# isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2025, 26 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025-mg/fc0b2153-7afc-4c51-9210-38edf5f25888
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2025
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 26

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025-mg/fc0b2153-7afc-4c51-9210-38edf5f25888)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2025 · isizulu. Memorandum, 26 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025/e74bf407-208d-4b38-936f-6df41038a405) — QP · 2025 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
         NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                   IPHEPHA LESIBILI (P2)

                             NHLABA/NHLANGULANA 2025

                           UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA

                                                                    AMAMAKI: 70

                  Lo mhlahlandlela wokumaka unamakhasi angama-26.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                  Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      2                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA:

•   Ohlolwayo akufanele aphendule imibuzo engaphezulu kowodwa ngohlobo
    olufanayo lombhalo.

•   Uma umfundi enikeze izimpendulo ezimbili, maka eyokuqala bese ungayinaki
    elandelayo.

•   Uma izinombolo          zezimpendulo    zingahleliwe   ngendlela     efanele,     maka
    ngokwememo.

•   Uma iphutha lesipelingi liphazamisa umqondo, ayingamukelwa leyo mpendulo.
    Uma lingawuphazamisi umqondo, ayamukelwe impendulo.

•   Uma ohlolwayo engabasebenzisi onokucaphuna lapho kuthiwe akacaphune
    khona, ungamjezisi ngalokho.

•   Emibuzweni    evulekile,  akunganikwa mamaki ngoYEBO/CHA    noma
    NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kanjalo futhi akukho mamaki okumele anikezwe
    ngoYIQINISO/AKULONA IQINISO noma UMBONO/IQINISO. Kumele kugxilwe
    kulokhu okwesekelwa ngakho impendulo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      3                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQEPHU A: INOVELI

UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa

ISIQESHANA A

1.1.1     Akulona iqiniso.√                                                                     (1)

1.1.2     Iqiniso.√                                                                             (1)

1.1.3     Iqiniso.√                                                                             (1)

1.1.4     Akulona iqiniso.√                                                                     (1)

1.1.5     Iqiniso.√                                                                             (1)

1.2       KwaHlazakazi.√                                                                        (1)

1.3       Into eyenzeka zonke izinsuku.√/A√                                                     (1)

1.4       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Ukufa okwakuphethe uSandanezwe kwakumphica. √/
          • Wayebona ukuthi kungaba yingozi ukuthi uSandanezwe ashonele emzini
              wakhe ngoba lokho kwakuzophuphisa imithi yakhe. √/
          • Wayengafuni ukuvuma kuSandanezwe ukuthi ukufa kuyamehlula ngoba
              engafuni ukuthunaza umsebenzi wakhe. √/
          • Ukulahleka kwesitho sowesifazane ayesesitholile kwawaqeda nya
              amathenjana ayenawo okunqoba isifo. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                               (2)

1.5       ... wayifumana iziphumulele endlini ibeke umancishana ide yehlisa ilanga
          lasemini kwazise kuyashisa kuleliya eligudla ugu. √                                   (1)

1.6       1.6.1       UZondiwe
                      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      • Unenhliziyo enhle. Ngesikhathi kugula uNokulindela wasiza
                          umzala wakhe ngesikhathi ehambisa ingoduso yakhe
                          enyangeni. √/
                      • Uyazazisa izihlobo zakhe. Ngesikhathi ethole ikhefu
                          lezinsukwana emsebenzini wadlula kubo kaSandanezwe
                          ngoba efuna ukuyozwa ukuthi ngabe sinjani isimo
                          somzawakhe. √/
                      • Unozwelo.        Wayephatheke  kabi   kakhulu    ngokugula
                          kukaSandanezwe, nguye oweluleka umzala wakhe ukuthi aye
                          kodokotela. √/
                      • Uyaphana. Ngesikhathi edlule kubo kaSandanezwe wafike
                          wapha umalume wakhe iphepha elibomvu. √
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                   (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 4

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      4                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

          1.6.2       UMaZikalala
                      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      • Uyaqaphelisisa. Wakwazi ukuzibonela ngokwakhe ukuthi
                          kukhona okwakungahambi kahle endodakazini yakhe. √/
                      • Uma kunento engamphethe kahle uyiveza obala. Ngesikhathi
                          ebona ukuthi indodakazi yakhe ayiphathekile kahle wayihlalisa
                          phansi waxoxisana nayo. √/
                      • Unozwelo. Wakhala waze waquleka ngesikhathi kugula
                          uNokulindela. √/
                      • Uyalazisa ihlazo. Watshela indodakazi yakhe ukuthi ukuqoma
                          kwayo uZabalaza kungathela umndeni wonke wakwaMchunu
                          ngehlazo.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                   (2)

1.7       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          Ingculazi√/Isifo esingalapheki √ ngoba:
          • Incwadi ikhuluma ngesifo esingalapheki ingculazi. √/
          • USandanezwe wahamba odokotela, izinyanga nabathandazi ezama
              ukuthola usizo. √/
          • Bonke abelaphi ayebahamba behluleka bancama ukunqoba isifo
              esasimphethe. √/
          • Ukufa kuSandanezwe kwakuya ngokuya kudlondlobala kwaze kwaba
              sesiphethweni sencwadi elokhu ebambekile. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                               (2)

1.8       Akabange esahlonipheka kuNokulindela ngoba wayesemgcona ngakho
          ukungakwazi ukuzivikela √√                                                            (2)

1.9       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Wayethandana nezintombi eziningi ngesikhathi esebenza ezitimeleni
              zamanzi eThekwini.√/
          • USandanezwe wayethandana nayo yonke inhlobo yentombi:
              amaKhaladi, abaMnyama, amaNdiya kanye nabaMhlophe.√/
          • Wayelala namantombazane amaningi ngaphandle kokusebenzisa ijazi
              lomkhwenyana.√/
          • Wakhombisa ukungayicabangeli ingoduso yakhe uNokulindela ngoba
              kwakungenzeka ayithelele ngengculazi.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                               (2)

                                         KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 5

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      5                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQESHANA B

1.10      UMnumzane uSiwela.√                                                                   (1)

1.11      Inyanga yathi balicupha ngalesi silwane okuthiwa yimbila bayixube
          nezinhlamvu zesihlahla esithile okuthi uma leso sihlahla sesiqhuma nazo
          izimbilaphu ziqhume.√                                                                 (1)

1.12      •    Benihlaleleni nalo muntu esecishe wanifela nje? √
          •    Niyambona ukuthi usengamathambo kanjani? √                                       (2)

