# isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2017 Question Paper

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2017, 27 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2017/a5a63f61-b7f1-4277-9474-3c631f5b1749
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 27

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2017 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2017/a5a63f61-b7f1-4277-9474-3c631f5b1749)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2017 · isizulu. Question paper, 27 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P2 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2017-memo/b89873f6-251e-47a5-a84f-1ada128d8e8f) — Memo · 2017 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                   IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                       NOVEMBA 2017

AMAMAKI: 70

ISIKHATHI: Amahora ama-2

                            Leli phepha linamakhasi angama-27.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     2                      DBE/Novemba 2017
                                              NSC

IMIYALELO KWABAHLOLWAYO

1.        Fundisisa kahle imiyalelo ekuleli khasi ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.

2.        Ungayifundi yonke imibuzo ekuleli phepha. Bheka OKUQUKETHWE ekhasini
          elilandelayo bese umaka izinombolo zemibuzo yezincwadi ozifundile kulo
          nyaka. Ngemuva kwalokho funda le mibuzo bese ukhetha imibuzo
          ezincwadini EZIMBILI ozophendula ngazo.

3.        Leli phepha LINEZIQEPHU EZINE:

          ISIQEPHU A:       Inoveli                        (35)
          ISIQEPHU B:       Umdlalo                        (35)
          ISIQEPHU C:       Izindaba ezimfishane           (35)
          ISIQEPHU D:       Izinkondlo                     (35)

4.        Phendula imibuzo         EMIBILI   kuphela,   umbuzo    OWODWA   esiqeshini
          NGASINYE.

          ISIQEPHU A: INOVELI
          Phendula umbuzo ngenoveli EYODWA oyifundile.

          ISIQEPHU B: UMDLALO
          Phendula umbuzo ngomdlalo OWODWA owufundile.

          ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
          Phendula imibuzo ngazo ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihlolwayo.

          ISIQEPHU D: IZINKONDLO
          Phendula imibuzo ngezinkondlo EZIMBILI ezibuziwe.

5.        Sebenzisa uhlu lokubheka imibuzo ephenduliwe ('checklist') ukubheka ukuthi
          ukhethe ngendlela efanele yini.

6.        Landela imiyalelo esekuqaleni kwesiqephu NGASINYE.

7.        Bhala izinombolo njengoba zibhaliwe ephepheni lemibuzo.

8.        Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

9.        Qikelela ukusebenzisa isikhathi esicishe sibe imizuzu engama-60 esiqeshini
          ngasinye.

10.       Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    3                   DBE/Novemba 2017
                                             NSC

OKUQUKETHWE:

Leli khasi lizokusiza ukukhetha imibuzo ofisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda
yonke imibuzo.

ISIQEPHU A: INOVELI

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
         IZINOMBOLO ZEMIBUZO               AMAMAKI                   IKHASI
1. Ithemba Lami                                35                       5

2. Kusinda Kwehlela Endodeni                         35                 7

3. Umshado                                           35                10

ISIQEPHU B: UMDLALO

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
4. Ababulali Benyathi                          35                      13

5. Icala Kaliboli                                    35                16

6. Isiko Nelungelo                                   35                19

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE

Phendula imibuzo kuzona ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihloliwe.
7.1 'Ingoduso'                                    18                   22

7.2 'Ilobolo'                                        17                24

ISIQEPHU D: IZINKONDLO

Phendula imibuzo YOMIBILI kulesi siqephu.
8.1 'Kuyosala Izibongo'                              18                25

8.2 'Kwamfaz'ongemama'                               17                26

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      4                    DBE/Novemba 2017
                                               NSC

Uhlu Lokubheka Imibuzo Ekhethiwe ('Checklist'):

       ISIQEPHU                IZINOMBOLO              IMIBUZO       THIKHA
                                ZEMIBUZO             EPHENDULIWE     UMBUZO
                                                                   OWUKHETHILE
A: INOVELI                             1–3                1
                                             NOMA
B: UMDLALO                             4–6                1
                                             NOMA
C: IZINDABA                            7                  1
   EZIMFISHANE
                                             NOMA
D: IZINKONDLO                          8                  1

QAPHELA: Qiniseka ukuthi uphendule imibuzo eziqeshini EZIMBILI kuphela.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    5                       DBE/Novemba 2017
                                             NSC

ISIQEPHU A: INOVELI

UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA A

Ekhaya kubo kaNokulindela unina uMaZikalala wayesethanda ukusola ukuthi kukhona
okushaya amanzi lapha enganeni yakhe. Wayesekuqaphele izikhashana eziningana
ukuthi intombi yakwakhe lena ayincibilikile neze kahle, kukhona okuyidlayo. Ngenxa
yokuthi uMaZikalala wayengelona ithatha, waqale wabekezela ethatha ngokuthi hhiya
umzwangedwa wayo ingane. Kwathi ukuba adliwe yisazela sokuthi konje ingane yakhe        5
ayinadadewabo engabhoboka kuye uma inenkinga ibonisane naye, kwala, wazijuba
ukuthi uzoyibuza, funa athule kanti inkulu into edla ingane yakhe hleze
usenokuyichushisa kuyo.
Nebala kwathi bezihlalele nje exhibeni izimbiza zigxabha eziko bekade bezitekulela,
wezwakala uMaZikalala eseyiqala indaba; 'Nokulindela ngane yami, nakuba                 10
ngingafanele ukukugqwaba ukuba ungitshele into uma ubungazimisele ukuthi ngiyazi,
kulokhu ngithi angibuze ngane yami, angazi noma ngiyona yini?'
'Usho ngani kodwa mama? Khona kunjalo ususho ukuthi sengingaba nezindaba
engingazifihlela wena? Ngingakwenza kanjani lokho ngoba wena ungumama,
ungudadewethu, uyikho konke nje kimina,' kuphendula uNokulindela ngesizotha             15
engalindele ukuthi unina uqondephi nale ndaba.
'Mntanami ngithi mangingafeli phakathi okwebutho lakwaZulu ngoba ngiyakwazi,
ngikwazi ungakabi ngaka, futhi ngiyakwazi ukukubona uphila noma ungaphilile,
uncibilikile noma ungancibilikile. Manje ngifuna ukwazi ukuthi ngane yami udliwa yini
njengoba ungancibilikile nje? …'                                                        20

1.1       Zingaki izingane zikaMaZikalala?                                                  (1)

1.2       Kwabe kungubani iqhikiza likaNokulindela?                                         (1)

1.3       Kungani abazali bakaNokulindela bamnika leli gama?                                (1)

1.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
          Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile emshweni olandelayo sisho
          ukuthini? Kukhona okushaya amanzi lapha enganeni yakhe:
          A      Okungcolisayo
          B      Okujabulisayo
          C      Okusolisayo
          D      Okumanzisayo                                                               (1)

1.5       Ngubani umlingiswa oqavile/omkhulu kule noveli? Sekela impendulo yakho
          ngamaphuzu AMABILI.                                                               (3)

1.6      Chaza ukuthi isenzo sikaZabalaza sokunyundela/sokukhuluma kabi
         ngoSandanezwe silukhulisa kanjani udweshu kule ndaba. Bhala amaphuzu
         AMABILI.                                                                           (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      6                      DBE/Novemba 2017
                                               NSC

