# isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Memo

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2017, 15 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2017-memo/c2b19a99-3833-4ded-bd4c-1dc53e040f6f
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 15

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2017-memo/c2b19a99-3833-4ded-bd4c-1dc53e040f6f)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · isizulu. Memorandum, 15 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P2 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2017/4973975f-58b6-4f42-8de7-d58af9fc5a58) — QP · 2017 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                   SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                   IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                           2017

                                       IMEMORANDAMU

                                                                AMAMAKI: 70

                            Le memorandamu inamakhasi ayi-16.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                              Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       2                           DBE/2017
                                        SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU A: INOVELI

UMBUZO 1: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu

ISIQESHANA A

1.1       Indaba yokuthi uManyoba usezohola kangcono ngoba usekhushulelwe
          esikhundleni.√                                                                  (1)

1.2       Babesichitha  ngokucula.√/Kwakuxoxwa    ngezintombi     ababezishiye
          emakhaya.√/Kwakuxoxwa ngokukade kwenzeka ngoKhisimuzi.√                         (1)

1.3       •    Omaqandakawayiba√
          •    Ompevu √                                                                   (2)

1.4       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Amadolobha aseduzane naseMsinga mancane ngobukhulu√√/ amathuba
             omsebenzi ayivelakancane√√/
          • Izinsizwa ezazisebenza emadolobheni amakhulu zazihola kangcono.
             Lokhu kwakwenza ukuba lezo zasemadolobheni amancane zihalele
             ukuyosebenza emadolobheni amakhulu. √√/
          • Izinsizwa ezazisebenza eThekwini noma eGoli zazihlonishwa ngoba
             zazigqoka kahle kakhulu. √√                                                  (4)

1.5       C√/ukuqhudelana√                                                                (1)

1.6       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Weqa epulazini wayohlala eGoli ehositela, lokhu kwamlethela izinselelo
             eziningi.√/
          • Udweshu oluningi empilweni yakhe luvela ngesikhathi esesebenza
             eGoli.√/
          • Ukuthola kwakhe umsebenzi ongcono eGoli, kwamenza ukuthi akwazi
             ukulobola, aganwe, akhulise abuye afundise nezingane zakhe.√/
          • Uma esekhulile engasakwazi ukusebenza, kusuka udweshu, izingane
             zakhe zingasakwazi ukumondla.√
             (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                    (2)

1.7       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • UManyoba usekwazi ukufunda naye abuye afundise izingane zakhe.√/
          • Amadolobha asethuthukile. Abantu sebeyakwazi ukuyofuna umsebenzi.√/
          • Sibuye sithole izitimela, amahositela, amafemu, imizi yesilungu nokunye
             eGoli okufakazela ukuthi isikhathi samanje.√/
          • Sithola nemizi yesilungu eThekwini okuhlala kuyona enye yezingane
             zikaManyoba.√/
           • Ekuwineni kwabo iLotho, bakhokhelwa ngesheke.√
             (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                    (3)

1.8       Usisebenzise kahle ngoba ugcizelela ukuthi izinsizwa zazicula kahle
          kakhulu√√/zazinamazwi         amahle√√/zazinamaphimbo       amnandi
          njengemizwilili√√/zazingamagagu.√√                                              (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       3                         DBE/2017
                                        SCE – Imemorandamu

1.9       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Ngangingancenga umama ukuba angaqhubeki nokuhlukumeza ugogo.√/
          • Ngangiyocela ubaba ukuba amkhuze umama.√/
          • Ngangingacela omalume ukuba bangenelele.√/
          • Ngangiyobikela abezenhlalakahle.√/
          • Zingene izindaba zabantu abadala.√
             (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi kuphela nje uma
             kwesekeleka ngokwakhayo.)                                                  (2)

1.10      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          Ngiyavumelana
          • Wakhushulelwa esikhundleni emsebenzini.√/
          • Wasizwa umlungu othile kade elinyazwe izigebengu.√/
          • Wawina iLotto. √/
          • Wafunda ngempumelelo esemdala eGoli. √/
          • Wazuza izincwadi zokushayela.√
              (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                 (2)

                                              KANYE

ISIQESHANA B

1.11      UManyoba nendoda ayehamba nayo bagibela imoto yezigebengu.
          Izigebengu zabakhiphela imimese zibafuna imali. Zabashaya, zabashiya
          zicabanga ukuthi bafile.√√                                                    (2)