1.13      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • UMbuyisa uncoma izimbiza ebezidliwa nguSandanezwe ngoba zikwazile
             ukubamba izimbilaphu ukuthi zingaqhumi. √/
          • UMbuyisa uthi le nto ephethe uSandanezwe iyilumbo elicushwa kumuntu
             wesifazane. √/
          • UMbuyisa uthi leli lumbo abanye balicupha ngalesi silwane okuthiwa
             yimbila. √                                                                         (2)

1.14      Izenzo ezinhle:
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Uyinyanga edumile ngokusiza izindimbane zabantu abagulayo.√/
          • Welapha uNokulindela ngempumelelo.√/
          • Uyabalalisa, abaphe ukudla abantu emzini wakhe ngaphandle
              kokubakhokhisa. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)

                                             KANYE
          Izenzo ezimbi:
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Wacwiya isitho sangasese somuntu wesifazane owabe egingqike
              nebhasi.√/
          • Akamtshelanga uSandanezwe iqiniso lokuthi isifo esabe simphethe
              siyamehlula.√/
          • Wenza isenzo esasingabeka umsebenzi kaNtshingila engozini
              ngokumenzisa into eyicala. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                               (2)

1.15      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Nguye esimthola ekuqaleni kwendaba kuze kube sekugcineni.√/
          • Nguye obhekene nenkinga yokugula.√/
          • Zonke izigameko ezenzeka endabeni zithinta yena.√/
          • Indaba izungeza kuye ize ifike esiphethweni engalutholi                  usizo
             aludingayo.√                                                                       (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 6

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      6                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

1.16      Kwaba isenzo esihle ngoba:
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • UNokulindela wacishe wafa ngenxa yesenzo sabo. √/
          • AbakwaMchunu noSandanezwe bangena ezindlekweni zokwelapha
              uNokulindela. √/
          • UMaZikalala wacishe walahlekelwa impilo yakhe ngesikhathi equleka
              uma ebona indodakazi yakhe ibangwa nezibi.√/
          • Umnumzane kwakumele enze isibonelo ngabo ukuze nabanye abafisa
              ukwenza okufanayo babe nokwesaba babone ukuthi uyasebenza
              umthetho kule ndawo. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                               (2)

1.17      Umbhali uphumelele ukusivezela kahle isifundo kule noveli ngoba
          usebenzise:
          Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Umlingiswa      onguSandanezwe         ukusifundisa    ukuthi   kubalulekile
              ukuziphatha kahle uma umuntu esebenza kude nasekhaya.√/
          • Abalingiswa okunguNonkamfela noMbuyisa ukusifundisa ukuthi
              kubalulekile ukuba umuntu ogulayo aqaphele angadlali izinyanga
              eziqamba amanga ngokuthi zelapha zonke izifo.√/
          • Isibhedlela okwalala kuso uSandanezwe, izinyanga nabathandazi
              ukusifundisa ukuthi alikho ikhambi lokwelapha isifo sengculazi.√/
          • Inkulumompendulwano phakathi kukaSandanezwe, uyise nonina
              ukusivezela ukwehlukana kwabantu ngemibono ngesifo sengculaza. √/
          • Abalingiswa abangoZabalaza, uNomgedla noJiyane ukusifundisa ukuthi
              imithi yentando ingaba yingozi uma isetshenziswa ngendlela
              okungesiyo. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                               (3)
                                                                                                [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 7

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      7                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu

UMBUZO 2

ISIQESHANA C

2.1.1     Akulona iqiniso.√                                                                     (1)

2.1.2     Iqiniso.√                                                                             (1)

2.1.3     Iqiniso.√                                                                             (1)

2.1.4     Akulona iqiniso.√                                                                     (1)

2.1.5     Iqiniso.√                                                                             (1)

2.2       eBergville. √                                                                         (1)

2.3       Abantu abanemali eningi.√/A√                                                          (1)

2.4       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • UManyoba wayesephelelwe amandla okuzondla yena nomkakhe. √/
          • Amadodana kaManyoba ahlanganisa amakhanda ngalolu daba, abona
              ukuthi kuzoba izindleko ezinkulu ukubahambisela ukudla nyanga
              zonke. √/
          • Amadodana kaManyoba ayebona ukuthi ngeke abe naso isikhathi
              sokubuya nyanga zonke ekhaya ngenxa yomsebenzi. √/
          • Amadodana kaManyoba ayehlala kude kakhulu naseMdlovana, ngakho-
              ke ayebona kuzoba umqansa ukuya khona nyanga zonke. √/
          • Emva kokuvumelana ngokubathatha abazali babo bayohlala nabo,
              babona ukuthi kuzobasinda ukubahlalisa ndawonye base beqhamuka
              neqhinga lokubahlalisa ngokwehlukana.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                               (2)

2.5       Bayambona futhi ukuthi lo muntu uya ngokuya eguga kube sengathi akasadli
          nakudla lapho ehlala khona. √                                                         (1)

2.6       2.6.1       UMduduzi.
                      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      • Unenhliziyo     enhle.    Wayebazwela       abazali bakhe
                          engahambisani nokuthi bahlaliswe ngokwehlukana.√/
                      • Uyamlalela unkosikazi wakhe. Uyavumelana nomkakhe uma
                          embonisa ngephutha abalenza nabafowabo.√/
                      • Unozwelo ngabazali bakhe. Ngesikhathi engabafici abazali
                          bakhe eMnambithi wazihlupha waze waya emaphoyiseni.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                   (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 8

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      8                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

          2.6.2       UFanyana.
                      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      • Akanaso isibindi sokumela into akholelwa kuyona. Uyabayeka
                          abafowabo bathathe isinqumo nakuba engahambisani naso.√/
                      • Unozwelo. Wayengahambisani nokuba abazali babo
                          behlukaniswe. √/
                      • Wehlulwa ngunkosikazi wakhe. Wavumelana naye uma ethi
                          akathandi ukuthi umama wakhe akhuleke lapha emzini wakhe
                          ngoba ungumuntu ongahambisani nesonto.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                   (2)

2.7       Inhlalo yomndeni√/ ukungalilahli ithemba√ ngoba:
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Inhlalo yomndeni wakwaMchunu yayingaseyinhle ngemuva kokuthi
               uManyoba esethathe umhlalaphansi.√/
          • Ikhuluma ngokungalilahli ithemba nanxa izimo sezinzima emndenini.
               OManyoba noMaNdlovu baphindela emuva emzini wabo oseMsinga,
               baqala impilo kabusha emva kokuhlukumezeka abakuthola ezinganeni
               zabo ngesikhathi behlala nazo ngokwehlukana.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                               (2)