1.7       Hlaziya le noveli ubhekise kulokhu okulandelayo:

          1.7.1 Isihloko sale noveli siyahambisana           yini   nendaba    yonke?
                Bhala amaphuzu AMABILI.                                                      (2)

          1.7.2 Umbhali ukwazile yini ukufeza umgomo wokubhala isingeniso sale
                noveli? Bhala amaphuzu AMABILI.                                              (2)

1.8       Hlobo luni lwesifengqo olutholakala emshweni olandelayo?
          'Mntanami ngithi mangingafeli phakathi okwebutho lakwaZulu …'                      (1)

1.9       Shono ukuthi laba bantu abalandelayo bahlobene kanjani.

          UZikalala nomama kaNokulindela.                                                    (2)

1.10      Tomula ibinzana lamagama asesiqeshini asitshela ukuthi uNokulindela
          benomama wakhe babepheka.                                                          (2)

1.11      Bhala isizathu sokuthi uSandanezwe eqe esibhedlela.                                (2)
                                             KANYE
ISIQESHANA B

'Ungishaya kanjena Sandanezwe ngoba izinsizwa zangakithi zingekho? Siyoze
sinqwamane esikhaleni sezimpisi neziyendane ngiyakutshela.'
'Usakhuluma khona ukukhuluma mthakashanandini? Ngikuphahlaza ikhanjana khona
manje,' kufutheka uSandanezwe esho emsikaza. 'Weshela ingoduso yami unjalo nje,
ujika lapho uyangedelela. Ngizokubulala mina awungazi kahle. Masihambe                   5
mntakwethu sishiye lo mgodoyi umuntu angaze azithole esemi emabhokisini
ezimantshi ngento engekho.'
Baqhubeka oSandanezwe nesithandwa sakhe enelisekile enhliziyweni ukuthi
usikhiphile isibhongo sento ayenziwa nguZabalaza ehamba nezinsizwa zangakubo.
UNokulindela yena wezwa efikelwa ukumthanda ngenye indlela uSandanezwe,                  10
wafikelwa nayithemba lokuthi uzosheshe alulame. Wazizwa eqina idolo ngokunye.
'Nokulilndela mntakwethu, ngicela ungethembise into eyodwa vo. Ngicela
ungethembise ukuthi uyolilandela ibizo lakho ungilinde kulobu bunzinyana
engisekubona.'
'Ngiyakuthembisa Mkhumane wami, ngiyokulinda noma ngabe sekunjani.                       15
Ngiyethemba ukuthi njengoba sesihlukana nje abakini bazoba nawe.' Wathi eqeda
lawo mazwi, zabe zehla ubuqathaqatha.
'Sondeza isandla nkosazana emhlophe ngange.'
Nebala bavalelisana uSandanezwe wabamba ezehlayo, uNokulindela yena
amabombo wawasingisa ekhaya inhliziyo ibubula ngokwehlukana nesithandwa sakhe.           20
Ekufikeni kwakhe kwaNonkamfela kwafuneka ukuba ahambe ayoyazisa inyanga ukuthi
usebuyile. Wayehlose nokuthi ngalolo suku aqedele nenkokhelo eyayisilele, ezwe
noma hleze kukhona inyanga eyayingafisa ukukuphawula.

1.12      Yibuphi lobu bunzinyana ayekubo uSandanezwe?                                       (1)

1.13      Bhala isethembiso uNokulindela asenza kuSandanezwe ngalolu suku.                   (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2         7                          DBE/Novemba 2017
                                                  NSC

1.14      Kwaba namthelela muni ukusebenza kukaSandanezwe ezitimeleni zamanzi?
          Bhala amaphuzu AMABILI .                                                                  (2)

1.15      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU ukuthi kungani uNonkamfela atshela
          uSandanezwe ukuthi akahambe aye ekhaya ayohlabela abaphansi.                              (3)

1.16      Ngokucabanga kwakho yini okumele yenziwe                  uMnyango     wezeMpilo
          ukufundisa umphakathi ngesifo sengculazi?                                                 (2)

1.17      Uyazwelana yini noNokulindela kulesi simo azithola ekuso kule ndaba?
          Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                                                (2)

1.18      Ukuba wawunikwe ithuba lokweluleka uSandanezwe, wawungathini kuye
          mayelana nokugula kwakhe? Bhala amaphuzu AMATHATHU.                                       (3)
                                                                                                    [35]

UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA C

Ngelinye     ilanga   ubaba     wagqoka      ihembe   lakhe   lishwabene    ngoba
engenakulilungiselwa noma engenakunikwa insimbi alilungise. Kwala noma ethi ucela
indodana yakhe ukuba imcelele umakoti amlungiselele, wathi usejahe emsebenzini
yena. Uma ephumela ngaphandle abantu bayamangala ukubona uyise wabantu
abagwilike kangaka, abahlala bebahle ngaso sonke isikhathi, engcole ngalolu hlobo.              5
Abanye babaze bazibuze ukuthi ngabe akaqambi yini amanga uma ethi unguyise
wabo na. Bayambona futhi ukuthi lo muntu uya ngokuya eguga kube sengathi akasadli
nakudla lapho ehlala khona.
Ngelinye ilanga ubaba ezihambela nje emgwaqeni bude buduze nalapho ehlala khona
edolobheni laseThekwini, abonwe omunye umuntu ohlala ngalapho ehlala khona,                     10
ambingelele maqede bese ethi wamuzwa exoxa indaba yakhe, wasecabanga ukuthi
amfundise ukudlala ilotho.
Wabe esemcela ukuba ake afike kuyena. Lavuma-ke leli khehla, wayeselinika
inombolo yomuzi wakhe. Ngemuva kwezinsuku ezine, babonana. Baxoxa.
Bavumelana. Wameluleka ukuthi idlalwa kanjani ilotho nokuthi kusetshenziswa malini              15
uma ufakela izinombolo ezingaki nokuthi idlalelwaphi.
Wabuye wamtshela ukuthi kuvulwa nini kuvalwe nini nezinsuku okudlalwa ngazo.
Wambuza ukuthi wake wawadlala yini amahhashi, waphendula ngokuthi: Qha! Kwase
kusho ukuthi kufanele adlale naye izinsukwana ezimbalwa aze afunde kahle impela.