1.12      1.12.1      D√/Isithakazelo sakwaMchunu.√
          1.12.2      A√/Ulanywa nguLukhoso.√
          1.12.3      B√/Wayenamapulazi amaningana.√
          1.12.4      C√/Wayenamakhosikazi amabili. √                                   (4)

1.13      OKUKODWA kwalokhu:
          • Kwaphepha izimpilo zabo.√√/
          • Wabayisa esibhedlela ukuze bathole ukwelashwa.√√                            (2)

1.14      OKUKODWA kwalokhu: Ukuveza ukuthi:
          • Kuyingozi ukuhamba indawo ende sekuhlwile√ ngoba ungahlangabezana
             nezigebengu, zikulimaze.√/
          • Ungabathembi kalula abantu ongabazi√ ngoba ubugebengu sebandile
             namuhla.√/
          • Uma sewuhlwelwe, ungagibeli izimoto ezingezona izithuthi zomphakathi
             ezaziwayo nezisemthethweni√ ngoba kungaba nzima ukubona
             ezezigebengu.√/
          • Kubalulekile ukusiza umuntu osuke elimele√ ngoba uyamsindisa
             ekufeni/uyasinda ekufeni. √
             (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                 (2)

1.15      •    Wayezimisele ngokubathatha bobabili ahlale nabo kwakhe, babondle.√
          •    Wasola umyeni wakhe uMduduzi ngukungababandakanyi engxoxweni
               lapho bathatha khona isinqumo sokubehlukanisa.√                          (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       4                       DBE/2017
                                        SCE – Imemorandamu

1.16      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Isiphetho siveza ukuxazululeka kwenkinga ekade ibhekene nomlingiswa
             omkhulu, okunguManyoba.√/
          • Sishiye imibuzo ethile engaphendulekile kubafundi njengokuthi baba
             njani ubudlelwane phakathi kukaManyoba namadodana akhe emveni
             kwesigameko sokwabiwa kwefa nokunye.√/
          • Kukhona ingwijikhwebu, uManyoba waba ifa elabela abazukulu
             esikhundleni sokunika abantabakhe.√/
          • Ishiya isifundo esithile kubafundi sokuthi kubalulekile ukuhlonipha
             nokuphatha kahle abazali bakho.√/
          • Isiphetho sakhe sigoqa/sisonga konke obekwenzeka endabeni.
             UManyoba wabela abazukulu ifa lakhe, ushiya ngaphandle amadodana
             akhe ngenxa yokumphatha kabi. √                                          (3)
                                                                                      [35]

                                               NOMA

UMBUZO 2: UMSHADO – N Zulu

ISIQESHANA C

2.1       UZenze.√                                                                    (1)

2.2       Okukodwa kwalokhu:
          • Wayesaba umlisa owayehamba noTholakele.√/
          • Wabona uTholakele ehamba nomunye umuntu wesilisa. √                       (1)

2.3       Okubili kwalokhu:
          • Wayeqashe kwakhe. √/
          • Babenza naye ubugebengu.√/
          • Babezwana ngoba wayesemthatha njengoyise.√/
          • Babengabangani.√                                                          (2)

2.4       Okukodwa kwalokhu:
          • Wayefuna ukumeshela.√√/
          • Wayefuna ukumtshela ukuthi uyamthanda.√√/
          • Wayefuna ukuxoxa naye. √√                                                 (2)

2.5       Okubili kwalokhu:
          • Ukuthi sebembonile. √/
          • Ukuthi bafuna ukumxosha. √/
          • Kokunye le ndoda iyolanda isikhali manje √                                (2)

2.6       B√ /ukuhamba kancane√                                                       (1)

2.7       Okukodwa kwalokhu:
          • Uthe evusa ikhanda wabona uTholakele emqhweba.√√
          • Uthe ebona wayesalela manje uTholakele. √√                                (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                   Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       5                            DBE/2017
                                        SCE – Imemorandamu

