# isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2016 Question Paper

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2016, 23 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2016-1/42a44fe4-b19c-4910-b428-1bcfb31777eb
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2016
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 23

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2016 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2016-1/42a44fe4-b19c-4910-b428-1bcfb31777eb)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2016 · isizulu. Question paper, 23 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P2 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2016-memo-1/10e3811d-f88b-41e0-bbd6-e3c4be5a9c8a) — Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2016-memo/b30edc63-e58c-4c5a-9a7d-6dba54c515ec) — Memo · 2016 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                  IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                       NOVEMBA 2016

AMAMAKI: 70

ISIKHATHI: Amahora ama-2

                            Leli phepha linamakhasi angama-23.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2          2                  DBE/Novemba 2016
                                                   NSC

IMIYALELO KWABAHLOLWAYO

1.        Fundisisa kahle imiyalelo ekuleli khasi ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.

2.        Ungayifundi yonke imibuzo ekuleli phepha. Bheka OKUQUKETHWE ekhasini
          elilandelayo bese umaka izinombolo zemibuzo yezincwadi ozifundile kulo
          nyaka. Ngemuva kwalokho funda le mibuzo bese ukhetha imibuzo
          ezincwadini EZIMBILI ozophendula ngazo.

3.        Leli phepha LINEZIQEPHU EZINE:

          ISIQEPHU A:       Inoveli                         (35)
          ISIQEPHU B:       Umdlalo                         (35)
          ISIQEPHU C:       Izindaba ezimfishane            (35)
          ISIQEPHU D:       Izinkondlo                      (35)

4.        Phendula imibuzo         EMIBILI   kuphela,    umbuzo    OWODWA   esiqeshini
          NGASINYE.

          ISIQEPHU A: INOVELI
          Phendula umbuzo ngenoveli EYODWA oyifundile.

          ISIQEPHU B: UMDLALO
          Phendula umbuzo ngomdlalo OWODWA owufundile.

          ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
          Phendula imibuzo ngazo ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihlolwayo.

          ISIQEPHU D: IZINKONDLO
          Phendula imibuzo ngezinkondlo EZIMBILI ezibuziwe.

5.        Sebenzisa uhlu lokubheka imibuzo ephenduliwe ('checklist') ukubheka ukuthi
          ukhethe ngendlela efanele yini.

6.        Landela imiyalelo esekuqaleni kwesiqephu NGASINYE.

7.        Bhala izinombolo njengoba zibhaliwe ephepheni lemibuzo.

8.        Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

9.        Qikelela ukusebenzisa isikhathi esicishe sibe imizuzu engama-60 esiqeshini
          ngasinye.

10.       Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    3                   DBE/Novemba 2016
                                             NSC

OKUQUKETHWE:

Leli khasi lizokusiza ukukhetha imibuzo ofisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda
yonke imibuzo.

ISIQEPHU A: INOVELI

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
      IZINOMBOLO ZEMIBUZO               AMAMAKI                      IKHASI
1. Kusinda Kwehlela Endodeni                35                          5

2. Umshado                                         35                   7

ISIQEPHU B: UMDLALO

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
3. Ababulali Benyathi                       35                         10

4. Isiko Nelungelo                                 35                  13

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFUSHANE

Phendula imibuzo kuzona ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihloliwe.
5.1 'Ingoduso'                                  17                     17

5.2 'Mhla Liduma Laduma'                           18                  18

ISIQEPHU D: IZINKONDLO

Phendula imibuzo YOMIBILI kulesi siqephu.
6.1 'Ngiyogiya Ngiqephuze'                         17                  20

6.2 'Lobu Bungani Ngiyabuhlonipha'                 18                  21

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           4            DBE/Novemba 2016
                                                    NSC

UHLU LOKUBHEKA IMIBUZO EKHETHIWE ('CHECKLIST'):

     ISIQEPHU              IZINOMBOLO             IMIBUZO     THIKHA UMBUZO
                             ZEMIBUZO           EPHENDULIWE    OWUKHETHILE
                                                                    ()
A: INOVELI                       1–2                      1
                                             NOMA
B: UMDLALO                       3–4                      1
                                             NOMA
C: IZINDABA
   EZIMFISHANE                     5                      1
                                             NOMA
D: IZINKONDLO                      6                      1

QAPHELA: Qiniseka ukuthi uphendula imibuzo eziqeshini EZIMBILI kuphela.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2              5                    DBE/Novemba 2016
                                                       NSC

ISIQEPHU A: INOVELI

UMBUZO 1: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA A

'Uyabona-ke mfo kaMchunu usuzoba nezitha lapha efemini ezizoba namazwi
aziswana. Bazokubuza ukuthi wenzani usukhushulwa masinyane kangaka. Uzothi
ungazelele nje ubhuqwe ubizwe ngempimpi kube njeya. Uyobe unenhlanhla uma
benganyumbazanga. Nanku-ke lo mshini. Ufanele ukuba uyakhumbula ukuthi sathi
usebenza kanjani.' Wamkhombisa-ke ukuthi usebenza kanjani maqede behlukana.                   5

Esitimeleni ntambama sebeya ehositela uManyoba uxoxa noDoda umfowabo
abakhonzene kakhulu ngisho nangasemakhaya abehlukani, amathe nolimi;
'Cha! Ndabezitha ngithi angikutshele ukuthi sengizosebenza emshinini lo
ongasemnyango omncane ophumela emahhovisi ezinduna, kusukela kusasa lokhu
ungaze ungilamele ngingakutshelanga. Kuthe nje mathambama ngazobizwa induna                   10
yathi ngibizwa nguNdabazabantu. Ngethuke kwabanda kwamancane. Ukube
bekukhona ebengikwazi okungalungile ngabe ngicele ukuhamba ngingakayi ngisho
nakulelo hhovisi, kwazise phela akumnandi neze ukuxoshwa liyoshona.'

'Ithi induna ubizelwani na? Mina ngiyazi ukuthi ikuthanda kanjani ukubona umuntu
exoshwa. Uyamazi uMpunzi wakwaMathonsi? Waxoshiswa yiyona induna le. Uze                      15
ubone sengathi umuntu uyayizonda nje, yingoba iyona exoshisa abantu efemini.'
Aqhubeke-ke uManyoba.

'Cha mnawethu! Ingibonile ukuthi ngethukile, yathi ngingethuki ilethe izindaba
ezimnandi;    ehla       amaphaphu.     Sihambile-ke saya    kuNdabazabantu
sengingconywana kodwa-ke ngithanda ukukutshela ukuthi ngangithi induna isenga                 20
ezimithiyo kanti iqinisile anginacala.'