2.1       Bhala igama ledolobha              laKwaZulu-Natal   okukhulunywa    ngalo   kulesi
          siqeshana osifundile?                                                                     (1)

2.2       Ngubani owafundisa uManyoba ukudlala ilotho?                                              (1)

2.3       Yini eyayenza abantu bakungabaze ukuthi uManyoba ungubaba kaMjwayeli?                     (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    8                        DBE/Novemba 2017
                                             NSC

2.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
          Umusho othi, 'Bahlala bebahle ngaso sonke isikhathi' usho ukuthi bahlale
          begqoke …
          A      kahle.
          B      umfaniswano.
          C      imvunulo.
          D      ezokulala.                                                                  (1)

2.5       Kungani umlungu omkhulu athatha isinqumo sokufaka amakhamera efemini
          uThusheleni ayengunogada kuyo?                                                     (2)

2.6       Chaza ukuthi isenzo samadodana kaManyoba sokuhlukanisa abazali babo
          silukhulisa kanjani udweshu kule noveli. Bhala amaphuzu AMABILI.                   (2)

2.7       Hlaziya le noveli ubhekise kulokhu okulandelayo:

          2.7.1 Isihloko sale noveli siyahambisana           yini   nendaba    yonke?
                Bhala amaphuzu AMABILI.                                                      (2)

          2.7.2 Umbhali ukwazile yini ukufeza umgomo wokubhala isingeniso sale
                noveli? Bhala amaphuzu AMABILI.                                              (2)

2.8       Bahlobene kanjani laba bantu abalandelayo?

          uBheki noMduduzi                                                                   (2)

2.9       Tomula ibinzana lamagama afakazela           ukuthi   uMjwayeli   nomkakhe
          babenemali eningi/babephila kahle.                                                 (2)

2.10      Bhala izizathu EZIMBILI ezazenza ukuthi uManyoba abone kunesidingo
          esikhulu sokuthi athole izinsizwa ezazizohamba naye uma eya esikoleni
          sasebusuku.                                                                        (2)

2.11      Bhala isizathu esasenza ukuthi uMirriam angakwazi ukusiza abazali bakhe
          ngesikhathi sebehlupheka.                                                          (2)

                                             KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    9                     DBE/Novemba 2017
                                             NSC

ISIQESHANA D

'SesiseMgungundlovana, ngemuva nje kwamasontshwana ngadlala ilotho ngoba
nganginayo imadlana engangopondo neshumi engathandaza ukuthi kungabe
sengiqeda okuncane ebesingathenga ngakho isinkwa ngalelo langa. Ngafaka ngingazi
ukuthi iyozala nkomoni. Ngahamba ngaya ekhaya. Umuzi wethu wawusemuhle
ezandleni zenono. Usuhalisa. Kwajabula nomakhelwane bethu ababekade basigcina. 5
Sathola imfudumalo esasikade sayigcina. Sasingazi ukuthi abantu babephatheke
kanjani ngokuhamba kwethu. Ukuba sasazi, ngabe sahlala sazidlela izinkobe nabantu
bathi asingahambi asihlale siphile njengabo. Kusinda kwehlela endodeni.
Ngakusasa zabuya emasisweni, langibheka engangithi selangilahla. Ngayibamba
ngedwa imali eyisizumbulu sezigidi. Sageza sashona khona edolobheni sesiyolanda 10
isheke. Uma sifika lapha, sathathwa ngemoto sayiswa eThekwini lapho umama
engakaze alubhade khona. Uma sifika lapha, sanikwa izinkomishi zetiye eliphambili.
Saphuza kwakuhle kwadela. Safika ngesikhathi esimnandi. Sabizwa sekugcwele
izintatheli. Kwase kuba ubugqwebegqwebe sithathwa izithombe yiwo wonke umuntu
owayephethe ikhamera. Sithathwa izithombe nje, sinikwe elikhulu iheheba leli lesheke 15
okuthiwa asilibambe nomkami. Sasijabuliswe ukuthi sesiphumile osizini, sesizodla
esikuthandayo njengabo bonke abanezingane ezinjengezethu. Ngemuva kwalokho
sanikezwa-ke isheke lethu. Sathathwa saphindiselwa ekhaya ngonyanyavu lwemoto
ebomvu …'

2.12      Ngokwalesi siqeshana uManyoba wasebenzisa malini ngesikhathi edlala
          ilotho?                                                                        (1)

2.13      Fingqa ngamaphuzu AMABILI abalulekile okwenzeka kulesi siqeshana
          esingenhla.                                                                    (2)

2.14      Nikeza isizathu esenza ukuthi umama kaFanyana ayeke umsebenzi emva
          kokushada noManyoba.                                                           (2)

2.15      Ngubani umlingiswa oqavile/omkhulu kule ndaba? Sekela impendulo yakho
          ngamaphuzu AMABILI.                                                            (3)

2.16      Ngokucabanga kwakho kuyisenzo esihle yini ukuthi abantu abazalelwe
          emakhaya njengamadodana kaMaNdlovu bahambe bayohlala emadolobheni
          amakhulu uma sebefundile? Bhala amaphuzu AMABILI ufakazele umbono
          wakho.                                                                         (2)

2.17      Uyazwelana yini noMirriam kulesi simo sakhe sokungalitholi ithuba
          lokufunda? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                          (2)

2.18      Ukuba wawunikwe ithuba lokweluleka uManyoba emva kokuba ewine ilotho,
          wawungathini kuye mayelana nokusebenzisa imali yakhe. Bhala amaphuzu
          AMATHATHU.                                                                     (3)
                                                                                         [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    10                      DBE/Novemba 2017
                                             NSC

UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA E

'Ngicabanga le nkulumo yakho. Yini ungafuni ngeshele ngoba ngiyakuthanda?'
Asho la magama maqede aphulule isihlathi sikaTholi kancane uBheki.
'Sengeshelwa ngaqoma, ngagana, ngafelwa.'
'Kahle bo!'
'Impela kunjalo. Bengithi ubonile ngifake izingubo ezimnyama.'                        5
Aphenduke isimungulu futhi uBhekani uma ezwa le ndaba.
Asuke agqolozele uTholi emehlweni. Ambambe ehlombe. Amsondeze kuye kancane.
Kuthi uma sebezoqabulana, ahlehle uTholi.
'Wenzani manje Bhekani?'
'Ngizama ukukukhombisa ukuthi asisekho isidingo sokuthi ngeshele ngoba                10
sengikuthandile. Anginandaba nakho konke lokhu okushoyo.'
'Uma kukhona ofuna sikukhulume Bheki okuqondene nokuthandana, linda ngize
ngikhumule inzilo.'
'Kungcono ngiqale ngibeke inkinga yami Tholi kuwe kuqala. Mina ngibona sengathi
uwena ongaxazulula inkinga enginayo. Kungcono-ke ngoba kanti vele ushonelwe           15
umkhwenyana.'
'Lalela-ke Bheki. Ngilapha nje ngibalekile. Ekushoneni kukababa wakithi, umfowabo
wabe esethi uzongingena. Ngangingamfuni nhlobo. Ngathi nyawo zami ngibelethe.
Njengoba ungibona ngilapha nje, ukuzisondeza kwakho kimi kungakudalela ingozi.
Uyangifuna uBhatomu, futhi ungifuna ngenkani.'                                        20
Kwathuleka endlini. Basuka babambana ngezandla uBheki noTholi bebhekene
emehlweni ngqo. Wazizwa efudumala kancane uBheki, ethintwa ibele likaTholi.
Wayibona leyo nto uTholi wahlehla, wathi ukuhleka.
'Uhlekani Tholi?'
'Ngiyayazi into engiyihlekayo, khululeka nje wena. Ngibona sengathi kuzofuneka        25
sibonane khona kusasa mngani wami.'

