
kungunokushudula wentombi. Ilokhu-ke okwathatha:
      Umbijidakiwe                                                                     20
      Umthent' uhlabusamila
      Inkunz' ekhonye beyicathamela
      Kwath' oZondi beyizuma
      Wabakhulumisa ngenduku
      Kwahlek' uMdlovana wonke                                                         25

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    10             DBE/Februwari–Mashi 2018
                                             NSC

2.12      Ngokwalesi siqeshana uzalwa ngubani uMaNdlovu?                                 (2)

2.13      Chaza isigameko esiwuvuthondaba kule noveli. Bhala iphuzu ELILODWA.            (2)

2.14      Kwaba namthelela muni empilweni kaManyoba noMaNdlovu ukuhlala
          ngokwehlukana ngesikhathi behlupheka? Bhala amaphuzu AMABILI.                  (2)

2.15      Bhala izenzo zikaMaNdlovu EZIMBILI kule noveli ezikhombisa ukuthi
          wayesangakwazi ukuziphilisa ngaphandle komyeni wakhe.                          (2)

2.16      Ngokucabanga kwakho yimuphi umyalezo uManyoba ayefuna ukuwedlulisela
          kumadodana akhe ngesikhathi efunda eBhayibhelini ngosuku lomcimbi
          wakhe?                                                                         (2)

2.17      Ukuziphatha kukaThembalihle ngesikhathi uMaNdlovu ehlala nabo kuyinto
          eyamukelekile yini emphakathini?                                               (2)

2.18      Yikuphi wena owawungakwenza uma umuntu oshade naye ephatha kabi
          abazali bakho njengoba kwakwenza omakoti bakaMjwayeli noFanyana
          kuManyoba noMaNdlovu? Bhala amaphuzu AMATHATHU.                                (3)
                                                                                         [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    11                  DBE/Februwari–Mashi 2018
                                             NSC

UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA E

'Sifiso ngibone intokazi enhle kabi ekuseni.'
'Ubuyibonaphi izingane zalapha zizimbi kangaka?'
'Ngenkathi ngiza lapha emsebenzini. Okusemqoka-ke ukuthi ngicabanga ukuyeshelela
umshado nje kwaphela.'
'Kahle wena bo! Uqala nje ukuyibona?'                                                     5
'Into ukuthi angazi ngingakuchazela kanjani. Ibigqoke kahle mfowethu ishaye
ezimnyama bhuqe. Ubuso lobu kuyipentshisi. Angisaphathi ithanga layo mfowethu,
ngithe uma ngilithi nhla, kwagijima igazi ngokushesha.'
'Angiyethembi le nto ongitshela yona Bhekani. Uthi akusiye umfelokazi lowo?
Ubekhindeleni uze ubone amathanga nje? Sengathi akanasimilo nje lo muntu                  10
ombonile ndoda.'
'Ubuntu unabo mfowethu. Uyazi, kuwe iduku lami wangicoshela yena. Ngabona ukuthi
cha usaphila-ke lo muntu. Hhayi ukuthi ubekhindile mfowethu isiketi besilokhu
sipheshulwa umoya ngemuva.'
'Izingubo ezimnyama-ke zona?'                                                             15
'Leziya Sifiso ezomswenko nje, akusiyo inzilo.'
'Uboqaphela Bhekani ungahlangani nezimbila zithutha lapha eNyawushane. Kuningi
vele okugaqele bona abangakashadi njengani. Mhlolisise kahle lo muntu wakho.
Nazane weneliseke kube yikhathi ukhuluma ngomshado.'
Asingenanga kahle lesi seluleko ezindlebeni zikaBhekani.'                                 20
Zase zivalwe uthando. Zase zivalwe uvalo lwephupho nolaka lukanina. Wayazi kahle
ukuthi uma efika ekhaya unina uzombuza ukuthi ucabange wagcinaphi. Amehlo akhe
ayelokhu ethe njo ewashini ejahe ukuba kuphume isikole.

3.1       Ngubani igama lale ntokazi okukhulunywa ngayo kulesi siqephu?                       (1)

3.2       Yini eyenziwe yile ntokazi ekhombisa ukuthi ayinasimilo kulesi siqephu?             (2)

3.3       Bakuphi oBhekani noSifiso njengoba bexoxa?                                          (1)

3.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

          Isimo sokukhuluma esithi: ukuhlangana nezimbila zithutha sisho:

          A      Ukuba nenkinga.
          B      Ukuba nothando.
          C      Ukuba novalo.
          D      Ukuba nesihawu.                                                              (1)

3.5       Yini ekhombisa ubuntu eyenziwa uTholakele mhla ehlangana noBhekani
          ngokwesiqeshana?                                                                    (2)

3.6       Hlobo luni lwesifengqo olutholakala kulo musho olandelayo: Ubuso lobu
          kuyipentshisi.                                                                      (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      12             DBE/Februwari–Mashi 2018
                                               NSC

3.7       Hlaziya le noveli ubheke lokhu okulandelayo:

          3.7.1    Yiziphi izigameko zodweshu lwangaphakathi ezihlupha uBhekani
                   njengoba esemsebenzini ngalolu suku? Bhala amaphuzu AMABILI.            (2)