2.8       Wayenenjabulo ngoba uNgobese wayeseshilo ukuthi uma ubizelwa kuleli
          hhovisi usuke uzotshelwa izindaba ezimnandi kepha wayenovalo ngoba
          wayengenaso isiqiniseko sokuthi ubizelwa izindaba ezinhle ngempela. √√                (2)

2.9       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • UNtombela wayeshade noMaNgubane, benezingane nomuzi endaweni
              yaseXobho, kuthe lapho esesebenza eGoli waphinde washada
              noMaNgcobo ngaphandle kokwazisa unkosikazi wakhe wokuqala. √/
          • UNtombela wayenomuzi eGoli kodwa wawungaziwa wumndeni wakhe
              ayewushiye emakhaya. √/
          • Kwavela ukungathembeki kwakhe ngesikhathi eseshonile ngoba
              uMaNgcobo wayengabhaliwe emafeni kaNtombela. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                               (2)

                                         KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 9

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      9                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQESHANA D

2.10      UFanyana wayezobuza umakhelwane ukuthi alukho yini ulwazi analo
          ngomama     wakhe    njengoba   umfowabo engamtholanga    lapho
          ayeyomhlangabeza khona, eMnambithi.√                                                  (1)

2.11      OKUKODWA kokulandelayo:
          • Wayefike athole okuya ethunjini.√/
          • Wayesethandazela khona.√                                                            (1)

2.12      Imibuzo EMIBILI kwelandelayo:
          • Ubani lowo? √/
          • Ngiyaphupha yini bantu? √/
          • Ngiyaphupha ngilele yini? √/
          • Uthi akuzuvuka ubaba emathuneni esazilalela? √/
          • Ngabe uwena lo ozongena kwami? √                                                    (2)

2.13      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • UFanyana wancenga umakhelwane wakhe waze wagebisa ikhanda. √/
          • Umakhelwane kaFanyana wamtshela ukuthi akangene ngokushesha
             endlini. √/
          • Ngesikhathi kufika uFanyana umakhelwane wayematasa elungiselela
             ukuwasha izingubo eziningi. √/
          • UFanyana wangena ngokushesha endlini watshela umakhelwane indaba
             ayeze ngayo. √                                                                     (2)

2.14      Izenzo ezinhle:
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Wagcina esenobudlelwane obuhle nogogo wakhe ngoba esebonile ukuthi
              umtshela amaqiniso ngendlela okumele aziphathe ngayo.√/
          • Wayesezilalela izeluleko zikagogo wakhe.√/
          • Wasola abazali bakhe wabatshela emehlweni ukuthi abanayo indlela
              yokukhulisa intombazane. √/
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)

                                             KANYE

          Izenzo ezimbi:
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • UThembalihle wabikela umama wakhe ukuthi ugogo uyamhlupha
              ngokumshumayeza ngokuziphatha kahle.√/
          • Wayehamba ebusuku aze abuye entathakusa. √/
          • Wayengaceli futhi engabazisi abazali bakhe uma ezohamba lezi zindlela
              zakhe.√/
          • Wayevumela ukuthi isoka lakhe elihamba ngemoto limlethe lize
              liyomehlisa esangweni kubo.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                              (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 10

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     10                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

2.15      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Nguye esimthola ekuqaleni kwendaba kuze kube sekugcineni.√/
          • Nguye obhekene nenkinga yokweqa epulazini ayofuna umsebenzi
             eGoli.√/
          • Zonke izigameko ezenzeka endabeni zithinta yena.√                                   (2)

2.16      Kwaba isenzo esihle ngoba:
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Wayengeke abe nemali eyanele yokulobola uNtombi, eyokondla umndeni
              wakhe, ukufundisa izingane zakhe nokuzakhela umuzi. √/
          • Wayezophila ngokuhlukumezeka epulazini kanti nezingane zakhe
              zazingeke zibe nekusasa eliqhakazile. √/
          • Wayengeke alithole ithuba lokufunda esikoleni sasebusuku nokufundela
              ukushayela. √/
          • Wayezoba yisehluleki impilo yakhe yonke angakwazi ukuzithuthukisa. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                              (2)

2.17      Umbhali uphumelele ukusivezela kahle isifundo kule noveli ngoba
          usebenzise:
          Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Izenzo zamadodana kaManyoba; uFanyana, uMjwayeli, uBheki
              noMduduzi ukusifundisa ngokubaluleka kokunakekela abazali uma
              sebephelelwe amandla okuzondla.√/
          • Umlingiswa onguManyoba ukusifundisa ngokubaluleka kokuzibekela
              imali yomhlalaphansi uma usasebenza ukuze ungahlupheki.√/
          • Abalingiswa abangamakhosikazi kaMjwayeli noFanyana ukusifundisa
              ngokubaluleka kokuthi amadodana axoxisane namakhosikazi awo
              ngaphambi kokuthatha izinqumo ezibalulekile ezithinta ukubhekwa
              kwabazali noma umndeni.√/
          • Umlingiswa onguManyoba ukusifundisa ngokubaluleka kokungalilahli
              ithemba uma izinto zingakuhambeli kahle, njengoba adlala iLotho wawina
              imali eyagcina imsize ukubuyisela impilo esimweni esihle.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (3)
                                                                                                [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 11

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     11                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

UMBUZO 3

UMSHADO – N Zulu

ISIQESHANA E

3.1.1     Akulona iqiniso.√                                                                     (1)

3.1.2     Iqiniso.√                                                                             (1)

3.1.3     Iqiniso.√                                                                             (1)

3.1.4     Akulona iqiniso.√                                                                     (1)

3.1.5     Iqiniso.√                                                                             (1)

3.2       Epulazini.√                                                                           (1)

3.3       ukuthukuthela.√/A√                                                                    (1)

3.4       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Imvelaphi kaTholakele abayazi kanti noBhekani kuncane akwaziyo ngalo
              muntu wesifazane afuna ukumshada.√/
          • UTholakele ungumfelokazi osazilile.√/
          • Akaziwa ukuthi usebenza msebenzi muni uTholakele.√/
          • Endaweni kwakudume ukuthi uTholakele udayisa insangu.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (2)