2.8       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Ukuhlushwa kwakhe amaphupho kwakhula.√/
          • Wadutshwa umalume wakhe.√/
          • Othisha bambhinqa.√/
          • Wehlelwa isithunzi emphakathini.√/
          • Impilo yakhe yaba sengozini ngesikhathi ehlaselwa uBhatomu.√/
          • Walahlekelwa imali eningi elobola uTholakele.√/
          • Baxabana nonina ngoba bengaboni ngaso linye.√/
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                       (2)
2.9       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Indaba yenzeka enkathini yamanje sekunemijondolo. UTholakele uhlala
              eNyawushane okuyindawo eyimijondolo.√/
          • Kwande ubugebengu njengoba uBhekani eqolwa uZenze imali yakhe.√/
          • Kwande izidakamizwa nemali yomgunyathi eyayijwayele ukuphathwa
              uPamella.√/
          • Umlungu usekwazi ukuvakasha, alale endaweni yabaMnyama. √
          • Ezokuthutha zitholakala kalula, uBhekani watholana noTholakele
              esitobhini.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                       (3)
2.10      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          Kwakufanele ngoba:
          • UTholakele wayemuhle.√/
          • UTholakele wayeme kahle emzimbeni.√/
          • Wayegqoke izingubo ezimfishane.√/
          • Wabona sengathi uTholakele unobuntu ngoba wamcoshela iduku
             lakhe. √
                                                 NOMA
          Kwakungafanele ngoba:
          • Wayengakamazi kahle.√/
          • Wayezilile.√/
          • Wayengayazi imvelaphi yakhe.√/
          • Kwakumele azithibe angavumeli ukulawulwa imizwa yakhe.√
             (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                    (2)
2.11      Imibono iyokwehlukana.
          NGANGIYOVUMA NGOBA: OKUKODWA kwalokhu.
          • Ingane kadadewethu ongasenaye uyise.√√/
          • Kwakuyisifiso sakhe ukushada umuntu amthandayo.√√/
          • Ngenzela ukugcina umndeni uzwana.√√
                                               NOMA
          NGANGINGEVUME NGOBA: OKUKODWA kwalokhu.
          • Ngoba ngabe sengizwe ngesimilo sikaTholakele esibi.√√/
          • Ngangizosaba ukuthela umndeni ngehlazo.√√/
          • Imvelaphi yakhe angiyazi.√√/
          • Mdala kunoBhekani.√√
             (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                    (2)
                                         KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       6                         DBE/2017
                                        SCE – Imemorandamu

ISIQESHANA D

2.12      Othisha babembhinqa ngegama lomfelokazi. Babecasulwa ubudlelwane
          ayenabo noTholakele. √√                                                       (2)

2.13      2.13.1      B√ /ULindiwe√
          2.13.2      A√ /UPamella√
          2.13.3      D√ /UTholakele√
          2.13.4      C√ /UBhekani√                                                     (4)

2.14      Baboshwa, uTholakele wangabe esashada. √√                                     (2)

2.15      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo.
          • Kubalulekile ukulalela uma abantu bekuxwayisa ngomuntu.√
              UBhekani akalalelanga ngesikhathi uSfiso emxwayisa ngoTholakele.√/
          • Kumele umazi kangcono umuntu osuke uzimisele ngokumshada. √
              UBhekani akazange azinikeze isikhathi sokumazi kabanzi uTholakele,
              wavele wajaha ukumshada.√/
          • Kuhle ukulalela unembeza.√ Ngesinye isikhathi uBhekani wayesola
              izenzo zikaTholakele kodwa abuye azibe, angawulaleli unembeza
              wakhe.√
              (Nokunye okuyoshiwo umfundi)                                              (2)

2.16      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Kutholakala kushe izimpahla zikaBhekani kungaziwa ukuthi zishiswe
             ngubani. √ /
          • Umshado kaBhekani awuphumelelanga ngenxa yolaka lukayise.√/
          • Ubaba kaBhekani uyawuhlupha umndeni ngamaphupho.√/
          • UTholakele uphupha ejahwa ibhubesi. √                                       (2)

2.17      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Isiphetho siveza ukuxazululeka kwenkinga ekade ibhekene nomlingiswa
             omkhulu, okunguBhekani.√/
          • Sishiye imibuzo ethile engaphendulekile kubafundi njengokuthi bagcina
             beshadile yini oLindiwe noBhekani.√/
          • Kukhona ingwijikhwebu, uBhekani ugcina engashadanga noTholakele.√/
          • Ishiya isifundo esithile kubafundi sokuthi kubalulekile ukulalela
             nokuhlonipha abazali bakho.√/
          • Isiphetho sakhe sigoqa konke obekwenzeka endabeni. Ukungaphumeleli
             komshado phakathi kukaBhekani noTholakele ngenxa yokuboshwa
             kukamakoti nabangani bakhe.√                                               (3)
                                                                                        [35]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU A:        35