          3.7.2    Umfundisi ungumlingiswa omncane/ongaqavile kule noveli. Sekela
                   lesi sitatimende ngamaphuzu AMABILI.                                    (2)

3.8       Nikeza okufanayo phakathi kwalaba balingiswa abalandelayo:
          ULindiwe noTholakele.                                                            (2)

3.9       Tomula umusho osesiqeshini ositshela ukuthi uBhekani akasilalelanga
          iseluleko ayesitshelwa nguSifiso.                                                (2)

3.10      Bhala kafushane isizathu esabekwa uTholakele sokungathandi ukuhlatshelwa
          imbuzi kubo kaBhekani.                                                           (2)

3.11      Ucabanga ukuthi yini eyenza uTholakele afune ukulotsholelwa emjondolo?           (2)
                                             KANYE
ISIQESHANA F

Imicabango eyamfikela lapho uBheki yamvezela ngokusobala ukuthi uthando lukaTholi
luyamnqoba. Wathikamezwa ukuhona kukaTholi owayeselele. Wacabanga ukuthi
sengathi ubuntu bukaTholi bufuna ukulungiswa. Bamnqoba ubuthongo. Waphupha
uyise sengathi ungenisa abantu esangweni. Abanye uyabangenisa abanye
uyabavimbela. Kuthe uma kufika intokazi yezingubo ezimnyama, wavimba uyise. Uthe       5
ephaphama uBheki, kwasho ukuthi sekusile.
'Sengihamba Tholi.'
'Usuhamba kanjalo Bheki? Woza uzovalelisa wakwami, isikhathi siningi ngoba awuyi
emsebenzini.'
'Kuningi okufanele ngikwenze ngoba usuku lomsebenzi kusasa.'                           10
Abuyele kuTholi uBheki. Afike aqabule esihlathini. Aphume ahambe. Into ethanda
ukumxaka uBheki ukulala okungaka kukaTholi. Kwakungakaze kwenzeke ukuthi uma
uBheki esehamba uTholi angavuki. Wasola iphungana alizwe emlonyeni kaTholi
obekungathi elamambawu.
'Uma uTholi ephuza ngempela, kuyofuneka ngimtshele emehlweni ukuthi phansi             15
utshwala.' Asho uBheki aze ashaye isibhakela ngesandla. Acabange ukuthi yena unina
angathini eganwa yisidakwa.
Afike ekhaya uBheki. Unina usevukile.
'Ufuna ukuya esontweni lasekuseni yini mama, wavuka kangaka?'
'Angilalanga uyihlo.'                                                                  20
'Usefunani futhi manje?'
'Uthi yini le elotsholwayo?' Athule uBheki. Axakeke nje ukuthi usho ukuthini unina.
Abuke unina futhi uBheki; aze ahwaqe impela.
'Kodwa wena Bheki inkinga yakho ikuphi ngoba abantu bonke bathi lo mfelokazi
uyisidakwa kabi nje?'                                                                  25
'Angikwazi lokho mina.'

3.12      Yimuphi umcimbi owawukhona lapho uTholakele aphuza khona utshwala?               (2)
3.13      Fingqa ngamaphuzu AMABILI iphupho elafikela uBhekani ngalobu busuku.             (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    13             DBE/Februwari–Mashi 2018
                                             NSC

3.14      Ukuthandana kukaBhekani nomfelokazi        kwaba   namphumela      muni
          ebudlelwaneni bakhe nomndeni wakhe?                                            (2)

3.15      Chaza isigameko esiwuvuthondaba kule noveli. Bhala iphuzu ELILODWA.            (2)

3.16      Ngokucabanga kwakho kungani uLindiwe amxolela kalula uBhekani emva
          kokungaphumeleli komshado wakhe noTholakele?                                   (2)

3.17      Ukuziphatha kukaBhatomu kuyinto eyamukelekile yini emphakathini? Sekela
          impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                                            (2)

3.18      Yikuphi wena owawungakwenza uma kuboshwa umuntu ozoshada naye
          ngosuku lomshado? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU.                 (3)
                                                                                         [35]

                                                         AMAMAKI ESIQEPHU A:             35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    14                DBE/Februwari–Mashi 2018
                                             NSC

