# isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2019 Question Paper

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2019, 28 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2019/c53e5619-8c4e-4aed-b112-6a279f745bc9
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2019
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 28

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2019 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2019/c53e5619-8c4e-4aed-b112-6a279f745bc9)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · isizulu. Question paper, 28 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2019-memo/6adb8848-a917-4842-b4a9-a038a50df61f) — Memo · 2019 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                   IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                       NOVEMBA 2019

AMAMAKI: 70

ISIKHATHI: Amahora ama-2

                            Leli phepha linamakhasi angama-28.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2          2                  DBE/Novemba 2019
                                                   NSC

IMIYALELO KWABAHLOLWAYO

1.        Fundisisa kahle le miyalelo ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.

2.        Ungayifundi yonke imibuzo ekuleli phepha. Bheka OKUQUKETHWE ekhasini
          elilandelayo bese umaka izinombolo zemibuzo yezincwadi ozifundile kulo
          nyaka. Ngemuva kwalokho funda le mibuzo bese ukhetha imibuzo
          ezincwadini EZIMBILI ozophendula ngazo.

3.        Leli phepha LINEZIQEPHU EZINE:

          ISIQEPHU A:       Inoveli                      (35)
          ISIQEPHU B:       Umdlalo                      (35)
          ISIQEPHU C:       Izindaba ezimfishane         (35)
          ISIQEPHU D:       Izinkondlo                   (35)

4.        Phendula imibuzo EMIBILI kuphela, kunoma yiziphi iziqephu ezimbili
          ezilandelayo (umbuzo OWODWA ESIQESHINI NGASINYE).

          ISIQEPHU A: INOVELI
          Phendula umbuzo ngenoveli EYODWA oyifundile.

          ISIQEPHU B: UMDLALO
          Phendula umbuzo ngomdlalo OWODWA owufundile.

          ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
          Phendula imibuzo ngazo ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihlolwayo.

          ISIQEPHU D: IZINKONDLO
          Phendula imibuzo ngezinkondlo EZIMBILI ezibuziwe.

5.        Sebenzisa uhlu lokubheka imibuzo ephenduliwe ('checklist') ukubheka ukuthi
          ukhethe ngendlela efanele yini.

6.        Landela imiyalelo esekuqaleni KWESIQEPHU NGASINYE.

7.        Bhala izinombolo kahle njengoba zibhaliwe kuleli phepha lemibuzo.

8.        Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

9.        Indlela yokuhlela isikhathi encomekayo:
          Sebenzisa isikhathi esicishe sibe imizuzu engama-60 esiqeshini ngasinye.

10.       Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    3                   DBE/Novemba 2019
                                             NSC

OKUQUKETHWE:

Leli khasi lizokusiza ukukhetha imibuzo ofisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda
yonke imibuzo.

ISIQEPHU A: INOVELI

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
         IZINOMBOLO ZEMIBUZO               AMAMAKI                   IKHASI
1. Ithemba Lami                                35                       5

2. Kusinda Kwehlela Endodeni                         35                 8

3. Umshado                                           35                11

ISIQEPHU B: UMDLALO

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
4. Ababulali Benyathi                          35                      14

5. Icala Kaliboli                                    35                17

6. Isiko Nelungelo                                   35                20

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE

Phendula imibuzo kuzona ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihloliwe.
7.1 'Ingoduso'                                    18                   23

7.2 'Imfihlo Kamakoti'                               17                24

ISIQEPHU D: IZINKONDLO

Phendula imibuzo YOMIBILI kulesi siqephu.
8.1 'Phansi'                                         18                26

8.2 'Kuyosala Izibongo'                              17                27

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           4            DBE/Novemba 2019
                                                    NSC

Uhlu Lokubheka Imibuzo Ekhethiwe ('Checklist'):

     ISIQEPHU               IZINOMBOLO      IMIBUZO           THIKHA UMBUZO
                             ZEMIBUZO     EPHENDULIWE          OWUKHETHILE
A: INOVELI                       1–3            1
                                      NOMA
B: UMDLALO                       4–6            1
                                      NOMA
C: IZINDABA                       7             1
    EZIMFISHANE
                                             NOMA
D: IZINKONDLO                      8                      1

QAPHELA: Qiniseka ukuthi uphendule imibuzo eziqeshini EZIMBILI kuphela.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      5                    DBE/Novemba 2019
                                               NSC

ISIQEPHU A: INOVELI

UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa

Funda iziqeshana EZIMBILI (u-A no-B) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.

