# isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2025, 30 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025/e74bf407-208d-4b38-936f-6df41038a405
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2025
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 30

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025/e74bf407-208d-4b38-936f-6df41038a405)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2025 · isizulu. Question paper, 30 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025-mg/fc0b2153-7afc-4c51-9210-38edf5f25888) — Memo · 2025 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Confidential

                                       GRAAD 12

             SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
         NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                   IPHEPHA LESIBILI (P2)

                             NHLABA/NHLANGULANA 2025

                                                                     AMAMAKI: 70

                                                         ISIKHATHI: Amahora ama-2½

                            Leli phepha linamakhasi angama-30.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      2                           DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 IMIYALELO KWABAHLOLWAYO                R

 1.        Fundisisa kahle le miyalelo ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.

 2.        Ungayifundi yonke imibuzo ekuleli phepha. Bheka OKUQUKETHWE ekhasini
           elilandelayo bese umaka izinombolo zemibuzo yezincwadi ozifundile kulo
           nyaka. Ngemuva kwalokho funda le mibuzo bese ukhetha imibuzo ezincwadini
           EZIMBILI ozophendula ngazo.

 3.        Leli phepha LINEZIQEPHU EZINE:

           ISIQEPHU A:       Inoveli                                 (35)
           ISIQEPHU B:       Umdlalo                                 (35)
           ISIQEPHU C:       Izindaba ezimfishane                    (35)
           ISIQEPHU D:       Izinkondlo                              (35)

 4.        Phendula imibuzo EMIBILI kuphela, kunoma yiziphi iziqephu ezimbili
           ezilandelayo (umbuzo OWODWA esiqeshini NGASINYE.)

           ISIQEPHU A: INOVELI
           Phendula umbuzo ngenoveli EYODWA oyifundile.

           ISIQEPHU B: UMDLALO
           Phendula umbuzo ngomdlalo OWODWA owufundile.

           ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
           Phendula imibuzo ngazo ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihlolwayo.

           ISIQEPHU D: IZINKONDLO
           Phendula imibuzo ngezinkondlo EZIMBILI ezibuziwe.

 5.        Sebenzisa uhlu lokubheka imibuzo ephenduliwe ('checklist') ukubheka ukuthi
           ukhethe ngendlela efanele yini.

 6.        Landela imiyalelo esekuqaleni kwesiqephu NGASINYE ngokucophelela.

 7.        Bhala izinombolo kahle njengoba zibhaliwe kuleli phepha lemibuzo.

 8.        Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

 9.        Indlela yokuhlela isikhathi encomekayo:
           Sebenzisa isikhathi esicishe sibe imizuzu engama-75 esiqeshini ngasinye.

 10.       Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo.           Nov

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                       Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      3                   DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 OKUQUKETHWE:

 Leli khasi lizokusiza ukukhetha imibuzo ofisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda
 yonke imibuzo.

ISIQEPHU A: INOVELI

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
         IZINOMBOLO ZEMIBUZO               AMAMAKI                               IKHASI
1. Ithemba Lami                                35                                   5

 2. Kusinda Kwehlela Endodeni                                  35                    8

 3. Umshado                                                    35                   11

ISIQEPHU B: UMDLALO

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
4. Ababulali Benyathi                          35                                   14

 5. Icala Kaliboli                                             35                   17

 6. Isiko Nelungelo                                            35                   21

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE

Phendula imibuzo kuzona ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihloliwe.
7.1 'Amathunzi Ezintaba'                          17                                24

7.2 'Ingcebo Yezicebi Nezimpofana'                             18                   25

ISIQEPHU D: IZINKONDLO

Phendula imibuzo YOMIBILI kulesi siqephu.
8.1 'Sezibuya Inhlazane'                                       17                   27

8.2 ' Nonkululeko'                                             18                   28

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 4

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      4                  DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 Uhlu Lokubheka Imibuzo Ekhethiwe ('Checklist'):

      ISIQEPHU               IZINOMBOLO      IMIBUZO                   THIKHA UMBUZO
                              ZEMIBUZO     EPHENDULIWE                  OWUKHETHILE
 A: INOVELI                       1–3            1
                                       NOMA
 B: UMDLALO                       4–6            1
                                       NOMA
 C: IZINDABA                           7                       1
     EZIMFISHANE
                                            NOMA
 D: IZINKONDLO                         8                       1

 QAPHELA: Qiniseka ukuthi uphendule imibuzo eziqeshini EZIMBILI kuphela.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 5

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      5                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 ISIQEPHU A: INOVELI

 UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa

 Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

 ISIQESHANA A

Ekufikeni kwakhe kwaNonkamfela kwafuneka ukuba ahambe ayoyazisa inyanga ukuthi
usebuyile. Wayehlose nokuthi ngalolo suku aqedele nenkokhelo eyayisisilele, ezwe
noma hleze kukhona inyanga eyayingafisa ukukuphawula. Nebala kusihlwa selithanda
ukuphola ilanga, wanikela khona wayifumana iziphumulele endlini ibeke umancishana
ide yehlisa ilanga lasemini kwazise kuyashisa kuleliya eligudla ugu. Ukushisa kwelanga          5
lakhona kufana nezulu lakhona elina unyaka wonke uze uyophela golokoqo. Kuyivela
kancane ukuthola izimoba zakhona zichelelwa ngenkasa ngoba imvula khona
yinsakavukela umchilo wesidwaba. Wezwakala eseluqanduqandu umfo
kaMkhumane ekhuleka; 'Mankonofela owankonofela izifo zabafo nabafokazana, nsizw'
endala eyacwil' esizibeni izinyanga ibhekene nenkosazana! Makhos' amakhulu!'                    10
'Ngena mfo kaMkhumane sizwe ukuthi usiphathele ziphi ebaQulusini.'
'Hhiya baba, singaniphathela ziphi ngaphandle kwawo amahlalakhona lawa ezifo
zethu?'
'Cha ubukeka uncibilikile Mkhumane, negazi liya ngokuya lihlambuluka. Kufanele
uqikelele ukuyisebenzisa impela leya mithi engagcina ngikunikeze yona.'                         15
'Kuyokwenzeka kanjalo baba Mbeje. Sengiphose ngalibala into ebekufanele ngiqale
ngayo. Baba bengiphethe nanansi inkomo eyayisilele,' washo wawachaya amaphuphu
ezikhova.
'Thatha lokhu ukwethule emakhosini. Konke okungena lapha akukhona okwami
okwamakhosi. Ngingajeza nokujeza uma ngingakwenza okwami, ...'                                  20

 1.1       Ngokwalesi siqeshana osifundile ngabe lezi zitatimende ezilandelayo
           ziyiqiniso noma azilona iqiniso? (Bhala inombolo yombuzo bese ubhala:
           iqiniso noma akulona iqiniso lapho kufanele khona.)