                                               NOMA

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       7                               DBE/2017
                                        SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU B: UMDLALO

UMBUZO 3: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi

ISIQESHANA E

3.1       Uboshelwe ukushaya uMbandlwa√                                                       (1)

3.2       Wayezobe eseyovela enkantolo ngecala ayelenzile.√                                   (1)

3.3       Wathi ubona kungcono          azehlise    enkosini√   noma   ayeke   kwabona
          ubukhansela lobu.√                                                                  (2)

3.4       Babubuhle ngoba babeyithanda inkosi beyihlonipha bethi bangayifela
          nokuyifela.√√                                                                       (2)

3.5       UDlamini uyena owayengumholi wabantu ababengahambisani nekhansela.
          Ukuboshwa kwakhe kwakuzokwenza ukuthi abantu besabe. √√                             (2)

3.6       A√/Ukubuza into esobala.√                                                           (1)

3.7       Ashile! √√/ Kuhle-ke uma eboshiwe.√√                                                (2)

3.8       Cha. Uma ungumholi okhethwe ngabantu kumele uzehlise ukwazi
          ukusebenzisana nabantu nazo zonke izinhlaka zobuholi emphakathini.√√                (2)

3.9       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Kukhona ukushayisana phakathi kwezindlela zokuphatha phakathi
             kweKhansela uDuma kanye nenkosi uShandu.√/
          • Sekunoqhekeko phakathi kwabantu bomphakathi.√/
          • Sekukhona nodlame, abantu sebelahlekelwe yizimpilo zabo.√/
          • Ukubhidlika kwemindeni, uMaShezi wahamba waya kubo washiya
             uDuma.√
             (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                       (3)

3.10      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          NGIYAVUMELANA.
          • Kwabambezeleka intuthuko√/
          • Kwalahleka imiphefumulo, izingane zasala ziyizintandane.√/
          • Kwaqembukelana umphakathi.√/
          • Inkosi yavukwa yisifo senhliziyo ngenxa yengcindezi.√/
             (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                       (2)

3.11      Imibono iyokwehlukana:
           • Ngangiyobaleka ngiye ekhaya ngenxa yokwesaba. √√/
           • Ngangiyobikela amaphoyisa. √√/
           • Ngangiyokhuluma nenkosi. √√/
           • Ngangiyoncenga umyeni wami ukuthi azehlise akhulume nenkosi. √√
           • Ngangiyozihlalela nje ngingenzi lutho ngoba uDuma wayenenkani. √√
              (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                      (2)

                                         KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       8                             DBE/2017
                                        SCE – Imemorandamu

ISIQESHANA F

3.12      UDlamini wawuhlakaza umhlangano,√ kwagcina sekunokuphambana
          phakathi kwakhe noMbandlwa kwaphetha ngokuthi uDlamini ashaye
          uMbandlwa. √                                                                      (2)

3.13      3.13.1      C/Usihlalo womhlangano.√
          3.13.2      D/Inkosikazi yenduna.√
          3.13.3      A/Isikole okwakubanjelwe kuso umhlangano.√
          3.13.4      B/Unogada wenkosi. √                                                  (4)

3.14      Ubufakazi bakhe abuzange bube nesisindo.√√/ Icala lahlehliswa.√√                  (2)

3.15      OKUBILI kwalokhu:
          • Kusemzini wenkosi ntambama ngoMsombuluko. √/
          • Kunomhlangano wenkosi, induna kanye namadoda omkhandlu
             wenkosi.√/
          • UMhlangano usendlini eyakhelwa imihlangano yomkhandlu. √
          • Nokunye okungamagama akubakaki.√                                                (2)

3.16      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Kwaba nomthelela omubi ngoba kwaba khona ukuxabana phakathi
             kwenkosi nekhansela.√/
          • Ubuholi bendabuko abuzange bamukele ubuholi bentando yeningi.√/
          • Kwase kukhona abantu ababengasayihloniphi inkosi.√/
          • Inkosi yazibona isiphucwe amandla.√/
          • Inkosi yayilwesaba uguquko. √                                                   (2)