3.1       Ngokwalesi siqeshana walelani uTholakele ukuthi uBhekani ameshele?              (1)

3.2       Kungani uBhekani ephenduka isimungulu kulesi siqeshana?                         (2)

3.3       Iyiphi inkinga uTholi ayitshela uBhekani ngalolu suku?                          (2)

3.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
          Isimo sokukhuluma esithi: 'nyawo zami ngibelethe' sisho …
          A      ukubaleka.
          B      ukuhamba.
          C      ukuma.
          D      ukuhlehla.                                                               (1)

3.5       Ngubani umlingiswa oqavile/omkhulu kule noveli? Sekela impendulo yakho
          ngephuzu ELILODWA.                                                              (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      11                     DBE/Novemba 2017
                                               NSC

3.6       Chaza ukuthi ukufika kukaBhatomu eNyawushane kulukhulisa kanjani
          udweshu kule noveli. Bhala amaphuzu AMABILI.                                        (2)

3.7       Hlaziya le noveli ubhekise kulokhu okulandelayo:

          3.7.1 Isihloko sale noveli siyahambisana           yini   nendaba      yonke?
                Bhala amaphuzu AMABILI.                                                       (2)

          3.7.2 Umbhali ukwazile yini ukufeza umgomo wokubhala isingeniso sale
                noveli? Bhala amaphuzu AMABILI.                                               (2)

3.8       Chaza ukuthi laba bantu abalandelayo bazana/bajwayelene kanjani?

          UZenze noTholakele                                                                  (2)

3.9       Tomula umusho osesiqeshini ositshela ukuthi uTholakele wayesazilile.                (2)

3.10      Bhala isizathu sokuthi uLindiwe abuyele kubo kaBhekani emva kwezinyanga
          ezinhlanu bagcinana.                                                                (2)
                                             KANYE
ISIQESHANA F

Athule uBheki. Athi ukudla amathambo ekhanda. Ufuna nokubuza eyamaphoyisa;
akazi ukuthi uzoyiqala kanjani.
'Bathi uphethwe yini ngempela Tholi?'
'Bavele bangibhedela nje lapha esibhedlela Bhek'zana wami. Bathi ngadla
izidakamizwa. Ngize ngabatshela nokuthi nganginawe ngalobo busuku. Angikaze               5
ngizilokothe nje izidakamizwa.'
'Kodwa uke uzisebenzise zona lezo zidakamizwa?'
'Phela yikho ngithi bayangibhedela nje.'
'Pho amaphoyisa abezofunani lapha kuwe?'
'Umzala wami uyiphoyisa. Uma eze lapha ezongibona usuke ehamba nabangani                  10
bakhe.'
Aphole uBheki. Ehlise umoya manje. Abone ukuthi sengathi uTholi mdala kunaye
ngomqondo. Asale eseziduduza ngokuthi uma kukhona izimfihlo alele phezu kwazo
uTholi ziyombuleka ngelinye ilanga. Akhumbule ukuthi kade ebona uBhatomu abuze.
'UBhatomu yilokhu ahamba lokho?'                                                          15
'Habo! Uyazi kade elapha. Angazi ukuthi uzwe ngobani ukuthi ngiyagula. Uthi usezwile
ukuthi sengifuna ukushada. Uthi yena uyowumisa nse lowo mshado.'
'Kodwa uthi angakwenza lokho?'
'Lutho; ngeke aze enze ngisho umzamo wodwa lo.'
'Kodwa-ke uma uphuma lapha siyashada?'                                                    20
'Akukho okunye mntakwethu. Uma ngiqeda amalungiselelo nje akukho okunye.
Umuntu okufuneka ngimbone uZenze kuphela. Kuhle ngazi ukuthi uhambe kanjani;
ubaba uyamukele yini imali.'
'Uyena owahambisa imali eyayilethwe abakhongi?'
'Uyena Bheki.'                                                                            25

3.11      Ngokwalesi siqeshana odokotela bathi uTholakele uphethwe yini?                      (1)

3.12      Bhala izinto EZIMBILI ezingelona iqiniso uTholakele azitshela uBhekani
          ngalolu suku.                                                                       (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    12                   DBE/Novemba 2017
                                             NSC

3.13      Baboshelwani oZenze, uPamella kanye noTholakele ngosuku lomshado?             (2)

3.14      Chaza imbangela yokuthi umama kaBhekani angamthandisisi uTholakele.
          Bhala amaphuzu AMATHATHU.                                                     (3)

3.15      Ngokucabanga kwakho yini okumele yenziwe uMnyango wezeMpilo
          ukufundisa umphakathi ngobungozi bokusebenzisa izidakamizwa ezingekho
          emthethweni?                                                                  (2)

3.16      Uyazwelana yini noBhekani kulesi simo azithola ekuso kule ndaba? Sekela
          impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                                           (2)

3.17      Ukuba wawunikwe ithuba lokweluleka uBhatomu, wawungathini kuye
          mayelana nesifiso sakhe sokungena uTholakele? Bhala amaphuzu
          AMATHATHU.                                                                    (3)
                                                                                        [35]

                                                         AMAMAKI ESIQEPHU A:            35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    13                   DBE/Novemba 2017
                                             NSC

ISIQEPHU B: UMDLALO

UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA G

(Esikhumulweni samaphoyisa, uDuma uyathuthumela ukhuluma nosayitsheni
lo ayembikele ngokuhlaselwa kwakhe endleleni.)
DUMA:       Ngiyabonga sayitsheni. Ukube anifikanga ngabe indaba yami
            isingumlando. Ngibonga kakhulu sayitsheni.
SAYITSHENI: Ubonga ngakhona Duma kodwa nguwe oyimbangela yalokhu.                      5
DUMA:       Usho ukuthini sayitsheni? Yimi yini ovimba intuthuko lapha kule
            ndawo?
SAYITSHENI: Uyakhumbula ngikubuza ukuthi uyathathisa na enkosini uma
            uzokwenza utho endaweni yayo? Wathini wena? Angithi wadaza
            inkani? Nenhlangano yakho yaphinde yakuyala ngokuhlonipha inkosi,          10
            wena wenza okuthandwa nguwe. Bafile-ke manje abantu. UMbandlwa
            siyezwa ukuthi ubengungqa phambili ekutheni wenze lokhu
            obukwenza. Naye uDlamini kuyavela ukuthi ubethukuthela aze enze
            izinto ezingalungile njengakho ukushaya uMbandlwa.
            Angimsoli-ke yena kakhulu ngoba ubehlukunyezwa ngukubona wena              15
            uthela inkosi yakhe ngothuli.
DUMA:       (ukuzithoba kuyadlondlobala. Useze watshekisa ngisho nekhanda.
            Izandla zakhe ulokhu ezihlanganisa njengomuntu okhuluma nomuntu
            amhlonipha ngendlela exakile) Ngiyezwa sayitsheni. (athule kancane)
            Sekwenzekile-ke okubuhlungu sayitsheni. Ngiyaphinda ngithi vele            20
            sekonakele. Manje, ngizocela nigcine ukuthula endaweni, mina
            sengizowuyeka-ke lo msebenzi wobukhansela.
SAYITSHENI: (enyuse izwi ngenxa yentukuthelo) Uthini? Uyeke? Niqala izinto bese
            nigabisa ngokuyeka uma sekonakele? Lutho! Wena yelekelela
            ekucisheni lo mlilo wothathe osuwokhele.                                   25
DUMA:       Kahle sayitsheni. Ngizowucisha kanjani lo mlilo? Bazongibulala phela
            abantu.

