# isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2017, 23 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2017/4973975f-58b6-4f42-8de7-d58af9fc5a58
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2017
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 23

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2017/4973975f-58b6-4f42-8de7-d58af9fc5a58)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · isizulu. Question paper, 23 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P2 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2017-memo/c2b19a99-3833-4ded-bd4c-1dc53e040f6f) — Memo · 2017 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       GRAAD 12

                   SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                   IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                           2017

                                                                      AMAMAKI: 70

                                                           ISIKHATHI: Amahora ama-2

                            Leli phepha linamakhasi angama-23.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     2                               DBE/2017
                                              SCE

IMIYALELO KWABAHLOLWAYO

1.        Fundisisa kahle imiyalelo ekuleli khasi ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.

2.        Ungayifundi yonke imibuzo ekuleli phepha. Bheka OKUQUKETHWE ekhasini
          elilandelayo bese umaka izinombolo zemibuzo yezincwadi ozifundile kulo
          nyaka. Ngemuva kwalokho funda le mibuzo bese ukhetha imibuzo
          ezincwadini EZIMBILI ozophendula ngazo.

3.        Leli phepha LINEZIQEPHU EZINE:

          ISIQEPHU A:       Inoveli                        (35)
          ISIQEPHU B:       Umdlalo                        (35)
          ISIQEPHU C:       Izindaba ezimfishane           (35)
          ISIQEPHU D:       Izinkondlo                     (35)

4.        Phendula imibuzo         EMIBILI   kuphela,   umbuzo    OWODWA   esiqeshini
          NGASINYE.

          ISIQEPHU A: INOVELI
          Phendula umbuzo ngenoveli EYODWA oyifundile.

          ISIQEPHU B: UMDLALO
          Phendula umbuzo ngomdlalo OWODWA owufundile.

          ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
          Phendula imibuzo ngazo ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihlolwayo.

          ISIQEPHU D: IZINKONDLO
          Phendula imibuzo ngezinkondlo EZIMBILI ezibuziwe.

5.        Sebenzisa uhlu lokubheka imibuzo ephenduliwe ('checklist') ukubheka ukuthi
          ukhethe ngendlela efanele yini.

6.        Landela imiyalelo esekuqaleni kwesiqephu NGASINYE.

7.        Bhala izinombolo njengoba zibhaliwe ephepheni lemibuzo.

8.        Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

9.        Qikelela ukusebenzisa isikhathi esicishe sibe imizuzu engama-60 esiqeshini
          ngasinye.

10.       Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    3                             DBE/2017
                                             SCE

OKUQUKETHWE:

Leli khasi lizokusiza ukukhetha imibuzo ofisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda
yonke imibuzo.

ISIQEPHU A: INOVELI

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
         IZINOMBOLO ZEMIBUZO               AMAMAKI                   IKHASI
1. Kusinda Kwehlela Endodeni                   35                       5

2. Umshado                                           35                 7

ISIQEPHU B: UMDLALO

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
3. Ababulali Benyathi                          35                      10

4. Isiko Nelungelo                                   35                14

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE

Phendula imibuzo kuzona ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihloliwe.
5.1 'Lapho Kukhona Uthando'                       18                   18

5.2 'UNozimoto'                                      17                19

ISIQEPHU D: IZINKONDLO

Phendula imibuzo YOMIBILI kulesi siqephu.
6.1 'Ungumzali Onjani?'                              18                21

6.2 'UNozidumo'                                      17                22

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      4                          DBE/2017
                                               SCE

Uhlu Lokubheka Imibuzo Ekhethiwe ('Checklist'):

       ISIQEPHU                IZINOMBOLO              IMIBUZO       THIKHA
                                ZEMIBUZO             EPHENDULIWE     UMBUZO
                                                                   OWUKHETHILE
A: INOVELI                             1–2                1
                                             NOMA
B: UMDLALO                             3–4                1
                                             NOMA
C: IZINDABA                            5                  1
   EZIMFISHANE
                                             NOMA
D: IZINKONDLO                          6                  1

QAPHELA: Qiniseka ukuthi uphendule imibuzo eziqeshini EZIMBILI kuphela.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    5                             DBE/2017
                                             SCE

ISIQEPHU A: INOVELI

UMBUZO 1: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA A

Ngokujwayelekile bafika endlini benza ababezokudla maqede bayocula nezinye
izinsizwa abacula nazo, kodwa-ke namuhla kwake kwaxoxwa ngale ndaba
kaManyoba. Ezinye izinsizwa zajabula ukuzwa ukuthi usezohola kangcono njengoba
babazi ukuthi usafanele athenge izinkomo zokulobola ingoduso yakhe ekhaya. Kulezi
zinsizwa kwakukhona imizwilili yoqobo eyayicwenga kamnandi ngempela. Kwesinye 5
isikhathi kwakuhlanganyelwa kuxoxwa ngezintombi abazishiye emakhaya. Kumbe
kuxoxwe ngokukade kwenzeka ngoKhisimuzi emaceceni.

NgoKhisimuzi kwenzeka kwahlangana izigodi komunye umgcagco zidlalisela
ezintombini izinsizwa. Ukungcweka ikona okwakudla ubhedu kulo mdlalo wodumo.
Izintombi ziyakikiza uma izinsizwa zishaya induku. Kusukwa kuhlotshiwe kulo mdlalo. 10
Ezinye izinsizwa zidla imitshotshovu kanti ezinye zibhincile amabheshu azo
anhlobonhlobo, wena owabona embukisweni woqobo. Izihlangu ezisuke ziphethwe
zinhlobonhlobo. Kukhona eziphatha izihlangu ezimaqandakawayiba, ezimpevu kanye
nezinhlobonhlobo ngokwehlukana kwemibala yezinkomo. Zisuke zidlana imilala kule
nkundla okudliselwa kuyona. Izinsizwa zishayane amakhanda bese ziyogeza emfuleni, 15
zibuye sezincokolisana zitshelana ukuthi ngokuzayo kuyokuba omunye oyobe
ezogezwa lapha. Kwakungavamisile ukuthi izinsizwa zibambelane amagqubu
ngemuva kokungcwekisana. Uma ungakaganwa, omama bakubuza njalo ukuthi
uyoganwa nini. Naye-ke uManyoba kwakuwumbuzo ayewuphendula zonke izinsuku lo.
Kwase kuwuye kuphela kubafana owayengakaganwa, kodwa-ke kulokhu 20
wabethembisa ukuthi usezothatha abammele kancane nje.