ISIQEPHU B: UMDLALO
UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA G
(Emzini wenkosi ekuseni, uShandu ubukeka ebuthakathaka. Isandla sokudla asisuki
esifubeni. Ulokhu ehlinahlina. UMaNgema naye ukhona lapho endlini yokuphumula.)
MANGEMA: (Ngokukhathazeka. Namehlo acwebe izinyembezi.) Baba, uma sekunje
         mina ngiyadideka.
SHANDU:  (Ngokukhathazeka) MaNgema, ukhathazeke ngakhona mkami. Okusho 5
         ukuthi uMbandlwa ubulawe ngabantu abazwelana nami.
MANGEMA: (Ngokukhathazeka) Akungatshazwa lokho baba. Okubi nje ngukuthi
         abantu bazothi ubulewe nguDlamini ngoba nguye osenecala
         lokumshaya.
SHANDU:  (Usakhathazekile. Sengathi namandla ayamphelela.) Bangadlali 10
         ngoDlamini ngoba bengamzali. Akekho umuntu ongathi esabhekene
         necala elibi kanje legazi futhi eseke wathola nesexwayiso
         samaphoyisa, abuye enze into enje.
MANGEMA: (Amehlo akhe azidedele izinyembezi. Ahoshe iduku azesule.) Baba,
          ngabe kade efikile lapha uDlamini. Mina ngisola sengathi uyesaba. 15
          Uyabona baba, cishe usevalelekile. (Athule kancane) Kunganjani baba
          uthumele onogada ababili bahambe ngemoto bayombheka.
SHANDU:   (Ahline kakhulu) Uqinisile MaNgema. Ngicela ubacele onogada. Mina
          sengiyesaba.
                (Aphume uMaNgema.)                                                           20
SHANDU:  (Asale yedwa elokhu ethintathinta esifubeni. Ukuhlina kwakhe
         kwenyukele. Kubonakale izindebe zinyakaza sengathi uzama
         ukukhuluma kodwa izinhlamvu zamagama zingezwakali. Kubonakale
         izinyembezi zehla ziyowela esifubeni.)
MANGEMA: (Angene egulukudela endlini. Izandla uzithwele ekhanda useyakhala.) 25
         Baba! Baba! Nampa abantu bethi uDlamini nomndeni wakhe
         sebengumlotha! Hawu! Hawu Nkosi yami!
4.1       Inkosi uShandu icabanga ukuthi obani ababulele uMbandlwa?                           (1)
4.2       Yiziphi izindaba ezimbi uMaNgema azitshela inkosi kulesi siqephu?                   (2)
4.3       Sifo sini esabe siphethe inkosi uShandu?                                            (1)
4.4       Isihloko salo mdlalo siyahambelana yini nokwenzeka endabeni? Sekela
          impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.                                                  (2)
4.5       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
          Isimo sokukhuluma esithi: Akekho umuntu ongathi esabhekene necala elibi
          kanje legazi futhi eseke wathola nesexwayiso samaphoyisa, abuye enze into
          enje, sisho icala …
          A      lokuntshontsha imali.
          B      lokucwasa ngokobulili.
          C      lokudayisa izidakamizwa.
          D      lokulimaza ngesikhali.                                                       (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        15                 DBE/Februwari–Mashi 2018
                                                 NSC

4.6       Fingqa ngamaphuzu AMABILI okwenzeka ngesikhathi unogada efika
          kwaDuma ethunywe yinkosi ukuthi akazomcela eze emzini wayo.                            (2)
4.7       Kwaba namthelela             muni   emphakathini   ukuba   khona   kukaMaShezi
          noMaNgema?                                                                             (2)
4.8       Yini umsebenzi womlandi/womxoxi encwadini engumdlalo?                                  (2)
4.9       Ngubani umlingiswa oyimbangi kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho.                      (3)
4.10      Yini eyayenziwa uDlamini ukubhebhethekisa udlame endaweni?                             (2)
4.11      Yikuphi ukuhlakanipha okwenziwa inkosi uShandu ukuze kube noxolo
          endaweni? Bhala ngamaphuzu AMABILI.                                                    (2)
                                              KANYE
ISIQESHANA H

(Kusesibhedlela, inkosi uShandu ilele embhedeni. Usebukeka engconywana
ngoba uyakhuluma. Eduze kwakhe kukhona uMaNgema, uMfundisi uMazongolo,
usayitsheni, uMaShezi kanye noDuma.)
MAZONGOLO:          Ngicela ukuthandaza. Masivaleni amehlo. (Bonke bavale amehlo,
                    bahlanganise izandla.) Jehova Mdali weZulu nomhlaba, siyazithoba         5
                    phambi kwakho. Siyabonga baba ngokusinika leli thuba
                    elisezandleni zethu njengamanje. Baba, sicela wehlise umoya
                    wakho oyiNgcwele usilawule. Kukho konke esizokwenza, kube
                    yilokho okuthandwa nguwe. Uphinde baba uvakashele isizwe
                    senkosi uShandu. Baba uthele umoya wakho kuso lwehle ulaka.              10
                    NoNdabezitha baba msikelele, wenze izimanga zakho asinde
                    abuyele ekhaya. Nemindeni esemanzini njengamanje yibophe
                    ngebhande likamoya oyiNgcwele. Konke lokhu sikucela egameni
                    lomfeli wethu uJesu Kristu, Amen.
ABANTU:             Amen.                                                                    15
SHANDU:             (Ngezwi elikhathele.) Mfundisi, ngiyabonga. Nawe MaShezi,
                    ngiyabonga kuwe. Ngingakhohlwa nguwe sayitsheni.
MAZONGOLO:          Hhayi-ke, yithuba elihle leli. Okokuqala nje mina ngiyathokoza
                    ngoba uma ngiyibheka inkosi, ngiyibona izolulama. Cha,
                    bayasebenza odokotela.                                                   20
MANGEMA:            (Aqondise kumfundisi.) Baba Mfundisi odokotela bayasebenza
                    ngoba nangu ubaba ebonakala eswabuluka. Mina bengithi
                    sekuphelile. Cha, bathe akezungena engozini futhi kusize kona
                    ukumphuthumisa kwethu.
DUMA:               (Asondele ngasenhla kombhede. Uhlikihla izandla njengomuntu              25
                    ohloniphayo.) Ndabezitha, shwele. Kunje nje, kungenxa yami.
                    Ngiyaxolisa Ndabezitha. Yebo Ndabezitha, ukube angizange
                    ngimlalele uMbandlwa ngabe asikho lapha.