           1.1.1       Ekufikeni kwakhe kwaMbeje kwafuneka ukuba uSandanezwe
                       ahambe ayokwazisa uFohlela ukuthi usebuyile.                                 (1)

           1.1.2       Kubo kaSandanezwe kusebaQulusini.                                            (1)

           1.1.3       USandanezwe wakhokhela uNonkamfela imali eyayisilele ngalolu
                       suku.                                                                        (1)

           1.1.4       Inkokhelo ebekwa nguSandanezwe kufanele ayethule kuFohlela.                  (1)

           1.1.5       Kule ndawo       yaseMacekane       kunodedangendlale   bamasimu
                       kamoba.                                                                      (1)

 1.2       Ngokwale noveli uhlala kuphi uNokulindela?                                               (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 6

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      6              DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 1.3       Khetha impendulo efanele kulezi ezilandelayo:
           Isimo sokukhuluma esithi:
           Imvula khona yinsakavukela umchilo wesidwaba sisho ...
           A       into eyenzeka zonke izinsuku.
           B       into eyenzeka kanye ngonyaka.
           C       ukugqoka into eyodwa njalo.
           D       ukuchelela amasimu njalo ntambama.                                        (1)
 1.4       Yiziphi izinto EZIMBILI ezenza ukuthi uNonkamfela azame isu lokuxosha
           uSandanezwe emzini wakhe?                                                         (2)
 1.5       Tomula ibinzana/umusho okulesi siqeshana ofakazela ukuthi inyanga
           yayibeke ukhamba phambi kwayo ngesikhathi kufika uSandanezwe.                     (1)
 1.6       Chaza ukuthi laba balingiswa abalandelayo bangabantu abanjani
           ngokwezenzo zabo. Bhala amaphuzu AMABILI ngomlingiswa ngamunye.
           1.6.1     UZondiwe                                                                (2)
           1.6.2     UMaZikalala                                                             (2)
 1.7       Ithini indikimba yale noveli? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.           (2)
 1.8       Kwasehlisa kanjani isithunzi sikaZabalaza ukushaywa nguSandanezwe
           phambi kukaNokulindela?                                                           (2)
 1.9       USandanezwe wayengathembekile kwezothando. Sekela impendulo yakho
           ngamaphuzu AMABILI.                                                               (2)
                                                 KANYE
 ISIQESHANA B

'Kulungile baba, ngisazoke ngiyocela imoto yalaphaya kwaSiwela ukuba basisize khona
namhlanje, hhayi kusasa.' Nebala umnumzane wakwaSiwela akazange aba lukhuni
komakhelwane bakhe. Kwasukwa ngayo leyo ntambama kuphikelelwe kwaCeza. Kwathi
kuqambe kuqeda nya ukuhlwa, yabe ima imoto egcekeni kwaMbuyisa. 'O! Sikhulekile
baba Mbuyisa! SingabakwaMkhumane kwelasenhla ebaQulusini size ngokugula!' 5
Kwathuleka isikhashana, kwathi ngesikade lezwakala izwi eliyisihosho; 'Ngenani naye
kuleya ndlu engezansi, umfana uzonilayela, ngiyeza khona manje.' Bahamba bayongena
lapho umfana ebalayele khona. Wathi uma efika uMbuyazi wezwakala encinciza;
'Benihlaleleni nalo muntu esecishe wanifela nje? Niyambona ukuthi usengamathambo
kanjani?'                                                                           10
'Besilokhu sizama baba kodwa kusho khona ukuthi ukufa akuzwa lutho.'
'Awuthi sibone-ke nsizwenye. Ake ukhumule sibone izimbilaphu ukuthi zinjani zona
njengoba zonke izindlala zivuvukele nje. Anibheke imihlola madoda, nihlezi nomuntu
izimbilaphu sezivuvuke kanjena. Buka nje lo muntu, ayisekho neyodwa indlala
engavuvukile emzimbeni wakhe. Namanje mfana kusho ukuthi izimbiza obuzidla 15
zinamandla ngoba zikwazile ukubamba lezi zimbilaphu zingaqhumi esikhathini eside
kangaka. Le nto iyilumbo elicushwa kumuntu wesifazane. Abanye balicupha ngalesi
silwane okuthiwa yimbila bayixube nezinhlamvu zesihlahla esithile okuthi uma leso
sihlahla sesiqhuma nazo ziqhume ...'

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 7

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      7              DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 1.10      Ngubani owasiza umndeni kaSandanezwe ngemoto yokuya kwaCeza?                      (1)

 1.11      Inyanga yathi licushwa kanjani ilumbo athakathwe ngalo uSandanezwe?               (1)

 1.12      Ngokubhekisa emgqeni wesi-9 kuya kowe-14, bhala imibuzo EMIBILI ebuzwa
           nguMbuyisa kulesi siqeshana osifundile.                                           (2)

 1.13      Fingqa ngamaphuzu AMABILI inkulumo kaMbuyisa kusuka emgqeni we-15
           kuya kowe-19.                                                                     (2)

 1.14      Nikeza ubuhle nobubi bezenzo zomlingiswa onguNonkamfela kule noveli.
           Bhala iphuzu ELILODWA eliveza ubuhle neLILODWA eliveza ububi.                     (2)

 1.15      Chaza ukuthi kungani sithi uSandanezwe ungumlingiswa omkhulu kule
           ndaba. Bhala amaphuzu AMABILI.                                                    (2)

 1.16      Kungani kwaba yisenzo esihle ukuthi umnumzane abahlawulise kanzima
           oZabalaza ngokuthakatha uNokulindela? Sekela impendulo yakho
           ngamaphuzu AMABILI.                                                               (2)

 1.17      Umbhali wale noveli uphumelele ukusivezela kahle isifundo kule ndaba.
           Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU.                                      (3)
                                                                                             [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 8

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      8              DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu

 Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

 ISIQESHANA C

Ngelinye     ilanga  ubaba    wagqoka      ihembe     lakhe   lishwabene    ngoba
engenakulilungiselwa noma engenakunikwa insimbi alilungise. Kwala noma ethi ucela
indodana yakhe ukuba imcelele umakoti amlungiselele, wathi usejahe emsebenzini
yena. Uma ephumela ngaphandle abantu bayamangala ukubona uyise wabantu
abagwilike kangaka, abahlala bebahle ngaso sonke isikhathi, engcole ngalolu hlobo.           5
Abanye babeze bazibuze ukuthi ngabe akaqambi yini amanga uma ethi unguyise wabo
na. Bayambona futhi ukuthi lo muntu uya ngokuya eguga kube sengathi akasadli
nakudla lapho ehlala khona. Ngelinye ilanga ubaba ezihambela nje emgwaqeni bude
buduze nalapho ehlala khona edolobheni laseThekwini, abonwe omunye umuntu ohlala
ngalapho ehlala khona, ambingelele maqede bese ethi wamuzwa exoxa indaba yakhe,              10
wasecabanga ukuthi amfundise ukudlala ilotho. Wabe esemcela ukuba ake afike
kuyena. Lavuma-ke leli khehla, wayeselinika inombolo yomuzi wakhe. Ngemuva
kwezinsuku ezine, babonana. Baxoxa. Bavumelane. Wameluleka ukuthi idlalwa kanjani
ilotho nokuthi kusetshenziswa malini uma ufakela izinombolo ezingaki nokuthi
idlalwaphi. Wabuye wamtshela ukuthi kuvulwa nini kuvalwe nini nezinsuku okudlalwa            15
ngazo. Wambuza ukuthi wake wawadlala yini amahhashi, waphendula ngokuthi cha!
Kwase kusho ukuthi kufanele adlale naye izinsukwana ezimbalwa aze afunde kahle
impela.