1.1       Ngokwalesi siqephu iyiphi indaba emnandi okwakuxoxwa ngayo ngalolu
          suku?                                                                           (1)

1.2       UManyoba nezinsizwa zangakubo babesichitha kanjani isizungu uma
          sebebuya emsebenzini?                                                           (1)

1.3       Yimiphi imibala yezinkomo EMIBILI okukhulunywa ngayo kulesi siqephu?            (2)

1.4       Bhala izizathu EZIMBILI ezenza ukuthi izinsizwa zangakubo kaManyoba
          zingawufuni umsebenzi emadolobheni aseduze naseMsinga.                          (4)

1.5       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

          Isimo sokukhuluma esithi: 'Zisuke zidlana imilala' sisho …

          A     ukubaleka.
          B     ukukhala.
          C     ukuqhudelana.
          D     ukulumana.                                                                (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      6                                 DBE/2017
                                               SCE

1.6       Chaza ukuthi isenzo sikaManyoba sokweqa epulazini siyikhulisa kanjani
          le ndaba. Bhala amaphuzu AMABILI.                                                    (2)

1.7       Le ndaba yenzeka esikhathini samanje. Bhala amaphuzu AMATHATHU
          ukusekela lesi sitatimende.                                                          (3)

1.8       Umbhali usisebenzise kahle yini isingathekiso emshweni olandelayo?
          Sekela impendulo yakho. Kulezi zinsizwa kwakukhona imizwilili yoqobo.                (2)

1.9       Ukuba wena wawungumzukulu kaMaNdlovu wawuyokwenzenjani uma ubona
          ugogo wakho ehlukunyezwa ngumama wakho ngalolu hlobo? Bhala
          amaphuzu AMABILI.                                                                    (2)

1.10      Uyavumelana yini nokuthi uManyoba ungumuntu obonakala enenhlanhla
          ngokwendalo? Sekela ngezigameko EZIMBILI ezenzeka kuyena.                            (2)
                                             KANYE
ISIQESHANA B

Esasebenza uManyoba wahlangabezana nezingqinamba eziningana empilweni yakhe.
Ngelinye ilanga eyogibela eya eMsinga, itekisi yagcwala phambi kwakhe, wabe
sancenge ukuba isale isimncikisa angasali ezinsizweni zangakubo, kwabe uzithelela
amanzi emhlane wedada. Kwadingeka ukuba alindele enye elandelayo itekisi. Isikhathi
sase sihambile impela kungasekho ukuphindela ehositela. Wahlala elindele ukuthi 5
kuzoba khona elinye itekisi kwaze kwaba sebusuku impela lingagcwali itekisi bebabili
nje vo. Kwakunguyena nenye insizwa ayengayazi. Kwathi umshayeli wetekisi ebona
ukuthi ayigcwali, wathi useyolala yena nabo abazibonele. Washo wasuka njalo.
Akupholanga maseko besacabanga ukuthi bazokwenzenjani, zafika ezinye izinsizwa.
Zababingelela ngenkulu inhlonipho le. Bavuma. Zababuza ukuthi bayaphi. Bathi baya 10
eMsinga, manje itekisi abebezoligibela, alisagcwalanga. Umshayeli ubashiye wathi
useyolala yena ngoba ngeke ahambe nemoto ingagcwele. Zase zithi lezi zinsizwa
zingabasiza bona. Zathi abayogibela kuleya moto. Zabaphathisa izimpahla. Bagibela
njalo yashishiliza nabo yaze yayofika lapho bengazi khona, yavele yama esikhaleni nje
sikaNtombela zathi abehle. Kule ndawo akukho muzi, kusesigangeni nje. Sebemile, 15
kwathiwa abakhiphe yonke imali abanayo. Baxakeka nje ukuthi kwenzekani. Zakhipha
imimese emikhulu, zathi azisahleki zifuna imali nje kuphela. Uma bengayikhiphi,
bazowukhomba umuzi onotshwala.

1.11      Xoxa ngenkinga ababhekana nayo oManyoba nendoda ayehamba nayo
          emva kokuba umshayeli wetekisi eya eMsinga enquma ukungabe esahamba.                 (2)

1.12      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                       IKHOLOMU A                             IKHOLOMU B
           1.12.1    uMacingwane                     A   Ulanywa nguLukhoso.

           1.12.2    uNgumbu                         B   Wayenamapulazi amaningana.

           1.12.3    uGeorge                         C   Wayenamakhosikazi amabili.

           1.12.4    uNtombela                       D   Isithakazelo sakwaMchunu.
                                                                                 (4 x 1)       (4)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    7                                DBE/2017
                                             SCE

1.13      Ukuqhamuka komlungu kwaba namphumela muni empilweni kaManyoba
          nendoda ayehamba nayo?                                                             (2)

1.14      Sifundo sini osithole ngokufunda lesi siqephu esingenhla? Sekela ngephuzu
          ELILODWA.                                                                          (2)

1.15      Chaza ngamaphuzu AMABILI okukhombisa ukuthi unkosikazi kaMduduzi
          wayengumuntu onothando lwabazali bomyeni wakhe.                                    (2)

1.16      Umbhali uphumelele ukulandela imigomo ebalulekile yokubhala isiphetho
          senoveli. Sekela lesi sitatimende ngamaphuzu AMATHATHU.                            (3)
                                                                                             [35]

UMBUZO 2: UMSHADO – N Zulu

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA C

Aqhamukele emgwaqeni wezimoto. Amangale kakhulu. Nangu uTholakele. Abukisise
uBhekani. Nguye impela uTholakele. 'Nkosi yami,' kusho uBhekani. UTholakele
wayehamba nomunye wesilisa. Axakeke uBhekani ukuthi uzomisa kanjani. Okubi futhi
ukuthi uzohlangana nabo laba bantu. Wehle umfutho wokushesha kwakhe manje.
Afise ukucasha. Akulula, kusobala kwabha. Nabo oTholakele sebembonile futhi.     5
Kufike inhliziyo embi ethi akamcele uxolo uTholakele noma ehamba nalo muntu.
Abuye esabe. Azitshele ukuthi kokunye uTholakele uzomkhumbula ngoba umbonile
ekuseni.
'Bengimtshelile futhi lo sisi ukuthi ngifuna ukuxoxa naye. Kufanele ame uma edlula
lapha,' kukhuluma uBhekani ezinika ithemba. Asondele uBhekani. Asondele noTholi 10
nomuntu wakhe. Bahlangane. Kubingelelwane. Kwedlulwane. Ziyime emthumeni
kuBhekani. UTholi nomlisa bedlule sengathi abakaze bambone.
'Ngizokwenzenjani?' UBhekani ozibuza lo mbuzo. 'Angijike ngibalandele kancane.'
Nangempela bathi bethi sithe oTholi, wayejika ngokushesha uBhekani. Walandela
uTholi nomlisa lowo. Imxake le nto uBhekani. Bayazana laba bantu. Bayaxoxa futhi 15
baze bahleke benjalo nje. Alandele nokho. Uthe ebona wayesalela manje uTholakele.
Angazi uBhekani noma sebembonile yini, bafuna ukumxosha. Alandele. Kokunye le
ndoda iyolanda isikhali manje. UBhekani ucabanga lokho. Ahole izinyawo manje
uBhekani. Amehlo akhe abe elokhu entshontsha uTholakele. Uthe evusa ikhanda
wabona uTholakele emqhweba. Ajabule kuthi inhliziyo ayiphume ngomlomo uBhekani. 20