ISIQESHANA A

'Babahlawulise kancane, yeka izwe lisabusa bebezovele bajojwe abathakathi
bansondo. Ngiyazisa, futhi uNomgedla yena ngiyomkhohlwa ngifile ngiwafunge
amaChunu.' Washo uNokulindela kwahlengezela izinyembezi.
'Sona saba sihle impela isigwebo sabo kodwa ngisafisa ukuzibambela mathupha
ngiziphindisele.'                                                                 5
'Kanti-ke ndodana ungalaleli inhliziyo bese uziphathela umthetho ngezakho izandla
ngoba uyojeza ngalokho.'

'Yiqiniso lelo baba, mane nami ngenziwa yinhliziyo kwazise ayigayelwa mphako.'
Sebebingelelene uNokulindela noyise, wabonakala uNokulindela ekhala, kepha
kungezona ezosizi kungezenjabulo. Kwaba sengathi bobabili babengasenalo 10
ithemba lokuthi uNokulindela uyobuye aphindele esimeni sakhe. Baxoxa eziningi
uNokulindela efuna ukwazi ukuthi ngabe banjani ekhaya. Uyise-ke wagcina eseze
wabazisa ukuthi bona njengomndeni banqume ukuthi uNokulindela ake angasheshi
ukubuyela ngasekhaya. Into ababenovalo ngayo ukuthi babengazi ukuthi njengoba
izinhliziyo zazisebomvu nje koZabalaza kwakungahle kwenzekeni. Into ayeyesaba 15
uMchunu ukuthi funa athi ubuyisa ingane yakhe kanti useyimbela ithuna. Babona
kungcono intombazane ike ihlale, indaba ize ithi sengathi iyalotha.

Bawuthakasela bobabili umqondo wokuthi ake ahlale ngaseMpangeni uNokulindela.
Nakuba wayemkhumbula unina kodwa waziduduza ngokuthi uzobuye ambone,
akusizi ukuthi ajahe ebaQulusini kanti ujahe ithuna. Nalapha eMpangeni kwasheshe 20
kwajwayeleka, wagcina esethole nabangani ayexoxa nabo, nabo ababezizele
ngezifo zabo.

1.1       Nikeza igama lengoduso kaSandanezwe.                                            (1)

1.2       Bakuphi laba abaxoxayo kulesi siqeshana osifundile?                             (1)

1.3       Ngokwalesi siqeshana yini eyenza uMchunu abone kuyingozi ukuthi
          uSandanezwe azibambele mathupha/aziphindiselele koZabalaza?                     (2)

1.4       Iyiphi le nkinga ebhekene nengoduso kaSandanezwe eyenza ukuthi kungabi
          lula ukuphindela ekhaya ngokushesha yize isisindile ekuguleni kwayo?            (2)

1.5       Lichazani leli gama elibhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo njengoba
          lisetshenzisiwe kulesi siqeshana? Nikeza isibonelo esisendabeni.

          'Sona saba sihle impela isigwebo sabo'                                          (2)

1.6       Kwabangelwa yini ukuthi uNomgedla avume ukusiza uZabalaza kuleli su
          lakhe lokufakela ingoduso kaSandanezwe umuthi wentando?                         (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        6                  DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

1.7       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

          Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile kulo mshwana ongezansi
          sichaza ukuthini?
          Indaba ize ithi sengathi iyalotha.