4.12      Bhala imindeni ehleli emanzini ngokwalesi siqephu?                                     (1)

4.13      Yikuphi lokhu okwashiwo nguMbandlwa okwalalelwa nguDuma kanti
          kuzomfaka enkingeni?                                                                   (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    16                  DBE/Februwari–Mashi 2018
                                             NSC

4.14      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                   IKHOLOMU A                                IKHOLOMU B
          4.14.1 USayitsheni                       A   Unobhala wekhansela

          4.14.2 UFohloza                          B   Wenza imizamo yoxolo

          4.14.3 UMbandlwa                         C   Usola uDuma ngodlame

          4.14.4 UMaNgema                          D   Unogada wenkosi
                                                                                 (4 x 1)      (4)

4.15      Ukuba       isigameko  sikaMaShezi    sokuyobonisana            noMaNgema
          sasingafihlekanga kuDuma kwakuyokwenzekani?                                         (2)

4.16      Ngokucabanga kwakho ukufunda kukaDuma kwaba wusizo yini kuye
          nasemphakathini ayehlala kuwo? Sekela impendulo yakho.                              (2)

4.17      Umbhali uphumelele yini ukusivezela ingwijikhwebu kulo mdlalo? Fakazela
          impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                                                 (2)

4.18      Ukuba wena wawuyilunga lomphakathi wakule ndawo yini owawungayenza
          ukuvimbela ukufa kwabantu? Bhala amaphuzu AMATHATHU.                                (3)
                                                                                              [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    17                  DBE/Februwari–Mashi 2018
                                             NSC

UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA I
(Ngesonto ntambama kwaMbhele. Bekuhlangene ikomidi lezezimali lebandla lapho
kusonta khona abakwaMbhele.)
MFUNDISI:          (Ngokuzithoba)       Ndodakazi,       usuyosibongela      kundodana
                   ngokusivumela sisebenzele emzini wakhe njengoba bekube
                   nenkinga ukuba sihlanganele esontweni namuhla.                         5
MANSIBANDE:        Impela bo usibongele kubaba uMbhele ngomusa wakhe. Angadinwa
                   nangomuso.
SONTO:             Akanankinga umyeni wami, uyathanda ukusiza. Ngizowudlulisa
                   kodwa umyalezo.
MFUNDISI:          Kuyofanele simbonge noNkulunkulu bodadewethu uma amagatsha             10
                   ethu esenza umnikelo ongaka ngenyanga nje eyodwa.
MANSIBANDE:        Impela baba akabongwe uNkulunkulu. Hhayi, banikelile abazalwane,
                   nami bengithi asibalanga kahle, ngendlela nje imali ebe ningi ngayo.
MFUNDISI:          Manje bantabami nansi indaba enkulu, sizokwenzenjani ngemali
                   njengoba ilanga selishonile nje nasebhange kungavulwa                  15
                   ngamaSonto? Phela ibivamise ukuhamba nobaba uNtanzi ngoba
                   vele usebenza khona ebhange, nakho-ke manje usesebenzela
                   kwenye indawo.
MANSIBANDE:        Mina baba ngibona kungcono ukuthi ihambe nawe bese uvuka
                   ekuseni uyiyise ebhange.                                               20
SONTO:             Impela nami baba ngifakazelana nonobhala. Ngoba vele uhlala
                   endlini yesonto uzofike uyifake esisefeni sebandla.
MFUNDISI:          Yebo bantabami, ngiyanizwa.Usuyongibeka-ke nobhala ngemoto
                   yakho ukuze phela ngingahlangani nezigilamkhuba zingenzakalise.
MANSIBANDE:        (Emoyizela) Bengivele ngizokubeka baba.                                25
SONTO:             Nginganiphinda yini ngokuphuzwayo?
MANSIBANDE:        Hhayi dadewethu, ilanga selishonile manje. Kodwa phela angazi
                   kubaba uMfundisi.
MFUNDISI:          Usho ukuthi selishone ngaleyo ndlela? Cha, akusenani umphimbo
                   usuyogwinya wona amathe. (Bahleke bonke sebeme ngezinyawo.)            30
SONTO:             Ake nginikhiphe ezinjeni-ke bazalwane.
5.1       UMbhele ubasize ngani abantu bebandla?                                              (1)
5.2       USonto unasikhundla sini ebandleni?                                                 (1)
5.3       Bhala isizathu esenza ukuthi imali ihambe nomfundisi ngalolu suku.                  (2)
5.4       Isihloko salo mdlalo siyahambelana yini nokwenzeka endabeni? Sekela
          impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.                                                  (2)
5.5       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
          Isimo sokukhuluma esithi: Usuyongibeka-ke nobhala ngemoto yakho ukuze
          ngingahlangani nezigilamkhuba zingenzakalise, sisho ukuthi …
          A      zimkhulumise kabi.
          B      zimfake ejele.
          C      zimlimaze kabi.
          D      zimfake emotweni.                                                            (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      18                DBE/Februwari–Mashi 2018
                                               NSC