2.1       Ngubani igama lalo mlisa ohambisana noTholakele?                                   (1)

2.2       Yini eyehlisa umfutho wokushesha kuBhekani ngokwalesi siqephu?                     (1)

2.3       Budlelwane buni obabukhona phakathi kukaTholakele nalo mlisa ayehamba
          naye. Bhala amaphuzu AMABILI.                                                      (2)

2.4       Bhala isizathu esasenza ukuthi uBhekani afune ukubona uTholakele.                  (2)

2.5       Ukusalela kukaTholakele emuva kwamenza wacabangani uBhekani. Bhala
          amaphuzu AMABILI.                                                                  (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      8                                   DBE/2017
                                               SCE

2.6       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
          Isimo sokukhuluma esithi: 'Ahole izinyawo manje uBhekani', sisho
          ukuhamba …
          A      usheshe.
          B      kancane.
          C      uhlehle.
          D      ugijima.                                                                        (1)
2.7       Tomula umusho osesiqeshini osikhombisa             ukuthi    uTholakele    naye
          wayenesifiso sokuxoxa noBhekani.                                                       (2)

2.8       Chaza ukuthi kwaba namthelela muni empilweni kaBhekani ukuthandana
          kwakhe noTholakele? Bhala amaphuzu AMABILI.                                             (2)
2.9       Le ndaba yenzeka esikhathini           samanje.   Fakazela    lesi   sitatimende
          ngamaphuzu AMATHATHU.                                                                  (3)
2.10      Uyavumelana yini nokuthi kwakufanele uBhekani athatheke ngesikhathi eqala
          ngqa ukubona uTholakele? Sekela ngamaphuzu AMABILI.                                    (2)
2.11      Ukuba wena wawungumalume kaBhekani wawuyovuma yini ukuyolobola
          uTholakele?                                                                            (2)
                                             KANYE
ISIQESHANA D
'Wamthola kanjani umngani owumlungu Tholi?'
'Indaba ende kabi; ngiyokuxoxela nginesikhathi esanele.'
'Akesabi ukukuvakashela la endaweni yabantu abamnyama?'
'Ngamtshela phela ukuthi iphelile leyo nto manje. Futhi-ke lapha akekho umuntu
osukela omunye.'                                                                             5
'Sizobonana ntambama mntakwethu?'
'Akungatshazwa. Mina sengikukhumbule kabi. Ungilayile uPamella wangivakashela.'
'Nansi imoto, sesobonana ntambama.'
Kwaba ukwehlukana kwabo ngaleso sikhathi; waqonda esikoleni uBhekani.
                                         ***
'Niqhuba kanjani noTholi Bheki?'                                                             10
'Angikaboni lutho olubi mngani wami.'
'Usuke wambona lo mngani wakhe womlungu?'
'Cha, Sfiso uyazazi izindaba. Wazi noPamella?'
'Ngiyamazi. Ukutshelile ukuthi usuke ezokwenzani kwaTholakele?'
'Hhayi, angazi. Kanti usuke ezokwenzani?'                                                    15
'Uma unesikhathi Bheki akothi uma efikile lo mlungu ubavakashele. Uma uthanda
ubalunguze nje ukuthi benzani.'
'Awungithi fahla kancane Sfiso.'
'Phela, ngeke ngixoxe ngezindaba zentombi yakho: wena yenza le nto engikutshela
yona kuphela.'                                                                               20
Wathula uBheki manje. Kwafika kuye ukuthi cha, sengathi uhlangene nezimbila
zithutha impela namuhla. Lo makoti wakhe kanti unjani? Washeshe wasuka eduze
kukaSfiso wayozihlalela yedwa. OThisha abaningi baqala bambalekela manje. Abanye
babekloloda bebhinqa igama likamfelokazi lingaphumi emilonyeni yabo. UBheki
wayengasajabule kahle esikoleni.                                                             25
Sathi uma siphuma isikole waqonda ekhaya. Wazilungisa kahle.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    9                          DBE/2017
                                             SCE

2.12      Xoxa ngesisusa/imbangela yokungezwani phakathi kukaBhekani nothisha
          afundisa nabo.                                                               (2)

2.13      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                        IKHOLOMU A                          IKHOLOMU B
          2.13.1 Ukhulelwe.                          A    uPamella

          2.13.2 Imoto ebomvu.                       B    uLindiwe

          2.13.3 Waphupha ejahwa yibhubesi.          C    uBhekani

          2.13.4 Washaywa nguBhatomu ngeketanga.     D    uTholakele
                                                                         (4 x 1)       (4)

2.14      Baba namphumela muni ubugebengu bukaTholakele noPamella?                     (2)

2.15      Sifundo sini osithole ngokufunda isiqephu esingenhla? Sekela ngephuzu
          ELILODWA.                                                                    (2)

2.16      Chaza ngamaphuzu AMABILI okukhombisa ukuthi abantu asebashona
          bayakwazi ukukhuluma nabaphilayo ngezindlela ezithile ngokubhekisa
          kule ndaba.                                                                  (2)

2.17      Umbhali uphumelele ukulandela imigomo ebalulekile yokubhala isiphetho
          sale noveli. Sekela lesi sitatimende ngamaphuzu AMATHATHU.                   (3)
                                                                                       [35]

                                                         AMAMAKI ESIQEPHU A:           35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    10                             DBE/2017
                                             SCE

ISIQEPHU B: UMDLALO

UMBUZO 3: ABABULALI BENYATHI - RM Mngadi

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA E

(Seliya ngomutsha wendoda. UMaShezi uzihlalele endlini yokuphumula. Nomsakazo
usholo maphansi. Upheqapheqa iphephabhuku. Khona manjalo kungene uDuma.)

MASHEZI: (ephakamisa ikhanda) Sekunguwe njalo baba?

DUMA:         (sakuncokola) Ubuza ibhasi libhaliwe?

MASHEZI: (naye athi ukumamatheka) Hawu! Kanti wena sewaba yibhasi? (bahleke 5
         bobabili)

DUMA:         (ahlale kwesinye isihlalo) Uboshiwe ngempela uDlamini. Kusasa uzoya
              kobingelela imantshi.

MASHEZI: Ashile! Kuhle-ke uma eboshiwe. (athule kancane)
         Nginovadlwana kodwa mina baba.                                                 10

DUMA:         Kodwa! Kodwa! Uvadlwana! Yini manje?