          A       Iyathuthuka
          B       Iyakhula
          C       Iyakhohlakala
          D       Iyasha                                                                  (1)

1.8       Nikeza ubuhle kanye nobubi bezenzo zomlingiswa onguNonkamfela kule
          noveli. Bhala iphuzu eLILODWA eliveza ubuhle neLILODWA eliveza ububi.           (2)

1.9       Hlaziya le noveli ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala iphuzu
          ELILODWA ngesihlokwana ngasinye.

          1.9.1       Isisusa sodweshu.                                                   (2)

          1.9.2       Ukukholakala kwezigameko/izehlakalo. Bhala sibe SINYE bese
                      wesekela.                                                           (2)

1.10      Ucabanga ukuthi yayiyoba njani impilo kaSandanezwe ukuba wabekezela
          wahlala esibhedlela? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU.               (3)

                                             KANYE

Ekufikeni kwakhe ekhaya wayilanda yonke indaba yendlela yakhe yaseMpangeni.
Wayengawuvali umlomo ngomsebenzi kaNonkamfela nobuningi beziguli ayezifice
kuloya muzi. Akekho umuntu owayengathokozile emzini kaMchunu ngokwelulama
kwendodakazi yekhaya. Akazange aqule nakuqula uMchunu, nakuba
wayeyiqonqela nje kodwa wayikhipha eyokuhlaba abonge abaphansi 5
ngababemenzele khona.
'Mkhumane wami, angazi noma amathemba ami angiqongisa izintaba yini, kodwa
ngizwa nginevuso lokuthi nakanjani uzosinda lapha. Ngifikelwa umfanekiso wethu
sesihleli ndawonye sikhulisa abantwana bethu emzini wethu esiyobe sizakhele
wona.'                                                                          10
'Khona kunjalo Nokulindela wami njengoba nami ubona sengathi ngiyakugwema
ukuthi    sihlangane     besasikaza  lokhu  abakusikazayo     yingoba   ngifuna
ungachaphazeleki nangephutha ngalokhu kugula yingakho ubona sengathi
ngiyakugwema nje … Khona nami nginenkolelo yokuthi ngizosinda, zonke izinto
sizenze sikhululekile singenaluvalo.                                            15
Khona ungathi sengiyabona we madoda usugqishazela emagcekeni kwethu
ungigqigqizelela.'

'Phela lokho yikhona kanye engingakuthokozela ngoba ngingabe ngigqigqizelela
umuntu engimthandayo nengazikhethela yena mina. Pho yiliphi idlozi elingavimbela
izifiso ezinhle kanjena?'                                                          20
'Asazi phela kodwa nakuba kungayi ngezifiso nezilokotho zabantu kodwa kulokhu
nginethemba lokuthi kuzohamba ngokwezifiso zethu.'
'Amadlozi noSimakade ngeke benze ukuthi ubukhona babo sibungabaze.'
'Lisho uliphinde lelo. Mhlazane ngasinda, ngizimisele ukuwisa enkulu inkabi ngenze
umsebenzi wokuzibongela kuMdali nakwabaphansi.'                                    25

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        7                      DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

1.11      Ngubani isibongo sikaSandanezwe lo okukhulunywa ngaye kulesi siqeshana?               (1)

1.12      Wababonga kanjani uMchunu abaphansi ngokusindisa indodakazi yakhe?                    (1)

1.13      Chaza kafishane ukuthi kungani uSandanezwe egwema ingoduso yakhe
          njengoba belashwa ndawonye nje.                                                       (2)

1.14      Ucabanga ukuthi likhona yini ipholavuthondaba/ibohlololo kule noveli? Sekela
          impendulo yakho.                                                                      (2)

1.15      Yikuphi okufakazela ukuthi ingoduso kaSandanezwe ingumuntu othembekile
          futhi okwaziyo ukubekezela?                                                           (2)

1.16      Uyavumelana yini nombono           wokuthi   ingculazi   ayelapheki?    Sekela
          ngokubhekisa kuSandanezwe.                                                            (2)

1.17      Phawula ngobudlelwane phakathi kukaZondiwe noSandanezwe. Sekela
          impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                                                   (3)

1.18      Umbhali ulisebenzise ngokuyimpumelelo yini isu lokusethulela/lokusivezela
          uMaZikalala njengomlingiswa onakekelayo? Bhala amaphuzu AMABILI.                      (2)
                                                                                                [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      8                    DBE/Novemba 2019
                                               NSC

UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu

Funda iziqeshana EZIMBILI (u-C no-D) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.