5.6       Fingqa ngamaphuzu AMABILI isigameko esenzeka emzini womfundisi eze
          elimala.                                                                            (2)

5.7       Kwaba namthelela muni ukuboshwa kukaSonto kuZinhle?                                 (2)
5.8       Yini umsebenzi womlandi/womxoxi kule ncwadi engumdlalo?                             (2)
5.9       Ngubani umlingiswa oyimbangi kulo mdlalo? Fakazela impendulo yakho
          ngamaphuzu AMABILI.                                                                 (3)
5.10      Yini eyenziwa uNtshangase ukukhombisa ukuthi ungummeli onobuhlakani?                (2)
5.11      Yiliphi iphutha likaMbhele elenza ukuthi izigebengu zimbulale kalula? Bhala
          iphuzu ELILODWA.                                                                    (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA J

(USonto usuke kwaMaNsibande waya esibhedlela ukuyozibonela le nto eshiwo
nguMaNsibande ngoMfundisi. Useficana nomseshi uNhleko emnyango wegumbi
okulaliswe kulo uMfundisi.)
NHLEKO:         Ngiyaxolisa Nkosikazi, kuphume umthetho ovimba ukubonwa
                kukaMfundisi kusukela izolo.                                              5
SONTO:          Yini indaba?
NHLEKO:         Umthetho sisi.
SONTO:          Cha, okwami kuhlukile.
NHLEKO:         Ngilalele, qhubeka uchaze.
SONTO:          Mina ngikhonza naye, ungumfundisi wami.                                   10
NHLEKO:         Hhawu kanti uyadlala. Ubala lolo ongitshela lona. Kuke kwafika ingelosi
                yathi ithunywe nguNkulunkulu kuMfundisi kodwa asiyingenisanga.
                Uyini-ke wena?
SONTO:          Ngifuna nje ukumenzela umkhuleko bese ngiyaphuma. Angeke ngihlale.
NHLEKO:         Ingelosi ibifuna ukuzomphilisa aphume lapha esibhedlela.                  15
SONTO:          (Eseqala ukukhombisa ukucasuka.) Umthetho onjani lo ovimba ukuthi
                abantu bakhulekelwe? Mina ngazi ukuthi umthetho izinkolo zabantu
                uyazihlonipha.
NHLEKO:         Musa ukusukela umthetho nkosikazi Mbhele. Ubani othe umthetho
                awufuni nithandaze? Mina ngithe umthetho uvimba ukubonwa                  20
                kukaMfundisi, hhayi ukuthandaza lokhu wena osukusho.
SONTO:          Ngingathandaza kanjani ungafuni ngingene?
NHLEKO:         Kuseduze kabi lapha ngaphakathi, uma ungathandaza ulapho ukhona
                njengamanje, umthandazo wakho ungafika kuMfundisi.
SONTO:          Kanti udelela ngempela, uthi angithandaze ngilapha?                       25
NHLEKO:         Ehhe asiguqe ngizokulekelela.
SONTO:          (Ngolaka) Lalela la ndoda ndini, ngizokuceba kubaphathi bakho ngale
                nto oyenzayo, uxoshwe.
NHLEKO:         Yibo impela labo baphathi abathe ngingakuvuleli.
SONTO:          Hhayi, kulungile. Kangihambe-ke ngoba nakhu awufuni ukungingenisa.        30
                Kakuzukungisiza nakancane ukuphikisana nawe lapha.
5.12      Obani abatshele uNhleko ukuthi angavumeli muntu ukuzobona umfundisi
          ngokwalesi siqephu?                                                                 (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    19                      DBE/Februwari–Mashi 2018
                                             NSC

5.13      USonto noMaNsibande bazanela kuphi?                                                     (1)

5.14      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                  IKHOLOMU A                                IKHOLOMU B
          5.14.1 uZinhle                      A    Isigebengu
          5.14.2 uMthofi                      B    Isigwili sendawo
          5.14.3 uMbhele                      C    Umakhelwane kaMbhele
          5.14.4 uDlamini                     D    Indodakazi kaSonto
                                                                                     (4 x 1)      (4)

5.15      Ukuba isigameko sokubulwa kukaMaNtuli sasingafihlekile                 kuMbhele
          kwakuyokwenzekani phakathi kwakhe noSonto?                                              (2)

5.16      Ngokucabanga kwakho kwakuyini inhloso kaSonto yokufuna ukubona
          uMfundisi esibhedlela ngenkani?                                                         (2)

5.17      Umbhali ukwazile yini ukusivezela ingwijikhwebu kulo mdlalo? Fakazela
          impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                                                     (2)

5.18      Ukuba wena wawunguDlamini wawuyomexwayisa yini uMbhele ngalokhu
          okwakwenzeka emzini wakhe uma engekho? Sekela impendulo yakho
          ngamaphuzu AMATHATHU.                                                                   (3)
                                                                                                  [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    20                 DBE/Februwari–Mashi 2018
                                             NSC

UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA K
(UThenjiwe noNondumiso bafika kwaManzini, ntambama.)
ZUNGU:     Hawu       ngibonani    ngamehlo     ami!   Makoti     uqhamukaphi
           sengikhathazeke kangaka?
BOBABILI:  Yebo baba!
ZUNGU:     Bengithi ngizovuka ekuseni ngizokufuna. Kodwa soneni usuhamba                 5
           kabi kangaka?
THENJIWE:  Cha baba inkinga yami yileli siko engingezwani nalo. Angizimisele
           mina ukubuye ngigane uDumisani. Uyedwa umuntu engangimthanda
           emhlabeni uSikhumbuzo.
ZUNGU:     Kuyezwakala ndodakazi. Inkinga ukuthi sengathi umama wakho                    10
           akakuchazelanga kahle ngomendo.
NONDUMISO: Nami baba ngikhala ngalokho. Ngicela ukuba nimchazele kahle
           umakoti wenu ngaleli siko. Okubi-ke kodwa ukuthi nalo muntu enithi
           akangene le ngane usemncane.
THENJIWE:  Abusho lutho ubuncane bukaDumisani. Into enkulu ukuthi angimfuni.             15
           Ngicabanga nokuthi nalo isiko ngeke lisebenze uthando lungekho.
ZUNGU:     Sengathi ijulile inkulumo yakho makoti. Kokunye nathi besinake isiko
           nje kanti kukhona lapho siphaphalaza khona.
NONDUMISO: Ngisuswe yilokho phansi mina Manzini. Ngicabanga ukuthi isiko
           lisebenza kahle uma kukhona ukuzwana. Angiboni ukuthi                         20
           lingaphoqelelwa ngenkani.
ZUNGU:     Sengathi kuzofuneka sihlangane nomndeni wakini; kuboniswane
           ngale ndaba.
THENJIWE:  Engikucelayo ukubuyela ekhaya, kuphela nje. (Kufike uMaMbatha)
MAMBATHA: Sanibona bantabami!                                                            25
THENJIWE/
NONDUMISO: Yebo mama!
MAMBATHA: Ulandwe uwe yini umlobokazi baba?
ZUNGU:     Cha nkosikazi ngibabone sebengena nodadewabo. Phela mina
           bengizovuka ekuseni ngiyofuna.
MAMBATHA: (Ebheke kuThenjiwe) Kanti uma umuntu evakashele udadewabo                      30
           akabe esasho?
NONDUMISO: Cha mama ubengeke asho ngoba uhambe kungekuhle uThenji.
6.1       Bavelaphi oThenjiwe noNondumiso njengoba befika kwaZungu?                          (1)
6.2       Ngokwalesi siqeshana yini eyenza uThenjiwe athi isiko ngeke lilunge?               (1)
6.3       Bhala isizathu sikaNondumiso sokuphelezela uThenjiwe ngalolu suku.                 (2)
6.4       Isihloko salo mdlalo siyahambelana yini nokwenzeka endabeni? Sekela
          impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.                                                 (2)
6.5       Isimo sokukhuluma esithi: Kokunye nathi besinake isiko nje kanti kukhona
          lapho siphaphalaza khona, sisho ukuthi lapho …
          A      sinephutha khona.
          B      sihleka khona.
          C      sidumisa khona.
          D      sisebenza khona.                                                            (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      21               DBE/Februwari–Mashi 2018
                                               NSC

6.6       Fingqa ngamaphuzu AMABILI okwenzeka empilweni kaThenjiwe emva
          kokuba eseshiywe ngudadewabo kwaZungu.                                             (2)
6.7       Kwaba namthelela muni emndenini wakwaZungu ukuphoqelela uThenjiwe
          ngesiko lokungenwa?                                                                (2)
6.8       Yini umsebenzi womlandi/womxoxi kule ncwadi engumdlalo?                            (2)
6.9       Ngubani umlingiswa oyimbangi kulo mdlalo? Fakazela impendulo yakho
          ngamaphuzu AMABILI.                                                                (3)
6.10      Yini eyenziwa uZungu ukukhombisa ukuthi uthanda luphathwe ngesizotha
          udaba lukaThenjiwe?                                                                (2)
6.11      Yikuphi ukuhlakanipha okwenziwa nguSipho ukuxazulula inkinga kaThenjiwe
          nabantu bakwaZungu?                                                                (2)
                                             KANYE
ISIQESHANA L
(UMondise ukhuluma noThenjiwe endlini.)
MONDISE:         Usuhlale isikhathi eside lapha ndodakazi. Kuzofuneka ngikubuyisele
                 emzini.
THENJIWE:        Hawu baba!
MONDISE:         Impela. Unyoko nami sesikuchazele kabanzi ngesiko lokungenwa.           5
                 Akusekho esingabuye sikusho okudlula lokhu.
THENJIWE:        Ngizwile nami baba. Inkinga idalwa ukuthi anginalo uthando
                 lukaDumisani mina.
MONDISE:         Uqinisile. Akulula umthande engekho eduze. Yikho ngithi buyela emzini
                 nabo bazame abangakuzama manje.                                         10
THENJIWE:        Okungcono ngizovele ngiyozihlalela kwasisi mina.
MONDISE:         Kubi ukungalaleli. Usufuna ukuyokonisa udadewenu-ke manje kanti
                 uzihlalele kahle emzini.
                 Ufuna ukubonani kanti? Ufuna ngikubambe ngezandla?
THENJIWE:        (Zigcwale amehlo) Ngiyaxolisa baba. Ngicela wazi ukuthi ukubuyela       15
                 kwami emzini akusho ukuthi ngiyogana uDumisani.
MONDISE:         Le nkani yakho isifake abantu abaningi ezinkingeni. Ngiyajabula ngoba
                 amaphoyisa ambopha ngokushesha uSipho.
THENJIWE:        Hawu baba. USipho uboshiwe?
MONDISE:         Uboshiwe, angithi uyena lo odala ube nenkani.                           20
THENJIWE:        USipho akanacala. Wayengilamulela.
MONDISE:         Ukhona umuntu olamula ngommese. Lunga-ke ntokazi. Kuzofuneka
                 sidlule kugogo wakho. Uvele wavukwa ukugula kwakhe uma ezwa lezi
                 zimanga zakho. Angazi noma siyomfica esaphila.
THENJIWE:        Uthi nimtshelile ukuthi ngiganiswa umuntu ngingamfuni.                  25
MONDISE:         Usuyomtshela wena lokho. Thina usibeka icala lokuthi asikufundisanga
                 ngani onke amasiko esintu. Cishe naye ufuna ukulahlela umlomo
                 okokugcina.
6.12      USipho wayemgwazelani uDumisani?                                                   (1)
6.13      Ngokwalesi siqeshana esingenhla yiliphi iphutha athi ugogo lenziwa ngabazali
          bakaThenjiwe?                                                                      (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    22                DBE/Februwari–Mashi 2018
                                             NSC

