# isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Memo

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2016, 16 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2016-memo/b30edc63-e58c-4c5a-9a7d-6dba54c515ec
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2016
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 16

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2016-memo/b30edc63-e58c-4c5a-9a7d-6dba54c515ec)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2016 · isizulu. Memorandum, 16 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P2 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2016-1/42a44fe4-b19c-4910-b428-1bcfb31777eb) — QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2016/fe027d37-631c-4229-8dfd-1222825ac3b2) — QP · 2016 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                   IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                       NOVEMBA 2016

                                       IMEMORANDAMU

AMAMAKI: 70

                            Le memorandamu inamakhasi ayi-17.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                            Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2            2                 DBE/Novemba 2016
                                             NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU A: INOVELI

KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu

UMBUZO 1

ISIQESHANA A

1.1       Induna√ / uNgobese.√                                                             (1)

1.2       Isitimela.√                                                                      (1)

1.3       Izindaba zokuthi ukhushulelwe esikhundleni sokusebenzisa umshini
          ongasemnyango omncane ophumela emahhovisi ezinduna emsebenzini.√√                (2)

1.4       Bakholelwa ukuthi iyaxoshisana emsebenzini.√√                                    (2)

1.5       C√/ Ukukhululeka√                                                                (1)

1.6       UDoda√ ngoba uvela kancane maphakathi nendaba bese eyanyamalala√ /
          Indaba ibingaqhubeka ngaphandle kwakhe. √                                        (2)

1.7       ... uManyoba uxoxa noDoda umfowabo abakhonzene kakhulu ngisho
          nangasemakhaya abehlukani, amathe nolimi.√√                                      (2)

1.8            Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          •    Wayehlose ukuziphindiselela kubantwana bakhe ngokungabaphathisi
               okwabazali babo.√√/
          •    Wayefuna ukubafundisa isifundo ngenxa yokungabanakekeli. √√
               (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                     (2)

1.9       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Wayefuye izinkomo.√/
          • Abantu babesebenza emapulazini abelungu.√/
          • Uma beyokweshela babehamba amabanga amade.√
          • Babelobola ngezinkomo zoboya.√/
          • Babegqoka imvunulo yesiZulu. √/
          • Babenodedangendlale bamasimu. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                          (3)

1.10      1.10.1        UMduduzi

                        Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                        • Unenhliziyo enhle.√/
                        • Uyamlalela unkosikazi wakhe.√/
                        • Unozwelo ngabazali bakhe.√/
                        • Akanaso isibindi sokumela imibono yakhe. √/
                        • Uyakwazi ukuzisola uma enze iphutha. √                           (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       3                 DBE/Novemba 2016
                                        NSC – Imemorandamu

          1.10.2      UFanyana

                      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      • Akanaso isibindi sokumela into akholelwa kuyona√/
                      • Wayenozwelo, engahambisani nokuba abazali           babo
                         behlukaniswe. √/
                      • Wayehlulwa ngunkosikazi wakhe.√
                         (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                       (2)
                                                                                        [20]

                                           KANYE

ISIQESHANA B

1.11      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Wayethi bahlala kude kakhulu.√/
          • Abazukusithola isikhathi sokuza ekhaya nyanga zonke.√/
          • Wayekhala nangemali ababezoyimosa kuphethiloli beza ekhaya.√/
          • Wayefuna ukuba babe semehlweni abo ukuze baqinisekise
             ukuthi abalambile. √                                                       (2)

1.12      uBheki√ noMduduzi. √                                                          (2)

1.13      Indikimba - Inhlalo yomndeni√
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Izinkinga abahlangabezana nazo abantu abadala ekukhuleni kwabo uma
               izingane zabo zingasabanakile.√/
          • Ukukhuluma ngokungalilahli ithemba nanxa izimo sezinzima emndenini.√/
          • Ukuziphatha kwabantu besilisa abasebenza kude nasemakhaya abo
               okugcina sekulimaza nomndeni.√
              (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)

                                noma

          Indikimba - ukuhlalisana kwabantu.√
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
           • Impilo kaManyoba ngesikhathi esebenza eGoli wayenobudlelwane
               obuhle nezinsizwa ayehlala nazo ehositela. √/
           • Ukusizwa kukaManyoba noMaNdlovu ngumfundisi ngesikhathi
               ehlangana nabo eMnambithi. √
             (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi                                     (2)