MASHEZI: (ngokuzithoba) Baba! Igazi likaMbandlwa lichithekile, induna yaboshwa.
         Konke lokhu akusho lutho kuwe?

DUMA:         (ngolaka) Uthini manje? Mina ngibona kuzobathambisa ukuboshwa
              kwenduna.                                                     15

MASHEZI: (aphakamise izwi nomoya wakhe wenyuke) Hhayi bo! Ubathatha
         kancane wena abantu bakule ndawo. Uyakhumbula ngesikhathi sodlame?
         Iningi labantu balapha bayayithanda inkosi futhi bayayihlonipha. (ehlise
         umoya) Baba, ngicela ukubone lokhu engikushoyo. Mina bengingacabangi
         ukuthi lesi simo sizoze sifike kuleli banga esesikulo. Uyabona, nenja uma 20
         ikhonkotha uke unganaki. Wethuke uphele uma isizifikela ngamazinyo
         kuwe. Baba, izwe lizobheduka. Mina ngibona kungcono wena uzehlise
         enkosini noma uyeke kwabona ubukhansela lobu.

DUMA:         (ethukuthela) Hheyi! Hheyi! Kanti usudleni wena? Lezi zinto ozishoyo
              zombili angizamukeli! Lungamane luchitheke uphoko! Lutho mfazi! Ngeke! 25

MASHEZI: (enyuke ngolaka naye) Ubani umfazi weBafana? Ubiza mina ngomfazi?
         Wena awufuni ukuboniswa! Ngiyakutshela, uyongikhumbula seluchithekile
         lolu phoko lwakho.

DUMA:         (abhoke kakhulu) Uzwa kanjani wena! Angisilo ivaka mina! Futhi, vala lo
              mlonyana wakho singaze sethusane.                                       30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      11                         DBE/2017
                                               SCE

3.1       Uboshelweni uDlamini?                                                          (1)

3.2       Wayezobe enzani uDlamini uma ebingelela imantshi?                              (1)

3.3       Bhala izinto EZIMBILI ezishiwo nguMaShezi athi uDuma angeke aze azenze.        (2)

3.4       Babunjani ubudlelwane phakathi kwenkosi nabantu bomphakathi wayo?              (2)

3.5       Yisiphi isizathu esenza uDuma athi ukuboshwa kukaDlamini kuzobathambisa
          abantu?                                                                        (2)

3.6       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

          Isimo sokukhuluma esithi: 'Ubuza ibhasi libhaliwe?' sisho …

          A      ukubuza into esobala.
          B      ukubuza into engekho.
          C      ukubuza ngezinto zokuhamba.
          D      ukuzibuza uziphendule.                                                  (1)

3.7       Tomula umusho osesiqeshini ofakazela ukuthi uMaShezi wakuthokozela
          ukuboshwa kukaDlamini.                                                         (2)

3.8       Ukuziphatha kukaDuma kuyahambisana yini nendlela umholi okhethwe
          ngabantu okufanele aziphathe ngayo?                                            (2)

3.9       Chaza ngesimo senhlalo (okwenzekayo) kulo mdlalo. Bhala amaphuzu
          AMATHATHU.                                                                     (3)

3.10      Uyavumelana yini nokuthi udlame kule ndawo lwaba nemiphumela emibi.
          Fakazela lesi sitatimende ngamaphuzu AMABILI.                                  (2)

3.11      Ukuba wena wawunguMaShezi wawuyokwenzenjani emva kokuba abafana
          bedlule baqhumisa izibhamu eduze komuzi kaDuma?                                (2)

                                             KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      12                             DBE/2017
                                               SCE

ISIQESHANA F

(Kusemzini wenkosi ntambama ngoMsombuluko. Kunomhlangano wenkosi, induna
kanye namadoda omkhandlu wenkosi. Umhlangano usendlini eyakhelwa imihlangano
yomkhandlu.)
SHANDU:          Madoda! Namuhla ngithokoze kakhulu ngoba induna ayizukulala
                 esitokisini.                                                5
AMADODA:         Ndabezitha!
SHANDU:          Yize icala lingaphelile kodwa mina nginethemba ngoba lesi silima
                 esinguMbandlwa asinaye ufakazi. (iqondise kuDlamini) Awuthi qaphu
                 qaphu ngesimo secala khona umkhandlu wami uzothola sonke
                 isithombe.                                                        10
DLAMINI:         (asukume uDlamini) Ndabezitha! Ngizoqala ngokubonga uNdabezitha
                 ngokungikhokhela ibheyili. Mina bengizoyithathaphi inkulungwane
                 yamarandi? Ndabezitha nani bandla lenkosi, icala lokushaya
                 ngiyaliphika ngima ngentaba. Ngithi, uMbandlwa ngamsikaza ngenduku
                 maqede yena wagxuma wazishayisa echosheni lobonda lwekilasi. 15
                 Okuhle kakhulu ngukuthi mina amadoda engangihamba nawo
                 ayangifakazela. Yena akanaye ufakazi ngoba ikhansela lalingaphakathi
                 ekilasini kanye nezethameli zomhlangano. Lihlehlile-ke icala. Liyoze
                 lingene emuva kwezinyanga ezintathu.
AMADODA:         (kuzwakale ukuhhomuzela kwentokozo abanye behleka)                      20
SHANDU:          (inkosi yelule isandla sakumhlalisa      phansi uDlamini) Hhayi-ke!
                 Siyabonga Mzizi, ungahlala phansi.
DLAMINI:         (ahlale phansi) Ndabezitha!
SHANDU:          Kunjalo-ke madoda. Mina ngeke ngimsole uDlamini ngoba leli khansela
                 liyangeyisa. Lake lakubonaphi ukuthi umfokazana angamane abize 25
                 umhlangano endaweni yenkosi engadlulanga enkosini?
AMADODA:         (ahhomuzele)
INDODA    Uyagcwaneka lo.
YOKUQALA:
INDODA           Yisizwe sakho lesi Ndabezitha! Singakufela thina!
YESIBILI:
DLAMINI:         (aqondise emkhandlwini) Yehlisani umoya madoda! Thulani umsindo, 30
                 uNdabezitha usakhuluma!
SHANDU:          Mina ngiyasola uDuma usabambelele kulokhu okwenzekayo
                 ngesikhathi sodlame. Angithi ngikhuluma nje ungomunye walaba
                 abehla benyuka lapha endaweni yami. Begqugquzela ngenkani ukufaka
                 leli dungabantu ababelibiza ngomzabalazo.                         35

3.12      Xoxa ngenkinga          ababhekana    nayo   oMbandlwa     noDuma   ngosuku
          lomhlangano.                                                                       (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    13                                   DBE/2017
                                             SCE