4.1       Bakuphi laba abakhulumayo kulesi siqeshana?                                      (1)

4.2       Ngokwalesi siqeshana yini eyenza ukuthi uDuma abaleke emzini wakhe
          ayocela usizo kusayitsheni?                                                      (1)

4.3       Ngokwalesi siqeshana kungani usayitsheni      ethi   akamsoli    uDlamini
          ngesenzo sakhe sokushaya uMbandlwa?                                              (2)

4.4       Le ndawo okukhulunywa ngayo kulo mdlalo inomlando wezimpi       zombango.
          Sekela lo mbono ngephuzu ELILODWA.                                               (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      14                   DBE/Novemba 2017
                                               NSC

4.5       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
          Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile kulo mushwana ongezansi
          sichaza ukuthi: Ukuzithoba kuyadlondlobala:
          A      Kuyancipha
          B      Kuyakhula
          C      Kuyaphela
          D      Kuyagulisa                                                               (1)

4.6       Fingqa ngamaphuzu AMABILI imizamo eyenziwa nguhulumeni kanye
          nezinhlangano zepolitiki ekudambiseni udlame endaweni yenkosi?                  (2)

4.7       Kwaba namthelela muni ukuba khona kukaDabula noFohloza empilweni
          yenkosi uShandu?                                                                (2)

4.8       Ingaphandle lale ncwadi (ikhava) linesithombe sabantu abaxhawulanayo.
          Ngabe lesi sithombe sihambisana kanjani nesiphetho salo mdlalo?                 (2)

4.9       Umbhali usichazela kahle ngesimo senkundla nokuthi abadlali (abalingiswa)
          esibathola kulesi siqephu bakuyiphi indawo, benzani ngesikhathi
          bekhuluma.Tomula amazwi akubakaki esiqeshini ayimiyalelo yokwenzeka
          enkundleni (stage directions) achaza lokhu.                                     (2)

4.10      Chaza isimo senhlalo kule ndawo yenkosi uShandu. Bhala amaphuzu
          AMABILI.                                                                        (2)

4.11      Ukungaqondi kukaDuma nenkosi uShandu ukubaluleka kokusebenzisana
          phakathi kwabo njengabaholi endaweni kwaba namuphi umphumela?                   (2)

4.12      Yikuphi kule ngxoxo engenhla okukhombisa ukuthi usayitsheni ubona ukuthi
          nguDuma ongumphehli wodweshu kule ndawo?                                        (2)

                                             KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    15                         DBE/Novemba 2017
                                             NSC

ISIQESHANA H

(Emagcekeni esikoleni kunamaphoyisa, osopolitiki ababili,                      yisikhulu
sikahulumeni kanye nalabo abakade besesibhedlela. Abantu                      batheleka
ngezinkani. Umfundisi nguye ongusihlalo.)
MAZONGOLO: Njengoba senizizwele osopolitiki bekhuluma nani, naphinde nezwa
           noDuma exolisa ngokushayisa kwakhe, manje-ke ngizonifundela                     5
           umbiko wenkosi. (alungise ipheshana aliphethe maqede aqale
           afunde) Ithi inkosi yesizwe sakithi, 'Ngibingelela isikhulu
           sikaHulumeni, osopolitiki bezinhlangano zabantu kanye nesizwe
           sonke. Sizwe sami engisithandayo, okwenzekile kufana nento
           esingeke sisakwazi ukuyiguqula. Asebefile ngeke sibavuse kodwa                  10
           ngethemba ukuthi sifunde lukhulu kukho konke osekwenzekile.
           Ngabe angiyazi into engiyiphilelayo uma ngingababongi laba bantu
           besifazane ababili umkami uMaNgema, kanye noMaShezi,
           umkaDuma. Bobabili babambe iqhaza elibaluleke kakhulu ekucisheni
           lo mlilo. Ngempela baqinisile abathi, abantu besimame bayimbokodo.              15
           Kusukela manje ikhansela lizoqhubeka nohlelo lokuletha intuthuko
           esizweni sami. Nalo liqaphele ukuthi lisebenzisana nabantu abanjani.
           Mina-ke ngizolisiza ikhansela. Njengoba alikabi nayo indlu
           yokusebenzela, mina nginikela ngendlu elaphaya emzini wami. Leyo
           ndlu iseduze kwesango. Yiyo-ke ezoba yigunjana azohlelela kulo                  20
           konke okuqondene nemisebenzi yakhe. Ngizovala ngokubonga
           amaphoyisa asebenze ngokuzikhandla ukubhula lo mlilo. Yimina
           inkosi yenu, uShandu.'

4.13      Ngubani owayengusihlalo walo mhlangano okukhulunywa ngawo kulesi
          siqeshana esingenhla?                                                                (1)
4.14      Ngubani owabhala incwadi eyayifundwa ngusihlalo walo mhlangano?                      (1)
4.15      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                   IKHOLOMU A                                IKHOLOMU B
          4.15.1 uMaMsomi                          A   Wayefunda oHlange
          4.15.2 uMaShezi                          B   Ummeli weNkosi
          4.15.3 uSidamba                          C   Isithakazelo sakwaDlamini
          4.15.4 uMzizi                            D   Inkosikazi kaDlamini                    (4)

4.16      Hlobo luni lomdlalo lolu? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.                  (2)
4.17      Ngokucabanga kwakho lokhu okwenzeka ngosuku lomhlangano woxolo
          kuyinto ekholekayo nengenzeka yini empilweni yangempela?                             (2)
4.18      Umbhali uphumelele yini ukuveza indikimba yalo mdlalo wakhe? Sekela
          ngamaphuzu AMATHATHU.                                                                (3)
4.19      Ukuba   wena      wawunguMbandlwa    yiziphi  izeluleko             ezakhayo
          owawungazinikeza uDuma? Bhala amaphuzu AMABILI.                                      (2)
                                                                                               [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    16                  DBE/Novemba 2017
                                             NSC

UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA I

(KukwaMaNsibande. Kusanda kungena uSonto noNhleko.)
MANSIBANDE: (Ngokumangala) Sanibonani Sonto, kwenzenjani? Wafika nabantu
            boMthetho?
NHLEKO:     Ungethuki Nkosikazi. Mina ngingumseshi uNhleko. Kasizile ngobubi.
            Sidinga usizo lwakho nje, esethemba ukuthi sizoluthola.                   5
MANSIBANDE: (Esathukile) Mina nginguMaNsibande. Kwenzenjani?
NHLEKO:     Siyadabuka ukukwazisa ukuthi uMfundisi uZondo uhlaselwe,
            utholakale edutshuliwe, njengamanje ulimele kakhulu esibhedlela.
MANSIBANDE: (Ethwala izandla ekhanda) Hawu! Hawu! Ngomfundisi Nkosi yami
            woneni nje, kubani?                                                       10
NHLEKO:     (Ngezwi elinozwela) Nathi sizwe ubuhlungu nkosikazi. Impela
            siyadabuka, sizwelana nani.
MANSIBANDE: (Esula izinyembezi emehlweni.) Kodwa ngoMfundisi pho!
SONTO:      Nami ivele nje yangethusa le ndaba ntombi.
MANSIBANDE: Hawu! Kodwa ubangiswani uMfundisi? Kanti banjani abantu                   15
            emhlabeni bakithi? Bambulala ebe enzeni nje uMfundisi?
NHLEKO:     Kusolakala sengathi kumayelana nemali ngoba kukhona etholakele
            endlini lapho edutshulelwe khona uMfundisi.
MANSIBANDE: Washo ngabona, kade befuna imali yomnikelo. Kodwa beyazelaphi
            ngoba indaba yemali ibiphakathi kwethu sobathathu?                        20
NHLEKO:     E, ngizodinga usizo lwakho-ke dadewethu. (Ekhipha ibhukwana.)
            Ngingakubuza imibuzo embalwa?
MANSIBANDE: Yebo, ayikho inkinga.
NHLEKO:     Umgcine nini uMfundisi?
MANSIBANDE: Izolo ntambama.                                                           25
NHLEKO:     Bekungaba ngubani isikhathi?
MANSIBANDE: (Elokhu esula izinyembezi.) Bese ligamanxile ihora lesikhombisa.
NHLEKO:     Ingabe ukhona yini umuntu enimgibelisile endleleni?
MANSIBANDE: Cha, impela akekho.
NHLEKO:     Kuyiqiniso ukuthi ngenkathi nigcinana nobathathu benikade nibala          30
            imali yomnikelo negcine ihambe noMfundisi?
MANSIBANDE: Yebo kuyiqiniso.