3.17      Uwulandele ngoba: Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Kuvelile ukwethulwa komlingiswa oqavile esingenisweni, okunguDuma√/
          • Siyitholile   inkinga      umlingiswa   oqavile    abhekene     nayo,
             okungukungemukelwa kwakhe inkosi yendawo, uShandu.√/
          • Isingeniso siqoqekile, sibekeke ngamagama ambalwa.√/
          • Isizinda siyacaca esingenisweni, okuyindawo yasemakhaya ngesikhathi
             sanamuhla, isimo senhlalo phakathi kukaDuma nenkosi uShandu. √
          • Udweshu phakathi kwekhansela nenkosi luyasuka. √                                (3)
                                                                                            [35]

                                               NOMA

UMBUZO 4: ISIKO NELUNGELO – N Zulu

ISIQESHANA G

4.1       Yingoba ushonelwe ngumyeni wakhe.√                                                (1)

4.2       Wakwazi ukwamukela isimo sokushonelwa, wasedlulisa wangalokhu efuna
          imbangela yokufa komyeni wakhe.√                                                  (1)

4.3       Abasemzini babefuna uThenjiwe angenwe nguDumisani nakuba yena                     (2)
          engamthandi. √√

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       9                           DBE/2017
                                        SCE – Imemorandamu

4.4       Yingoba wayesesemanzini/esazilile esanda kushonelwa ngumyeni wakhe.√√           (2)
4.5       C√ /Kuyaphoxa. √                                                                (1)
4.6       Into abangakwazi ukuyiqeda isizungu nenkumbulo kaSikhumbuzo. √                  (1)
4.7       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Samxabanisa noyise ngoba wayekubona kuyihlazo lokhu.√/
          • Abezwananga ngoba kwakuzodingeka abuyisele ilobolo.√/
          • Abasemzini bamxakazisa ngoba babengafuni ahambe bethi akavume
             ukungenwa nguDumisani.√/
          • Kwagcina kuboshwe kwaphinde kwafa uSipho kade ethi uzama
             ukulamulela yena uThenjiwe√/
          • Kwagwazwa uDumisani ngenxa yenkinga yakhe uThenjiwe.√/
          • Kwagula kakhulu ugogo kaThenjiwe akangashona ngenxa yokuphatheka
             kabi ngokwenqaba kwakhe ukungenwa uDumisani. √                               (2)
4.8       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • UThenjiwe ushonelwe ngumyeni wakhe asanda kushada naye.√/
          • Kunokungezwani     emndenini    wakwaZungu,  uThenjiwe    akafuni
             ukungenwa uDumisani.√/
          • UThenjiwe akaboni ngaso linye noyise.√/
          • UNondumiso uxabana noyise kanye nabakwaZungu. √
            (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                    (3)
4.9       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Wayeyomxosha ngoba ethi uzokonisa umakoti wakwakhe. √√/
          • Wayeyomtshela ukuthi angeke siphumelele isifiso sakhe. √√/
          • Kwakuyoba nobutha phakathi kukaMaMbatha noGugu noThenjiwe.√√
              (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                  (2)
4.10      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Siyamthola umlingiswa oqavile/omkhulu esingenisweni somdlalo
             okunguThenjiwe.√/
          • Siyayithola inkinga abhekene nayo yokuphoqwa ukuthi avume
             ukungenwa nguDumisani.√/
          • Siyayithola     imbangela       yezinkinga   zomlingiswa       omkhulu
             okungukushonelwa ngumyeni wakhe.√/
          • Isingeniso siqoqekile, sibekeke ngamagama ambalwa.√/
          • Isizinda siyacaca esingenisweni, okuyindawo yasemakhaya ngesikhathi
             sanamuhla, isimo phakathi kukaThenjiwe nabasemzini asisihle.√                (3)
4.11      Imibono iyokwehluka.
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Ngangiyobaleka ngiye kude noma ekhaya.√/
          • Ngangiyophika ngime ngentaba.√/
          • Ngangiyoba namahloni ngimcele angatsheli muntu.√/
          • Ngangiyolichitha itiye ngicishe ubufakazi ukuthi        ushevu     lona
              engiwufakayo. √
              (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                  (2)

                                         KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      10                             DBE/2017
                                        SCE – Imemorandamu

ISIQESHANA H

4.12      uMaMbatha√/ uninazala kaThenjiwe√/ umlingani kaMondise noMaMkhize.√/
          unina kaDumisani√/ inkosikazi kaZungu.√                                           (1)

4.13      OKUKODWA kwalokhu:
          • UDumisani ulinyazwe yisoka likaThenjiwe√√/
          • Wathi ingane yakhe uDumisani ugwazwe yizigebengu ezihlangene
             noThenjiwe.√√
          • Bamlalela endleleni. √√                                                         (2)