1.1       Ubani lo abaxoxa ngaye oManyoba kulesi siqephu esingenhla?                                 (1)

1.2       Bhala uhlobo lwesithuthi abahamba ngaso laba abaxoxayo.                                    (1)

1.3       Yiziphi izindaba ezimnandi uManyoba azitshela umfowabo kulesi siqephu?                     (2)

1.4       Chaza kafishane         ukuthi     yini   eyenza   abantu   bangayithandi    induna
          emsebenzini.                                                                               (2)

1.5       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo.

          Isimo sokukhuluma esithi: 'ehla amaphaphu' sisho:

          A     Ukukhathazeka
          B     Ukuncoma
          C     Ukukhululeka
          D     Ukuwa                                                                                (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                  Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        6                DBE/Novemba 2016
                                                 NSC

1.6       Yimuphi umlingiswa ongabalulekile kulaba abaxoxayo kulesi siqeshana?
          Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.                                     (2)

1.7       Tomula amazwi/amagama asesiqeshini agcizelela        ukuthi   uManyoba
          wayezwana kakhulu nalo mfowabo axoxa naye.                                    (2)

1.8       Chaza kafishane ukuthi wayebancishelani uManyoba abantwana bakhe ifa?
          Bhala iphuzu ELILODWA.                                                        (2)

1.9       Nikeza amaphuzu AMATHATHU afakazela ukuthi umuzi kaManyoba
          wawusendaweni yasemakhaya.                                                    (3)

1.10      Chaza ukuthi abalingiswa abalandelayo bangabantu abanjani? Bhala
          amaphuzu AMABILI ngomlingiswa ngamunye:

          1.10.1      UMduduzi                                                          (2)

          1.10.2      UFanyana                                                          (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA B

'Bafowethu mina ngisamile ekutheni asibathathe sihambe nabo ukuze singangabazi
ukuthi abalambile futhi bagcineke kahle besemehlweni ethu ngaso sonke isikhathi.
Obani abahambisana nami kulo mbono?' kubuza uMjwayeli. 'Niyithini indaba
yamakhosikazi ethu ngoba yinto eyaziwa yinoma yimuphi umuntu ukuthi izinkunzi
ezimbili azihlali esibayeni sinye. Nginamanga bafowethu?' kubuza uMduduzi.       5

'Nithini kule nto eshiwo umnewethu na? Yingakho nje mina ngithi asibalethele
ukudla, omama bohlala bengahlushwa muntu lapha ekhaya. Bafowethu isikhathi
sihambile sikhuluma le ndaba.Khiphani isinqumo esizokwenza sikwazi ukuphendula
noma esizolungisa lesi simo esibhekene naso,' kubuza uFanyana.

'Yiqiniso elimsulwa leli elishiwo umnewethu. Amakhosikazi anamuhla 10
awasahloniphi, azoxabana nabazali bethu bese kuba khona ukungezwani endlini
ngoba nizosuke nivune amakhosikazi enu noma kuyiwona anochuku. Uma
kungenjalo uzovuna umzali kanti uyena owonile. Yimpicabadala le enicabanga
ukuthi asiyenze. Bengithi anginiqwashise nje angisho ukuthi akungenziwa lokhu
enikushoyo,' kubeka uMduduzi.                                                 15

'Asibathatheni bafowethu. Obani abavumelana nami? Phakamisani izandla sibone.
Ningesabi akekho ozokusola ngoba siyabonisana,' kuphawula uMjwayeli.

UBheki asiphakamise maqede athi kuMduduzi, 'Phakamisa!' Aphakamise bese kuba
sobala ukuthi uFanyana uyehlulwa yivoti.

'Sal' usuvumelana nathi. Nawe uyazibonela nje ukuthi akekho ovumelana nombono 20
wakho,' kusho uMjwayeli.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      7                   DBE/Novemba 2016
                                               NSC

1.11      Nikeza izizathu EZIMBILI ezazenza uMjwayeli angahambisani nokuthi
          balethele abazali babo ukudla njalo ekupheleni kwenyanga.                       (2)

1.12      Yibaphi abalingiswa ababili kulesi siqeshana abasekela uMjwayeli
          embonweni wokuba abazali bathathwe bayohlala nabo emizini yabo?                 (2)

1.13      Ithini indikimba yale noveli? Sekela ngephuzu ELILODWA.                         (2)

1.14      Chaza udweshu olutholakala kulesi siqeshana ngamaphuzu AMABILI.                 (2)

1.15      Ngokucabanga kwakho kungumbono omuhle yini ukuthi abazali bahlaliswe
          ekhaya labantu abadala uma sebegugile? Sekela impendulo yakho
          ngamaphuzu AMATHATHU.                                                           (3)

1.16      Ukuba wawunguMaNene yini owawungayenza ukuze ube nesiqiniseko
          sokuthi umamezala wakho uzizwa emukelekile emzini wakho? Bhala
          amaphuzu AMABILI.                                                               (2)

1.17      Ngabe IQINISO noma UMBONO ukuthi bonke omakoti bayabazonda
          omamezala babo? Sekela impendulo yakho ngokwenzeka endabeni.                    (2)
                                                                                          [35]

UMBUZO 2: UMSHADO – N Zulu

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA C

'Konje singase sishade nini Bheki?'
'Ekupheleni konyaka; ngoDisemba.'
'Ukuthi ngifuna ukusheshe ngenze amalungiselelo.'
'Sizoxoxa ntambama ngaleyo ndaba.' Yaqhamuka imoto ahamba ngayo uTholi.
'Uzofika ntambama?'                                                                5
'Ngizofika kodwa ngisheshe ngihambe Tholi.'

Kwaba ukwehlukana kwabo ngaleyo nkathi. UBheki naye waqonda emsebenzini.
Kwathi noma engabaza, uthando lukaTholi waluzwa luvuka luma ngezinyawo.
Wafisa sengathi ngabe sekuntambama. Uvalo lwabuye lwamuthi heqe ecabanga
ngoLindiwe. Konje uma uTholakele engase ezwe ukuthi kukhona uLindiwe, 10
angenzenjani? Yamphatha kabi le nto uBheki.
'Kodwa ngizothatha bani manje? ULindiwe noma uTholi?'
Wayekhuluma yedwa ezibuka engenampendulo. UTholi wayemethusile ngalo
mngani womlungu.
'Konje ngingamxosha kanjani lo mlungu?' Yayingekho futhi impendulo yalo mbuzo 15
ayezibuza wona uBhekani.
Wazethuka esengaphakathi esikoleni. Wathi esahamba ibangana egcekeni
wahlangana noSifiso.
'Ubani lo ovakashele kini Bheki?'
'Umngani kamama nje loya.'                                                    20

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2            8                       DBE/Novemba 2016
                                                     NSC

'Omncane kangakaya?'
Akaphendulanga uBheki, wethuswa ukuzwa ukuthi kanti uSifiso wayazi ukuthi
kukhona uLindiwe. Waxakeka ukuthi uyithole kanjani le ndaba.