ISIQESHANA C

Ezinye izinsizwa zajabula ukuzwa ukuthi usezohola kangcono njengoba babazi
ukuthi usafanele athenge izinkomo zokulobola ingoduso yakhe ekhaya. Kulezi
zinsizwa kwakukhona imizwilili yoqobo eyayicwenga kamnandi ngempela. Kwesinye
isikhathi kwakuhlanganyelwa kuxoxwa ngezintombi abazishiye emakhaya. Kumbe
kuxoxwe ngokukade kwenzeka ngoKhisimuzi emaceceni. NgoKhisimuzi kwenzeka            5
kwahlangana izigodi komunye umgcagco zidlalisela ezintombini izinsizwa.
Ukungcweka ikona okwakudla ubhedu kulo mdlalo wodumo. Izintombi ziyakikiza
uma izinsizwa zishaya induku. Kusukwa kuhlotshiwe kulo mdlalo. Ezinye izinsizwa
zidla imitshotshovu kanti ezinye zibhincile amabheshu azo anhlobonhlobo, wena
owabona embukisweni woqobo. Izihlangu ezisuke ziphethwe zinhlobonhlobo.             10
Kukhona      eziphatha    izihlangu   ezimaqandakawayiba,     ezimpevu    kanye
nezinhlobonhlobo ngokwehlukana kwemibala yezinkomo. Zisuke zidlana imilala kule
nkundla okudliselwa kuyona. Izinsizwa zishayane amakhanda bese ziyogeza
emfuleni, zibuye sezincokolisana zitshelana ukuthi ngokuzayo kuyokuba omunye
oyobe ezogezwa lapha. Kwakungavamisile ukuthi izinsizwa zibambelane amagqubu        15
ngemuva kokungcwekisana. Uma ungakaganwa, omama bakubuza njalo ukuthi
uyoganwa nini. Naye-ke uManyoba kwakuwumbuzo ayewuphendula zonke izinsuku
lo. Kwase kuwuye kuphela kubafana owayengakaganwa, kodwa-ke kulokhu
wabethembisa ukuthi usezothatha abammele kancane nje. Wayeyishaya induku lo
muntu owayekhulumela phansi futhi ehlonipha. Nangalo Khisimuzi wayehlobile          20
emuhle njengawo wonke umfana osekhulile.

2.1       Ngobani laba abajabulela ukuzwa ukuthi uManyoba usezohola kangcono?              (1)

2.2       Amacece/Imicimbi yayivamise ukwenziwa ngasiphi isikhathi sonyaka kule
          ndawo yangakubo kaManyoba?                                                       (1)

2.3       Yisiphi lesi sidingo esibalulekile okwakumele sifezwe uManyoba ngokushesha
          njengoba wayesehola kangconywana nje?                                            (2)

2.4       Ngokwalesi siqeshana osifundile yini eyenza ukungcweka kudle ubhedu kule
          micimbi yangakubo kaManyoba?                                                     (2)

2.5       Lichazani leli gama elibhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo njengoba
          lisetshenzisiwe kulesi siqeshana? Nikeza isibonelo esisendabeni.