5.1       Bakuphi laba abakhulumayo kulesi siqeshana?                                     (1)

5.2       Ngokwalesi siqeshana uzokwenzani uNhleko emzini kaMaNsibande?                   (1)

5.3       Ngokusho kukaNhleko, uMfundisi bambulalelani?                                   (1)

5.4       Le ndawo okukhulunywa ngayo kulo mdlalo inomlando wobugebengu. Sekela
          lo mbono ngephuzu ELILODWA.                                                     (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      17                         DBE/Novemba 2017
                                               NSC

5.5       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
          Chaza lesi simo sokukhuluma esibhalwe                  ngokugqamile   njengoba
          sisetshenzisiwe esiqeshini esingenhla:
          Ethwala izandla ekhanda:
          A      Ethetha
          B      Ekhala
          C      Equleka
          D      Ejabula                                                                          (1)

5.6       Fingqa ngamaphuzu AMABILI imizamo eyenziwa nguSonto yokuthola imali
          yokukhokhela uMthofi.                                                                   (2)

5.7       Kwaba namthelela muni empilweni kaSonto ukuphuma kukaMthofi ejele?
          Bhala amaphuzu AMABILI.                                                                 (2)

5.8       Washona kanjani unkosikazi wokuqala kaMbhele?                                           (2)

5.9       Ingaphandle le ncwadi (ikhava) linesithombe somuntu obambe imali. Lesi
          sithombe sihambisana kanjani nesiphetho salo mdlalo?                                    (2)

5.10      Chaza ngesimo senhlalo kule ndaba. Bhala amaphuzu AMABILI.                              (2)

5.11      Umbhali usichazela kahle ngesimo senkundla nokuthi abadlali (abalingiswa)
          esibathola kulesi siqephu bakuyiphi indawo, benzani ngesikhathi
          bekhuluma.Tomula amazwi akubakaki esiqeshini ayimiyalelo yokwenzeka
          enkundleni (stage directions) achaza lokhu.                                             (2)

5.12      Yikuphi okwenziwa nguDlamini               kulo   mdlalo   okukhombisa     ukuthi
          ungumlingiswa oyithandayo imali?                                                        (2)

                                             KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    18                        DBE/Novemba 2017
                                             NSC

ISIQESHANA J

SONTO:      Manje kuqhubeka kanjani ngecala?
MANSIBANDE: Ngisanikezwe ibheyili, lisazothethwa icala. Uyazi namanje angikazi
            ukuthi ibhadi lani nje leli.
SONTO:      Abukho ubufakazi obuhlukile obutholiwe obungakukhipha kule
            nkinga?                                                                        5
MANSIBANDE: Akukho okusaveziwe.
SONTO:      Mh! Waze wasenkingeni ntombi.
MANSIBANDE: Lisho uliphinde ntombi.
SONTO:      Manje uzokwenzenjani?
MANSIBANDE: Okwamanje angikazi kodwa ngithandaza kuNkulunkulu ukuthi                       10
            umfundisi alulame njengoba esevukile nje, akwazi ukukhuluma.
            Nguye osezongilamulela.
SONTO:      (Ahlahle amehlo.) Usho ukuthini uma uthi akakakwazi ukukhuluma?
MANSIBANDE: Hawu! Awuyazi indaba engaka? Isiyaziwa yimi ngizibuyela ejele
            ukuthi uMfundisi usevukile, ukuthi nje akakwazi ukukhuluma.                    15
SONTO:      (Esamangele) Hhayi-bo! Nini?
MANSIBANDE: Kwangathi      akukujabulisi   nje     ukuphaphama      kukaMfundisi
            dadewethu?
SONTO:      Akunjalo.
MANSIBANDE: Manje uthuswa yini kangaka?                                                    20
SONTO:      Ngithuswa yinjabulo. Ukuthi nje bese ngingathembi ukuthi umfundisi
            uyophila ngendlela engambona eyiyo esibhedlela.
MANSIBANDE: Njengoba bengichaza-ke ukuthi uma engase aphaphame uzochaza
            ukuthi ngubani owamdubula, bese ngiyakhululeka.
SONTO:      Akhona kodwa amathemba?                                                        25
MANSIBANDE: Odokotela bathi noma yinini angase akhulume.
SONTO:      (Ngezwi elinokudumala) Kwakuhle-ke lokho.
MANSIBANDE: Namanje ngisasho, kukhona okungakuphathi kahle ngalolu daba
            lukaMfundisi.
SONTO:      (Esemi ngezinyawo) Hhayi! Akunjalo.                                            30
MANSIBANDE: Wase uma ngezinyawo ngisathi ngenza okuphuzwayo?
SONTO:      Sekumele ngihambe, ngishiye umsebenzana ekhaya.
MANSIBANDE: Ngiyabonga ukuzongibona, nami ngisafuna ukuphumula, kade
            ngagcina ukulala ubuthongo. Usuyohamba kahle ntombi.
            (Bavalelisane, aphume uSonto)                                                  35

5.13      Ukusinda kukaMfundisi kwakuzomlamulela kanjani uMaNsibande?                          (2)

5.14      Hlobo luni lomdlalo lolu? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.                  (2)

5.15      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                  IKHOLOMU A                                IKHOLOMU B
          5.15.1 UNhleko                      A    Isigebengu esingumngani kaMthofi.
          5.15.2 UNtshangase                  B    Umama kaSonto.
          5.15.3 UMaMkhize                    C    Umseshi wecala loMfundisi.
          5.15.4 UToronto                     D    Ummeli kaMbhele omsizayo.                   (4)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    19                      DBE/Novemba 2017
                                             NSC

5.16      Uyavumelana yini nokuthi uZinhle wayezongena engozini ngenxa
          yobugebengu bukamama wakhe? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu
          AMABILI.                                                                             (2)

5.17      Umbhali uphumelele yini ukuveza indikimba yalo mdlalo wakhe? Sekela
          ngamaphuzu AMATHATHU.                                                                (3)