'Sengathi ngiyayazi le ntombi engiyibone kini izolo Bheki.'
'Awuyazi. Eyakude kabi.'                                                   25
'Akusiye uLindiwe?'
Kwavele koma amathe kuBheki. Wagwajaza. Wezwa izithukuthuku zimfoma
kancane ebusweni. Wabona ukuthi into engcono akamshiye uSifiso lo. Nempela
wenza kanjalo.

2.1       Amalungiselelo ani lawa okukhulunywa ngawo kulesi siqephu?                              (1)

2.2       Yisiphi isizathu esenza uBhekani angamthandi umngani womlungu?                          (2)

2.3       Ngokwalesi siqephu yini eyayenza uBhekani ashaywe uvalo uma ecabanga
          ngoLindiwe?                                                                             (2)

2.4       Qedela ngegama elifanele.

          Igama elisesiqeshini elisho umjuluko lithi ...                                          (1)

2.5       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo.

          Isimo sokukhuluma esithi: 'Kwavele koma amathe kuBheki', sisho ...

          A       ukulamba.
          B       ukwethuka.
          C       ukudideka.
          D       ukoma.                                                                          (1)

2.6       Tomula umusho esiqeshini osikhombisa ukuthi uSifiso uyazi ukuthi kukhona
          uLindiwe kubo kaBhekani.                                                                (2)

2.7       Wayeyokwenzani uTholakele kubo kaBhekani mhla kukhona uLindiwe?                         (2)

2.8       Ithini indikimba yale noveli? Sekela ngephuzu ELILODWA.                                 (2)

2.9       Chaza ukuthi abalingiswa abalandelayo bangabantu abanjani. Bhala
          amaphuzu AMABILI ngomlingiswa ngamunye.

          2.9.1       UZenze                                                                      (2)

          2.9.2       ULindiwe                                                                    (2)

2.10      Le ndaba yenzeka             endaweni   yasedolobheni.   Fakazela    ngamaphuzu
          AMATHATHU.                                                                              (3)

                                             KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    9                    DBE/Novemba 2016
                                             NSC

ISIQESHANA D

'Kodwa ukhona umuntu wesifazane ongadayisa insangu?'
'Kusetshenzwa imali mfana wami lapha eNyawushane. Lo wakho-ke yena kuthiwa
unomlungu wakhe omqoqela amakhasimende amhlophe.'
Akhexe umlomo uBheki. Kuthi akaphindele emuva ayobuza uTholi ngalezi zinto.
Akhumbule ukuthi konje ufike ehluleke. Kuphenduleke umbuzo wakhe ahlale 5
ezibuza wona njalo wobungani bukaTholi noPamella.

'Ngiyazi ukuthi ayikho into ongabe usayenza manje. Ngicela into eyodwa nje zwi
Bheki. Uma lo mfelokazi efuna ukuzogana lapha, mtshele ahlukane nayo yonke le
mikhuba ayigilayo. Uma eza nalezi zinto zakhe lapha, uyosonteka intamo afe
nohlangothi. Awadlali amadlozi alapha ekhaya.'                                 10

Ethuke kakhulu uBheki uma ezwa unina ekhuluma kanje. Athi esathi ufuna
ukuphendula aqhube unina: 'Uma idlozi limcasukele kakhulu mfana wami, ngeke
nishade ngisho ukushada kodwa lokhu.'
Abone uBheki ukuthi kufuneka aqunge isibindi abhekane ngqo noTholi. Avalelise
kunina. Asuke lapho aqonde endlini ayophumula. Imicabango ihlale phezu kwakhe. 15
Azitshele ukuthi noma kunzima kodwa ayikho into ezomvimba ukuba ashade
noTholi. Akakwazanga nokulungisa kahle umsebenzi wesikole ngalelo langa
uBheki. Wabe esathe ubhala lokhu enze iphutha. Athi ulungisa ngapha konakale
ngakwenye ingxenye. Kubuye kufike umqondo othi akazame isu lokuyekisa uTholi
utshwala.                                                                      20

2.11      Tomula umusho esiqeshini ositshela ukuthi umama kaBhekani uyakholelwa
          emadlozini.                                                                  (2)

2.12      Xoxa ngodweshu lwangaphandle olwaba khona phakathi kukaBhekani
          noBhatomu ngesikhathi uBhekani ebuya esibhedlela ukuyovakashela
          uTholakele. Bhala amaphuzu AMABILI.                                          (2)

2.13      UBhekani ungumlingiswa ongathembekile     kwezothando.    Sekela   lesi
          sitatimende ngamaphuzu AMABILI.                                              (2)

2.14      Ubukhona bukaSifiso eduze kukaBhekani kwaba usizo kakhulu empilweni
          yakhe. Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                            (2)

2.15      Ukuba wena wawunguBhatomu wawungakujabulela yini ukungena umuntu
          ofana noTholakele? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                (2)

2.16      Ucabanga ukuthi yayiyoba njani impilo kaBhekani ukuba waqhubeka
          nokushada noTholakele? Sekela ngamaphuzu AMATHATHU.                          (3)

2.17      Ngabe IQINISO noma UMBONO ukuthi bonke abantu abahlala eNyawushane
          banodlame? Sekela impendulo yakho ngokwenzeka endabeni.                      (2)
                                                                                       [35]

                                                       AMAMAKI ESIQEPHU A:             35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      10                   DBE/Novemba 2016
                                               NSC

ISIQEPHU B: UMDLALO

UMBUZO 3: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA E

(Emzini wenkosi, uShandu. Inkosi izixoxela nomkayo uMaNgema. Bahleli endlini
yokuphumula.)

SHANDU:         Waze wasiyala uHulumeni ngale        mithetho   yakhe   esikhweza
                abafokazana emakhanda amakhosi.

MANGEMA: Uqinisile baba. ODuma abasazikhohliwe bengamakhosi. Ngempela 5
         uDuma ungekhohlwe sekunguye inkosi kule ndawo. Kukhona nabantu
         asebemkhulekela. Eqinisweni nje, lo Hulumeni wayecabangeni nje
         aze ashaye umthetho onje?

SHANDU:         (Ubuso     buhwaqabala)    Kwakunani    nje  ukuthi   bavotise
                abasemadolobheni kuphela? Thina makhosi basivikele ngokushaya 10
                umthetho othi masifundiswe ngokusebenzisana nabantu ekuletheni
                intuthuko. Buka nje manje, abantu sebenezimpawana zokuhlukana
                phakathi. Kukhona asebengibuka njengento engathi shu. Abanye
                bazonda uDuma egameni lokuthi usethathe isikhundla sami
                engasinikwa uMvelinqangi kanye nobabamkhulu.                   15

MANGEMA: (Ahebeze ngezandla sakuphika) Cha! Cha! Noma ngabe lo mthetho
         ushaywe ePitoli noma eKapa inkosi iyohlale iyinkosi. Angifundile
         okuyaphi kepha ngiyazi ukuthi ngaphambi kokushaya umthetho,
         kudingeka kube nocwaningo. Phela kumele bacwaninge ngosikompilo
         lwama-Afrika kuqala ze bakwazi ukushaya umthetho ongachithi 20
         okukhona ngoba bakwethu, kuse-Afrika lapha.