3.5       Wayethi uma ezifaka esikalweni, ezihlolisisa zonke zingafaneli ukumgana.√             (1)

3.6       3.6.1       UZenze.
                      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      • Unobugebengu ngoba wayehlangene noTholakele noPamella
                          ekudayiseni izidakamizwa, ukusabalalisa imali yomgunyathi,
                          waqola noBhekani futhi.√/
                      • Uyiqili ngoba wathatha imali yelobolo wangayihambisa kubo
                          kaTholakele.√/
                      • Akathembekile ngoba wakhohlisa uBhekani ethi kufuneka
                          enye imali yelobolo√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                 (2)

          3.6.2       Umalume kaBhekani.
                      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      • Akezwani nehlazo ngoba wayengafuni ukuthi umshana wakhe
                          ashade    nomfelokazi     okwakuzofaka  wonke       umndeni
                          ehlazweni.√/
                      • Ulikhonzile isiko lesintu ngoba uthanda ukuthi izinto zenziwe
                          kulandelwe indlela yesintu yokuphila.√/
                      • Uyazazisa izihlobo zakhe ngoba waphuthuma emzini
                          kadadewabo ngesikhathi ecelwa ukuba enze njalo.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                 (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 12

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     12                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

3.7       Ubugebengu√/Uthando√ngoba:
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Indaba ikhuluma ngobugebengu kusukela ekuqaleni kuze                       kube
              sekugcineni.√/
          • Ikhuluma ngothando kusukela ekuqaleni kuze kube sekugcineni.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                             (2)

3.8       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Umalume wamduba ngoba uBhekani enza izinto eziphambene
              nomndeni, efuna ukushada nomfelokazi osazilile, ongafundile, ongaziwa
              nemvelaphi yakhe.√√/
          • Umalume wathi angeke abe yingxenye yabantu abazohambisa
              ilobolo. √√/
          • Wathi angeke aze aye emshadweni ngoba uBhekani wayengafuni
              ukulalela unina.√√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                             (2)

3.9       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Uthandana namantombazane amaningi ngesikhathi esisodwa.√/
          • Wakhombisa ukungathembeki ngesikhathi uLindiwe efika kuye ezoxolisa
              ngokungamtsheli ukuthi usethandana noTholakele.√/
          • Washiya uLindiwe endlini wahamba noTholakele.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                               (2)

                                         KANYE

ISIQESHANA F

3.10      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Wayegqoke izingubo ezimnyama.√/
          • Wayefake isiketi esinezinkinobho phambili ezisuka phezulu ziphele
              ezansi. √                                                                         (1)

3.11      Azikho.√                                                                              (1)

3.12      •    Singayitholaphi indawo     esingahlala   kuyo    isikhashana    eside    nje
               Tholakele? √
          •    Kanti uhlala wedwa? √                                                            (2)

3.13      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • UTholakele wenzela uBhekani isiphuzo esibandayo. √/
          • Ngesikhathi uTholakele enza isiphuzo, uBhekani wathola kahle ithuba
             lokumbuka. √/
          • Isiketi esasigqokwe uTholakele sasinezinkinobho phambili ezisuka
             phezulu     ziphele    ezansi.  UTholi   wayengazifasile   ezimbili
             ezingasekugcineni. √/
          • Amehlo kaBhekani ayengasasuki kuleso sikhadlana sezinkinobho
             esasiveza ithanga likaTholi. √                                                     (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 13

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     13                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
3.14      Izenzo ezinhle:
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Wayekwazi ukuxolisa uma enze iphutha.√/
          • Wayephathela umama kaBhekani izipho uma evakashele kubo
              kaBheki.√/
          • Wayekwazi ukuxolela ngoba waxolela uBheki emva kokuba emlaxazile
              ekhulelwe ingane yakhe.√/
          • Wafunda waze waba nguthisha.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)
                                          KANYE
          Izenzo ezimbi:
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Wayelova esikoleni ehleli kubo kaBhekani.√/
          • Wayezifikela kubo kaBhekani ngaphandle                 kokumenywa       noma
              ukucelwa.√/
          • Waya ocansini olungaphephile.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                             (2)
3.15      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Nguye esimthola ekuqaleni kwendaba kuze kube sekugcineni.√/
          • Nguye obhekene nenkinga yokufuna ukuganwa njengokuyalela
             kwephupho likayise.√/
          • Zonke izigameko ezenzeka endabeni zithinta yena.√                                   (2)

3.16      Kwaba isenzo esihle ngoba:
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Wayengeke akuthole ukujabula ngoba babefuna ukumshadisa nomuntu
              angamthandi.√/
          • Babengeke bahlalisane kahle noBhatomu ngoba umshado wabo
              wawungeke ube nesisekelo sothando.√/
          • Wayengagcina esehlukumezeka ngoba uBhatomu uyindoda enodlame.√/
          • Kwakuzosho ukunikela ngelungelo lakhe lokuzikhethela okumele
              akwenze emva kokushonelwa umyeni wakhe.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                             (2)
3.17      Umbhali uphumelele ukusivezela kahle isifundo kule noveli ngoba
          usebenzise:
          Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Umlingiswa onguBhekani ukusifundisa ngokubaluleka kokulalela abazali
              uma bekuxwayisa ngomuntu othandana naye, njengoba umama
              kaBhekani nomalume wakhe babemxwayisa.√/
          • Umlingiswa onguSifiso ukusifundisa ukubaluleka kokulalela izeluleko
              zabangani bakho ukuze ugweme izinkinga, uBhekani wangena
              ezinkingeni ngoba akazithathanga izeluleko zikaSifiso.√/
          • Izenzo zoTholakele, uPamella noZenze ukusifundisa ukuthi ubugebengu
              abubuyiseli ngalutho, ngoba baphelela ejele. √/
          • Ukuxhamazela kukaBhekani ukushada noTholakele ukusifundisa
              ngokubaluleka kokuthola ulwazi olwanele ngomuntu ngaphambi
              kokumshada. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                             (3)
                                                                                                [35]
                                                               AMAMAKI ESIQEPHU A:              35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 14

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     14                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQEPHU B: UMDLALO

UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi

ISIQESHANA G

4.1       NguDlamini.√                                                                          (1)

4.2       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Wathi yena usenaye umama omphekelayo njengoba ayengaganiwe.√/
          • Wayengathandi ukuhamba sekuhlwile. √/
          • Wathi ayikho inkinga uma engadli ngoba uhlale edla lapha ekhaya
             kwaDuma.√                                                                          (2)