 2.1       Ngokwalesi siqeshana osifundile ngabe lezi zitatimende ezilandelayo
           ziyiqiniso noma azilona iqiniso? (Bhala inombolo yombuzo bese ubhala:
           iqiniso noma akulona iqiniso lapho kufanele khona.)
           2.1.1       Umuzi kaMjwayeli useGoli.                                                 (1)
           2.1.2       Ngelinye ilanga uManyoba wagqoka ihembe lakhe lishwabene
                       ngoba engenakulilungiselwa noma engenakunikwa insimbi
                       alilungise.                                                               (1)
           2.1.3       Umakhelwane kaMjwayeli wafundisa uManyoba ukudlala ilotho.                (1)
           2.1.4       Umakhelwane wabuye wambona uManyoba ngemuva kwamaviki
                       amane.                                                                    (1)
           2.1.5       UManyoba wayengakaze awadlale amahhashi.                                  (1)
 2.2       Ngokwale noveli uhlala kuphi uMduduzi?                                                (1)
 2.3       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
           Lichazani igama elibhalwe ngokugqamile kuleli binzana elilandelayo:
           … uyise wabantu abagwilike kangaka. Abantu …
           A    abanemali eningi.
           B    abahlukumeza abanye.
           C    abenza ubugebengu.
           D    abathakatha abanye.                                                              (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 9

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      9                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 2.4       Yiziphi izizathu EZIMBILI ezenza ukuthi amadodana kaManyoba avumelane
           ngokuhlalisa abazali bawo ngokwehlukana?                                             (2)

 2.5       Tomula umusho okulesi siqeshana ofakazela ukuthi uManyoba wayeya
           ngokuya encipha emzimbeni ngesikhathi ehlala nendodana yakhe.                        (1)

 2.6       Chaza ukuthi laba balingiswa abalandelayo bangabantu abanjani
           ngokwezenzo zabo. Bhala amaphuzu AMABILI ngomlingiswa ngamunye.

           2.6.1       UMduduzi                                                                 (2)

           2.6.2       UFanyana                                                                 (2)

 2.7       Ithini indikimba yale noveli? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.              (2)

 2.8       Ngesikhathi uManyoba ehamba nenduna uNgobese beya ehhovisi
           likaNdabazabantu, yini eyayenza ukuba azizwe ejabula kodwa aphinde
           ashaywe uvalo?                                                                       (2)

 2.9       UNtombela wayengathembekile kumkakhe                waseXobho.    Sekela    lesi
           sitatimende ngamaphuzu AMABILI.                                                      (2)

                                            KANYE

 ISIQESHANA D

Emuva eGoli uFanyana uyobuza lapho kwase kujwayele khona umama wakhe. Umama
wakhe wabe enomuzi ongumakhelwane ayewuvakashela emini afike athole okuya
ethunjini. Lo muzi iwona umama ayewuxoxela ngendlela aphatheke ngayo lapha emzini
wendodana yakhe. Kulo muzi yilapho umama ayesethandazela khona. Wayethokoza
lapha umama ngoba umama wakulo muzi naye kwakunguMaNdlovu. Lo MaNdlovu naye 5
wayewumuntu okholiwe futhi ezithanda izihlobo zakhe.
'Ngqo … Ngqo …!'
'Ubani lowo? Ngiyaphupha yini bantu?' Kubuza lo mama.
'Yimina uMchunu, makhelwane.' Sekuphendula uFanyana ngezwi elincengayo.
'Ngiyaphupha ngilele yini? Uthi akuzuvuka ubaba emathuneni esazilalela? Ngabe uwena 10
lo ozongena kwami? Umkakho wayengibiza ngomthakathi!'
'Cha! Awuphuphi mama. Ngicela ukungena, Gatsheni.'
'Yeyeni webantu! Anizwe engibhuqa, uthi ngizwe kahle, uthini?'
'Hawu Boya benyathi! Ngicela ungingenise, kukhona udaba engize ngalo.' Eseze
wagebisa ikhanda. 'Ngena. Ufunani? Sheshisa ngiyasebenza la endlini. Ngiseneziningi 15
izingubo okufanele ngiziwashe.' Wangena wangabe esapholisa maseko, wahlala phezu
kwendaba. 'Njengoba wazi ukuthi uhambile umama izolo, abafowethu obekufanele
babonane nabo esiteshini eMnambithi ababatholi. Sebebafune baze badela.'
'Pho mina ngixhumaphi lapho njengoba ukhuluma nami ngila eGoli?'

 2.10      Wayeyokwenzani uFanyana lapho okwakujwayele khona umama wakhe?                       (1)

 2.11      Yiluphi usizo uMaNdlovu          ayeluthola uma evakashele umakhelwane
           ngokwalesi siqephu?                                                                  (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 10

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      10             DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 2.12      Ngokubhekisa emgqeni wesi-8 kuya kowe-11, bhala imibuzo EMIBILI ebuzwa
           ngumakhelwane kaFanyana kulesi siqeshana osifundile.                              (2)

 2.13      Fingqa ngamaphuzu AMABILI okwenzeka kulesi siqeshana kusuka emgqeni
           we-15 kuya kowe-18.                                                               (2)

 2.14      Nikeza ubuhle nobubi bezenzo zomlingiswa onguThembalihle kule noveli.
           Bhala iphuzu ELILODWA eliveza ubuhle neLILODWA eliveza ububi.                     (2)

 2.15      Chaza ukuthi kungani sithi uManyoba ungumlingiswa omkhulu kule ndaba.
           Bhala amaphuzu AMABILI.                                                           (2)

 2.16      Kungani kwaba yisenzo esihle ukuthi uManyoba abaleke epulazini
           likaGeorge, ahambe ayosebenza emafemini? Sekela impendulo yakho
           ngamaphuzu AMABILI.                                                               (2)

 2.17      Umbhali wale noveli uphumelele ukusivezela kahle isifundo kule ndaba.
           Sekela ngamaphuzu AMATHATHU.                                                      (3)
                                                                                             [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 11

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      11             DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu

 Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

 ISIQESHANA E

Wethuka esefikile lapho okulindwa khona izinto zokuhamba uBhekani. Umqondo wakhe
ugcwele imicabango engapheli. Akukho nokuncane ukujabula emphefumulweni wakhe.
Iphupho namanje usengalixoxa ukusuka nokuhlala. Akawanaki vele amaphupho, futhi
akafuni nezincazelo zawo kodwa leli lanamuhla linomkhuba phakathi. Okuxaka kakhulu-
ke futhi ukuthi nonina uphuphe lona leli phupho. Ame athule du. Umqondo wakhe ugxile 5
ephusheni. Kusobala ukuthi uyise ufuna ashade ngokushesha uBhekani. Ingani
ephusheni umbuze kaningi ebuza umbuzo owodwa: 'Namanje awukafuni ukuganwa?
Namanje awukafuni ukuthatha umfazi?' Uma ekhumbula kahle uBhekani sengathi
uphendulile kodwa uyise wahwaqa, ekhombisa ukuthi impendulo ayimgculisi.
'Cha, kuzofuneka ngiganwe.' Ukhuluma yedwa njalo uBhekani. 'Kodwa ngizoshada 10
nobani?' Wayezibuza lo mbuzo, impendulo wagcina engayitholanga. Umqondo wakhe
wazulazula ethatha ebeka izintombi asake athandana nazo. Wayethi uma ezifaka
esikalweni, ezihlolisisa zonke zingafaneli ukumgana. Bayanda manje abantu lapha
okumelwe khona amatekisi. Nakhu sekufika intokazi ima eduze kukaBhekani.
Athikaziseke emicabangweni yakhe. Abuke le ntokazi. Inhle. Imhlophe qwa. Izinwele lezi 15
zilungiswe ngobunono obukhulu. Zinhle zikanywe kahle. Athi uma eyibhekisisa abone
ubuhwanqa obuphuphuzelayo obucishe busikaze izihlathi. Kanti zinjani zona izihlathi!
Ungafunga uthi azigcotshwa kodwa ziyapholishwa.