SHANDU:         (Aneke izandla sakuzivula, okukaMfundisi eshumayela) Ngivumelana
                nawe MaNgema. Uyazi kuyasho ukuthi walunguza esikoleni. Futhi-ke
                nje akukhona ukulunguza ukufunda uze ube nguthisha. Phela uhleli nje
                ungafundisi ngoba yimi kanye nobaba esanquma ukuba ube 25
                yinkosikazi yenkosi egcwele. Wawungeke ube yiyo egcwele ube
                ufundisa. Cabanga nje inkosikazi yenkosi idelelwa yizingane
                zabafokazana. Okubi kakhulu-ke nawe utholakale ulawulwa
                nguthishanhloko ongumfokazana. Buka nje, thina lapha emakhaya
                sinazo izinhlaka zobuholi eziphelele. Ngikhona mina futhi nezinduna 30
                zesigodi zikhona. Kwakunani-ke bangaqeqeshi lobu buholi obuvele
                bukhona?

3.1       Ngobani laba bafokazana ethi inkosi uShandu uHulumeni ubakhweza phezu
          kwekhanda layo kulesi siqephu?                                                  (2)

3.2       Iyiphi le ndlela yokubusa ehlukumeza umndeni wenkosi uShandu?                   (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        11                  DBE/Novemba 2016
                                                 NSC

3.3       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo. Igama elibhalwe ngokugqamile
          emshweni olandelayo lisho ukuthini:

          Kukhona nabantu asebemkhulekela.

          A      Asebemthandazela
          B      Asebemthanda
          C      Asebemdelela
          D      Asebemkhothamela                                                          (1)

3.4       Ngokusho kukaMaNgema yini okwakufanele ayenze uHulumeni ngaphambi
          kokushaya lo mthetho abakhuluma ngawo kulesi siqephu?                            (2)

3.5       Chaza lesi simo sokukhuluma            esibhalwe   ngokugqamile   njengoba
          sisetshenzisiwe kulesi siqeshana.

          Kukhona asebengibuka njengento engathi shu.                                      (2)

3.6       Ukusebenzisana kukaMaShezi noMaNgema ukuletha ukuthula endaweni
          kusivezela muphi umqondo ngabantu besifazane? Bhala iphuzu ELILODWA.             (2)

3.7       UMaNgema wabe efundele muphi umsebenzi?                                          (1)

3.8       Nikeza izizathu EZINTATHU ezenza inkosi uShandu yayekisa uMaNgema
          ukufundisa ngokwalesi siqeshana.                                                 (3)

3.9       Isigameko sokuqhumisa isibhamu eduze komuzi kaDuma saba namthelela
          muni kuMaShezi? Bhala amaphuzu AMABILI.                                          (2)

3.10      Yimuphi umyalezo owethulwa umbhali ngalo mdlalo? Bhala amaphuzu
          AMABILI.                                                                         (2)

3.11      Ngubani ongummeleli kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho.                         (2)

                                             KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2            12                  DBE/Novemba 2016
                                                     NSC

ISIQESHANA F

(Emzini wenkosi. Sekuhwalele. Inkosi ixoxa nomkayo uMaNgema, bahleli endlini leyo
yokuphumula.)

SHANDU:         (Ithukuthele kodwa nokudumala kuyabonakala kuyo) MaNgema, le nto
                iyadlondlobala nakhu-ke manje sekuboshwe nenduna yami.

MANGEMA: (Udumele) Baba, uqinisile uma uthi lolu daba luyadlondlobala. 5
         Ngempela luyabhebhetheka. Konke lokhu kudalwa yinkani yaleli
         khansela. Uyadelela ngempela lo muntu ndini. Uthi abantu mabenze
         njani uma ebiza imihlangano engakwazisile? Hawu! Waze wasiyala lo
         Hulumeni ngokungawaqeqeshi amakhansela akhe. Wake wezwaphi
         nje ukuthi umuntukazana uke abize isizwe senkosi ngaphandle 10
         kokwazisa inkosi ebusa kuleyo ndawo. Nayo intando yeningi angiboni
         ukuthi ingakuvuma lokho.

SHANDU:         Uthole into emfanele uMbandlwa ngoba nguye okufanele adodise
                ikhansela lakhe. Uyabona-ke mina sengizoliqinisa elami ikhanda.
                Bengimethemba lo mfana wakwaMbandlwa.                           15

MANGEMA: Baba ungamethemba kanjani umuntu oyimpohlo? Wake wezwaphi
         ukuthi abantu bangaholwa yimpohlo? Yazini impohlo? Okunye nje
         lokhu okubhidliza isizwe. Thina maZulu asimbeki umuntu oyimpohlo
         esikhundleni.

SHANDU:         Angithi yintando yeningi nje. (aneke nezandla) Kudingeka ngiye 20
                enkantolo ngoMsombuluko khona ngizobheyila uDlamini uma
                kudingeka.

MANGEMA: Baba, umthintile nje ummeli uSidamba?

SHANDU:         MaNgema! Leyo yinto engiyenze kuqala ngesikhathi ngizwa
                eyokuboshwa kukaDlamini. Uyazi mina ngithandazela ukuthi 25
                kungasuki umbhedukazana endaweni yami. Phela sekungenzeka
                kubuye udlame njengoba lunjalo.

3.12      Iyiphi le nto inkosi ethi yatholwa nguMbandlwa ngenxa yokungalidodisi
          ikhansela lakhe ngokwalesi siqeshana?                                                  (1)

3.13      Kwaba namthelela muni ukubekwa kwekhansela kule ndawo? Bhala iphuzu
          ELILODWA.                                                                              (2)

3.14      Yikuphi okuyisisusa          sodweshu   ngokwalesi siqeshana?   Bhala    iphuzu
          ELILODWA.                                                                              (1)

3.15      Phawula ngesigameko esiwuvuthondaba lwalo mdlalo? Bhala iphuzu
          ELILODWA.                                                                              (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2         13                    DBE/Novemba 2016
                                                  NSC

3.16      Ngokubona kwakho ubani owabhebhethekisa udlame kulo mdlalo? Sekela
          impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                                                  (3)

3.17      Ngabe IQINISO noma UMBONO ukuthi abantu abangafundile bavamise
          ukuthatha izinqumo ezinamaphutha? Sekela ngokubhekisa encwadini.                     (2)

3.18      Qondanisa IKHOLOMU B neKHOLOMU A.

                     IKHOLOMU A                            IKHOLOMU B
           3.18.1 Ikhansela                         A Ubuholi bendabuko.