4.3       Wayeboshelwe ukuhlasela/ukushaya uMbandlwa ngosuku lomhlangano.√                      (1)

4.4       C√/ Ukukhuluma ngobuciko. √                                                           (1)

4.5       Yingoba uDuma akazange azehlise kwasekuqaleni athathise enkosini
          uShandu uma efuna ukubiza umhlangano.√√                                               (2)

4.6       Mbandlwa, ngicela usho uma ngabe unenkinga nge-air time futhi
          ungajwayeli ukuyivala iselula yakho. √√                                               (2)

4.7       4.7.1   D√/UDlamini.√
          4.7.2   A√/UDuma.√
          4.7.3   E√/UMbandlwa.√
          4.7.4   B√/UShandu.√
          4.7.5   C√/UMaNgema.√                                                                 (5)

4.8       Uvuthondaba     lulapho  kunomhlangano      wokuthelelana    amanzi
          owawuphethwe uMfundisi uMazongolo efunda incwadi eyayibhalwe yinkosi
          uShandu isesibhedlela.√√                                                              (2)

4.9       Ikhansela uDuma lacela uSayitsheni ukuthi agcine ukuthula endaweni.√√                 (2)

4.10      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Kwenza ukuthi inkosi uShandu ingameseki ngoba ibona engakhombisi
              inhlonipho, lokhu kwawuhlukanisa phakathi umphakathi futhi
              kwakuzokwenza izinhlelo zentuthuko ziphazamiseke.√/
          • Kwenza ukuthi uDlamini amlwise njalo uma ezama ukumemezela
              umhlangano ngoba wayengathathisi enkosini uma ezoba nomhlangano,
              lokhu kwakwenza ukuba angakutholi ukwesekelwa yinkosi. √/
          • Ukuzibona engcono kunabanye abaholi engasayihloniphi nenkosi
              kwenza ukuthi umphakathi ungameseki. √/
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 15

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     15                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQESHANA H

4.11      Wayethuswe yisimo sikaMbandlwa kanye nabafanyana abahambisana
          nenkosi, abadlula kwakhe bedelela. √                                                  (1)

4.12      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Wayefuna babonisane ngezinkinga ezazihlasele endaweni ezazidalwa
              ukungasebenzisani kwenkosi nekhansela, bese beqhamuka nesu
              lokuzixazulula. √/
          • Kwase kunezinkomba zodlame, uMaShezi engafuni ukuthi afe umyeni
              wakhe uDuma kwazise wayemthanda.√/
          • Wathi uyabona futhi uyezwa ukuthi abantu benkosi sebeyaxokozela,
              bayamsola uDuma. √/
          • Wathi akafuni ukubona ake wakubona endaweni yakomalume
              eseyingane.√                                                                      (1)

4.13      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Itiyela lalizolimaza izinselo zemfuyo yomphakathi.√/
          • Kwakuzodingeka ukuthi abantu bakhokhe amaleyithi.√/
          • Imfuyo yayizoxhoshwa ugesi.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (2)

4.14      Isimo sokufika kwentando yeningi. √
          Lokhu kuqhatha/kuhlukanisa phakathi umphakathi ngokuthi kube khona
          abahambisana nenkosi uShandu bese abanye bahambisane nekhansela
          uDuma/intando yeningi. √
           (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                           (2)

4.15      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Abantu       ababesemhlanganweni       baxhawulana,    okuwuphawu
             lokuthelelana amanzi, kwaba nokuthula endaweni.√/
          • Inkosikazi yenkosi neyekhansela bawolana, okuwuphawu lokuzwana. √/
          • Inkosi yanikeza uDuma indawo yokusebenzela emzini wayo.√/
          • Abantu base bezothola intuthuko endaweni. √                                         (2)

4.16      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Usethulela isimo sesigcawu nenkundla. √√/
          • Umlandi usinikeza ulwazi ngeminyakazo yabalingiswa. √√/
          • Umlandi usazisa ngesimo abalingiswa abasuke bekuso. √√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 16

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     16                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

4.17      UShandu wayehlakaniphile ngoba:
          Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Wakhuluma iphuzu elibalulekile elithi kwakumele uHulumeni abavikele
              ngokubafundisa ngokusebenzisana nabantu ekuletheni intuthuko.√/
          • Wayezicabangela izinduna ukuthi kumele zihole njengamakhansela.√/
          • Wayengazimisele       ukulwisana  nemithetho    kaHulumeni,     kodwa
              wayedinga ukuhlonishwa nje kuphela.√/
          • Wathi akathandi ukuthi kubuye udlame nokufa kwabantu endaweni
              ngoba akuklomelisi muntu.√/
          • Uyalalela uma uMaNgema embonisa, njengokuthi akavume
              ukuxoxisana noDuma.√/
          • Wabhala incwadi eyayizodala uxolo emphakathini.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (3)

4.18      Wayengumlingiswa olimelayo iqiniso ngoba:
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Ngesikhathi uDuma eyocela uSayitsheni ukuthi avakashele uDlamini
              nenkosi, wathi ngeke alokothe aye enkosini ngoba yayingathinteki
              esenzweni sikaDlamini sokuphazamisa umhlangano womphakathi. √/
          • Wathi kumele uDuma ayihloniphe inkosi nakuba esesikhundleni
              sobukhansela.√/
          • USayitsheni wasola uDuma ngokungathathisi enkosini uma ezoba
              nomhlangano emphakathini. Akamfihlelanga uDuma ukuthi yiso lesi
              senzo esasiqhatha umphakathi.√/
          • Wakhuthaza        uDuma     ukuthi   angayeki   ukuba   yikhansela
              bazosebenzisana naye. √/
          • Uyamyala ukuthi akaboqala enkosini uma kukhona afuna ukukwenza
              emphakathini.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (2)
                                                                                                [35]
                                             NOMA

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 17

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     17                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele

ISIQESHANA I

5.1       Abaphathi basemaphoyiseni.√                                                           (1)

5.2       •   Wathi ukhonza naye.√
          •   uZondo ungumfundisi wakhe. √                                                      (2)

5.3       Wadubula umfundisi efuna ukuntshontsha imali yesonto.√                                (1)

5.4       C√/Asithandaze√                                                                       (1)

5.5       Yingoba uMbhele wathandana noSonto esashade noMaNtuli, kanti nguye lo
          Sonto ozogcina emeluleka ngokuthi amise imoto ukuze oMthofi
          bambulale. √√                                                                         (2)