 3.1       Ngokwalesi siqeshana osifundile ngabe lezi zitatimende ezilandelayo
           ziyiqiniso noma azilona iqiniso? (Bhala inombolo yombuzo bese ubhala:
           iqiniso noma akulona iqiniso lapho kufanele khona.)

           3.1.1    UBhekani usefundise iminyaka emihlanu nje vo.                            (1)

           3.1.2    Okwakuxaka uBhekani kakhulu ukuthi nonina wayephuphe lona leli
                    phupho elibuza ukuthi uganwa nini.                                       (1)

           3.1.3    UBhekani wayeqala ngqa ukubona uTholakele ngalolu suku.                  (1)

           3.1.4    Izihlathi zale ntokazi zabe zipholishwa.                                 (1)

           3.1.5     UTholakele wafike wama eduze kukaBhekani.                               (1)

 3.2       Ngokwale noveli uhlala kuphi umama kaPamella?                                     (1)

 3.3       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

           Lichazani igama elibhalwe ngokugqamile kuleli binzana elilandelayo:
           … uyise wahwaqa. Ukushintsha ebusweni ekhombisa …

           A    ukuthukuthela.
           B    ukujabula.
           C    uthando.
           D    ukwaneliseka.                                                                (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 12

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      12                DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 3.4       Yiziphi izizathu EZIMBILI ezenza ukuthi umama kaBhekani abone uThokaleke
           engakufanele ukuba ngumakoti wendodana yakhe?                                             (2)
 3.5       Tomula umusho okulesi siqeshana ofakazela ukuthi uBhekani wayengenayo
           intombi ayethandana nayo ayeyibona isezingeni lokuba umakoti wakhe.                       (1)

 3.6       Chaza ukuthi laba balingiswa abalandelayo bangabantu abanjani
           ngokwezenzo zabo. Bhala amaphuzu AMABILI ngomlingiswa ngamunye.
           3.6.1 UZenze                                                                              (2)
           3.6.2 Umalume kaBhekani                                                                   (2)
 3.7       Ithini indikimba yale noveli? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.                   (2)
 3.8       Isenzo sikaBhekani sokulobola uTholakele sabulimaza kanjani ubudlelwane
           phakathi kwakhe nomalume wakhe?                                                           (2)
 3.9       UBhekani wayengathembekile            kwezothando.   Sekela   lesi   sitatimende
           ngamaphuzu AMABILI.                                                                       (2)
                                            KANYE
 ISIQESHANA F

Akahlalanga isikhathi eside. Wafika uTholakele. Muhle nanamuhla uTholi lo. Ushaye
zona futhi ezimnyama kodwa hhayi ezifana nezayizolo. Athi uma ebuka lezi zingubo
uBhekani akhumbule amagama kaSifiso. Ubuhle bukaTholi busheshe buwususe lo
mqondo omfikelayo.
'Singayitholaphi indawo esingahlala kuyo isikhashana eside nje Tholakele?'                       5
'Asiye kwami. Uzokhululeka lapho, akukho nkinga.'
'Kanti uhlala wedwa?'
'Ngihlala ngedwa.'
'Kungcono-ke uma kunjalo.'
'Asihambe-ke.'                                                                                   10
Bahamba belinganisene uBhekani noTholakele. Abone uBhekani ukuthi bayalingana.
Wakheke kahle uTholakele. Ubukhosikazi bumfanele impela. Abaxoxanga kakhulu
endleleni, uTholi imibuzo eminingi wayethi uzoyiphendula endlini. Bathe befika endlini,
wavula uTholi, bangena.
'Kuhle lapha endlini yakho Tholi.'                                                               15
'Ngiyabonga. Izinto zami eziningi zasala ekhaya.'
Akukho sihlalo lapha. UBhekani kwathiwa akahlale embhedeni.
'Ngingakwenzela isiphuzo?'
'Ngingajabula kakhulu.'
UTholakele wenza isiphuzo nje uBhekani uthola ithuba lokumbuka kahle. Isiketi                    20
asigqokile sinezinkinobho phambili ezisuka phezulu ziphele ezansi. UTholi akazifasile
ezimbili ezingasekugcineni. Amehlo kaBhekani awasasuki kuleso sikhadlana
sezinkinobho esiveza ithanga likaTholi.
Aqede ukwenza isiphuzo uTholi, asibeke oqwembeni lokhethe oluhlotshisiwe, asilethe.
Bahlale basondelane.                                                                             25
'Ngethemba ukuthi awuze ngakho ukuzongeshela lapha Bheki. Ngikuthatha
njengesivakashi nje sami.'

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 13

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      13              DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 3.10      Wayegqoke izingubo ezinjani uTholakele ngalolu suku?                               (1)

 3.11      Zingaki izihlalo/izitulo endlini kaTholakele?                                      (1)

 3.12      Ngokubhekisa emgqeni wesi-5 kuya kowesi-9, bhala imibuzo EMIBILI ebuzwa
           nguBhekani kulesi siqeshana osifundile.                                            (2)

 3.13      Fingqa ngamaphuzu AMABILI okwenzeka kulesi siqeshana kusuka emgqeni
           wama-20 kuya kowama-27.                                                            (2)

 3.14      Nikeza ubuhle nobubi bezenzo zomlingiswa onguLindiwe kule noveli. Bhala
           iphuzu ELILODWA eliveza ubuhle neLILODWA eliveza ububi.                            (2)

 3.15      Chaza ukuthi kungani sithi uBhekani ungumlingiswa omkhulu kule ndaba?
           Bhala amaphuzu AMABILI.                                                            (2)

 3.16      Kungani kwaba yisenzo esihle ukuthi uTholakele anqabe ukungenwa
           nguBhatomu? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                             (2)

 3.17      Umbhali wale noveli uphumelele ukusivezela kahle isifundo kule ndaba.
           Sekela ngamaphuzu AMATHATHU.                                                       (3)
                                                                                              [35]

                                                               AMAMAKI ESIQEPHU A:             35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 14

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      14             DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 ISIQEPHU B: UMDLALO

 UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi

 Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

 ISIQESHANA G

 DUMA:     Wowu! Umuntu ongukhandaqinile akabuboni ubuhle obenziwa
           ngumuntu amzondayo. Phela uyangizonda uDlamini. Asimyeke
           uDlamini okwamanje. Indlela obeka ngayo inginika ithemba. Mbandlwa,
           ngicela usho uma ngabe unenkinga nge-air time futhi ungajwayeli
           ukuyivala iselula yakho.                                                          5
 MBANDLWA: Cha, okwamanje ngisenayo. Phela kuseyiyo lena owanginika yona.
           Uzame-ke ukucupha isisoka enkulumeni yakho ngosuku lomhlangano.
           Angifuni ukubona umholi wami ebhibhidla phambi kwabantu.
 DUMA:     Elokubhibhidla lihoxise wenobhala. (esho ehleka) Mina angisiyo ingane.
           Ngangingeke ngiqonywe ngize ngiganwe ngungqeqe wakwaMashu                         10
           ukube ngangibhibhidla. Lokho nje kukodwa kungubufakazi bokuthi
           ukubhibhidla nami, izinto ezingahlobene.
 MBANDLWA: Asazi phela. (eneka nezandla) Mfowethu, angikushiye. Phela sekuhlwa
           ngomnyama. Sengingaze ngihlangane noDlamini ebumnyameni. Phela
           ngeke angiyeke lowo uma ehlangana nami ebusuku.                                   15
 DUMA:     Hawu! Sale usulinda ukudla kwakusihlwa. Uzothini nje uMaShezi
           usuhamba ungadlile kanti futhi wena awuganiwe?
 MBANDLWA: (ahleke aze amkhombe) We! We! Awuzwe uDuma madoda! Ukuganwa
           lokhu nikwenza igugu elizedlula zonke izinto. Mina ngisenaye umama.
           Kanti-ke nje mfowethu, ngiqinisile uma ngithi asingakuvumeli ukuhlwa              20
           kuqhubeke ngingakahambi. Useyoxola naye umuntu wakwaMashu.
           (ahleke) Angithi ngihlezi ngidla lapha ekhaya. Hhayi, sala kahle
           mfowethu. (asukume)
 DUMA:     Uma uphatha elobumnyama, ngiyakuvumela. Woza-ke ngikukhiphe.

 4.1       Ngubani obizwa ngokhandaqinile esiqeshini?                                        (1)

 4.2       Nikeza izizathu EZIMBILI ezenza ukuthi uMbandlwa enqabe ukulinda ukudla
           kwaDuma ngalolu suku.                                                             (2)

 4.3       Yiliphi icala ayeboshelwe lona uDlamini?                                          (1)

 4.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

           Uzame-ke ukucupha isisoka enkulumweni yakho ngosuku lomhlangano.
           Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile sisho:

           A     Ukukhuluma ngobugwala.
           B     Ukukhuluma kakhulu.
           C     Ukukhuluma ngobuciko.
           D     Ukukhuluma ngobudlabha.                                                     (1)

 4.5       Chaza ngephuzu ELILODWA ukuthi kungani sithi uDuma wazifaka yena
           enkingeni agcina esekuyo?                                                         (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 15

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      15                   DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 4.6       Tomula umusho enkulumweni kaDuma osikhombisa ukuthi uMbandlwa
           wayenomakhalekhukhwini.                                                                     (2)
 4.7       Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B

                         IKHOLOMU A                                 IKHOLOMU B
           4.7.1      Wayebizwa ngoMzizi                       A UDuma
           4.7.2      KwaMashu kusekhweni lakhe                B UShandu
           4.7.3      Washaywa yinduna                         C UMaNgema
           4.7.4      Waphathwa isifo senhliziyo               D UDlamini
           4.7.5      Wafundela ubuthishela                    E UMbandlwa
                                                                                      (5 x 1)          (5)
 4.8       Lukuphi uvuthondaba kulo mdlalo? Chaza kafushane.                                           (2)
 4.9       Ukushiswa kukaDlamini nomndeni wakhe kwadalela ikhansela uDuma
           isixakaxaka. Yiliphi isu/iqhinga alenza ukuzama ukuphuma kule nkinga
           ayesebhekene nayo?                                                                          (2)
 4.10      Ucabanga ukuthi ukuziphatha kwekhansela uDuma kwamphazamisa kanjani
           ukuthi asebenze ngokukhululeka endaweni? Bhala amaphuzu AMABILI.                            (2)
                                            KANYE
 ISIQESHANA H

 DUMA:     Lalela phela. UMaShezi usephendukile. Wethuswe yisimo lesi sakho
           kanye nabafanyana abahambisana nenkosi, abadlule kwami badelela.
           Ngempela uyatwetwa manje. Uze wathi kungaba ngcono uma mina
           ngingazehlisa enkosini noma ngiyeke kwabukhansela lobu. Hheyi!
           Wethuke ngempela uMaShezi. Ngethukile ngoba ngiyamazi umkami.                           5
           Ubebhodla umlilo ngokuyokhuleka enkosini kodwa manje usemane
           waphenduka kuhle kwemali uma abafana bedlala isipina.
 MBANDLWA: (Asukume) Uyadlala uMaShezi! Hhayi bo! Senzeni? Sijabulise lezi
           zilima ezingahambisani nezinguquko? Lutho! Lalela lapha wena!
           Hamba uye emaphoyiseni ufike ubike ngomhlangano                                         10
           ofuna ukuwubiza maqede uwacele ukuba afike ngoba kunabantu
           abangayifuni inqubekela phambili kule ndawo. Uchaze nje
           nangobungozi babo. Ngeke amaphoyisa akwenzele phansi. Akekho
           umuntu ongazithela emaphoyiseni ewabona. Uyabona, lowo
           mhlangano uyokunika amandla ngoba uyonunusela abantu                                    15
           ngezinhlelo ezikhangisayo okufanele zenziwe. Ngiyakutshela
           nongafuni lutho ngekhansela, uyophenduka ahambisane nalo. Emva
           kwalowo mhlangano uyophenduka inkosi. Imilomo, bheka koDlamini
           (avale umlomo wakhe ngesandla elingisa amazwi akhe) koDlamini.
 DUMA:     Usuyakhuluma-ke mfo. Uyazi okunye engikucabangayo ngukuthi                              20
           umhlangano akusadingeki siwubize ngombhobho. Sizobhala isimemo
           esikhangisayo maqede sicele ozosibhalela sona ngekhompyutha.
           Ukusukela lapho, siyozigaya emshinini lona ozokhipha sekuyizimemo
           eziningi ukuze sikwazi ukuzinameka kulo leli wadi lami.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                Pheqa ikhasi

### Page 16

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      16             DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 4.11      Yini eyayethuse uMaShezi kulesi siqeshana?                                        (1)

 4.12      Bhala isizathu esenza ukuthi uMaShezi ayoxoxisana noMaNgema.                      (1)

 4.13      Inkosi uShandu ithi intuthuko yayizodala ziphi izinkinga endaweni? Bhala
           amaphuzu AMABILI.                                                                 (2)

 4.14      Ngubani umqhathi kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngephuzu
           ELILODWA.                                                                         (2)

 4.15      Izinqumo ezathathwa yinkosi uShandu esibhedlela zayishintsha kanjani
           inhlalo emphakathini? Bhala amaphuzu AMABILI.                                     (2)

 4.16      Ubaluleke ngani umlandi emdlalweni? Bhala iphuzu ELILODWA.                        (2)

 4.17      Inkosi uShandu yayihlakaniphe ngaphezu kwendlela uDuma ayeyibona
           ngayo. Sekela lesi sitatimende ngamaphuzu AMATHATHU.                              (3)