           3.18.2 Ukuvota                           B Awayibeki impohlo sikhundleni.

           3.18.3 Izinduna                          C Libhebhethekisa udlame.

           3.18.4 AmaZulu                           D Intando yeningi.
                                                                                (4 x 1)        (4)
                                                                                               [35]

UMBUZO 4: ISIKO NELUNGELO – N Zulu

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA G

(Emzini kaMondise, uNondumiso noThenji bayaxoxa endlini.)

THENJIWE:         Uyizwa ngobani le ndaba sisi?

NONDUMISO: UMaMbatha phela ubelayeza kubo bonke abantu. Cabanga-ke ethi
           angotshelwa ukuthi uzungu engangilubophile luphumelele. Kodwa
           wena uDumisani usumgwazelani?                                 5

THENJIWE:         Akagwazwanga yimi. Ugwazwe uSipho ethi uyangilamulela.

NONDUMISO: (Ahleke) Kanti uMaMbatha unjani? Abantu bazi ukuthi uwena
           ogwaze uDumisani.

THENJIWE:         Lapha ekhaya wathi ngimthengele izigebengu.

NONDUMISO: Uphi pho njengamanje yena?                                                     10

THENJIWE:         Kusho ukuthi ulimele ngoba ngizwe bethi usesibhedlela. Ubaba
                  ubethi angiye esibhedlela, ngenqaba ngaphetha.

NONDUMISO: Basayiqhuba eyokuthi mgane emva kwalesi sehlakalo?

THENJIWE:         Bayayiqhuba impela. Baze bagcizelele          ngokuthi     njengoba
                  sengimenze isigoga nje sengimgane kunye.                                15

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2          14                  DBE/Novemba 2016
                                                   NSC

NONDUMISO: Ungavumi uyezwa? Ungavumi ngisho kuthiwa bazama ngaliphi isu.
           Batheni omama sebebuya esibhedlela?

THENJIWE:         Asibange sisaxoxa. Bavuke ekuseni bahamba.

                  Kabashongo ukuthi bayaphi. Angazi-ke noma kuyiwe kubo kaSipho
                  noma kubo kaDumisani.                                         20

NONDUMISO: Uma bengabonanga ukuthi lesi senzo siveza kahle ukuthi awumfuni
           uDumisani, bayobe bazimpumputhe.

THENJIWE:         Uyazi nami kade ngicabanga ukuthi uma beloku bengiphoqelela,
                  kuza okukhulu kunalokhu.

                  Banqabelani nelungelo lami?                                           25

NONDUMISO: Nami ngiyaxakeka. Kunini ngibatshela ukuthi izikhathi zamalungelo
           zithi umuntu ukhululekile ukwenza akuthandayo. Kodwa uthi
           basayophinde bezwane uSipho noDumisani?

THENJIWE:         Angiboni. Uyazi ngesaba ukuthi uma uDumisani esinda, uyothenga
                  izigebengu zenzakalise uSipho.                                 30

4.1       Bahlobene kanjani oThenjiwe noNondumiso?                                           (1)

4.2       Iyiphi le ndaba abakhuluma ngayo kulesi siqephu?                                   (2)

4.3       Wayizwa ngobani le ndaba uNondumiso?                                               (1)

4.4       Chaza ngamaphuzu AMATHATHU ukuthi uThenjiwe wakukhombisa kanjani
          ukungahambisani naleli siko abamphoqelela ngalo.                                   (3)

4.5       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo.

          Isimo sokukhuluma esithi: 'uzungu engangilubophile' sisho ukuthi ...

          A     amanga engawaqamba.
          B     umthwalo engangiwubophile.
          C     isono engasenza.
          D     isu elibi engangilicabangile.                                                (1)

4.6       Yisiphi isizathu esenza ukuba uMondise angavumi ukuthi uThenjiwe abuye
          ekhaya uma abakwaZungu bemphoqa ukuba angenwe nguDumisani?                         (2)

4.7       Yimuphi umusho osesiqeshini osikhombisa kafishane ukuthi uNondumiso
          weseka uThenjiwe kulesi sinqumo sakhe sokwala isiko lokungenwa?                    (2)

4.8       Ucabanga ukuthi          uThenjiwe    wayenqabelani   ukuyobona   uDumisani
          esibhedlela?                                                                       (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        15                  DBE/Novemba 2016
                                                 NSC

4.9       Chaza lesi simo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile njengoba
          sisetshenzisiwe endabeni:
          Baze bagcizelele ngokuthi njengoba sengimenze isigoga nje sengimgane
          kunye.                                                                          (2)

4.10      Yimuphi umyalezo owethulwa umbhali ngalo mdlalo? Bhala amaphuzu
          AMABILI.                                                                        (2)

4.11      Ngubani ummeleli kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho.                           (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA H

(KwaZungu. Kufika uNondumiso uzobona uThenjiwe.)

MAMBATHA:         Uzofunani-ke lapha wena?

NONDUMISO: Ngivakashele usisi.

MAMBATHA:         Angithi le ngane inenkani nje nguwena?

NONDUMISO: Cha usebenzisa ilungelo lakhe, kwaphela nje.                              5

MAMBATHA:         Angisakufuni lapha emzini wami. Sesihlupheke kakhulu.

NONDUMISO: Ayikho into enihluphayo. UThenjiwe kufuneka animangalele nje
           kuphela. (Kufike uThenjiwe)

THENJIWE:         Sekwenzenjani nakhulumela phezulu? Unjani ngane yakwethu?

NONDUMISO: Kuyabheda Thenji. Asihlale lapha phansi komthunzi sixoxe. (Abheke 10
           kuMaMbatha) Sicela usishiye kancane mama.

MAMBATHA:         Usheshe uhambe, umakoti uyasebenza. (Abashiye)

THENJIWE:         Nixatshaniswa yini nobaba?

NONDUMISO: Indaba yakho. Uthi ubaba yimi engikwenqabela ukuba ugane
           uDumisani. Wangisho wangisho phambi kukababa wezingane.  15

THENJIWE:         Cha abantu abavela namasiko basibulala.

NONDUMISO: Ugogo uthi ufuna ukukubona Thenji. Uyazi ukuthi uthini? Uthi ngabe
           usefile njengoba egula nje, inkinga uwena.

THENJIWE:         Hhi, ngiyinkinga kanjani?

NONDUMISO: Uthi phela uyoshona mzukwane ugana uDumisani.                             20

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     16                    DBE/Novemba 2016
                                              NSC

NONDUMISO: Mhlawumbe ubaba uzofika ezokulanda ntambama kuyiwe kugogo.
           Uyizwile indaba kaSipho?