5.6       Kakuzukungisiza nakancane ukuphikisana nawe lapha.√√                                  (2)

5.7       5.7.1   D√/USonto.√
          5.7.2   A√/UMaMkhize.√
          5.7.3   E√/UMbhele.√
          5.7.4   B√/UZinhle.√
          5.7.5   C√/UDlamini.√                                                                 (5)

5.8       Uvuthondaba lulapho umseshi uNhleko efica oMthofi bezungeza umuzi
          kaMbhele ebusuku wathi uma ebabuza ukuthi benzani base bemtshela lonke
          iqiniso.√√                                                                            (2)

5.9       USonto wacela oMthofi ukuthi babulale uMbhele ukuze athole ifa bese
          ekwazi ukubakhokhela imali yabo.√√                                                    (2)

5.10      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • UZinhle washintsha isikole ayefunda kuso sezinhlanga ezixubile
              wayofunda endaweni yasemakhaya. √/
          • UZinhle wayesezophila ngaphandle kwabazali bakhe ngoba uyise
              wayesedlulile emhlabeni kanti umama wakhe wayeseboshiwe.√/
          • UZinhle walahlekelwa abangani bakhe ayesebajwayele esezoqala
              abangani abasha. √/
          • Isimo senhlalo kaZinhle sashintsha ngoba wayesezohlala nogogo wakhe
              owayengeyena umacaphunakusale njengobaba wakhe. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (2)

                                        KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 18

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     18                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQESHANA J
5.11      OMthofi balikhipha lonke iqiniso.√                                                    (1)
5.12      Wayengenayo imali yokukhokhela ummeli.√                                               (1)
5.13      • Ngenxa yokuthi imizi yoDlamini noMbhele yayisondelene, wayekwazi
            ukubona konke okwenzeka khona uma emi egcekeni. √
          • UDlamini wayekwazi ukubona kwaMbhele ngisho ebuka ngewindi.√                        (2)
5.14      Isimo sokuthi uSonto ufisa ukuthola imali yokukhokhela uMthofi. √
          UMthofi wayesephumile ejele, esefuna imali yakhe kuSonto ngomsebenzi
          amenzela wona wokubulala uMaNtuli. √                                                  (2)
5.15      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • USonto wakhathazeka ngoba akabange esakwazi ukuthola ifa likaMbhele
             ngenxa yemibandela ayeyibekile ngefa lakhe.√/
          • Waphila ngokukhathazeka ngoba akabange esakwazi ukukhokhela
             oMthofi imali yabo njengokwethembisa kwakhe. Lokhu kwenza ukuthi
             aphile ngokubaleka, angabi nokuphumula.√/
          • Wabolela ejele ngoba wabanjwa esathi uyabaleka.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (2)

5.16      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Usethulela isimo sesigcawu nenkundla.√√/
          • Umlandi usinikeza ulwazi ngeminyakazo yabalingiswa. √√/
          • Umlandi usazisa ngesimo abalingiswa abasuke bekuso. √√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (2)

5.17      UMbhele wayengahlakaniphile kangako ngoba:
          Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • UMbhele ukholwa konke okushiwo nguSonto ngisho kungawenzi
             umqondo.√/
          • UMbhele wayengayinaki indaba yokuphatha ukhiye womuzi wakhe.
             Lokho kwakudala ukuthi uma engamficanga uSonto angakwazi ukungena
             endlini. √/
          • Wayesefuna ukuyolwisa oMthofi ngesikhathi becashe noNtshangase
             kwaDlamini. Lokhu kwakungamdalela ingozi ngoba wayengakujwayele
             ukusebenzisa isibhamu njengoMthofi. √/
          • Washayela uSonto ucingo ngesikhathi ebona imoto emlandelayo
             esikhundleni sokushayela amaphoyisa, ekubeni esazi ukuthi uSonto
             wenza izinto ezingasaqondakali.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (3)
5.18      Wayengumlingiswa olimelayo iqiniso ngoba:
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Wayekhombisa ukumsola uSonto ngezenzo zakhe zobugebengu,
             akazange amvune.√/
          • Wayengakholwa ukuthi nguye lo owazala isigebengu.√/
          • Kwathi noma emsola uSonto, wamkhuthaza ukuthi angalilahli ithemba. √/
          • Wayemvakashela uSonto esejele.√/
          • Wavuma ukuthi uzomkhulisa ngobuqotho uZinhle.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (2)
                                                                                                [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 19

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     19                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu
ISIQESHANA K
6.1       NguMaMbatha.√                                                                         (1)
6.2       • Wathi abantu bavele bacabange ukuthi owesifazane wayebabhangqile
            abafokazi labo.√
          • Abantu bangasola ukuthi ofuna ukungena umfelokazi nguye owabulala
            umufi.√                                                                             (2)

6.3       Wayeboshelwe ukugwaza uDumisani.√                                                     (1)
6.4       C√/ Kuyasiza ukubuza kwabanolwazi. √                                                  (1)
6.5       Zikhona ezinye izindlela ayengazisebenzisa uSipho ukuvikela uThenjiwe
          ngaphandle kokusebenzisa ummese.√√`                                                   (2)
6.6       Umuntu unelungelo lokuzikhethela inqubo yakhe kulezi zinsuku.√√`                      (2)
6.7       6.7.1   D√/UGugu.√
          6.7.2   A√/UThenjiwe.√
          6.7.3   E√/Ugogo.√
          6.7.4   B√/UNondumiso.√
          6.7.5   C√/UDumisani.√                                                                (5)
6.8       Uvuthondaba      lulapho    kunomhlangano    womndeni    wakwaZungu
          nowakwaMondise, kukhulunywa udaba lukaThenjiwe lokufakela uDumisani
          ushevu etiyeni, uThenjiwe esevuma ukungenwa nguDumisani.√√                            (2)
6.9       UThenjiwe wafakela uDumisani ushevu ongujuqu etiyeni.√√                               (2)
6.10      • UMaMbatha waphoqelela uThenjiwe ukuba avume ukungenwa
             uDumisani uma efuna asule icala bese kukhululwa uSipho ejele. √
          • UMaMbatha wafafaza inkulumo engelona iqiniso emphakathini ukuthi
             uThenjiwe uthandana noSipho, yingakho ayengavumi ukungenwa
             uDumisani.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (2)