3.13      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                   IKHOLOMU A                                   IKHOLOMU B
          3.13.1 UMazongolo                        A   Isikole okwabanjelwa kuso
                                                       umhlangano.
          3.13.2 UMaMsomi
                                                   B   Unogada wenkosi.
          3.13.3 INdabuzekwayo
                                                   C   Usihlalo womhlangano.
          3.13.4 UFohloza
                                                   D   Inkosikazi yenduna.
                                                                                   (4 x 1)    (4)

3.14      Kwaba namthelela muni ukuthi uMbandlwa angabi nafakazi ecaleni lakhe
          noDlamini?                                                                          (2)

3.15      Umbhali usichazela kahle ngesimo senkundla nokuthi abadlali (abalingiswa)
          esibathola kulesi siqephu babekuyiphi indawo, benzani ngesikhathi
          bekhuluma.    Tomula     amazwi     akubakaki     esiqeshini  ayimiyalelo
          yokuzokwenzeka enkundleni (stage directions) achaza lokhu.                          (2)

3.16      Ukuphatha ngokwentando yeningi endaweni yasemakhaya kwaba namuphi
          umthelela kubaholi bendabuko? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu
          AMABILI.                                                                            (2)

3.17      Umbhali uwulandele umgomo wokubhala isingeniso. Sekela ngamaphuzu
          AMATHATHU.                                                                          (3)
                                                                                              [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    14                               DBE/2017
                                             SCE

UMBUZO 4: ISIKO NELUNGELO – N Zulu

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA G

(UThenjiwe ubevakashelwe uGugu umngani wakhe. UGugu useyahamba, uThenjiwe
uyamphelezela. Bayaxoxa.)

GUGU:           Okungijabulisayo nje mngani ukuthi akubonakali ukuthi usemnyameni.
                Benginovalo ngithi ngizokufica uhwabhekile impela.

THENJIWE: Cha ukuthi ngazitshela Gugu ukuthi osekwenzekile kwenzekile. Kuningi 5
          okwake kwangifikela, kodwa ngathola ukuthi leyo mizindlo ayiwuphumuzi
          umphefumulo wami.

GUGU:           Cha usukhulile-ke mngani, uma usukwazi ukudlulisa usizi olunje.
                Abaningi ontanga basuke baqale phansi bafune imbangela yokufa
                komuntu. Babuye bakhohlwe ukuthi umuntu uyafa nje ukufa kwemvelo. 10

THENJIWE: Eqinisweni nje ngiyaziqinisa Gugu. Nanokuthi ngiyakhuluma kungenxa
          yenu. Mkhulu umsebenzi enawenza ningiduduza.

GUGU:           Sengifisa nokuthi nje abasemzini bakuphathe kahle, bakucabangele.

THENJIWE: Cha bona bandla abakakhathazi ngalutho. Kuningi futhi abakhombisa
          ngakho ukuthi bayangizwela. Angazi-ke noma bazobuye bashintshe yini. 15
          Into abangakwazi ukuyiqeda isizungu nenkumbulo kaSkhumbuzo.

GUGU:           Njengoba usemncane kangaka-ke mngani uzogcina kanjani? Uzohlala
                lapha ekhaya unomphelo noma uzozama ukuqala impilo kabusha?

THENJIWE: Kulukhuni ukusho njengamanje mngani. Angithi uyabona ngisagqoke
          ezimnyama, akulula ukuthatha izinqumo manje. Isifiso sami nokho 20
          bekuwukuba ngibuyele ekhaya. Into engingayazi-ke ukuthi abasemzini
          bazovuma yini.

GUGU:           Injongo yakho ngempela yini mngani? Ngabe ufuna ukubuye ugane
                noma uthole umlisa ozovala isikhala sikaSikhumbuzo?

THENJIWE: Eyokugana angisayiboni mngani wami. Uthando ebenginalo luhambe 25
          nowakwami lonke. Akuselula ukuba ngikwazi ukuthanda omunye umuntu
          manje.

GUGU:           (Ahleke kancane) Cha ubumthanda uSikhumbuzo mngani wami. Ukufa
                kuyinuku impela.

4.1       Bhala isizathu esenza uGugu athi uThenjiwe usemnyameni.                           (1)

4.2       Wenzani uThenjiwe le athi uGugu iyabehlula ontanga yakhe?                         (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      15                            DBE/2017
                                               SCE

4.3       Xoxa ngenkinga kaThenjiwe yasemzini wakhe ngokwalo mdlalo.                        (2)

4.4       Nikeza isizathu esenza kube nzima kuThenjiwe ukuthatha izinqumo
          okwamanje.                                                                        (2)

4.5       Chaza lesi simo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile                njengoba
          sisetshenzisiwe esiqeshini esingenhla: 'Ukufa kuyinuku impela.'

          A      Kunensila.
          B      Akugezi.
          C      Kuyaphoxa.
          D      Kunenkani.                                                                 (1)

4.6       Tomula umusho osesiqeshini ositshela ukuthi kukhona abasemzini abangeke
          bakwazi ukukuqeda empilweni kaThenjiwe.                                           (1)

4.7       Chaza ukuthi isifiso sikaThenjiwe sokufisa ukubuyela ekhaya kubo samdalela
          kanjani izinkinga. Bhala amaphuzu AMABILI.                                        (2)

4.8       Chaza ngesimo senhlalo (okwenzekayo) kulo mdlalo. Bhala amaphuzu
          AMATHATHU.                                                                        (3)

4.9       Kwakuyokwenzekani ukuba uMaMbatha wayizwa inkulumo kaThenjiwe
          noGugu?                                                                           (2)

4.10      Umbhali uwulandele umgomo wokubhala isingeniso. Sekela ngamaphuzu
          AMATHATHU.                                                                        (3)

4.11      Ukuba wena wawunguThenjiwe wawuzokwenzenjani uma uThabi
          esekubambe ufaka ushevu etiyeni lomfowabo? Bhala amaphuzu AMABILI.                (2)

                                             KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    16                          DBE/2017
                                             SCE

ISIQESHANA H

(Kubo kaThenjiwe, baphumile bami phandle bebona umuntu ozayo ohamba ekhala.)

MONDISE:         Kodwa nithi uza lapha ekhaya lo muntu?

MAMKHIZE:        Sengathi. Kodwa uyambona baba ukuthi ubani?

THENJIWE:        Sengathi umuntu omdala nje?

MONDISE :        Ngabe kushone bani pho?                                               5

MAMKHIZE:        Uza lapha impela. Hawu nkosi yami. Kodwa ngabe ukufa kusifunani
                 lapha ekhaya?

THENJIWE:        Sengathi umamezala lo? Uyena impela.

MONDISE:         UMaMbatha?

THENJIWE:        Uyena kanye baba.                                                     10

MAMKHIZE:        (Amemeze) Siphuthume bo! Sekugadlephi ukufa na?

MAMBATHA: (Ebalisa) Yeka ngengane yami. Nokwenza isisele yodwa vo.

MONDISE:         Iyiphi-ke leyo ngane?