THENJIWE:         (Ethuka) yiphi futhi?

NONDUMISO: (Abeke isandla emahlombe kaThenjiwe) Uyazi bengithi usuzwile
           Thenji.                                                      25

THENJIWE:         Uphumile yini ejele.

NONDUMISO: Ephuma kanjani? (Athi ukuthula. Ngezwi lokukhala.) Usho … ni …
           le.

THENJIWE:         (Abhekise phansi ikhanda. Afihle amehlo ngezandla.) Hawu
                  ngomngani wa … mi. Bathi bekwenzenjani?                  30

NONDUMISO: Yilokhu aboshwa impilo yakhe ayizange ibe nhle. Thula Thenji.
           (Embambatha)

4.12      Ngokwalesi siqeshana yini ebambe ugogo ukuthi angashoni?                       (1)

4.13      Ukushona kukaSikhumbuzo kwaba namthelela muni empilweni kaThenjiwe?            (1)

4.14      Ngokusho kukaMaMbatha uNondumiso ulubhebhethekisa kanjani udweshu
          phakathi kwabantu bakwaZungu nabakwaMondise? Bhala amaphuzu
          AMABILI.                                                                       (2)

4.15      USipho wayengumngani othembekile kuThenjiwe. Sekela lesi sitatimende
          ngamaphuzu AMATHATHU.                                                          (3)

4.16      Phawula ngesigameko esiwuvuthondaba lwalo mdlalo. Bhala iphuzu
          ELILODWA.                                                                      (2)

4.17      Ngabe IQINISO noma UMBONO ukuthi abasemzini banelungelo lokuphoqa
          umakoti ukuthi ahlale emzini noma engasekho lona ayeze ngaye? Sekela
          impendulo yakho.                                                               (2)

4.18      Qondanisa IKHOLOMU B neKHOLOMU A.

                    IKHOLOMU A                         IKHOLOMU B
           4.18.1 uDumisani                      A umngane kaThenjiwe

           4.18.2 uNondumiso                     B ushadele kwaZungu

           4.18.3 uMaMbatha                      C indodakazi kaMondise

           4.18.4 uSipho                         D umfowabo kaSikhumbuzo
                                                                        (4 x 1)          (4)
                                                                                         [35]

                                                         AMAMAKI ESIQEPHU B:             35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2         17                   DBE/Novemba 2016
                                                  NSC

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE

IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)

Kulesi siqephu phendula YOMIBILI imibuzo: UMBUZO 5.1 NOMBUZO 5.2.

UMBUZO 5

5.1       'INGODUSO' – S Bhengu

          Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

          ISIQESHANA I

         Ngihambe. Nankuya umfula uhaza laphaya. Sake safika sahlala kuwo naye
         uNokwazi sisanda kwakha isivumelwano. Kunesihlahla laphaya esasihleli
         ngaphansi kwaso, nakhu phela lalibasile, likhipha umkhovu etsheni.
         Ngiyalikhumbula lelo langa. Kwakungathi ngiyaphupha ngesikhathi
         engiphendula uNokwazi ethi yebo embuzweni engangimbuze wona ngathi; 5
         'Uyavuma ukuba sishade?' Kwathi angindize, nakhu phela sasimbanga
         nezinsizwa eziningana ezazihlala khona lapha ngakubo. Ngiyojabula uma
         ngingabanga nalo ishwa lokuhlangana nazo ngoba lukhulu uchuku
         olungasuka. Ngabantu bezinduku phela laba bakule ndawo, abenqeni
         ukuthi uma behlangana nawe bengakwazi bakubuze ukuthi udishwaphi. 10
         Uma ungaqondi kahle ngalo mbuzo wabo, isikhwili siqhuma ezimbanjeni,
         indoda ikhale ngonina. Nokho nginethemba lokuthi ngeke ngihlangane
         nomuntu ozongibangela umsindo ngoba ngizophoqeka ukuba ngidonse
         izulu lezandla kumane kuchitheke gula linamasi. Phela nginguNgwane,
         angibhedelwa; noNokwazi uyakwazi lokho.                               15

         Ngehle njalo-ke ngize ngifike kulo mfula. Sengikhumbula enye indaba
         engayixoxelwa nguNokwazi uma ngimaqondana nawo umfula lo.
         Wangitshela ukuthi kunentokazi okuthi njalo uma sekuhlwile izowasha kule
         ndawo. Uthi kuthi uma uyikhulumisa, izithulele nje, kube sengathi ukhuluma
         wedwa okanye nesimungulu. Yize yena athi akakaze abe nenhlanhla 20
         yokuhlangana nayo, uma ngempela kuyinhlanhla, uyezwe labo asebeke
         bayibona ukuthi iyashesha nokuqhumisa impama uma uyinambuzela.

          5.1.1       Ngeyakwabani le nsizwa engumxoxi/engumlandi kulesi siqephu
                      osifundile?                                                            (1)

          5.1.2       Yisiphi lesi sivumelwano umxoxi asakha noNokwazi?                      (1)

          5.1.3       Yisiphi isizathu esenza le nsizwa ingafisi ukuhlangana nezinsizwa
                      zakule ndawo?                                                          (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        18                  DBE/Novemba 2016
                                                 NSC

          5.1.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo.

                      Isimo sokukhuluma esithi: 'likhipha umkhovu etsheni' sisho
                      ukuthi … kakhulu.

                      A   izulu liduma
                      B   izulu lina
                      C   ilanga lishisa
                      D   izulu libanda                                                    (1)

          5.1.5       Chaza isizathu esenza ukuthi kuze kuphele iminyaka emibili
                      umxoxi wale ndaba engakaze ayivakashele ingoduso yakhe.              (2)

          5.1.6       Bhala amaphuzu AMABILI afakazela ukuthi umxoxi wale ndaba
                      ungomunye wabalingiswa.                                              (2)

          5.1.7       Tomula ibinzana lamagama esiqeshini elisho okufanayo nelithi:
                      'Isibhamu'                                                           (1)

          5.1.8       Yiziphi izigameko ezenzeka esiphethweni sale ndaba? Bhala
                      amaphuzu AMATHATHU.                                                  (3)

          5.1.9       Ukuba wawunguSipho wawuyokwenzenjani uma uzithola
                      usenkingeni ayekuyo ekugcineni kwendaba? Sekela impendulo
                      yakho ngephuzu ELILODWA.                                             (2)

          5.1.10      Ngabe IQINISO noma UMBONO ukuthi uSipho wethembekile
                      kwezothando? Fakazela impendulo yakho.                               (2)

                                             KANYE

5.2       'MHLA LIDUMA LADUMA' – MJ Mngadi

          Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

          ISIQESHANA J

         'Ayinanina yini ongayithulisa leyo ngane Mfowethu?' kwabuza intokazi thize
         eyayimi incike ngendlu yokulindela isitimela efomu. Nayo yayibukeka
         isohambeni njengoba eceleni kwayo kwakunemithwalo nje, ipotimende
         nesikhwama.