          Izintombi ziyakikiza.                                                            (2)

2.6       Kwabangelwa yini ukuthi uManyoba azithole esehlala ngokwehlukana
          noMaNdlovu?                                                                      (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        9                DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

2.7       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
          Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile kulo mshwana ongezansi
          sichaza ukuthini?
          Zisuke zidlana imilala.
          A       Ziyahambisana
          B       Ziyaqhudelana
          C       Ziyathethisana
          D       Ziyavumelana                                                          (1)
2.8       Nikeza ubuhle kanye nobubi bezenzo zomlingiswa onguThembalihle kule
          noveli. Bhala iphuzu ELILODWA eliveza ubuhle neLILODWA eliveza ububi.         (2)
2.9       Hlaziya le noveli ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala iphuzu
          ELILODWA ngesihlokwana ngasinye.
          2.9.1       Isisusa sodweshu.                                                 (2)
          2.9.2       Ukukholakala kwezigameko/izehlakalo. Bhala sibe SINYE bese
                      wesekela.                                                         (2)
2.10      Ucabanga ukuthi yayiyoba njani impilo kaManyoba ukuba waqhubeka
          nokusebenza  epulazini?  Sekela    impendulo  yakho  ngamaphuzu
          AMATHATHU.                                                                    (3)
                                             KANYE
ISIQESHANA D
'Uthi ikholwa elibiza uninazala ngenuku esikhundleni sokumwashela, amncishe
ukudla? Athi akahlukane nengane yakhe iphuma esipotini?'
'Qha! Mina …'
'Wena bani? Akuwena yini owawuthethisa umama wakho, uthi akahlukane nengane
yakho? Usumlahlile umama wakho usuzomfuna lapha engekho khona. Sengathi 5
angangatholakala ngimfunge ubaba esemathuneni, uyowukhomba umuzi
onotshwala. Phuma lapha ngingaze ngi …' Asho athathe iketela elinamanzi
abilayo. Waphuma ngelikhulu ijubane elandelwa iketela.
Wafika ekhaya wangawuvala umlomo ngendlela uMaNdlovu amtshele ngayo.
Baqala ukuba bethuke manje, kwakufanele ukuba basuke ngaso leso sikhathi baye 10
eMnambithi nabo bayofuna lapho becabanga ukuthi bakhona oyise nonina.
Bahamba ubusuku bonke indodakazi yabo ingafuni ngisho ukubakhulumisa.
EThekwini uMjwayeli nomkakhe baya kulo muzi lapho uyise wayejwayele ukuya
khona. Bathi bengena nje esangweni, indoda yavulela inja kwakhalwa
ubumayemaye inja enkulu ibasukela, wayikhuza. Bacela ukukhuluma nayo, yathi 15
abangene.
Baba ukungena nje endlini yababuza: 'Nginganisiza ngani?'
Kwaphendula uMchunu: 'Besicela ukubuza ukuthi ubaba evalelisa kinina akashongo
yini ukuthi uyaphi?'
'Uthe uya eMnambithi. Nikushiso yini lokho?'                            20
'Abafowethu ababatholanga esiteshini, bafike sebehlile esitimeleni.'
'Kanti ubaba wenu ngempela uMchunu naningamnakile nje. UMchunu ubehamba
ngezinto ezinganakekelwe zonke izinsuku ukhona makoti?'
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       10                    DBE/Novemba 2019
                                                NSC

2.11      Nikeza isibongo sikaMjwayeli lo okukhulunywa ngaye kulesi siqeshana.                (1)

2.12      Wabona kanjani umakhelwane kaFanyana ukuthi uMaNene akamthandisisi
          kahle umamezala wakhe?                                                              (1)

2.13      Chaza kafishane ukuthi kungani indoda yalapho uManyoba wayejwayele
          ukuya khona yavulela izinja ngesikhathi ibona oMjwayeli bezongena emzini
          wayo.                                                                               (2)

2.14      Ucabanga ukuthi likhona yini ipholavuthondaba/ibohlololo kule noveli? Sekela
          impendulo yakho.                                                                    (2)

2.15      Yikuphi okufakazela ukuthi umama kaMduduzi wayeyinkosikazi ekhuthele?               (2)

2.16      Uyavumelana yini nombono wokuthi ukubekezela             kuyasiza?    Sekela
          impendulo yakho ngokubhekisa kuManyoba.                                             (2)

2.17      Phawula ngobudlelwane phakathi kukamakoti kaMjwayeli nobabezala wakhe.
          Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                                          (3)

2.18      Umbhali ulisebenzise ngokuyimpumelelo yini isu lokusethulela/lokusivezela
          uNgobese njengomlingiswa onobuntu? Bhala amaphuzu AMABILI.                          (2)
                                                                                              [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2         11                  DBE/Novemba 2019
                                                  NSC

UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu

Funda iziqeshana EZIMBILI (u-E no-F) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.