 4.18      Phawula ngamaphuzu AMABILI usho ukuthi kungani uSayitsheni echazwa
           njengomlingiswa olimelayo iqiniso.                                                (2)
                                                                                             [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 17

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      17             DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele

 Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

 ISIQESHANA I

 SONTO:          Yini indaba?
 NHLEKO:         Umthetho sisi.
 SONTO:          Cha, okwami kuhlukile.
 NHLEKO:         Ngilalele, qhubeka uchaze.
 SONTO:          Mina ngikhonza naye, unguMfundisi wami.                                     5
 NHLEKO:         Hhawu kanti uyadlala. Ubala lolo ongitshela lona. Kuke kwafika ingelosi
                 yathi ithunywe nguNkulunkulu kuMfundisi kodwa asiyingenisanga. Uyini-
                 ke wena?
 SONTO:          Ngifuna nje ukumenzela umkhuleko bese ngiyaphuma. Angeke ngihlale.
 NHLEKO:         Ingelosi yona ibifuna ukuzomphilisa aphume lapha esibhedlela.               10
 SONTO:          (Eseqala ukukhombisa ukucasuka.) Umthetho onjani lo ovimba ukuthi
                 abantu bakhulekelwe? Mina ngazi ukuthi umthetho izinkolo zabantu
                 uyazihlonipha.
 NHLEKO:         Musa ukusukela umthetho nkosikazi Mbhele. Ubani othe umthetho
                 awufuni nithandaze? Mina ngithe umthetho uvimba ukubonwa                    15
                 kukaMfundisi, hhayi ukuthandaza lokhu wena osukusho.
 SONTO:          Ngingathandaza kanjani ungafuni ngingene?
 NHLEKO:         Kuseduze kabi lapha ngaphakathi, uma ungathandaza ulapho ukhona
                 njengamanje, umthandazo wakho ungafika kuMfundisi.
 SONTO:          Kanti udelela ngempela, uthi angithandaze ngilapha?                         20
 NHLEKO:         Ehhene asiguqe, ngizokulekelela.
 SONTO:          (Ngolaka) Lalela la ndoda ndini, ngizokuceba kubaphathi bakho ngale nto
                 oyenzayo, uxoshwe.
 NHLEKO:         Yibo impela labo baphathi abathe ngingakuvuleli.
 SONTO:          Hhayi, kulungile. Kangihambe-ke ngoba nakhu awufuni ukungingenisa.          25
                 Kakuzukungisiza nakancane ukuphikisana nawe lapha.
 NHLEKO:         Kungcono ngoba uyabona nawe ukuthi kakuzukukusiza nhlobo.
                 (Anikine ikhanda uSonto, aphenduke ahambe.)

 5.1       Ngokwalesi siqeshana ngobani abantu ababekhiphe umyalelo wokuthi
           uNhleko angavuleli muntu egumbini okwakulele kulo umfundisi esibhedlela?          (1)

 5.2       Nikeza izizathu EZIMBILI ezenza uSonto azibone enelungelo lokungena
           abone umfundisi.                                                                  (2)

 5.3       Yiliphi icala elalenziwe ngumlingiswa oqavile?                                    (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 18

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      18                 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 5.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

           Ehhene asiguqe, ngizokulekelela.
           Igama elibhalwe ngokugqamile lisho ukuthi:

           A       Asixoxisane
           B       Asixolelane
           C       Asithandaze
           D       Asihlukane                                                                    (1)

 5.5       Chaza ngephuzu ELILODWA ukuthi kungani sithi uMbhele wazifaka yena
           enkingeni agcina esekuyo?                                                             (2)

 5.6       Tomula umusho ochaza ukuthi uSonto wayengasasiboni isidingo sokuncenga
           umseshi uNhleko.                                                                      (2)

 5.7       Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                           IKHOLOMU A                              IKHOLOMU B
           5.7.1      Wabulalisa uMaNtuli                      A UMaMkhize

           5.7.2      Wazala isigebengu                        B UZinhle

           5.7.3      Uhloniphekile emphakathini               C UDlamini

           5.7.4      Ushintsha isikole                        D USonto

           5.7.5      Umakhelwane kaMbhele                     E UMbhele
                                                                                      (5 x 1)     (5)

 5.8       Lukuphi uvuthondaba kulo mdlalo? Chaza kafushane.                                      (2)

 5.9       Ukulahleka kwemali uSonto ayeyigebenge umfundisi yikona okwamdalela
           isixakaxaka. Yiliphi isu/iqhinga alenza ukuzama ukuphuma kule nkinga
           ayesebhekene nayo?                                                                     (2)

 5.10      Ucabanga ukuthi ukuboshwa kukaSonto kwayishintsha kanjani impilo
           kaZinhle? Bhala amaphuzu AMABILI.                                                      (2)

                                            KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 19

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      19               DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 ISIQESHANA J

 MAMKHIZE:       Yikho wawusuthi ubona sengathi usecabanga ukukushiya.
 SONTO:          Leso esinye sezizathu.
 MAMKHIZE:       Wase ubona kungcono afe.
 SONTO           (Ekhala) Yebo, ukuze ngithole imali.
 MAMKHIZE:       Manje sekuvela kanjani ukuthi nguwe owahlela ukufa kwakhe?                    5
 SONTO:          Amaphoyisa abamba oMthofi.
 MAMKHIZE:       Obani manje oMthofi?
 SONTO:          Yilezi zinja engangizithumile. Zavele zalikhipha lonke iqiniso.
 MAMKHIZE:       Awu mntanami!
 SONTO:          Kunjalo nje mama. Bazobe bengofakazi benkantolo bonke laba bantu.             10
                 (Ekhala kakhulu) Ngeke ngidabule mama, ngeke!
 MAMKHIZE:       Ungalilahli ithemba mntanami.
 SONTO:          Sengililahlile.
 MAMKHIZE:       (Ekhala) Awu mntanami ...
 SONTO:          Ngiyaxolisa mama ngokukuzwisa ubuhlungu.                                      15
 MAMKHIZE:       Ngiyakuxolela mntanami. Kodwa mina ngisenalo ithenjana lokuthi ...
 SONTO:          Sisodwa nje isicelo sami mama.
 MAMKHIZE:       Khuluma mntanami, ngilalele.
 SONTO:          Ngicela ungikhulisele umntanami.
 MAMKHIZE:       Ngiyezwa mntanami.                                                            20
 SONTO:          Umkhulise kahle mama, umtshele ukuthi umhlaba uyahlaba mama.
                 Umtshele ukuthi abathatha izindlela ezinqamulelayo ezinokukhohlakala
                 babolela ejele njengami.
 MAMKHIZE:       Ngeke ubolele ejele mntanami. Uzophuma ukhulise indodakazi yakho.
 SONTO:          Ngiyofela lapha mama. (Akhale kakhulu.) Awu, ngiyazisa ngomntanami,           25
                 ngake ngazenza ngathanda imali, ngavumela usathane angenze ingelosi
                 yakhe!
 MAMKHIZE:       Kangivalelise mntanami, nakhu sekuthiwa sesiphelile isikhathi. Usale
                 kahle mntanami.
 SONTO:          Uhambe kahle mama. Ungikhonzele enganeni yami. Ungixolisele kakhulu           30
                 kuyo. Uyitshele ukuthi ikhule ingabi njengami. Uyitshele ukuthi ngiyohlala
                 ngiyithanda.
                 (Behlukane kanjalo-ke. Emva kwezinyangana wavela enkantolo uSonto.
                 Amlahla onke amacala akhe. Wagwetshwa ukudilikelwa yijele.)