4.14      4.14.1      C√/Unodlame nenkani.√
          4.14.2      D√/Wahlangana noThenjiwe endleleni.√
          4.14.3      A√/Usekela ilungelo kunesiko.√
          4.14.4      B√/Akakwazi ukuzithathela izinqumo.√                                  (4)

4.15      Uyise wamxosha kubo wathi angaphinde eze ngoba wonisa uThenjiwe.√√                (2)

4.16      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Kubo kaThenjiwe√/,
          • Baphumile bami phandle√/,
          • Bebona umuntu ozayo ohamba ekhala. √/
          • Nokunye okungamagama akubakaki.√                                                (2)

4.17      OKUKODWA kwalokhu:
          Kumchaza njengomuntu:
          • Owaziyo amalungelo akhe njengomuntu wesifazane. √√/
          • Owamelayo amalungelo akhe. √√/
          • Ophumela obala ngento angayithandi, angambuluzi. √√/
          • Onenkani. √√
          • Onothando lwangempela ngomyeni wakhe nakuba esashona. √√
             Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                         (2)

4.18      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo ezigabeni zombili.
          • UThenjiwe wayeyogcina exabene nomndeni wakwaZungu.√/
          • UDumisani wayeyoqhubeka nokuthandana nomama wengane yakhe.√/
          • Isifiso sikaThenjiwe sokuthi kuhlonishwe ilungelo lakhe sasiyofezeka. √/
          • Wayezoboshelwa icala lokuzama ukubulala. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                          (2)
                                                                                            [35]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU B:            35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      11                             DBE/2017
                                        SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE

IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)

UMBUZO 5

5.1       Lapho Kukhona Uthando – NE Mbesa

ISIQESHANA I

          5.1.1       OKUKODWA kwalokhu:
                      • Wathi ujatshuliswa ukuthi uSebenzile usephapheme.√√/
                      • Wayejatshuliswa       ukuthi     uSebenzile    useyakwazi
                         ukukhuluma.√√                                                      (2)

          5.1.2       Waphashanyiswa yizwi elimemezayo.√                                    (1)

          5.1.3       Wayeyohlangana nesoka          lakhe.√/   Wayeyobona   umndeni
                      ayezoshadela kuwo. √                                                  (1)

          5.1.4       Kwamsiza ngokuthi wayemtolikela okwakushiwo ngumshayeli
                      ngoba yena wayengaluzwa ulimi olwalukhulunywa.√√                      (2)

          5.1.5       B√/Libuhlungu√                                                        (1)

          5.1.6         Okukodwa kwalokhu:
                      • Kungene umama oseqinaqinile nje ulandelwa umhlengikazi ...
                        kanjani?√√/
                      • Siyabonga ngoba usuphapheme mntanami. √√                            (2)

          5.1.7       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      • Waketulwa yisikebhe.√/
                      • Wayengakwazi ukubhukuda.√/
                      • Walimala.√/
                      • Kwalahleka zonke izikhwama zakhe.√/
                      • Kwalahleka amaphepha okuba kule ndawo. √
                           (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                       (2)

          5.1.8       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      • Sekukhona ezokuthutha zesimanje. USebenzile wayegibele
                        isitimela, ibhasi nesikebhe.√/
                      • Abantu besifazane sebekwazi ukuthatha uhambo olude
                        bengaphelezelwa. USebenzile wayeya kwaBulawayo ehamba
                        yedwa.√/
                      • Sekukhona ukwelapha ngokwaseNtshonalanga. USebenzile
                        wazithola evuka esibhedlela esekhuluma nomhlengikazi.√/
                      • Sekukhona amahhotela. USebenzile wayezofikela ehhotela. √/
                      • Sekukhona ukweshelana ngezincwadi.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                            (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      12                           DBE/2017
                                        SCE – Imemorandamu

          5.1.9       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
                      • Ungazithola usuhlushwa yizinto zokuhamba njengoba
                         kwenzeka kuSebenzile.√/
                      • Ungazithola ungasakwazi ukuxhumana nabantu ngenxa
                         yokungaluqondi ulimi njengoSebenzile.√/
                      • Uma uvelelwa yingozi ungazithola ungazi ukuthi uzoluthola
                         kanjani usizo, njengoba nakho futhi lokhu kwenzeka
                         kuSebenzile.√/
                      • Ungaduka, uhlangane nezigebengu zikuqole. √
                         (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                       (3)