5.18      Ukuba    wena     wawunguMaMkhize     yiziphi  izeluleko   ezakhayo
          owawungazinikeza uZinhle emva kokuboshwa kukaSonto? Bhala amaphuzu
          AMABILI.                                                                             (2)
                                                                                               [35]

UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA K

(UThenjiwe noThabi basekhishini bayasebenza, bayaxoxa)
THABI:    Ujabule sisi ngoba uvakashelwe umngani wakho izolo?
THENJIWE: Akukho kujabula engibe nakho Thabi. Ingani abantu basuke
          bangikhumbuze indaba endala. Kodwa-ke umngani wami uzamile izolo.
THABI:    Kufanele ngibone uhleka kucishe kuvela elomhlathi impela.                        5
THENJIWE: Vele uGugu unamahlaya. Angakuhlekisa ngisho ucashile.
THABI:    Ngethemba ukuthi akashongo ukuthi hamba lapha ekhaya. Uma esho
          njalo, ngitshele ngiqale ukumzonda manje nje.
THENJIWE: Cha akashongo ukuthi angihambe. (Ambukisise) Into enhle naye kodwa
          ungiphile iseluleko esincane.                                                    10
THABI:    Besithini leso seluleko sisi. Yena uGugu akayiboni le ndaba yakho
          noDumisani.
THENJIWE: Uhlupha ngoba awuzwa wena. UDumisani usemncane kabi Thabi.
          Okwesibili nami angikwazi ukuwezela uthando lomunye umuntu
          komunye.                                                                         15
THABI:    Ngiyayizwa le nto oyishoyo sisi. Into nje engiphethe kabi ukuzwa ukuthi
          ungase usishiye lapha ekhaya. Lokho kungangiphatha kabi ngize
          ngiyofa.
THENJIWE: Noma ngihambile phela ngingabuye ngifike nje nginivakashele.
THABI:    Kodwa umama yena uthini?                                                         20
THENJIWE: Mayelana nani?
THABI:    Ngayo phela le ndaba.
THENJIWE: Cha abakasho lutho abadala.
THABI:    Ngiyakuhlebela nje sisi. Ngibezwile mina bethi kufanele ungahambi.
          Baze bagcizelela impela ukuthi uma uthi ucela ukuya ekhaya ngeke                 25
          bavume.
THENJIWE: Kulezi zinsuku Thabi kukhulunywa indaba yamalungelo. Nami-ke
          ngibona ukuthi yilungelo lami ukuba ngibuyele ekhaya uma engasekho
          engangize ngaye lapha.

6.1       Bakuphi laba abakhulumayo kulesi siqeshana?                                          (1)

6.2       Ngokwalesi siqeshana yini eyenza ukuthi uThenjiwe angakutholi ukujabula?             (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      20                   DBE/Novemba 2017
                                               NSC

6.3       Ngokwalesi siqeshana yini eyayizokwenza ukuthi uThabi azonde uGugu?              (1)

6.4       Le ndawo okwenzeka kuyo lo mdlalo inomlando wesiko lokungenwa. Sekela
          lesi sitatimende ngephuzu ELILODWA.                                              (2)

6.5       Chaza     isimo    sokukhuluma      esibhalwe   ngokugqamile     njengoba
          sisetshenzisiwe esiqeshini esingenhla:
          Ngibone uhleka kucishe kuvela elomhlathi impela ukuhleka …
          A      ubala.
          B      kakhulu.
          C      kancane.
          D      okungatheni.                                                              (1)

6.6       Tomula umusho kulesi siqeshana ofakazela ukuthi uThenjiwe akalithandi leli
          siko lokungenwa.                                                                 (2)

6.7       Fingqa ngamaphuzu AMABILI imizamo eyenziwa abakwaZungu ukuphoqa
          uThenjiwe ukuba alivume leli siko lokungenwa?                                    (2)

6.8       Inkinga kaThenjiwe nesiko lokungenwa yaba namthelela muni empilweni
          kaNondumiso?                                                                     (2)

6.9       Umbhali usichazela kahle ngesimo senkundla nokuthi abadlali (abalingiswa)
          esibathola kulesi siqephu bakuyiphi indawo, benzani ngesikhathi
          bekhuluma.Tomula amazwi akubakaki esiqeshini ayimiyalelo yokwenzeka
          enkundleni (stage directions) achaza lokhu.                                      (2)

6.10      Iseluleko sikaSipho kuThenjiwe ngesikhathi emvakashele ejele saba namuphi
          umphumela ngokwesiphetho salo mdlalo?                                            (2)

6.11      Yikuphi kule ngxoxo engenhla okukhombisa ukuthi uThabi uzicabangela yena
          nomndeni wakubo kuphela, akanandaba nezifiso zikaThenjiwe?                       (2)

6.12      Ngokucabanga kwakho lokhu okwenzeka kuThenjiwe kuyinto ekholekayo
          nengenzeka esikhathini samanje? Fakazela ngamaphuzu AMABILI.                     (2)

                                             KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    21                        DBE/Novemba 2017
                                             NSC

ISIQESHANA L

(UThenjiwe uhlezi phansi komuthi uyathunga. Ukhuluma yedwa)
THENJIWE:        Ngimkhumbule namuhla uMntungwa. Sasivame ukuhlala sobabili
                 phansi kwalesi sihlahla. Ngixakwa yilaba abangibelesele ngendaba
                 kaDumisani. Bayahlanya. Abazi ukuthi angiyingeni indaba yokungenwa
                 mina. Kodwa yena uMntungwa angathini lapho ekhona? Noma ngabe
                 uDumisani usekhulile nje, ngeke ungibone ngimgana mina. Mina
                 angisiye owokuganga. Naye ngizomgada manje uma efikile. Uma                5
                 engeshela nje ngiyomkhombisa ikheli. Ngimbuze ukuthi ungithanda
                 manini nje. Uma enganakile futhi siyodumelana kube kuncane indawo.
                 Uyazi angimazi nalo muntu owasungula isiko lokungenwa wayehlushwe
                 yini. Abantu bayathanda ukusungula amasiko adala izinkinga.
                 (Ezwe izigi) Nangu umama eza. Uma eqala le ndaba yesiko lakhe              10
                 uzongizwa kahle namuhla. Angihleki angithi nsi. Angifuni ndoda nje
                 eduze kwami manje.
MAMBATHA:        Uyawuthanda lo msebenzi wokuthunga koti bo. (Ahlale phansi)
THENJIWE:        Ngenzela ukuthi ngingakhohlwa mama. Nawo umshini awufuni ukuhlala
                 isikhathi eside ungasebenzi.                                               15
MAMBATHA:        Kuzofuneka ungifundise nami makoti ngizithungele.
THENJIWE:        Awu mama uthi kungalunga ufundiswa imfundamakhwela?
MAMBATHA:        Akubonakali ukuthi usafunda koti. Ukwenza kwakho kukhombisa
                 ubumpetha. Impela ngicela ungifundise. Siningi kabi isikhathi
                 esizosihlala nawe ngingagcina sengiwushaya njengawe nje.                   20
THENJIWE:        Usho ukuthini umama uma ethi sisazohlala isikhathi eside?
MAMBATHA:        Kanti uyahamba yini?
THENJIWE:        Ngingeze ngasho ukuthi ngiyahamba mama. Uma sekukhunyulwe inzilo
                 bengizocela ukuba ngibuyele ekhaya.