MAMBATHA: (Ekhala) UDumisani (Hhi … hhi) zimgwazile izigebengu zikamakoti.
          (Hhi … hhi)                                                      15

MONDISE:         Umakoti waphi?

MAMBATHA: Yena (Hhi … hhi) lo. (Akhombe uThenjiwe)

MAMKHIZE:        Zimgwaza kuphi? Nini? Hhawu weSimakade! Uyaphila?

MONDISE:         Kahle ngemibuzo eminingi kangaka. Ngeke siluzwe kahle udaba.
                 Ugwazwe ubani uDumisani?                                     20

MAMBATHA: (Hhi … hhi) Isoka likaThenjiwe (Hhi …)

THENJIWE:        Hhayi bo! Anginasoka mina. (Ethukile)

MONDISE:         Kodwa yini le oyenzayo Thenjiwe? Usuhambe wafuna abantu
                 ukuba bagwaze umfowabo kamkhwenyana. Khona ungamfuni
                 usungambulala pho?                                      25

MAMKHIZE:        Hhawu Sebawoti. Kanti umuntu uyophumula nini emhlabeni. Ushonile
                 yini umfana?

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    17                                 DBE/2017
                                             SCE

MAMBATHA: Usesi … bhe … dlela. Ugulela ukufa. Bamlalele endleleni.

THENJIWE:        Bakwethu, akalalelwanga endleleni. Bekula …

MONDISE:         (Ngolaka) Usenesibindi sokukhuluma       usubulele   umuntu?     Lunga 30
                 kuyobonwa lo muntu ofayo.

MAMKHIZE:        Ugwazwa yiyo intokazi njalo?

MAMBATHA: Kusobala ukuthi yisoka layo. Sengiyabona ukuthi ilwa kangaka nje
          nesiko le ngane isizitholele ezomgana.

THENJIWE:        Anginasoka mina. Akukho (Akhale) muntu engizomgana. UDumisani 35
                 ulimale uSipho engivikela.

MAMBATHA: Kade ngezwa mina ngalo Sipho. Cishe yafa ingane yami.

4.12      Ubani lona ababembona abakwaMondise eza ekhala engabacaceli kahle
          ukuthi ungubani?                                                                     (1)

4.13      Yikuphi okuyiphutha okwashiwo uMaMbatha ngesikhathi                  echazela
          abakwaMondise ngokulimala kukaDumisani kulesi siqephu?                               (2)

4.14      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                  IKHOLOMU A                             IKHOLOMU B
          4.14.1 uMaMbatha                      A Usekela ilungelo kunesiko.

          4.14.2 uMaNzuza                       B Akakwazi ukuzithathela izinqumo.

          4.14.3 uNondumiso                     C Unodlame nenkani.

          4.14.4 uDumisani                      D Wahlangana noThenjiwe endleleni.
                                                                            (4 x 1)            (4)

4.15      Ukuzwelana kukaNondumiso noThenjiwe            kwaba    namphumela       muni
          ebudlelwaneni bakhe nobaba wakhe?                                                    (2)

4.16      Umbhali usichazela ngesimo senkundla nokuthi abadlali (abalingiswa)
          esibathola kulesi siqephu babekuyiphi indawo, benzani ngesikhathi
          bekhuluma.    Tomula    amazwi      akubakaki     esiqeshini ayimiyalelo
          yokuzokwenzeka enkundleni (stage directions) achaza lokhu.                           (2)

4.17      Ukungavumi kukaThenjiwe ukungenwa nguDumisani nakuba abasemzini
          babevumelana nabazali bakhe kumchaza njengomuntu onjani?.                            (2)

4.18      Ngokucabanga kwakho ukuba uThenjiwe wagcina engavumanga ukungenwa
          nguDumisani kwakuyokwenzekani? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu
          AMABILI.                                                                             (2)
                                                                                               [35]
                                                            AMAMAKI ESIQEPHU B:                35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    18                                DBE/2017
                                             SCE

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)
Kulesi siqephu phendula YOMIBILI imibuzo; UMBUZO 5.1 NOMBUZO 5.2.
UMBUZO 5
5.1       'LAPHO KUKHONA UTHANDO' – NE Mbesa
          Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
          ISIQESHANA I
          Ezwe manje izwi likhuluma naye, 'Sawubona! Ungubani igama lakho?' Noma
          esezama kanjani uSebenzile ukukhuluma lo muntu akamuzwa. Kusho ukuthi
          ilizwi lakhe aliphumi. 'Kulungile-ke. Ake uphumule. Kodwa ake uphuze
          kancane lapha ngaphambi kokuba ulale.' Ngemuva kwamathamo amabili,
          amathathu, azizwe esenele. Athi lapho ethi uyabonga lingaphumi izwi. 5
          Amamatheke lo mama obemphuzisa athathe athi, 'Lala-ke uphumule.
          Siyabonga ngoba usuphapheme mntanami.'
          Uphinde waphashanyiswa ilizwi elimumemezayo. Hawu! Lapho evula amehlo,
          abone ukuthi ubephupha. Ubemenyezwa umuntu oshayela imoto eyongena
          emfuleni. Umzimba ubuhlungu wonke. Ikhanda liyasinda, liqhekezeka 10
          phakathi. Esabuka umbhede alele kuwo, nale ndlu alele kuyo, athole ukuthi
          akazi mpela mpela ukuthi ukuphi. Kuvuleke umnyango kungene ukukhanya
          okumxhophayo. Kungene umama oseqinaqinile nje, ulandelwa umhlengikazi
          … kanjani? Kanti ukuphi?
          'Hawu, sawubona-ke ntombi! Unjani namuhla?'                             15
          'Ngikuphi lapha? Ningobani nina?'
          Bajabulele ukuthi useyakhuluma. Bakhulume amagama akhuthazayo okuthi
          kuzolunga konke, useyalulama. Umhlengikazi usemhlolahlola wonke
          umzimba. IsiZulu sabo nokho asiqondile kahle. Esikamama singcono
          kunesomhlengikazi. Esenelisiwe umhlengikazi, anikeze iziyalo azoqhubeka 20
          ngazo ngokunakekela uSebenzile, abese ebashiya njalo.
          'Ngifike nini lapha?'