 5.11      Yini eyayenza ukuthi uSonto alahle ithemba lokuthi wayengaphuma phambili
           kuleli cala lokufa kukaMbhele?                                                      (1)

 5.12      Nikeza isizathu esenza kube nzima kuSonto ukufuna ummeli ongamzamela
           ukuthi athole ibheyili.                                                             (1)

 5.13      Kwakulula ukuthi uDlamini akwazi ukubona ukuthi uSonto wayeyifihle kuphi
           imali. Bhala amaphuzu AMABILI afakazela lokhu.                                      (2)

 5.14      Ngubani umqhathi kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngephuzu
           ELILODWA.                                                                           (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 20

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      20             DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 5.15      Izinqumo ezathathwa nguMbhele esehhovisi likaNtshangase zayishintsha
           kanjani impilo kaSonto? Bhala amaphuzu AMABILI.                                   (2)

 5.16      Ubaluleke ngani umlandi emdlalweni? Bhala iphuzu ELILODWA.                        (2)

 5.17      UMbhele wayengahlakaniphile kangako. Sekela lesi sitatimende ngamaphuzu
           AMATHATHU.                                                                        (3)

 5.18      Phawula ngamaphuzu AMABILI usho ukuthi kungani uMaMkhize echazwa
           njengomlingiswa olimelayo iqiniso.                                                (2)
                                                                                             [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 21

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      21             DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu

 Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

 ISIQESHANA K

 THABI:            Leli su likamama phela yilona elizokukhipha osizini.
 THENJIWE:         Uyazi uzoze ungicasule manje. Okokuqala nje uyingane kabi. Ngeke
                   uze ungeluleke wena.
 THABI:            Kanti uzolulekwa ubani? Angithi nomama awumlaleli? Ngitshele ubaba
                   akhulume nawe?                                                            5
 THENJIWE:         Nansi ingulube inginonela bo!
 THABI:            Musa ukungibiza ngengulube. Ngichazele kahle ukuthi umama lona
                   awumlaleli ngani. Indlela ibuzwa kwabaphambili.
 THENJIWE:         Uma ungafuni sixabane Thabi yeka le nto oyikhulumayo.
 THABI:            Cha kusho ukuthi unenkinga bo. Bonke abantu okhuluma nabo uxabana         10
                   nabo. Ngiya kuDumisani-ke manje ngimtshele ukuthi akasize akhulume
                   nawe ukuze umgane.
 THENJIWE:         Ungangihlanyeli mina. Angifune kugana muntu mina manje.
                   USkhumbuzo wazifela kwaphela konke okuwuthando enganginakho.
 THABI:            Angiyethembi le nto oyishoyo. Njengoba uthi ufuna ukuhamba lapha          15
                   ekhaya, kusho ukuthi kukhona ofuna ukumgana.
 THENJIWE:         Ukhuluma nami kanjalo?
 THABI:            Ngiyaxolisa uma ngiphaphalazile. Kodwa yini wena ungabalaleli
                   abadala?
 THENJIWE:         Umuntu unelungelo lokuzikhethela inqubo yakhe kulezi zinsuku.             20
                   Angifuni-ke nami ukuzophoqelelwa ngamasiko abhedayo.
 THABI:            Ngiyakudabukela kodwa. Umama uzokugoba yonke le nkani onayo.
 THENJIWE:         (Ecasukile) Ubani onenkani Thabi? (Asondele kuye)
 THABI:            Usufuna ukungishaya uma ngikutshela iqiniso.
 THENJIWE:         Ngibuza ukuthi ubani onenkani? Angisiso isilima sokudlala umamezala       25
                   mina. Zingamane zilime ziyetsheni okungcono.

 6.1       Ngubani lo mama okukhulunywa ngaye kulesi siqeshana?                              (1)

 6.2       Nikeza izizathu EZIMBILI ezenza uGugu athi akalithandisisi isiko lokungenwa.          (2)

 6.3       Yiliphi icala langempela ayeboshelwe lona umngani kaThenjiwe uSipho?              (1)

 6.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

           Indlela ibuzwa kwabaphambili.
           Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile sisho ukuthi:

           A   Kuyasiza ukubuza kubangani.
           B   Kuyasiza ukubuza komakhelwane.
           C   Kuyasiza ukubuza kwabanolwazi.
           D   Kuyasiza ukubuza emaphoyiseni.                                                (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 22

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      22              DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 6.5       Chaza ngephuzu ELILODWA ukuthi kungani sithi uSipho wazifaka yena
           enkingeni agcina esekuyo?                                                          (2)

 6.6       Tomula umusho enkulumweni kaThenjiwe ochaza ukuthi uyabuqonda ubuhle
           bentando yeningi.                                                                  (2)

 6.7       Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                           IKHOLOMU A                              IKHOLOMU B
           6.7.1     Umngani kaThenjiwe                        A UThenjiwe

           6.7.2     Uyakwazi ukuthunga                        B UNondumiso

           6.7.3     Wayegula kakhulu                          C UDumisani

           6.7.4     Waxoshelwa ukungena izindaba              D UGugu

           6.7.5     Wagwazwa uSipho                           E Ugogo
                                                                                   (5 x 1)    (5)

 6.8       Lukuphi uvuthondaba kulo mdlalo? Chaza kafushane.                                  (2)

 6.9       Ukushona kukaSipho yikona okwadalela uThenjiwe isixakaxaka. Yiliphi
           isu/iqhinga alenza ukuzama ukuphuma kule nkinga ayesebhekene nayo?                 (2)

 6.10      Ucabanga ukuthi uMaMbatha wayisebenzisa kanjani ingxabano phakathi
           kukaSipho noDumisani ukubuyisa ukuthula emndenini kaZungu? Bhala
           amaphuzu AMABILI.                                                                  (2)