6.14      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                  IKHOLOMU A                               IKHOLOMU B
          6.14.1 Washonela ejele.             A    UThenjiwe
          6.14.2 Ugqamisa ilungelo.           B    UGugu
          6.14.3 Umlobokazi osemncane.        C    UNondumiso
          6.14.4 Umngani kaThenjiwe           D    USipho
                                                                               (4 x 1)      (4)

6.15      Ukuba isigameko sikaThenjiwe sokufakela uDumisani ushevu       sasifihlekile
          kuThabi kwakuyokwenzekani kuDumisani?                                             (2)

6.16      Ngokucabanga kwakho isiko lokungenwa lisengaphumelela yini kubantu
          besimame abaphila esikhathini samanje? Bhala amaphuzu AMABILI
          wesekele impendulo yakho.                                                         (2)

6.17      Umbhali uphumelele yini ukusivezela ingwijikhwebu kulo mdlalo? Fakazela
          impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                                               (2)

6.18      Ukuba wena wawungumama kaThenjiwe wawungenzenjani ingane yakho
          ibhekene nalesi simo? Bhala amaphuzu AMATHATHU.                                   (3)
                                                                                            [35]

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU B:             35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    23                 DBE/Februwari–Mashi 2018
                                             NSC

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFUSHANE

IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)

Kulesi siqephu phendula YOMIBILI imibuzo; UMBUZO 7.1 NOMBUZO 7.2

UMBUZO 7

7.1       'UMUNWE' – Scelo Zimema

          Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

          ISIQESHANA M

          'Ngifuna ubungani obungenamibandela, njengoba sengike ngasho nje.
          Ngifuna ubungani beqiniso. Angifuni umngani ozongilutha, ngicabange ukuthi
          uyangithanda kanti ugaqele okuthile lapha kimi. Yingakho ngingafuni ukuba
          nomngani ngoba ngiyayazi imiphumela yokuba nomngani.'
          'Ngicela uzame mina, ubone ukuthi uzophoxeka yini.'                            5
          'Ngizame wena? Wena?' ebuzisisa. Amehlo akhe alandele isandla sami
          njengoba ngisisusa epuletini, ngisiyisa emlonyeni. Angazi noma umangazwa
          wukuthi ngiyinxele yini. Yebo, ngisebenzisa isandla semfene mina.
          Wehla naso futhi isandla sami.
          'Ngeke uzisole Zodwa. Ngiqinisile.'                                            10
          'We, angicabangi. Ngeke kulunge Bhuti.'
          'Hhayi, kahle Zodwa. Wase uphika kangaka?'
          'Kufanele ngiphike. Ngiphika ngoba kunezizathu zalokho.'
          'Zisho, yikhona ngizozama ukuzilungisa lezo zinto ezingalungile.'
          'Sengathi uphambanisa izinto manje. Ayilungiswa into evele ilungile.           15
          Uma uyiguqula usuke usuyona.'
          'Ayikho into elungile lapha. Ngingakakutholi ukuphumula enhliziyweni?'
          'Empeleni, ngizokubuza izinto ezithile. Ngifuna ungiphendule ngendlela
          ezongigculisa ukuze sisheshe sidlule kule nto.'
          'Buza noma yini, ngizokuphendula,' kusho mina ngeqholo.                        20
          'Uqotho?'
          'Yebo.'
          'Uthembekile?'
          'Sengathi yinto eyodwa nje le ongibuza yona?'
          'Cha, kimi akusiyona into eyodwa. Yizinto ezimbili ezahlukene, ezidinga        25
          izimpendulo ezimbili ezahlukene.'
          'Wenelisekile yizimpendulo zami Zodwa?'
          'Cha, angenelisekanga. Ngaphezu kwalokho, ngisenombuzo owodwa
          wokugcina.'
          'Buza, ngizokuphendula.'                                                       30
          'Ushadile?'