          5.1.10      Iqiniso.
                      Yiphuzu ELILODWA kwalandelayo:
                       • Bakwazi ukuthi bamsize bamnakekele yize babengamazi
                           ngenkathi esevelelwe yingozi.√√/
                       • UBen        wakwazi    ukuthi    amhlangabeze   amnakekele
                           endleleni.√√/
                       • Bamlungisela izncwadi zokuthi abuyele emuva. √√                  (2)

                                                    KANYE

5.2       'UNozimoto' – NAP Khumalo

ISIQESHANA J

          5.2.1       UNtokozo Jiyane√/ uNtokozo√/ uJiyane.√                              (1)

          5.2.2       Yiphuzu ELILODWA kwalandelayo:
                      • Ukuhamba ekhaya angashiyi muntu√/
                      • Ukugibela izimoto angazazi.√
                      • Ukugqoka ithuphisi ebe engekho yena. √                            (1)

          5.2.3       5.2.3.1 C√/Umngani kaKaMaseko.√
                      5.2.3.2 D√/Umshayeli wemoto. √
                      5.2.3.3 A√/Owesifazane onguKaMaseko.√
                      5.2.3.4 B√/Isigebengu esasisehlathini.√                             (4)

          5.2.4       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      • Bamiswa amaphoyisa, babaleka.√/
                      • Amaphoyisa adubula isondo lemoto.√/
                      • Imoto yagingqika, amaphoyisa ayeseyababopha.√                     (2)

          5.2.5       UKaMaseko uyathatha uyabeka manje engqondweni.√                     (1)

          5.2.6       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
                      Simveza njengomntu:
                       • Onesikhwele√√/
                       • Onovalo lokuthathelwa unkosikazi wakhe√√/
                       • Onothando kakhulu ngonkosikazi wakhe.√√/
                       • Ongamethembi unkosikazi wakhe. √√
                          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                         (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      13                            DBE/2017
                                        SCE – Imemorandamu

          5.2.7       Yiphuzu ELILODWA kwalandelayo:
                      • Ubugebengu abubuyiseli.√ Izigebengu ezazizama ukuthumba
                          uKaMaseko zaboshwa.√/
                      • Uma ungumuntu wesifazane kumele ukwesabe ukuhamba
                          ngezimoto ongazazi.√ UKaMaseko wadlwengulwa ngenxa
                          yokugibela izimoto angazazi.√/
                      • Kuhle ukulalela uma ukhuzwa.√ UJiyane wayehlale emkhuza
                          umkakhe kodwa engamlaleli.√
                          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                         (2)

          5.2.8       Imibono iyokwehlukana.
                      Umusho OWODWA kwelandelayo:
                       • Kwakusuka ngaphakathi ngoba         uNtokozo   wayemthanda
                          umkakhe. √√/

                                                    NOMA

                      •    Wayenzela laba ababemncenga ngoba wavele waphendula
                           ngegama elilodwa nje kuphela elithi, 'Kuyezwakala',
                           akangenaba ngamazwi.√√                                          (2)

          5.2.9       Izimpendulo ziyokwehluka: OKUKODWA kwalokhu:
                      Ngiyazwelana naye ngoba:
                      • Wayengaqondile          ukuganga     ngohambo        lwakhe
                          lwasedolobheni.√√/
                      • Lesi sehlakalo sasingehlela noma ngubani.√√/
                      • Wahlukumezeka kakhulu emoyeni.√√/
                      • UJiyane wayemphilisa impilo yesiboshwa.√√

                                                    NOMA

                      Angizwelani naye ngoba:
                      • Wayekade        emkhuza     umyeni   wakhe  ngobungozi
                          bokuvakashela edolobheni ehamba yedwa.√√/
                      • Wakhombisa ukungamhloniphi uJiyane ngokweqa umyalelo
                          wakhe. √√
                          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                          (2)
                                                                                           [35]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU C:           35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      14                               DBE/2017
                                        SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU D: IZINKONDLO
AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala
UMBUZO 6

6.1       Ungumzali Onjani? – LMMS Madondo

          6.1.1       OKUKODWA kwalokhu okulandelayo:
                      - Ukudela igazi lakhe lichitheke ezindabeni.√/
                      - Sithi sihlezi sithokozile
                        Kodwa abesibophel’ amanqina enyathi. √/
                      - Ukulahla izingane zakhe. √.                                           (1)