ISIQESHANA L
6.11      NguThenjiwe noDumisani. √                                                             (1)
6.12      Wathi uzofuna owakhe umakoti ozohlala lapha ekhaya bakhe naye umuzi.√                 (1)
6.13      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Wavele wahamba waya kubo kwaze kwaba kabili, engavumelananga
             nabasemzini.√/
          • Uyazincoma ukuthi wavele wahamba wamshiya kanjalo uMaMbatha
             esakhuluma naye.√/
          • Ukhuluma amazwi angenayo inhlonipho uthi yena akasona isilima
             sokudlala umamezala.√/
          • Washaya uThabi ngesikhathi ememeza esho ukuthi umbonile efakela
             umfowabo ushevu etiyeni.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                             (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 20

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     20                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

6.14      Isimo sokuthi uThenjiwe aphoqelelwe ukuthi alandele isiko.√
          Umndeni wakwaZungu wawufuna ukuthi uThenjiwe angenwe uDumisani
          emva kokushona komkhwenyana wakhe, uSikhumbuzo. √                                     (2)

6.15      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Waba senkingeni ngoba abakwaZungu bathi kufanele aye ejele, noma
             abizelwe umndeni wakubo.√/
          • Yashintsha impilo yakhe ngoba kwaphetha ngokuthi avume ukungenwa
             nguDumisani, le nto ayengayifuni.√/
          • Yashintsha yaba mnandi impilo emzini, imindeni isithelelene amanzi. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (2)

6.16      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Usethulela isimo sesigcawu nenkundla.√√/
          • Umlandi usinikeza ulwazi ngeminyakazo yabalingiswa. √√/
          • Umlandi usazisa ngesimo abalingiswa abasuke bekuso. √√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (2)

6.17      UZungu wayehlakaniphile ngoba:
          Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • UZungu ukhombisa ubuhlakani ngokuthi athi uthanda ukuthi azihlaziye
             kahle izinto uma bekhuluma ngesiko lokungenwa.√/
          • Akamvaleli ngaphandle uThenjiwe, uthi uma efuna ukubeka umbono
             bayomlalela.√/
          • Uyamkhuza uMaMbatha ngokuthathela izinto phezulu, nokungamchazeli
             kahle uDumisani ngesifiso sabo sokuthi angene uThenjiwe.√/
          • Nguye owabonisa uMaMbatha ukuthi leli siko selidinga ukubhekisiswa.√/
          • Wayesethathe isinqumo sokuyombheka uThenjiwe njengoba ayehambe
             engashongo ekhaya.√/
          • Wazibophezela ukuthi uzobeseka oThenjiwe noDumisani uma kwenzeka
             behlangabezana nezinkinga.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                            (3)

6.18      Wayengumlingiswa olimelayo iqiniso ngoba:
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Wamsola kakhulu uThenjiwe emva kokuthi uSipho egwaze uDumisani. √/
          • Wasigxeka isenzo sikaSipho sokulamula ngommese.√/
          • Wamtshela uThenjiwe ukuthi akumele athathe izinto ngamawala, aze
             enze izinto ezingekho emthethweni. √/
          • Weluleka uThenjiwe ukuthi kufanele ayoxolisa kubona bonke abantu
             ayebonile. √/
          • Wamtshela uThenjiwe ukuthi akazimisele ukumkhohlisa, uzomtshela
             iqiniso njengoba linjalo. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                             (2)
                                                                                                [35]

                                                              AMAMAKI ESIQEPHU B:               35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 21

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     21                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE

IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)

UMBUZO 7

7.1       ʹAMATHUNZI EZINTABA' – NAP Khumalo

ISIQESHANA M

7.1.1     Otshanini√/ Otshanini eceleni kukaSiziba.√/ Esicongweni sentaba iNcombo√              (1)

7.1.2     OKUKODWA kwalokhu:
          • izintaba√/
          • amagquma√/
          • imihosha√/
          • imifula√/
          • Isibhakabhaka√/
          • Ulwandle√                                                                           (1)

7.1.3     Amehlo ayegijima agcine kude le ...√/ ... ulwandle sasilubuka laphaya ... √           (1)

7.1.4     Wayejabulele ukuhlala kamnandi nesithandwa sakhe amehlo abo ebuka
          imvelo.√√                                                                             (2)

7.1.5     Amazwi kaSiziba ayemahle kakhulu ngaphezu kwalokhu okwakulindelwe
          nguNomkhosi.√√                                                                        (2)

7.1.6     Abheke phansi ekhombisa uthando lwesoka lakhe.√√                                      (2)

7.1.7     Le ndaba inesizinda esiqoqekile ngokwesikhathi ngoba yenzeka ngesikhathi
          esifushane, esingadonsi kakhulu.√√                                                    (2)

7.1.8     Uvuthondaba lutholakala lapho uSiziba ethusa uNomkhosi ngohlobo
          lwemvunulo   ayeyifakile, kanti uzokwethuka  agcine  ngokushona
          uNomkhosi.√√                                                                          (2)

7.1.9     Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Kufanele sizikhethe izinto esidlalisa ngazo abantu abanenkinga
             yokwesaba, njengoba uSiziba wethusa uNomkhosi ngokumemeza kakhulu
             athi, 'Hha! Kanti uzogcina eseshona ngenxa yokwethuka.' √√/
          • Abantu kumele bakuqonde ukuthi ukudlala ngezinto ezinobungozi
             kungagcina kubafaka emacaleni, njengoba uSiziba agcina ethethiswa icala
             enduneni uSithabathaba. √√                                                         (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 22

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     22                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

7.1.10    Imibono iyokwehluka:
          Kwakufanele ahlawuliswe ngoba:
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Kwakungeke kulunge ukuthi angajezi ngesenzo sakhe sokukhipha
             umphefumulo. √√/
          • Wayeyazi inkinga kaNomkhosi yokwethuka, ngakho-ke kwakufanele
             aqaphele uma emdlalisa. √√/
          • Induna uSithabathaba wayefuna kube nokuxolelana nokuthula phakathi
             kwale mindeni. √√
                                              NOMA
          Kwakungafanele ahlawuliswe ngoba:
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Wayengahlosile ukubulala isithandwa sakhe, wayethi uyadlala. √√/
          • Ukuhlawuliswa sekwengeza ubuhlungu ngoba wayeseshonelwe ingoduso
             yakhe. √√/
          • Ukujeziswa kwakhe kwakungeke kubathobe amanxeba abakubo
             kaNomkhosi, kunalokho kwakuzobavusela amanxeba uma belokhu
             bebuka izinkomo zenhlawulo. √√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                              (2)