1.14      •    Ukuphikisana kwamadodana kaManyoba mayelana nokuhlukaniswa
               kwabazali.√
          •    Ukuphoqwa kukaMduduzi noFanyana ekutheni bahambisane noBheki
               noMjwayeli esinqumeni sokuhlukanisa abazali.√                            (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       4                 DBE/Novemba 2016
                                        NSC – Imemorandamu

1.15      Imibono iyokwehluka:
          OKUTHATHU kwalokhu ngohlangothi ngalunye:
          Abavumayo:
          • Kwenza ukuthi abazali bangabi umthwalo ezinganeni zabo.√/
          • Kunikeza izingane isikhathi esiningi sokwenza imisebenzi yazo.√/
          • Kwenza abazali banakekeleke kangcono babe nabantu abababhekile
              ngaso sonke isikhathi.√/
          • Kwenza bavikeleke ekuhlukunyezweni. √

          Abaphikayo:
          • Kuphambene nesiko lesintu.√/
          • Akukhombisi ubuntu.√/
          • Abazali     bangazibona    bengabantu  abalahliwe/abanganakekelwa/
              abangabalulekile/abangumthwalo.√/
          • Kungenza ukuthi bungabi khona ubudlelwane phakathi kogogo nomkhulu
              kanye nabazukulu babo.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                       (3)

1.16      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Ngangingamvumela athandaze noma ngabe yinini.√/
          • Ngangingamupha ukudla nsuku zonke.√/
          • Ngangingakhululeka ngobudlelwane bakhe nomzukulu.√/
          • Ngangingamkhulula azenzele ukudla ngokuthanda.√/
          • Ngangizomfundisa ukusebenzisa umshini wokuwasha ukuze akwazi
              ukuziwashela izingubo zakhe.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                       (2)

1.17      Umbono, ngoba umakoti kaMduduzi wayezimisele ukubemukela abazali
          bomyeni wakhe. Wayengenankinga ngokuhlala nomamezala.√√                       (2)
                                                                                        [15]

UMBUZO 2

UMSHADO – N Zulu

ISIQESHANA C

2.1       Amalungiselelo omshado kaBhekani noTholakele.√                                (1)

2.2       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Wayengabuqondi ubudlelwane babo noTholi.√√/
          • Wababona bebambana noTholakele begeza.√√/
          • Wayesolwa ngokushushumbisa izidakamizwa uPamella.√√/
          • Wayengaqondi ukuthi le ntombazane yomlungu evakashela umuntu
              omnyama iyisimakanjani. √√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                     (2)

2.3       Wayesaba ukuthi uTholakele uzozwa ukuthi kukhona uLindiwe kubo.√√             (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       5                     DBE/Novemba 2016
                                        NSC – Imemorandamu

2.4       Izithukuthuku √                                                                   (1)

2.5       C√/Ukudideka√ noma B√ /Ukwethuka√                                                 (1)

2.6            OKUKODWA kwalokhu:
          •    Ubani lo ovakashele kini Bheki?√√/
          •    Sengathi ngiyayazi le ntombi engiyibone kini izolo Bheki√√/
          •    Wethuswa ukuzwa ukuthi kanti uSifiso wayazi ukuthi kukhona
               uLindiwe.√√/
          •    Akusiye uLindiwe. √√                                                         (2)

2.7            OKUKODWA kwalokhu:
          •    Wayezolanda uBhekani.√√/
          •    Wayezofuna uBhekani. √√/
          •    Wayezothatha uBhekani ngemoto. √√                                            (2)

2.8       Indikimba yenoveli: Ubugebengu √
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Umbhali ufuna ukusitshela ukuthi ubugebengu abukhokheli.√/
          • Umbhali uzama ukusiqwashisa ngokwanda kwezindlela zobugebengu
               esikhathini sanamuhla.√
              (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)