          5.1.1       Wabe ejatshuliswa yini lo mama owayenakekela uSebenzile?               (2)
          5.1.2       Wavuswa yini uSebenzile ebuthongweni?                                  (1)
          5.1.3       Wayeyokwenzani uSebenzile kwaBulawayo?                                 (1)
          5.1.4       Kwamsiza ngani uSebenzile ukuba khona komuntu okwazi
                      ukukhuluma IsiZulu ebhasini?                                           (2)
          5.1.5       Chaza lesi simo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile njengoba
                      sisetshenzisiwe esiqeshini esingenhla. Khetha impendulo efanele:
                      'Ikhanda liyasinda, liqhekezeka phakathi.'
                      A   Likhulu
                      B   Libuhlungu
                      C   Linomsangano
                      D   Liyakhukhumala                                                     (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    19                                DBE/2017
                                             SCE

          5.1.6       Tomula umusho esiqeshini ositshela ukuthi lo mama okhuluma
                      noSebenzile ungumuntu osekhulile.                                     (2)
          5.1.7       Chaza ngamaphuzu AMABILI inkinga eyavelela uSebenzile
                      endleleni eyabangela/eyenza ukuba angabe esafika lapho ayeya
                      khona.                                                                (2)
          5.1.8       Le ndaba yenzeka esikhathini samanje. Bhala amaphuzu AMABILI
                      ufakazele lesi sitatimende.                                           (2)
          5.1.9       Ukuhambela indawo ongayazi ungazange ulwenze ucwaningo
                      ngayo kungaba nezinkinga eziningi. Fakazela lesi sitatimende
                      ngamaphuzu AMATHATHU ngokwenzeka kule ndatshana.                      (3)
          5.1.10      Ngabe IQINISO noma UMBONO ukuthi abantu balapho ayeya
                      khona uSebenzile banezinhliziyo ezinhle? Sekela impendulo yakho
                      ngokubhekisa esigamekweni esamehlela.                                 (2)
                                             KANYE
5.2       'UNOZIMOTO' – NAP Khumalo
          Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
          ISIQESHANA J

          'Le moto isivusa lo mkhuba wayo,' kusho uJoe. Azame futhi. Imoto ayisuki.
          Behle bavule ngaphambili futhi. Kuyahwalala njalo akumile. Cumba, cumba,
          bavale bangene. Imoto ayisuki.
          'Kodwa bakithi singezame nokuyidudula, mhlawumbe isuke?' kubuza
          uKaMaseko, sezimfinineka izinyembezi. Behle, kusale umshayeli. Bayidudule     5
          ibangana. Kunzinyana impela ngoba akwehleli nakule ndawo, yindawo nje
          eyicabazi. Asondele azobadudulisa noMafutha. Ize idume ngelikade.
          Bangene. Isuke. Bavayize sebevalelisa kuMafutha. NoMafutha aphakamise
          isandla esebavayizela. Ikhanyise manje imoto.
          UKaMaseko uyathatha uyabeka manje engqondweni. Uselokhu ecabanga nje          10
          ukuthi umyeni wakhe usefikile kudala ekhaya. Sebemangele nje nezingane
          ukuthi udliwe yinja uyinyama yini.
          Kuthe uma ifika lapho umgwaqo wenza khona isiphambano, yajikela
          ngasesandleni sokunxele, yabheka lapho beqhamuke ngakhona beseza
          kwaMafutha.                                                                   15
          'Engathi kufanele siphendukele ngasesandleni sokudla nje bobhuti, akunjalo?
          Bengithi siqhamuke ngapha emini sisafika,' esho ekhomba uKaMaseko.
          Uyaziqinisa, uvalo selukhona.
          'Akunjalo. Siqhamuke ngapha. Nguwe ongasaboni. Kufanele kodwa, indawo
          awuyijwayele,' kusho uJoe imoto isidledlemuka ngempela manje nehlathi.        20
          Habe! Nakhu sebephuma ehlathini. Dukuduku bangene kwelinye. Isinindolo.
          Akakhumbuli impela uKaMaseko ukuthi bake bedlula kwelinye ihlathi,
          nokwenza elikhulu kanje, beseza neno. Ihambe kuze kube mnyama kakhulu
          imoto.

          5.2.1       Kwabe kungubani igama lomyeni kaKaMaseko?                             (1)
          5.2.2       Bhala   ngephuzu    ELILODWA       okwenziwa     nguKaMaseko
                      ayengakuthandi umyeni wakhe.                                          (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    20                                     DBE/2017
                                             SCE

          5.2.3       Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                               IKHOLOMU A                     IKHOLOMU B
                      (i)     UDombi               A   Owesifazane ongukaMaseko.

                      (ii)    uBra Joe             B   Isigebengu esasisehlathini.

                      (iii)   uNozimoto            C   Umngani kaKaMaseko.

                      (iv) uMafutha                D   Umshayeli wemoto.
                                                                                     (4 x 1)    (4)

          5.2.4       Chaza ngemisho EMIBILI isigameko esaholela ekuthini
                      uKaMaseko asinde ezigebengwini ezazizama ukumthumba.                      (2)

          5.2.5       Tomula umusho esiqeshini ositshela            ukuthi   uKaMaseko
                      wayengasazi ukuthi kufanele enzeni.                                       (1)

          5.2.6       Isenzo sikaJiyane sokungavumeli unkosikazi wakhe ukuba agqoke
                      ingubo enhle amthengela yona uma engahambi naye edolobheni
                      simveza njengomuntu onjani?                                               (2)

          5.2.7       Uthini umlayezo wale ndaba emfushane? Sekela ngephuzu
                      ELILODWA.                                                                 (2)

          5.2.8       Ukuxola kukaNtokozo kwakuyinto esuka ngaphakathi kuye yini
                      noma wayesenzela laba ababemncenga? Sekela ngomusho
                      OWODWA, ubhekise endabeni.                                                (2)

          5.2.9       Uyazwelana yini noKaMaseko ngenkinga eyamvelela? Sekela
                      ngephuzu ELILODWA.                                                        (2)

                                                              AMAMAKI ESIQEPHU C:               35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       21                                 DBE/2017
                                                SCE

ISIQEPHU D: IZINKONDLO

AMAHLOKOHLOKO/ IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala

UMBUZO 6

Kulesi siqephu uzophendula YOMIBILI imibuzo: UMBUZO 6.1 NOMBUZO 6.2.

6.1       Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

          Ungumzali Onjani? – LMMS Madondo
          1       Ungumzali onjani?
          2       Odel' igazi lakhe
          3       Lichithek' ezindabeni.
          4       Sithi sihlezi sithokozile
          5       Kodwa abesibophel' amanqina enyathi.

          6       Ungumzali onjani?
          7       Onhliziyo yakhe iyitshe
          8       Ongafuni ukusinika
          9       Iwisa nesihlangu
          10      Silwe sivike kudel' umakhasana
          11      Kukhale ingwazi kukikizwe!

          12      Ungumzali onjani?
          13      Ongasingath' amachwane akhe,
          14      Awafak' endleleni eyiyo,
          15      Kuthi lapho kufik' izivunguvungu
          16      Ziwathole ekhuselekile.

          17      Ungumzali onjani?
          18      Ohlal' anethezeke
          19      Ashay' esingeqiwa ntwala
          20      Kodwa ekhaya kudlang' usizi
          21      Izingane zibona ngokusa.