          6.1.2       Kudele umakhasane.√√                                                    (2)

          6.1.3       Evikelekile/ephephile√                                                  (1)

          6.1.4       Ongasingathi amachwane akhe.√                                           (1)

          6.1.5       Ungumzali onjani? √                                                     (1)

          6.1.6       Ahlabane ngaso imizuzwana
                      Asitshinge phezulu √
                      Imvumelwano siqalo. √                                                   (2)

          6.1.7       D/Ukuhlelela omunye umuntu into embi.√                                  (1)

          6.1.8       Lo mzali wayedla asuthe lapho ayehlala khona akhohlwe yizingane
                      zakhe, engazi nokuthi zilele zidleni.√√                                 (2)

          6.1.9       Ukufundisa izingane indlela okumele ziphile futhi ziziphathe ngayo
                      empilweni.√√                                                            (2)

          6.1.10      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
                      • Izingane zingazithola sezihlukunyezwa ngoba zingenaye
                         umzali ozozivikela.√/
                      • Zingancishelwa amathuba okufunda.√/
                      • Ngeke zondleke ngendlela.√/
                      • Zingagcina sezingene ebugebengwini√/
                      • Zingagcina sezithengisa imizimba.√/
                      • Izingane zingagcina sezimzonda. √/
                         (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                           (3)

          6.1.11      Imibono iyokwehlukana
                      Yiphuzu ELILODWA kwalandelayo:
                      • Ngangiyobika kwabezenhlalakahle.√√/
                      • Ngangingabikela amaphoyisa.√√/
                      • Ngangingacela usizo lomndeni.√√/
                      • Ngangingaya kubaholi bezenkolo. √√
                          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                          (2)

                                               KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      15                          DBE/2017
                                        SCE – Imemorandamu

6.2       UNozidumo – LMMS Madondo

          6.2.1       nkosazana.√                                                      (1)

          6.2.2       eMelika √                                                        (1)

          6.2.3       Uyididiyele kwaphela izinseka
                      Zobumame obamumatha izinyanga.√√                                 (2)

          6.2.4       Zobumame obamumatha izinyanga.√/
                      Abantwana babantu abazocoboshiswa.√                              (1)

          6.2.5       Imbongi ithi uyiphakile uNozidumo wanamathela kwabakhulu. √√
                      Ithi uyikhombile engahlehliyo wayiyisa kuNtshebende, yahamba
                      ekamabuyaze.√√                                                   (4)

          6.2.6       Yadla mfazi yadla ndoda kuSadamu.√√/umugqa wama-27.√√            (2)

          6.2.7       Impi/ukuhlasela.√ Inkondlo yonke ikhuluma ngempi kaNozidumo
                      ehlasela uSadamu.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                          (2)

          6.2.8       Okukodwa kwalokhu:
                      • Baningi abantu ababulawa nguNozidumo ngesihluku√√/
                      • Baningi abantu ababulawa nguNozidumo ngenxa yenhliziyo
                         embi ayenayo.√√                                               (2)

          6.2.9       Ngiyavumelana. Imigqa efakazela lokhu owama-36 nowama-37:
                      Babenzeni uma bezicijela imikhonto yabo?√
                      Kakade igquzelwa ubisi lwayo.√                                   (2)
                                                                                       [35]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU D:       35
                                                             AMAMAKI ESEWONKE:         70

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu FAL P1 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2017-memo/e827490c-d98b-4553-a6cc-e1cf88dd2a53) — isiZulu FAL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2017-memo/8517c722-dc6a-4cd5-9699-aaea5444db6f) — isiZulu FAL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2017-memo/b89873f6-251e-47a5-a84f-1ada128d8e8f) — isiZulu FAL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2017-memo/8be6a12a-14c0-4d39-85d8-c72bb0bb83c2) — isiZulu FAL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isizulu/b82d1606-93a0-4a9a-b443-3b83d1fafdcd) — isiZulu FAL · Memo · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2023-mg/b1de68f2-933d-4609-a39f-8f8c2888dbde) — isiZulu FAL · Memo · 2023 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025/6598b8ea-2286-41e6-bda0-ba108f48a7c8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025/e74bf407-208d-4b38-936f-6df41038a405) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025/f453b3ee-13b1-4e17-b5f2-d9bbf9854dd7) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/5a92e0e0-1710-47ec-8ad7-1decba33c7dd) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9810adca-cef4-427d-bbf6-c6f4b97785b8) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