                                noma

          Indikimba yenoveli: Uthando √
          • Iphuzu ELILODWA kwalandelayo
          • Uthando lweqiniso alunamibandela, luyabekezela. √/
          • Uveza ukubaluleka kokuthi umuntu noma ungamthanda kangakanani
              kodwa kumele umazi kahle ngaphambi kokumshada. √/
          • Ukubaluleka kokulalela iziyalo uma uboniswa. √
              (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                      (2)

2.9       2.9.1       UZenze : Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      • Unobugebengu ngoba wayehlangene noTholakele noPamela
                         ekudayiseni izidakamizwa, ukusabalalisa imali yomgunyathi.
                         Waqola noBhekani futhi.√/
                      • Uyiqili, wathatha imali yelobolo wangayihambisa kubo
                         kaTholakele.√/
                      • Akathembekile ngoba wakhohlisa uBhekani ethi kufuneka
                         enye imali yelobolo.√                                              (2)

          2.9.2       ULindiwe: Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      • Uzithobile futhi unothando lweqiniso.√/
                      • Uyakwazi ukuxolisa uma enze iphutha abuye axolele naye.√/
                      • Uyakwazi ukubekezela.√/
                      • Uyakwazi ukuhlonipha abanye abantu. √/
                      • Akawuhloniphi umsebenzi, uyawushiya ayohlala kubo
                          kwesoka lakhe. √/
                      • Akaziphethe kahle ngoba wathola ingane engashadile. √               (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       6                   DBE/Novemba 2016
                                        NSC – Imemorandamu

2.10      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Sekukhona imijondolo.√/
          • Sekukhona izidakamizwa.√/
          • Abantu bobulili obufanayo sebekwazi ukuba nobudlelwane
              ngokukhululeka.√/
          • Abantu abalesabi ihlazo, uTholi uqoma nenzilo.√/
          • Kwande ubugebengu.√/
          • Kunerenki yamatekisi.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                      (3)
                                                                                         [20]
                                           KANYE

ISIQESHANA D

2.11      Awadlali amadlozi alapha ekhaya. √√/Uma idlozi limcasukele kakhulu mfana
          wami ngeke nishade ngisho ukushada kodwa lokhu.√√                              (2)

2.12      •   Kwaqhamuka uBhatomu ehamba ngemoto nabalisa ababili, waphoqa
              uBhekani ukuba angene emotweni.√
          • UBhekani wenqaba ukungena emotweni, bahilizisana ngamazwi wagcina
              esekhiphe ummese uBhatomu efuna ukugwaza uBheki. Balwa kwaze
              kwangenelela izinsizwa.
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                       (2)

2.13      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Uthandana namantombazane amabili ngesikhathi esisodwa.√/
          • Wakhulelisa uLindiwe bengashadile, ebe esathandana noTholakele.√/
          • Wayeshiya uLindiwe endlini aye kuTholakele.√
          • Waqhubeka nokulobola uTholakele yize esazi ukuthi uLindiwe ukhulelwe
              ingane yakhe.√/
          • Wayethandana namanye amantombazane engenayo inhloso
              yokuwathatha. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                       (2)

2.14      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Wayembonisa emexwayisa ezintweni eziningi.√/
          • Wamxwayisa ngobungozi bukaBhatomu.√/
          • Wamxwayisa ngobungozi bokushada noTholakele.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                      (2)

2.15      Imibono iyokwehluka:

          Abavumayo - Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          Ngangizokujabulela ngoba:
          • Ngangingeke ngisamlobola uTholakele ngoba wayevele eselotsholiwe. √/
          • Wayemuhle uTholakele.√/
          • Wayekwazi ukuzizamela imali.√/
          • Ngangizobe ngilandela isiko ukuze ngivuse umuzi womfowethu.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)
                            Noma

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       7                   DBE/Novemba 2016
                                        NSC – Imemorandamu

          Abaphikayo - Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          Ngangingekujabulele ngoba:
          • UTholakele wayengaziphethe kahle.√/
          • Wayenobugebengu.√/
          • Wayedla izidakamizwa.√/
          • Wayengawuhloniphi umuzi ayezogana kuwona. √/
          • Wayengafundile esebenza efemini. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                        (2)