          7.1.1       Yikuphi okucelwa yile nsizwa kuZodwa kulesi siqephu?                   (1)

          7.1.2       Chaza kafushane uhlobo lobungani/umngani ofunwa uZodwa.                (2)

          7.1.3       Bhala isizathu sale nsizwa sokungafuni ukuqonywa yizintombi
                      eziningi endaweni eyodwa. Bhala amaphuzu AMABILI.                      (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 24

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      24               DBE/Februwari–Mashi 2018
                                               NSC

          7.1.4       Yini eyenza uZodwa asole ukuthi le nsizwa akhuluma nayo
                      ishadile?                                                               (2)
          7.1.5       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
                      Lesi simo sokukhuluma esithi: 'Yebo, ngisebenzisa isandla
                      semfene mina' sichazani kulokhu?
                      A   Isandla esikhulu.
                      B   Isandla sokudla.
                      C   Isandla esibi.
                      D   Isandla sesinxele.                                                  (1)
          7.1.6       Ucabanga ukuthi lo mlisa wayenayiphi inhloso ngoZodwa?                  (2)
          7.1.7       Yini ekhombisa ukuthi uZodwa ungumlingiswa ozithandayo futhi
                      onesimilo esihle kule ndaba emfushane?                                  (2)
          7.1.8       Bhala inhloso yombhali yokusibhalela le ndaba emfushane.                (2)
          7.1.9       Uphumelele yini umbhali ukusivezela ukungathembeki komlingiswa
                      omkhulu/oqavile kule ndaba? Bhala amaphuzu AMATHATHU.                   (3)
                                               KANYE
7.2       'USIHAWU NESIHAWU' – NE Mbesa
          Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
          ISIQESHANA N

          Kuliqiniso ukuthi nxa umuka nomfula ubambelela ngisho nangomsingizane.
          Uma esefika nale ndaba yokuthi useyogana ebukhosini mhlawumbe
          umalumekazi wakhe uzomamukela kangcono, nakhu phela useza nengcebo.
          Kodwa-ke uqiniseke kangakanani ukuthi le nto akayiphuphile? Ukhona
          umuntu oqala ngokwenza lokhu abese ekushada?                                    5
          'Hawu, Bathobile, ubekwa yini lapha mntakadadewethu? Madoda, kanti
          ngabe leli so lidikizela nje kukhona elingibikela khona? Ngisheshisele,
          kukhona yini osekukwehlele Mntanami? We MaZulu, ake uthi gqi lapha bo!'
          'Yebo ngiyeza Baba; ngisasakazela izinkukhu umgqakazo.'
          Angene maqede umalumekazi, athi nhla uBathobile ashaye isikhwehlelana           10
          esincane. UBathobile amane azibonele nje ukuthi ayidumi kanje uma izosuka.
          'Yini Bathobile? Ungasho ukuthi usuhlulwe umsebenzi? Ucabanga ukuthi
          uzophila ngani na mame?' kubuza umalumekazi wakhe ephubuza isicephu
          ehlala phansi.
          Asithathe futhi isililo uBathobile. Kumane kumcacele nje ukuthi uma izinto      15
          zihamba ngale ndlela, kusho ukuthi ngempela ishwa linaye. Kusobala ukuthi
          nendaba kaSihawu abesebambelele kuyo ayizukulunga. Kodwa uzohlalela
          izinkulumo ezinjengalezi aze afe nini?
          'MaZulu, MaZulu, uma uthi uyabukisa ngengane kadadewethu, khohlwa
          ngoba awunazo izibukeli. Ngicela uvele uyeke, ngoba njengoba uthunuka           20
          amanxeba ayo nje, nakimina kubuhlungu. Okudlula lapho, ngizosuka
          ngikwenze into ongazange uyibone.'

          7.2.1       Wayephumaphi uBathobile ngalolu suku?                                   (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiZulu FAL P1 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-feb-march-2018/96b8b4b0-22b7-4ee6-b977-4237a12ade2f) — isiZulu FAL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-feb-march-2018/6850f1fc-ed17-4ad8-9857-e68d4ec7d357) — isiZulu FAL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2018/e4b39684-5ce9-4435-9b58-42019ef655c9) — isiZulu FAL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2018/68135d4a-de96-4366-b915-6cd7f60fe58b) — isiZulu FAL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2017/2ba221aa-f478-4dbc-8366-9bddf949eb04) — isiZulu FAL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2016/2f41ad0f-ab0e-4d98-8af4-df82dc5c50ba) — isiZulu FAL · QP · 2016 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025-mg/c987c299-55ce-451b-9c9c-d9f577f9aec6) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025-mg/fc0b2153-7afc-4c51-9210-38edf5f25888) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025-mg/cec2350a-6309-437b-a49e-a04527a0ca1c) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/d890b2cf-f80e-4a5f-aa33-e13bde37273e) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/8210b3fd-54a1-4a7b-a22f-fe44c32fcc1a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