                                             KANYE

7.2       'INGCEBO YEZICEBI NEZIMPOFANA' – MJ Mngadi

7.2.1     NguDave McCall √/NguMnumzane MacCall. √                                                (1)

7.2.2     Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Wayengenazo izingane nonkosikazi. √/
          • Wayengenabo ubudlelwane bomndeni obunesisekelo sothando. √/
          • Wayengenabo abangani. √                                                              (2)

7.2.3     UValerie wayezibona esemdabukela uMnumzane                    MacCall     ngoba
          wayesebenza kakhulu engakutholi ukuphumula. √√                                         (2)

7.2.4     Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Indaba iphetha sebezwana oValerie noMnumzane McCall, bakhiphelana
             wonke amaqiniso ngempilo yabo. √/
          • UMcCall uxoxela uValerie ngokulahlekelwa yingoduso. √/
          • UValerie usiza uDave ngokumbonisa ukuthi ayovakashela abazali bakhe
             ekhaya labadala. √/
          • UDave ushintsha impilo yakhe, uqala ukubona ukubaluleka kokuba
             nesikhathi nabantu asondelene nabo. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                              (2)

7.2.5     C√/Wenza ngani√                                                                        (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 23

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     23                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

7.2.6     • Okufanayo ukuthi bobabili babephila impilo yokungabi nesikhathi sabanye
            abantu, bekhonze umcebo.√
          • Umehluko ukuthi uDave wayenawo umcebo√ kanti uValerie yena
            ngakolunye uhlangothi wayesempofu.√                                                  (3)

7.2.7     Simveza njengomuntu:
          OKUKODWA kwalokhu:
          • Onothando. √ Waqamba ibha ngaye ukuze angakhohlwa. √/
          • Onozwelo.√ Wayesebonile ukuthi uValerie wayesephelelwe ukuzethemba,
             ngakho-ke ukuqamba ibhizinisi elithile ngaye, kwakuzobuyisa umuzwa
             wokuzethemba kuValerie. √                                                           (2)

7.2.8     Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Babengakwazi ukubekezelela ukuhlala bodwa                  njengoba     uDave
             wayengenaso isikhathi asichitha nabo. √√/
          • Babengaziboni bebalulekile empilweni kaDave               ngoba     wayehlala
             ematasatasa ngomsebenzi namabhizinisi akhe. √√                                      (2)

7.2.9     Isingeniso sihle ngoba:
          • Siqoqekile√
          • Sisethulela umlingiswa omkhulu, uValerie Bennett nenkinga abhekene
              nayo, okungukuthi uhlaliswe emzini wesigwili uDave McCall omenzela
              konke amphathise okwendlovukazi uqobo, kodwa konke lokho
              akumjabulisi uValerie kunalokho kuyamzacisa usuku nosuku.√
          • Umbhali usethulela nesizinda sendawo ukuthi le ndaba yenzeka endaweni
              yaseMhlali, okuyindawo egudle ulwandle ehlala izigwili ngesikhathi
              sanamuhla.√                                                                        (3)

                                                              AMAMAKI ESIQEPHU C :               35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 24

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     24                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQEPHU D: IZINKONDLO

AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala

UMBUZO 8

8.1       'SEZIBUYA INHLAZANE' – SB Mlambo

          8.1.1       Sezibuy' inhlazane
                      Sekugqigqwa namagula√/
                      Sekusikhathi sokukleza. √
                      Imvumelwano Siqalo√

                      Amamaki azokwabiwa ngale ndlela elandelayo:
                      • Imaki lokuqala elokukhipha okungenani imisho               emibili
                        elandelanayo.
                      • Imaki lesibili elokubhala uhlobo lwemvumelwano                          (2)

          8.1.2       Imbongi ithi kulesi sitanza asebeqedile ukufunda sebeyayikizela
                      ngemiyeko yokunqoba. √√                                                   (2)

          8.1.3       Imbongi iqonde ukuthi labo abangaphumelelanga sebebabuka
                      kabi.√√                                                                   (2)

          8.1.4       Ukugcizelela/ukubabaza indlela abantu abangaphumelelanga
                      ababadelela    ngayo    labo  abafunde    baphumelela bethi
                      sebeyazitshela/sebeyaziqhenya ngokufunda kwabo.√√                         (2)

          8.1.5       Amahinikazi. √                                                            (1)

          8.1.6       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      • Kumele abantu bafunde ukuze isizwe sethu siphumelele
                         siqhubekele phambili. √/
                      • Kumele sifunde ngokuzimisela ukuze sibe nokusizakala
                         ezimpilweni zethu kusasa. √/
                      • Akekho umuntu ongakuphuca imfundo oyisebenzele wena
                         ngokuzimisela. √/
                      • Asebephumelele, baqhubekela phambili nemfundo, kuhle
                         bakhuthaze nabanye ukuba bafunde nabo. √
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                (2)

          8.1.7       Abafundi abaphumelele ngenxa yokufunda ngokuzimisela.√√                   (2)

          8.1.8       Imbongi iqonde ukuthi nalabo abasaqhubeka nokufunda,
                      abacobelele nabanye amacebo okuphumelela kwezemfundo. √√                  (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiZulu FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isizulu/b82d1606-93a0-4a9a-b443-3b83d1fafdcd) — isiZulu FAL · Memo · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2023-mg/b1de68f2-933d-4609-a39f-8f8c2888dbde) — isiZulu FAL · Memo · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2019-memo/b799cbad-f636-435e-9c23-5e59d14b5d8b) — isiZulu FAL · Memo · 2019 · isiZulu
- [Isizulu FAL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2018-memo/9337634d-a6a9-46ab-83f1-7c1720a0fcbc) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2017-memo/c2b19a99-3833-4ded-bd4c-1dc53e040f6f) — isiZulu FAL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2016-memo/ef7c7ccf-3c84-4829-9bd8-bfdf06ec8ddb) — isiZulu FAL · Memo · 2016 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025/6598b8ea-2286-41e6-bda0-ba108f48a7c8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025/f453b3ee-13b1-4e17-b5f2-d9bbf9854dd7) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/5a92e0e0-1710-47ec-8ad7-1decba33c7dd) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9810adca-cef4-427d-bbf6-c6f4b97785b8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/bf7f1756-138f-4531-a7c3-fad6f4b5b5d7) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