2.16      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Wayeyoqhubeka nokuhlushwa amaphupho kayise.√/
          • Wayezophelelwa isithunzi emphakathini.√/
          • Wawuzoxoveka umndeni wakhe.√/
          • Wayezofaka impilo yakhe engozini.√/
          • Wayezoqhubeka alahlekelwe yimali ngenxa yobugebengu
              bukaTholakele. √/
          • Wayengagcina eboshiwe naye. √/
          • Wayezohlala elandelwa amaphoyisa, angakutholi ukuphumula. √/
          • Babezoxabana uma esemtshela ukuthi akehlukane nemikhuba yakhe. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                      (3)

2.17      Umbono, ngoba omakhelwane balamula ngesikhathi uBhatomu elwa
          noBhekani.√√/ Udlame olutholakala eNyawushane lwalususwa nguBhatomu,
          owayengahlali khona eNyawushane. √√                                            (2)
                                                                                         [15]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU A:         35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       8                  DBE/Novemba 2016
                                        NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU B: UMDLALO

UMBUZO 3

ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi

ISIQESHANA E

3.1       UDuma√ noMbandlwa.√                                                              (2)

3.2       Indlela yokubusa ngentando yeningi.√                                             (1)

3.3       D√/ Asebemkhothamela√                                                            (1)

3.4       Kwakumele kwenziwe ucwaningo ngosikompilo lwama-Afrika.√√                        (2)

3.5       Into engenamsebenzi walutho√√/engenasithunzi.√√                                  (2)

3.6       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Umqondo wokuthi abantu besifazane bayakwazi ukudala uxolo.√√/
          • Kubalulekile ukuthi abantu besifazane babe yingxenye yezinqumo
              eziphathelene nokubuswa kwezwe.√√/
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                          (2)

3.7       Wayefundele ukuba nguthisha.√                                                    (1)

3.8       •    Wayengeke atshelwe nguthishanhloko ongumfokazana.√/
          •    Kwakungeke kulunge ukuba adelelwe izingane zabafokazana.√/
          •    Wayengeke abe yinkosikazi yeNkosi egcwele uma efundisa.√                    (3)

3.9       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • UMaShezi wethuka, wagcina ehambile, wamshiya uDuma, waya kubo.√/
          • Waqala ukuphikisana nombono kaDuma wokungayihloniphi inkosi.√/
          • Wanyenya waya kuMaNgema wayoqala izingxoxo zokuthula.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                       (2)

3.10      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Kubalulekile ukuthi abantu abasezikhundleni basebenzisane futhi
              bahloniphane.√/
          • Udlame alwakhi.√/
          • Likhulu iqhaza elibanjwe abantu besifazane emphakathini.√/
          • Umbuso wentando yeningi ungasebenzisana ngempumelelo nobuholi
              bendabuko.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                       (2)

3.11      NguDuma. √ Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:                                         (1)
          • Umdlalo ungaye kusuka ekuqaleni kuze kuyofika ekupheleni kwawo.√
          • Ufuna ukuletha intuthuko emphakathini kodwa unenkinga yokungaboni
             ngaso linye nenkosi.√
          • Udweshu oluningi endabeni luthinta yena siqu sakhe. √                          (1)
                                                                                           [20]
                                           KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       9                        DBE/Novemba 2016
                                        NSC – Imemorandamu

ISIQESHANA F

3.12      Ukushaywa ingozi ekhanda          yinduna    uDlamini   ngesikhathi   bebambe
          umhlangano esikoleni√.                                                               (1)

3.13      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Abantu baqembukelana phakathi.√√/
          • Kwaba nodlame emphakathini.√√/
          • Kwashona abantu.√√/
          • Kwasha imizi yabantu.√√                                                            (2)

3.14      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Ukudelela kwekhansela ngokubiza umhlangano lingazange liyazise
              inkosi.√/
          • Ukungaqeqeshwa kwamakhansela ukuba aphathe ngendlela efanele.√/
          • Ukuboshwa kwenduna uDlamini.√                                                      (1)

3.15      Uvuthondaba siluthola esigamekweni lapho kubizwe khona imbizo, kufundwa
          umyalezo wenkosi, okwaphetha ngokuba kwakheke uxolo esizweni.√√                      (2)