6.13      Yimuphi lo msebenzi uMaMbatha ayefuna ukuwufundiswa nguThenjiwe?                      (2)
6.14      Hlobo luni lomdlalo lolu? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.                   (2)
6.15      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
                  IKHOLOMU A                               IKHOLOMU B
          6.15.1 uDumisani                    A    Umakhelwane
          6.15.2 uMaNzuza                     B    Umngani kaThenjiwe
          6.15.3 uNondumiso                   C    Indodana kaZungu
          6.15.4 uSipho                       D    Udadewabo kaThenjiwe                         (4)
6.16      Chaza ngesimo senhlalo kulo mdlalo. Bhala amaphuzu AMABILI.                           (2)
6.17      Umbhali uphumelele yini ukuveza indikimba yalo mdlalo wakhe? Sekela
          ngamaphuzu AMATHATHU.                                                                 (3)
6.18      Ukuba     wena    wawunguMaMkhize     yiziphi        izeluleko ezakhayo
          owawungazinikeza uMondise mayelana nale               ndaba yokungenwa
          kukaThenjiwe? Bhala amaphuzu AMABILI.                                                 (2)
                                                                                                [35]
                                                             AMAMAKI ESIQEPHU B:                35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    22                        DBE/Novemba 2017
                                             NSC

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFUSHANE

IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)

Kulesi siqephu phendula YOMIBILI imibuzo; UMBUZO 7.1 NOMBUZO 7.2.

UMBUZO 7

7.1       'INGODUSO' – S Bhengu

          Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

          ISIQESHANA M

          'Bengisathi ngalimala-ke lapho Nokwazi. Ngalimala lapha emlenzeni, kodwa
          ngakwazi ukubaleka nayo imali ngaze ngayoyithukusa ndawana thize.
          Ukubanjwa kwami-ke kwadalwa yilokhu kulimala kwami okwenzeka.
          Ngabanjwa ngaboshwa, ngagwetshwa iminyaka emibili.'
          'Usho ukuthi imali ikhona Sipho? Usazokwazi ukuqhubeka nelobolo?                  5
          Sisazoshada Sipho?'
          'Uma usangithanda Nokwazi akukho okuyokuma endleleni yethu. Mina
          ngisakuthanda. Ngisengowakho. Nangaphesheya kweli- …'
          'Nami ngisakuthanda. Noma sengiphe- … Cha, ngoba vele sekusebusuku,
          asisale sesilala lapha ngoba kunesivuvu, usuyombona ekuseni uSanele.'             10
          'Ngaphambi kokuba silale, ngicela uyithathe le mali Nokwazi, ihlale ezandleni
          zakho.'
          'Cha cha,' eqhela. 'Ungayibeki ezandleni zami. Ungayibeki. Okungenani
          yibeke lapha eduze, ngeke ithathwe muntu. Ngizoyigada ngeso elibanzi.'
          Nangempela ngiyibeke phansi imali eduze kwakhe. Izindodla zamaphepha.             15
          Athi sesingalala manje, anxuse kodwa futhi ukuthi singasondelani, athi
          okuningi sisenethuba lakho, ngoba nakhu sesibuyisene.
          'Usuyongivusa-ke Sipho, mina uyazazela ukuthi nginobuthongo.'
          'Kulungile, ngizokuvusa Nokwazi. Nami ngizoke ngiphuphe amaphupho
          amnandi.'                                                                         20
          Angihleke.
          Silale-ke.
          Ngiphashanyiswa ngamazwana athile nezinto ezingincinzayo sengathi
          yizintuthwane. Ngithi ngizama ukuvuka kwale. Ngiphakame kancane
          ngesingenhla. Ngiqwebule amehlo. Ngibone abantu nje bengijamele.                  25
          Ngibukisise. Nangu uGodide, umkhwe wami, nangu nomkhwekazi kanjalo
          nosibali uPhumlani. Ngithi ngiqalaza uNokwazi, lutho. Ngibuke le ndawo
          engilele kuyo; ngikhangwe yindunduma yomhlabathi.

          7.1.1       Ngubani igama lendodana yomxoxi okukhulunywa ngayo kulesi
                      siqeshana?                                                                (1)

          7.1.2       Ngokwalesi siqeshana sizathu      sini   esenza   ukuthi    uSipho
                      noNokwazi balale phandle?                                                 (2)

          7.1.3       Ukufika kukaSipho ebusuku endaweni yangakubo kaNokwazi
                      kwaba namthelela muni? Bhala amaphuzu AMATHATHU.                          (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    23                        DBE/Novemba 2017
                                             NSC

          7.1.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
                      Lesi simo sokukhuluma esithi: 'Akukho okuyokuma endleleni
                      yethu.' sichazani kulokhu?
                      A   Akukho okuzongiphindisela ejele manje.
                      B   Akukho zinkinga okumele sizixazulule.
                      C   Akukho okuzosivimba ukuba sishade.
                      D   Akukho okuzokonakala uma sishada.                                    (1)

          7.1.5       Le ndaba emfushane ikhuluma ngesigameko esisodwa kusukela
                      ekuqaleni kuze kube sekugcineni. Bhala lesi sigameko ngomusho
                      OWODWA.                                                                  (2)

          7.1.6       Tomula umusho esiqeshini ositshela ukuthi uNolwazi wayengafuni
                      ukuyithinta ngezandla zakhe imali eyayifike noSipho.                     (2)

          7.1.7       Ukushada kukaSipho noNokwazi kwakuyoyisiza kanjani indodana
                      yabo?                                                                    (2)

          7.1.8       Sifundo sini esitholakala    kule   ndaba    emfushane?    Sekela
                      impendulo yakho.                                                         (2)

          7.1.9       Ukuba wena wawunguSipho wawuyoyisebenzisa kanjani imali
                      yakho emva kokuthola ukuthi iphupho lakho lokushada noNokwazi
                      ngeke lisafezeka? Bhala amaphuzu AMATHATHU.                              (3)

                                                   KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiZulu FAL P1 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2017/ff15e645-43d0-4553-9a45-eb55747e8633) — isiZulu FAL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2017/09630888-cf21-477c-8d37-6b2df0a77fa3) — isiZulu FAL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2017/4973975f-58b6-4f42-8de7-d58af9fc5a58) — isiZulu FAL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2017/2ba221aa-f478-4dbc-8366-9bddf949eb04) — isiZulu FAL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2023/efb7fd1a-88b6-409d-ba28-e55e8fce69ef) — isiZulu FAL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2022/43a37c8e-ccc9-4cbe-bc3f-f96bd95e6be4) — isiZulu FAL · QP · 2022 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025-mg/c987c299-55ce-451b-9c9c-d9f577f9aec6) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025-mg/fc0b2153-7afc-4c51-9210-38edf5f25888) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025-mg/cec2350a-6309-437b-a49e-a04527a0ca1c) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/d890b2cf-f80e-4a5f-aa33-e13bde37273e) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/8210b3fd-54a1-4a7b-a22f-fe44c32fcc1a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