         Eyibuka ngobabujabhile uLaduma wathi, 'Mntanomuntu, yindaba ende 5
         engingakuxoxela yona uma singahambisana.Usibona sinyembezana nje
         nomntanami uLaphazima, saliwe.'

         'Mntanabantu, ngiyaxolisa ngokukwephula umoya. Nami ungibona ngincike
         ngezindonga esiteshini nje, ngizihambela ngezami izinsizi. Anginandlebe
         yokulalela izinhlupheko zomunye,' yasho bajabha ubuso bayo.             10
         'Umntanami akananina …'

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           19                  DBE/Novemba 2016
                                                    NSC

         'Hhayi bo!' Yavuka ngolaka intokazi. 'Uthe uma usuka lapho osuke khona
         wawuzitshela ukuthi unina uyomthola eNyukhasela yini? Awehlukane nami
         wena!'

         Wazizwa ephoxekile uLaduma, wanyobozela wabuyela ekhompathimentini 15
         nengane nayo eyavele yathula nya, ngokuthethiswa kukayise. Wayibeka
         eceleni eseyisonge kahle ngewulisholi, wayesedumela isigingci ethi, 'Bakithi
         umlamuli munye,' wakhomba phezulu.

         'Ngicela kesihlangane naye ngamazwi.' Wazibamba izintambo, washo
         ngezwi ehuba umculo wokholo. Wamlandela uMaNyambose. Emva 20
         kwesikhashana noNyandeni owayesaquviswe yindaba yencence wabhodla,
         wacula. Uma ungababonanga wawungafunga uthi kwakukhala ipuleti elithile
         labaculi bodumo. Zakhala futhi izinsimbi zibika ukuqhubeka kohambo
         lohazane.

         Intokazi eyayikade ithethisa uLaduma yadonswa umculo yazethuka 25
         isingena ekhompathimentini ababekuyo. Yafaka imithwalo ngaphansi
         kwesihlalo eside esasinoLaduma, yahlala yazotha isonge izandla.

          5.2.1       Le ntokazi yayimi kusiphi isiteshi sesitimela?                         (1)

          5.2.2       Ngubani igama le nkosikazi kaLaduma?                                   (1)

          5.2.3       Yini eyayikhombisa ukuthi nayo le ntokazi yayihamba njengoba
                      ilapha esiteshini nje?                                                 (2)

          5.2.4       Kwakuyini usizi lwentokazi njengoba yayingenanhliziyo yokulalela
                      izinkinga zikaLaduma?                                                  (2)

          5.2.5       Bhala izizathu EZIMBILI ezashiwo nguLaduma ezenza angakwazi
                      ukulahla imikhwintsho yengane yakhe.                                   (2)

          5.2.6       Le ndatshana yenzeka esikhathini samanje. Fakazela lesi
                      sitatimende ngamaphuzu AMATHATHU.                                      (3)

          5.2.7       Kwaba namthelela muni kuLaduma ukuba khona kukaNyandeni
                      nomkakhe esitimeleni?                                                  (2)

          5.2.8       Sifundo sini umbhali asinikeza sona ngale ndaba?                       (2)

          5.2.9       Akukuhle ukuthi abantu basebenzise izingane ezincane uma benza
                      ubugebengu. Sekela lesi sitatimende ngamaphuzu AMATHATHU.              (3)

                                                                AMAMAKI ESIQEPHU C:          35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2          20                    DBE/Novemba 2016
                                                   NSC

ISIQEPHU D: IZINKONDLO

AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala

UMBUZO 6

Kulesi siqephu uzophendula YOMIBILI imibuzo: UMBUZO 6.1 NOMBUZO 6.2.

6.1       Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

          Ngiyogiya Ngiqephuze – NL Luthuli

          1       Ngiyogiya ngiqephuze.
          2       Ngihay' izibongo.
          3       Ngingqabashiye ngihalalise ngokuqhashambula
          4       Sengiphumelel' ukufez' ezeminyak' izifiso
          5       Nezinhloso zami ngelokujaja ilanga.
          6       Senginqwanjiswe umnqwamb' oqavile.
          7       Sengiyikazel' iminyezane yakomfundo.

          8       Ngiyogiya ngiqephuze.
          9       Ngigiye ngiqephuze ngiqeketh' izindaba
          10      Ngigiye ngilokoth' amagam' angalokothwayo
          11      Alab' abayibekile induk' ebandla.
          12      Abachathazil' emagulen' abo ezangqondo
          13      'Ze ngiqwal' eqonsayo imimango.

          14      Ngiyogiya ngiqephuze.
          15      Ngigiye kuyiyize omame nezalukazi.
          16      Besho bempongoloza ngamaphimbo emizwilili.
          17      Usho mfo kaShandu ukuth' uyalazi leli
          18      Bhobhodleyana lakoMshibe.
          19      Usho liphekwe kweyakh' imbiza
          20      Ugiye kanye nalo ngaphimbo linye
          21      Ningqabashiye 'ze nakwabezay' ixoxw' indaba.

          6.1.1       Yini lena eyojabulisa imbongi?                                            (1)

          6.1.2       Chaza umqondo osobala otholakala esigabeni sesi-2 ngamaphuzu
                      AMATHATHU.                                                                (3)

          6.1.3       Nikeza igama elisenkondlweni elisho owesilisa osemncane.                  (1)

          6.1.4       Tomula umugqa oyimpindwa kule nkondlo.                                    (1)

          6.1.5       Tomula umugqa enkondlweni ositshela               ukuthi   imbongi
                      kuzoyithatha isikhathi eside ukuthi iphumelele.                           (1)

          6.1.6       Bhala isizathu sembongi sokubiza isikhungo semfundo ephakeme
                      ngembiza.                                                                 (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           21               DBE/Novemba 2016
                                                    NSC

          6.1.7        Yimuphi umyalezo owethulwa yimbongi ngale nkondlo?                  (2)

          6.1.8        Le nkondlo inomoya wokujabula. Fakazela lesi sitatimende
                       ngamaphuzu AMATHATHU ubhekise enkondlweni.                          (3)

          6.1.9        Iqondeni imbongi ngala mazwi?

                       Besho bempongoloza ngamaphimbo emizwilili.                          (2)

          6.1.10       Kungani imbongi isebenzise igama 'ngingqabashiye' emgqeni
                       wesi-3?                                                             (1)

                                             KANYE

6.2       Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

          Lobu Bungani Ngiyabuhlonipha – PB Dlamini

          1       Lobu bungani ngiyabuhlonipha.
          2       Ngiyabuhlonipha lobu bungani.
          3       Bungani ngikubuke ngakugqolozela
          4       Ngakugqolozela ngabona izimpawu,
          5       Izimpawu ezenze ngakuhlonipha.
          6       Ngikuhloniphe ngibuka indlela owakhiwe ngayo.