3.16      Imibono iyokwehluka
          uMbandlwa.√ NOKUBILI kokulandelayo:
          • Nguye owayehlohla uDuma ukuba angathathisi enkosini uma ezoba
              nemihlangano.√/
          • Wayengenazo izeluleko ezakhayo.√/
          • Wayefuna ukufeza izinhloso zakhe ngoDuma.√/
          • Wayenamagqubu nenzondo.√

                           NOMA

          uDlamini.√ NOKUBILI kokulandelayo:
          • Wayezithatha ngolaka izinto. √/
          • Wayekholelwa ekuxazululeni izinkinga nodlame.√/
          • Washaya uMbandlwa emhlanganweni.√/
          • Wayedabula amaphepha anezaziso zomhlangano.√

                           NOMA

          uDuma.√ NOKUBILI kokulandelayo:
          • Wayengayihloniphi inkosi. √/
          • Wayebiza imihlangano yomphakathi ngenkani nakuba inkosi
             yayisinqumile ukuthi ayihambisani nayo. √/
          • Wayebukela phansi ubuholi bendabuko. √                                             (3)

3.17      Umbono. OKUKODWA kwalokhu:
          • Ngoba uDuma wayefundile kodwa ethatha izinqumo ezixova
             umphakathi.√√/
          • Ngoba inkosi uShandu wayengafundile kodwa ecabangisisa ngaphambi
             kokuthatha isinqumo njengoba enza kuDuma noMbandlwa.√√                            (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      10                 DBE/Novemba 2016
                                        NSC – Imemorandamu

3.18      3.18.1      C√/ Libhebhethekisa udlame√

          3.18.2      D√/ Intando yeningi√

          3.18.3      A√/ Ubuholi bendabuko√

          3.18.4      B√/ Awayibeki impohlo esikhundleni√                                  (4)
                                                                                           [15]

UMBUZO 4

ISIKO NELUNGELO – N Zulu

ISIQESHANA G

4.1       Bangabandawonye/Bangosisi.√                                                      (1)

4.2       Indaba yokugwazwa kukaDumisani.√√                                                (2)

4.3       Wayizwa ngoMaMbatha.√/ Wayizwa ngabantu uMaMbatha ayeyaleza kubo.√               (1)

4.4       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          •   Waduba wahamba emzini engashongo.√/
          •   Wayephendula kabi umamezala.√/
          •   Walimazisa uDumisani.√/
          •   Wazama ukubulala uDumisani ngoshevu.√/
          •   Wabikela abazali bakhe ukuthi akafuni ukungenwa uDumisani. √                 (3)

4.5       D√/ Isu elibi engangilicabangile.√                                               (1)

4.6       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          •    Wayehlonipha isiko.√√/
          •    Wayengasenazo izinkomo ayezozibuyisela abakwaZungu.√√/
          •    Wayesaba ihlazo lokuthi ingane yakhe yehlulwe umendo.√√/
          •    Wayesaba ulaka lwabaphansi ngoba uThenjiwe wayekhishwe ngembuzi
               ukuba ayogana kwaZungu. √√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                          (2)

4.7             OKUKODWA kwalokhu:
          •     Ungavumi uyezwa?√√/
          •     Ungavumi ngisho kuthiwa bazama ngaliphi isu.√√/
          •     Kunini ngibatshela ukuthi izikhathi zamalungelo     zithi    umuntu
                ukhululekile ukwenza akuthandayo?√√.                                       (2)

4.8       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          •    Wayesenenzondo ngoDumisani.√√/
          •    Wayenamahloni ngesenzo asenza.√√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)                                          (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      11                    DBE/Novemba 2016
                                        NSC – Imemorandamu

4.9             OKUKODWA kwalokhu:
         •      Sengimenze wakhubazeka√√/
         •      Sengimenze isixhwala√√/ inkubela.√√/ ‘isidalwa’√√                          (2)

4.10      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          Izimpendulo zingaveza lokhu:
          •    Ukushayisana phakathi kwesiko nelungelo kungaba nemiphumela
               emibi.√/
          •    Kuyingozi ukuhlukumeza umakoti emzini.√/
          •    Kubalulekile ukuthi abafelokazi banikezwe ithuba lokuzikhethela umuntu
               abafisa ukumgana. √/
          •    Kubalulekile ukuhlonipha amalungelo abesilisa nabesifazane
               ngokulinganayo.√/
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                        (2)