          22      Ungumzali onjani?
          23      Onikwa isikhali sempilo
          24      Ahlabane ngaso imizuzwana
          25      Asitshinge phezulu
          26      Kuqhamuk' iminjunju imtshikitshele.

          6.1.1        Yini le embi eyenziwa ngumzali eshiwo esitanzeni sokuqala?              (1)

          6.1.2        Tomula isisho ESISODWA esitholakala esitanzeni sesi-2.                  (2)

          6.1.3        Bhala igama elisho okufanayo nalelo eligqamile emugqeni we-16.          (1)

          6.1.4        Khipha umugqa oqukethe isifenqo ukwenzasasilwane otholakala
                       esigabeni sesi-3.                                                       (1)

          6.1.5        Khipha amazwi ayimpindwa kule nkondlo.                                  (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     22                              DBE/2017
                                              SCE

          6.1.6       Tomula isibonelo semvumelwano esitanzeni sokugcina bese usho
                      uhlobo lwayo.                                                          (2)

          6.1.7       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
                      Isimo     sokukhuluma      esidwetshelwe       kulo      musho
                      'Kodwa abesibophel' amanqina enyathi'; sisho …
                      A     ukuhleba omunye umuntu.
                      B     ukuqambela omunye amanga.
                      C     ukungamnaki omunye umuntu.
                      D     ukuhlelela omunye umuntu into embi.                              (1)

          6.1.8       Chaza ngomusho OWODWA la mazwi acashunwe emgqeni we-19
                      nowama-20 enkondlweni:
                      'Ashay' esingeqiwa ntwala
                      Kodwa ekhaya kudlang' usizi'                                           (2)

          6.1.9       Ngokwale nkondlo imbongi iqonde ukuthini ngalo musho:
                      'Awafak' endleleni eyiyo'                                              (2)

          6.1.10      Ukuziphatha kwalo mzali kungaba yingozi enkulu ekukhuleni
                      kwezingane zakhe. Fakazela lesi sitatimende ngamaphuzu
                      AMATHATHU.                                                             (3)

          6.1.11      Ukuba wena wawuyingane yalo mzali yini owawungayenza? Bhala
                      iphuzu ELILODWA.                                                       (2)
                                                     KANYE
6.2       Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

          UNozidumo – LMMS Madondo
          1       Ngikubonile mntanomuntu uyiphaka,
          2       Ngikubonile nkosazana uyididiyela
          3       Ngikuzwile mntanomfazi uyiyalela
          4       Ngikuzwile ngane yabantu uyikhakhabeza.
          5       Uyiphake angakholwa nkosazana,
          6       Uyisuse kwelakini koMelika
          7       Wayisingisa kwelenkolo koSadamu,
          8       Uyiphake yadl' amadoda mame,
          9       Uyiphake kwasuka izidumo Nozidumo.

          10      Uyiphathise omkhulu umyalezo,
          11      Kashongo njalo okaBush!
          12      Uyididiyele ntokazi yase-Afrika,
          13      Wayijuba mame omnyama,
          14      Kwagxabhazela izisu emadodeni.
          15      Uyididiyele kwaphela izinseka
          16      Zobumame obamumatha izinyanga,
          17      Abantwana babantu abazocoboshiswa.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    23                              DBE/2017
                                             SCE

          18      Uyiphakile Nozidumo wakithi,
          19      Wanamathela kwabakhulu bakho,
          20      Wayikhomba engahlehliyo,
          21      Wayisingisa kuNtshebende
          22      Iphume ekamabuyaze eyakho,
          23      Wayisingisa koSadamu
          24      Ngolaka nesankahlu seluxu,
          25      Lokwahluleka kuNtshebende,
          26      Wayikhomba ngolaka oluphindiwe,
          27      Yadla mfazi yadla ndoda kuSadamu.

          28      Izidumo ezingaka uzisusa ngaliphi?
          29      Ulaka olungaka uluthathaphi?
          30      Isibindi esingaka wasifuziswaphi?
          31      Izindimbane ezilele kobandayo?
          32      Ngelakho izwi Nozidumo elinonya.
          34      Ngabe wunya lobugqila boyihlomkhulu?
          35      Ngabe usebenzela usathane ozimpondompondo?
          36      Babenzeni uma bezicijela imikhonto yabo?
          37      Kakade igquzelwa ubisi lwayo.

          6.2.1       Yiliphi igama esitanzeni soku-1 elenza sibone ukuthi uNozidumo
                      ungumuntu wesifazane?                                              (1)

          6.2.2       Wayiphaka eyisusa kuliphi izwe impi yakhe uNozidumo?               (1)

          6.2.3       Khipha i-enjambamenti esitanzeni sesi-3.                           (2)

          6.2.4       Tomula isibonelo sefanamsindo esitanzeni sesi-3.                   (1)

          6.2.5       Fingqa umqondo osobala otholakala emgqeni we-18 kuya
                      kowama-22 ngemisho EMIBILI.                                        (4)

          6.2.6       Tomula umugqa esitanzeni sesi-4 onikeza umqondo wokuthi impi
                      kaNozidumo yayibulala kwasani ingakhethi bulili.                   (2)

          6.2.7       Shono indikimba equkethwe yile nkondlo. Sekela impendulo yakho
                      ngomusho OWODWA.                                                   (2)

          6.2.8       Chaza umqondo oqukethwe umugqa wama-31 kuya kowama-32
                      kule nkondlo ngomusho OWODWA.                                      (2)

          6.2.9       Uyavumelana yini nokuthi abantu ababulawa nguNozidumo
                      babengenacala. Sekela impendulo yakho ngokucaphuna imigqa
                      emibili esitanzeni sesi-5.                                         (2)

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU D:         35
                                                             AMAMAKI ESEWONKE:           70

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu FAL P1 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2017/dd86ed5b-6b24-4b88-961f-a229b9d44716) — isiZulu FAL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2017/52b1cf57-35f3-4c92-8f70-26e03b2d283c) — isiZulu FAL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2017/a5a63f61-b7f1-4277-9474-3c631f5b1749) — isiZulu FAL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2017/2ba221aa-f478-4dbc-8366-9bddf949eb04) — isiZulu FAL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isizulu/4b2dfbc0-bd4b-4e1f-8f73-97dba9ad15b5) — isiZulu FAL · QP · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2023/66c97a62-cb1d-4a14-8afa-720ee167d3fc) — isiZulu FAL · QP · 2023 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025-mg/c987c299-55ce-451b-9c9c-d9f577f9aec6) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025-mg/fc0b2153-7afc-4c51-9210-38edf5f25888) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025-mg/cec2350a-6309-437b-a49e-a04527a0ca1c) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/d890b2cf-f80e-4a5f-aa33-e13bde37273e) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/8210b3fd-54a1-4a7b-a22f-fe44c32fcc1a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