          7       Isisekelo sakho siqine siyitshe
          8       Size sibe yitshe nje kazi sakhiwe ngani
          9       Ngisinge ngahlonga ngathola iqiniso
          10      Sakhiwe ngothando neqiniso.

          11      Uma kwehlela nihambe nibaningi nikhaphuzela
          12      Kufikwe ethafeni bancipha ohamba nabo.
          13      Kuqoshwe intaba sebeyidlanzana ohamba nabo.
          14      Ufike esicongweni usuhamba nomngani weqiniso.
          15      Bayazibuza abangani ukuthi yini imfihlo yakho.
          16      Imfihlo yakho uQiniso uThembeka uNoluthando
          17      Uma laba beke bashingila
          18      Kumuka konke kuphele konke.
          19      Kungumqansa ukubuyisa lezi zithandani
          20      Maye itshe ukuzibuyisa.

          21      Kufike izivunguvungu neziphepho
          22      Kwawohloka konke ziphephetha zibhenguza
          23      Amakloba omlilo nawo azizwe amandla
          24      Izikhukhula nazo azizibekanga phansi.
          25      Babaleke bonke bashiya isithunzi
          26      Wama wasala wazimelela waqinisela.
          27      Lobu bungani buphonswe emlilweni basha
          28      Babuke bathi iphelile indaba kanti lutho.
          29      Buphume emlilweni bacwebezela kakhulu kunakuqala
          30      Buphume sebuqine buyinsimbi.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2         22                   DBE/Novemba 2016
                                                  NSC

          31          Kufike ubusika nongqoqwane
          32          Kuzithemba okungonkunzimalanga
          33          Kuneqiniso lokuthi buzoqeda lobu bungani.
          34          Phinde wehlulekile siqhwaga ndini.
          35          Ugadle kulobu bungani washaya umoya.
          36          Kubonakale ukuthi buqinile lobu bungani.
          37          Akulula ukububhidliza ngenxa yesisekelo sabo
          38          Kufike wena kugula, kwafika wena zinsizi lutho.
          39          Kwafika wena manga lutho.
          40          Wema mthakathi wezindaba
          41          Wagoloza wazigqolozela izitha zakho.
          42          Zasangana zingazi ukuthi zizokwenzenjani
          43          Bungani ngiyakuhlonipha.

          44          Awudle ngazimanga namsindo
          45          Awupigogo awunontandakubukwa.
          46          Uthobile uphansi udle ngezithelo
          47          Zimnandi ziyadleka zehla esiphundu,
          48          Ugadla ngeqiniso kuzwakale endodeni
          49          Ubhubhise izizwe enhla nasezansi.
          50          Zazibuza ukuthi kwakubungani buni lobu
          51          Zikulandele zakuhogela lutho iphunga,
          52          Iphunga alikho ayiphathwa impukane eluhlaza lutho.
          53          Abanye babubuke lobu bungani babuhalela banomona
          54          Badideka bagcina bekhuluma izinyoni zabo.

          55          Uthele izithelo zasuthisa abalambile
          56          Abaningi badle basutha ubafunza ngenkani
          57          Ubafunze maqede banonophala.
          58          Banonophaliswa nguwe bungani bansondo
          59          Usuthise nalabo ababethi awuphili
          60          Bekucekela phansi ngenxa yomona.
          61          Abaningi bebekuhalela kodwa wahambela nxanye
          62          Kuhle kwelanga lasebusika
          63          Lobu bungani ngingepheze ukubuhlonipha.

          6.2.1       Nikeza izinto EZIMBILI ezibalwe esigabeni sesi-3 ezenza isisekelo
                      salobu bungani buqine.                                                 (2)

          6.2.2       Tomula umugqa oqukethe isifenqo esiyisingathekiso esitanzeni
                      sesi-3.                                                                (2)

          6.2.3       Yiziphi izinto EZINTATHU ezisenkondlweni ezike           zazama
                      ukuphazamisa lobu bungani. Bhekisa esigabeni sesi-4?                   (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        23                   DBE/Novemba 2016
                                                 NSC

          6.2.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo.

                      Isimo sokukhuluma esithi: 'Ugadle kulobu bungani washaya
                      umoya' sisho ukuthi:

                      A   Ukushaya emhlolweni.
                      B   Ukushaya esentwala.
                      C   Ukushaya eceleni.
                      D   Ukushaya ekhanda.                                               (1)

          6.2.5       Hlobo luni lokuxhumana olutholakala emishweni elandelayo?

                      'Lobu bungani ngiyabuhlonipha
                      Ngiyabuhlonipha lobu bungani.'                                      (2)

          6.2.6       Tomula umugqa oqukethe igama lesilwane           esiziqhenyayo
                      esitholakala enkondlweni esigabeni sesi-6.                          (2)

          6.2.7       Bhala imigqa enemvumelwano siqalo etholakala esigabeni sesi-6
                      bese udwebela amalunga/imisindo evumelanayo.                        (2)

          6.2.8       Phawula ngokukhethwa/ngokusetshenziswa kwala magama
                      alandelayo esigabeni sokugcina, usho ukuthi imbongi yayiqondeni
                      ngawo.

                      (a) Izithelo
                                                                                          (2)
                      (b) Ukunonophala
                                                                                          (2)

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU D:           35
                                                            AMAMAKI ESEWONKE:             70

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu FAL P2 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2016/fe027d37-631c-4229-8dfd-1222825ac3b2) — isiZulu FAL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2016/58e93745-edb4-448d-b9d0-de7ae4eb407b) — isiZulu FAL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2016/1bc7b6c5-298c-4026-bf85-27b8b63fd2e0) — isiZulu FAL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2016/dc343548-bdc0-4396-bb6b-717cde3f72a3) — isiZulu FAL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2016-1/6c206073-9309-4ad8-a721-fbaaf1b2b528) — isiZulu FAL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2016/2f41ad0f-ab0e-4d98-8af4-df82dc5c50ba) — isiZulu FAL · QP · 2016 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025-mg/c987c299-55ce-451b-9c9c-d9f577f9aec6) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025-mg/fc0b2153-7afc-4c51-9210-38edf5f25888) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025-mg/cec2350a-6309-437b-a49e-a04527a0ca1c) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/d890b2cf-f80e-4a5f-aa33-e13bde37273e) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/8210b3fd-54a1-4a7b-a22f-fe44c32fcc1a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