4.11      UThenjiwe,√
          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          •    Umdlalo ungaye kusuka ekuqaleni kuze kuyofika ekupheleni kwawo.√/
          •    Nguyena obhekene nenkinga yokuganiswa. √/
          •    Nguyena olwela ilungelo lakhe lokuzikhethela.√/
          •    Udweshu oluningi olusendabeni luthinta yena siqu sakhe. √                   (2)
                                                                                           [20]

                                           KANYE

ISIQESHANA H

4.12      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Wathi ugogo usebanjwe nguThenjiwe ukuba ashone.√/
          • Wathi uyoshona mhlazana uThenjiwe wavuma ukugana uDumisani.√                   (1)

4.13      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Akabange esakuthola ukujabula empilweni yakhe.√/
          • Waba nesizungu, wafuna ukubuyela kubo lapho ezalwa khona.√/
          • Abasemzini bamphoqelela ukuba angenwe uDumisani. √/
          • Kwaba nokungezwani phakathi kwakhe noyise kanye nabasemzini.√                  (1)

4.14      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Uthi uMaMbatha nguyena owenza ukuthi uThenjiwe abe nenkani.√/
          • Ugxambukela ezindabeni zakwaZungu.√/
          • Akameluleki kahle udadewabo, umfunza izindaba zamalungelo.√/
          • Ukhuluma ngendlela engenanhlonipho noMaMbatha. √                               (2)

4.15      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • USipho wamelekelela eshaywa nguDumisani.√/
          • Wayemlalela uma ekhuluma ngezinkinga anazo.√/
          • Wayemnika izeluleko ezakhayo.√/
          • Wameluleka ukuba avume okushiwo ngabasemzini.√                                 (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      12                      DBE/Novemba 2016
                                        NSC – Imemorandamu

4.16      Ukuthi uThenjiwe avume ukugana uDumisani.√√                                       (2)

4.17      Umbono, ngoba wonke umuntu unelungelo lokuzikhethela okumele akwenze
          ngempilo yakhe.√√

                               NOMA

          Iqiniso, ngoba isiko liyavumelana nokungenwa kukamakoti. √√                       (2)

4.18      4.18.1      D√/ Umfowabo kaSikhumbuzo√

          4.18.2      C√/ Indodakazi kaMondise√

          4.18.3      B√/ Ushadele kwaZungu√

          4.18.4      A√/ Umngane kaThenjiwe√                                               (4)
                                                                                            [15]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU B:            35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      13                    DBE/Novemba 2016
                                        NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE

IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)

UMBUZO 5: INGODUSO – S Bhengu

ISIQESHANA I

5.1       5.1.1       NgeyakwaNgwane√                                                        (1)

          5.1.2       Esokuthandana nokuvuma ukuthi bashade.√                                (1)

          5.1.3            OKUKODWA kwalokhu:
                      •    Lukhulu uchuku olungasuka uma engahlangana nalezi
                           zinsizwa ngoba zingabantu abathanda ukulwa√√/
                      •    Yayingagcina iphoqelekile ukuba idonse izulu lezandla
                           kumane kuchitheke gula linamasi. √√/
                      •    Yayimbanga nezinsizwa eziningana uNokwazi endaweni. √√            (2)

          5.1.4       C√/Ilanga lishisa.√                                                    (1)

          5.1.5       Wayeboshelwe icala lokweba imali √√                                    (2)

          5.1.6       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      • Umxoxi usebenzisa isivumelwano senhloko u-Ngi.√/
                      • Uyingxenye yezinto ezenzeka endabeni.√/
                      • Uxoxa ngaye uqobo.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                             (2)

          5.1.7       Izulu lezandla√                                                        (1)

          5.1.8            OKUTHATHU kwalokhu:
                      •    USipho uphaphama elele phezu kwethuna.√/
                      •    Usizwa umkhwe nosibali wakhe.√/
                      •    UNokwazi wayengekho eduze kwakhe.√/
                      •    Wabona imali yamaphepha igcwele phezu kwethuna.√                  (3)
          5.1.9       Imibono iyokwehluka.
                      OKUKODWA kwalokhu
                      • Ngangiyohamba ngingaphinde ngibuye.√√/
                      • Ngangiyothatha imali yami ngihambe.√√/
                      • Ngangiyohlawula ingane yami, ngihambe nayo ngiyozondlela
                          yona. √√/
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                               (2)