                                            KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 23

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      23              DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 ISIQESHANA L
 THENJIWE:  Angimfuni nje mama!
 NONDUMISO: Inkani ngeke isize ngalutho lapha mama. Ukuhlanganisa abantu
            ngenkani kuyingozi, bagcina bebulelene.
 ZUNGU:     Makhulu lawo magama ndodakazi. Ngike ngasho ukuthi kukhona
            amasiko asefuna ukubhekisiswa kulezi zinsuku.                                     5
 MAMBATHA: Yimaphi amagama amakhulu lapha Manzini? Yimaphi? Wakhweza
            izingane phezu kwethu zibheda. Le ngane (Akhombe uThenji) izogana
            uDumisani. Sengiqedile.
 THENJIWE:  (Akhale) Sengibone kahle ukuthi aningifuni lapha ekhaya.
            Ngiyahamba-ke manje.                                                              10
 NONDUMISO: Kahle Thenji.
 MAMBATHA: Ungahamba uma uthanda. Angithi kade usuhambile vele. Ubuyiswe
            ubani? Uma uhlala lapha ekhaya, qonda kuDumisani.
 ZUNGU:     Ngeke ilunge le nto yakho MaMbatha.
 MAMBATHA: Sekungeyami le nto Manzini? Usho ukuthini uma usho njalo?                          15
 NONDUMISO: Baba, Manzini. Ngicela ukuhamba noThenji. Injongo yami ukuba
            siyoxoxa ekhaya ngalolu daba. Kokunye siyobuya nabazali bethu,
            sibhunge sindawonye.
 MAMBATHA: Ukhona umakoti othi ezilile abe elokhu ehla enyuka. Akayi ndawo lo.
            (Akhombe uThenji)                                                                 20
 THENJIWE:  (Emi ngezinyawo) Ngiyahamba. Angithi awuzwa uma ngithi angimfuni
            uDumisani?
 NONDUMISO: Kahle Thenji. Njengoba siya ekhaya kokunye bazosichazela kangcono
            ngaleli siko.
 ZUNGU:     Sengathi kungcono khona lokho.                                                    25
 MAMBATHA: Angisafuni ukukhuluma manje. Uma ungazimisele ngoDumisani
            ngiyakudabukela. Uyogugela ezinsisheni.
 THENJIWE:  Ngingamane ngigugele kuzo.
 MAMBATHA: Uphendula mina kanjalo? (Asukume) Phumani lapha!
 6.11      Ngobani laba bantu athi uNondumiso akufuneki bahlanganiswe ngenkani?               (1)
 6.12      Nikeza isizathu esasenza uDumisani athi kuThabi angambali kubantu
           okufanele bangene uThenjiwe.                                                       (1)
 6.13      Nikeza izindlela EZIMBILI uThenjiwe akhombisa ngazo ukungahloniphi
           emzini.                                                                            (2)
 6.14      Ngubani umqhathi kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngephuzu
           ELILODWA.                                                                          (2)
 6.15      Isinqumo esathathwa nguThenjiwe sokufaka ushevu etiyeni likaDumisani
           sayishintsha kanjani impilo yakhe uThenjiwe? Bhala amaphuzu AMABILI.               (2)
 6.16      Ubaluleke ngani umlandi emdlalweni? Bhala iphuzu ELILODWA.                         (2)
 6.17      UZungu wayehlakaniphe ngaphezu kwendlela uMaMbatha ayembona ngayo.
           Sekela lesi sitatimende ngamaphuzu AMATHATHU.                                      (3)
 6.18      Phawula ngamaphuzu AMABILI usho ukuthi kungani uGugu echazwa
           njengomlingiswa olimelayo iqiniso.                                                 (2)
                                                                                              [35]
                                                               AMAMAKI ESIQEPHU B:            35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 24

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      24             DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                         SC/NSC Confidential

 ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE

 Kulesi siqephu, imibuzo ibuzwe kulezi zindaba ezimfushane ezilandelayo:

 •     'Amathunzi Ezintaba' ebhalwe ngu-NAP Khumalo
 •     'Ingcebo Yezicebi Nezimpofanaʹ ebhalwe ngu-MJ Mngadi

 UMBUZO 7: IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli

 Funda lezi ziqeshana ezilandelayo ezitonyulwe ezindabeni ezimfishane ezimbili bese
 uphendula imibuzo ehlelwe esiqeshini ngasinye. Inani lamamaki elabelwe umbuzo
 ngamunye ungalisebenzisa njengomhlahlandlela wobude bempendulo.

 QAPHELA: Phendula imibuzo ehlelwe kuzona zombili iziqeshana, okungukuthi
          UMBUZO 7.1 NOMBUZO 7.2.

 7.1       ʹAMATHUNZI EZINTABA' – NAP Khumalo

           Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

           ISIQESHANA M

           Ngaye ngaqhwakela etsheni, uNomkhosi wahlala otshanini eceleni kwami.
           Sabuka ubuhle bemvelo. Lapha sasizibuka ezinkakhayini zonke izintaba,
           amagquma, imihosha, imifula nemizi yabanumzane. Amehlo ayegijima agcine
           kude le, lapho umhlaba ubonakala uqabulana nesibhakabhaka khona.
           Ngakwelinye icala ulwandle sasilubuka kahle laphaya phansi lugubha                5
           amagagasi alo. Umuntu wabuka konke lokhu qede wezwa inhliziyo ijaja
           ngokunye. Kwakukuhle ngeqiniso.
           'Uthini ngalobu buhle obungaka Sithandwa?' ngibuza kuNomkhosi lapho
           sesihlezi kamnandi, amehlo endanda zinkalo zonkana.
           'Ngibona ubuhle obumangalisayo, ubuhle obunzulu obuqhamuka esandleni              10
           soMdali.'
           'Ngizwa nginokujabula okukhulu, ngifikelwa yisivuvu sentokozo ngalobu buhle
           obungaka obufukanyelwe luthando lwethu oluyisimanga. Letha leso sandla
           sakho esinsobonsobo ngisibambe Nomkhosi, inkinga sekuyoba yindlela
           yokusiyeka singasayekeki.' Asilethe uNomkhosi isandla ngisibambe, uthando         15
           luvele lwenyuke lufinyelele emazingeni angenakulinganiswa. Achobozele.
           'Kepha ngabe bonke abantu bayabubona nje lobu buhle bemvelo nentokomalo
           obuyilethayo? Mina ngibona sengathi akunjalo, kepha bonke lobu buhle
           bukhethelwe thina sodwa Nomkhosi.'
           'Uyabona Siziba, amazwi akho angishayisa uvalo. Mahle kakhulu kunalokhu           20
           engikucabangayo. Afana nobuhlalu bamagobolondo ekhethelo, ayingcwenga
           engayiwa.'
           'Yeyamisa lelo khanjana lakho elihlana lapha esifubeni sami Mntakwethu.'
           Akwenze. Ngiqhubeke, 'Ngiyabonga kakhulu ngala mazwi owashoyo.

           7.1.1       Wayehleli kuphi uNomkhosi ngokwalesi siqeshana?                           (1)
           7.1.2       Bhala OKUKODWA okuyimvelo ababekubuka ngalolu suku.                       (1)
           7.1.3       Caphuna ibinzana lamagama asesigabeni sokuqala asitshela ukuthi
                       okunye ababekubuka kwakuqhelile kubona.                                   (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiZulu FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isizulu/4b2dfbc0-bd4b-4e1f-8f73-97dba9ad15b5) — isiZulu FAL · QP · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2023/66c97a62-cb1d-4a14-8afa-720ee167d3fc) — isiZulu FAL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2019/7d25278e-90ff-4620-bb3c-52de2136806b) — isiZulu FAL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2018/e4b39684-5ce9-4435-9b58-42019ef655c9) — isiZulu FAL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2017/4973975f-58b6-4f42-8de7-d58af9fc5a58) — isiZulu FAL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2016/dc343548-bdc0-4396-bb6b-717cde3f72a3) — isiZulu FAL · QP · 2016 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025-mg/c987c299-55ce-451b-9c9c-d9f577f9aec6) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025-mg/cec2350a-6309-437b-a49e-a04527a0ca1c) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/d890b2cf-f80e-4a5f-aa33-e13bde37273e) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/8210b3fd-54a1-4a7b-a22f-fe44c32fcc1a) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2024-mg/ca5fed94-6233-425b-8802-1cabd2af8ca9) — Memo · 2024 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