ISIQESHANA E

Kwathuleka endlini. Isalukazi sabheka phezulu sengathi siyathandaza. Amehlo
agcwala izinyembezi ngokushesha. Sabuka uBhekani emehlweni futhi.
'Angiyazi ukuthi ngizoyenzenjani le nto ngoba phela wena uyisifundiswa.'
'Usho ukuthini mama?'
'Impela. Ulaka lukayihlo lolu. Ngisho ungaya esangomeni uyobhula siyokutshela le    5
nto engiyishoyo.'
Wathula uBheki, wabuka unina engagculiswa yile nkulumo yakhe. Walindela
okungcono, akwababikho. Kwalandela okumxakayo futhi.
'Thatha impepho mfana uyishise uxolise kuyihlo.'
'Angiyazi le nto oyishoyo mina mama.'                                               10
'Ngizokufundisa,' esho ekhahla unina.
'Ngixolisa nje icala lami yini ngempela kubaba?'
'Usumtholile umfazi okwathiwa mfune azokugana? Angithi usuke wagijima
nabafelokazi?' Walizwa icala lakhe uBheki. Wakhumbula ukuthi leli cala uzimisele
ukulithwala noma kunzima kangakanani. Wathula wabuka unina.                         15
'Ngizoyishisa kusasa impepho mama.'
'Uyazi noma uzobulala ubuthongo namuhla uyihlo?'
'Ngizolala. Bukhulu lobu buhlungu asengizwise bona.'
Isalukazi sasuka saphuma sayozilalela samshiya kanjalo uBheki ekhamisile.
Kwafika kuye ukuthi cha, impepho uzoyishisela ukuthi uyise emukele uTholakele       20
njengomakoti wakhe.
'Kufanele ukuthi naye ubaba uyabona ukuthi ngiyamthanda uTholakele. Ngizocela
ukuba azame ubaba ukumthatha njengomakoti walapha ekhaya.' Ukhuluma yedwa
uBheki ulungiselela ukulala. Ubuthongo bafika esecabanga ukuhlala kwakhe
noTholi nakho konke abakwenzile.                                                    25

3.1       Ngubani lesi salukazi okukhulunywa ngaso kulesi siqeshana?                       (1)

3.2       Bakuphi oBhekani nalesi salukazi njengoba bexoxa nje?                            (1)

3.3       Iyiphi le nkinga ayebhekene nayo uBhekani ngalolu suku?                          (2)

3.4       Ngokwalesi siqeshana osifundile yisiphi lesi senzo sikaBhekani esacasula
          ubaba wakhe?                                                                     (2)

3.5       Lichazani leli gama elibhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo njengoba
          lisetshenzisiwe kulesi siqeshana? Nikeza isibonelo esisendabeni.

          'Ngizokufundisa,' esho ekhahla unina.                                            (2)

3.6       Kwakubangelwa yini ukuthi umalume kaBhekani angavumi ukwamukela
          uTholakele njengomakoti womshana wakhe?                                          (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        12               DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

3.7       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

          Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile kulo mshwana ongezansi
          sichaza ukuthini?

          … samshiya kanjalo uBheki ekhamisile.

          A       Samshiya elele
          B       Samshiya emangele
          C       Samshiya ethukuthele
          D       Samshiya ehleka                                                       (1)

3.8       Nikeza ubuhle kanye nobubi bezenzo zomlingiswa onguLindiwe kule noveli.
          Bhala iphuzu ELILODWA eliveza ubuhle neLILODWA eliveza ububi.                 (2)

3.9       Hlaziya le noveli ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala iphuzu
          ELILODWA ngesihlokwana ngasinye.