          5.1.10      Yiqiniso.
                      Yize ayesenyamalele iminyaka emibili kodwa akakhohlwanga
                      ukubuya ezofeza isithembiso ayesenze kuNokwazi.√√                      (2)
                                                                                             [17]

                                            KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      14                      DBE/Novemba 2016
                                        NSC – Imemorandamu

5.2       MHLA LIDUMA LADUMA – MJ Mngadi

          5.2.1       SaseNyukhasela. √                                                      (1)

          5.2.2       NguNoziphepho. √                                                       (1)

          5.2.3       Eceleni kwayo kwakunemithwalo, ipotimende nesikhwama.√√                (2)

          5.2.4            OKUKODWA kwalokhu: Yathi inosizi ngoba:
                      •    Nayo ibalekile emzini ngoba indoda seyinesithembu/ iganwe
                           ngomunye unkosikazi.√√/
                      •    Indoda yayiyephuce ingane yayo. √√                                (2)

          5.2.5       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
                      -  Wayeyibekele ukuyokhombisa unkosikazi wakhe uNoziphepho
                         ukuthi baphila kanzima kanjani nengane.√/
                      -  Wathi uthando lwengane yakhe lolu.√/
                      -  Wayefihle amadayimane.√                                             (2)

          5.2.6       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
                      • Sekukhona ubugebengu bokuntshontsha amadayimane√/
                      • Ezokuthutha sezithuthukile sekukhona izitimela.√/
                      • Kukhona amaphoyisa asephenya ngendlela
                         enobuchwepheshe.√/
                      • Sekudlalwa izigingci. √/
                      • Sekukhona osonhlalakahle. √/
                      • Sekukhona ozankosi. √                                                (3)

          5.2.7       Kwaba lula ukuba aboshwe uLaduma ngoba babengabaseshi.√√               (2)

          5.2.8       Ukusifundisa ukuthi akukho qili lazikhotha emhlane/ayikho
                      impunga yehlathi, ubugebengu noma ungabufihla kanjani bugcina
                      buvele obala.√√                                                        (2)

          5.2.9       • Kungabeka impilo yengane engcupheni.√
                      • Kungahlukumeza ilungelo lengane.√
                      • Ingane ingakhula yazi impilo yobugebengu.√
                      (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                              (3)
                                                                                             [18]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU C:             35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      15                         DBE/Novemba 2016
                                        NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU D: IZINKONDLO

AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga noJJ Thwala

UMBUZO 6

6.1       Ngiyogiya Ngiqephuze – NL Luthuli

          6.1.1       Ukuphumelela ezifundweni zayo.√                                          (1)

          6.1.2       Imbongi ithi:
                      • Uma isiphumelele ezifundweni zayo, iyobe isijabula ngoba
                         iyobe seyazi izinto eziningi abanye abantu abangazazi.√
                      • Iyobe       seyinolwazi       njengabanye     asebephumelele,
                         asebenemisebenzi ebonakalayo. √
                      • Iyokwazi ukubhekana nezinto ezinzima. √                                (3)

          6.1.3       Ibhobhodleyana√                                                          (1)

          6.1.4       Ngiyogiya ngiqephuze√                                                    (1)

          6.1.5       Sengiphumelel' ukufez' ezeminyak' izifiso√/Umugqa wesi-4.√               (1)

          6.1.6       OKUKODWA kwalokhu:
                      • Imbiza    isetshenziselwa    ukupheka,    ngakho-ke osuke
                         esesikhungweni semfundo usuke ephekwa naye aphume
                         eseqeqeshekile.√√/
                      • Imbiza inkulu yingakho isikhungo semfundo ephakeme sibizwa
                         ngayo ngoba iphakela abafundi abaningi.√√                             (2)

          6.1.7       OKUKODWA kwalokhu:
                      • Imbongi lapha isethulela umyalezo ngobunzima bokufunda
                         kodwa iyazi ukuthi uma isiphumelele iyojabula.√√/
                      • Ikhuthaza abafundi ukuthi babekezele baqhubeke nokufunda
                         yize kunzima noma kuthatha isikhathi eside.√√
                         (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                             (2)

          6.1.8       Imbongi ithi kuyokwenzeka lokhu okuhle uma isizuze iziqu
                      zemfundo:     - iyothokoza, √
                                    - igiye, √
                                    - kukikize omama.√                                         (3)

          6.1.9       Uma isizuze iziqu abesimame bayobe bememeza kakhulu
                      ngamaphimbo abo amnandi bebonga ukuphumelela kwayo.√√                    (2)

          6.1.10      Ukugqamisa/ ukusivezela        indlela   eyojabula    ngayo   uma
                      isiphumelele.√                                                           (1)
                                                                                               [17]
                                           KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2            16                      DBE/Novemba 2016
                                              NSC – Imemorandamu

6.2       Lobu Bungani Ngiyabuhlonipha – PB Dlamini

          6.2.1       OKUBILI kwalokhu okulandelayo:
                      Iqiniso√/uthando√/uQiniso√/uThembeka√/uNoluthando√                         (2)

          6.2.2            OKUKODWA kwalokhu:
                      •     Maye itshe ukuzibuyisa.√√/Umugqa wama-20.√√
                                         noma
                      •    Imfihlo yakho uQiniso uThembeka uNoluthando. √√/Umugqa
                           we-16.√√
                                         noma
                      •    Kungumqansa ukubuyisa lezi zithandani. √√/Umugqa
                           we-19.√√                                                              (2)

          6.2.3       OKUTHATHU kwalokhu okulandelayo:
                      • Izivunguvungu √/
                      • Iziphepho√/
                      • Umlilo√/
                      • Izikhukhula √                                                            (3)

          6.2.4       C√/Ukushaya eceleni.√                                                      (1)

          6.2.5            OKUKODWA kwalokhu:
                      •    Ukuxhumana okuphambene√√/
                      •    Okutshekile √√/
                      •    Okuyinxemu/ okuyingxemu√√/                                            (2)

          6.2.6       Awupigogo awunontandakubukwa√√                                             (2)

          6.2.7       OKUKODWA kwalokhu:

                      Awudle ngazimanga namsindo
                      Awupigogo awunontandakubukwa.√√

                                       noma

                      Ugadla ngeqiniso kuzwakale endodeni
                      Ubhubhise izizwe enhla nasezansi.√√                                        (2)

          6.2.8       (a) Imisebenzi yakho emihle          ikwazile   ukuba     ibe   wusizo
                          kwabanye abantu. √√                                                    (2)

                      (b) Abanye abantu obakhombisile indlela bakwazile                nabo
                          ukuthi basizakale, babanolwazi futhi baba usizo. √√
                          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                             (2)
                                                                                                 [18]

                                                                   AMAMAKI ESIQEPHU D:           35
                                                                   AMAMAKI ESEWONKE:             70

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu FAL P2 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2016-memo-1/10e3811d-f88b-41e0-bbd6-e3c4be5a9c8a) — isiZulu FAL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2016-memo/ef7c7ccf-3c84-4829-9bd8-bfdf06ec8ddb) — isiZulu FAL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2016-memo-1/b40ac2e9-ec5a-4e61-abd0-52edaa81f613) — isiZulu FAL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2016-memo/a2b18248-df0d-46df-952a-9f7b3adcf9d8) — isiZulu FAL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2023-mg/a95ad35b-1eaa-4a70-bae0-73f57f9ad100) — isiZulu FAL · Memo · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2019-memo/6adb8848-a917-4842-b4a9-a038a50df61f) — isiZulu FAL · Memo · 2019 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025/6598b8ea-2286-41e6-bda0-ba108f48a7c8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025/e74bf407-208d-4b38-936f-6df41038a405) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025/f453b3ee-13b1-4e17-b5f2-d9bbf9854dd7) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/5a92e0e0-1710-47ec-8ad7-1decba33c7dd) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9810adca-cef4-427d-bbf6-c6f4b97785b8) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