          3.9.1       Isisusa sodweshu.                                                 (2)

          3.9.2       Ukukholakala kwezigameko/izehlakalo. Bhala sibe SINYE bese
                      wesekela.                                                         (2)

3.10      Ucabanga ukuthi yayiyoba njani impilo kaTholakele ukuba wavuma
          ukungenwa nguBhatomu? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu
          AMATHATHU.                                                                    (3)
                                             KANYE
ISIQESHANA F

Siphume isikole. Aqonde ekhaya uBheki ayochazela unina ukuthi uhambe kanjani.
Baluxoxe isikhathi eside udaba nonina. Unina atshele uBheki ukuthi kukhona
umuntu ambonile emini. Sengathi ubekhona emotweni ethathe uLindiwe.
'Umbonephi?'
'Esitolo.'                                                                        5
'Ungamkhomba nje mama?'
'Ngingamkhomba. Ngimbuzile kwabanye bangitshela ukuthi ubani, sengikhohliwe
manje.'
'Kodwa uthi ngabe bambulele uLindiwe?'
'Angisho ngabe sesizwile. Kuzofuneka sithumele kubo sizwe ukuthi ukhona yini.'    10
Bathi ukuthula uBheki esadla amathambo ekhanda.
'Ake ngihambe ngihogela le ndaba nami mama. Uma ngephuza ukubuya uvale
mama.'
'Uyiphathe ngesinono le ndaba Bheki. Uma izigebengu zingathola ukuthi uyasesha
zingakwenzakalisa mntanami.'                                                      15
Avalelise uBheki. Aqonde kuTholakele. Sekumnyama impela. Acabange ukuthi
uyobe ufile uma efice umlungu kaTholi. Ahambe asheshe. Sekuvaliwe emnyango
kaTholakele. Angqongqoze. Avule uTholi. Angene uBheki.
'Bengithi usungilahlile mntakwethu,' kusho uTholakele. Asho maqede agaxe uBheki
amphose endlini. Babambane bemile bangane isikhathi eside.                        20

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       13                    DBE/Novemba 2019
                                                NSC

'Yini le ekade isha lapha endlini?'
'Kusho ukuthi kukulezi zindlu engakhelene nazo.'
Aqalaze indlu yonke uBheki. Abone amakopi otshwala engasenalutho.
'Ubani obephuza lapha?'
'Abanye nje abangani bami. Uzohamba noma uyalala?'                                   25
'Angihambi Tholakele.'
'Kwangcono. Ngingakwenzela ukudla?'
'Kungcono into ephuzwayo.' Nempela asukume uTholi enze isiphuzo.

3.11      Ubani lo Lindiwe okukhulunywa ngaye kulesi siqeshana?                             (1)

3.12      Wabona kanjani uBheki ukuthi kwakukade kuphuzwa utshwala endlini
          kaTholi?                                                                          (1)

3.13      Chaza kafishane ukuthi iphunga uBhekani ayelizwa endlini kaTholakele
          lalibangelwa yini.                                                                (2)

3.14      Ucabanga ukuthi likhona yini ipholavuthondaba/ibohlololo kule noveli? Sekela
          impendulo yakho.                                                                  (2)

3.15      Yikuphi okufakazela ukuthi umama kaBhekani wayengumuntu onothando
          lwengane yakhe?                                                                   (2)

3.16      Uyavumelana yini nombono wokuthi uthando lungamenzisa noma yini
          umuntu? Sekela ngokubhekisa kuBhekani.                                            (2)

3.17      Phawula ngobudlelwane phakathi kukaTholakele noZenze. Sekela impendulo
          yakho ngamaphuzu AMABILI.                                                         (3)

3.18      Umbhali ulisebenzise ngokuyimpumelelo yini isu lokusethulela/lokusivezela
          uTholakele njengomlingiswa onesimilo esibi? Bhala amaphuzu AMABILI.               (2)
                                                                                            [35]

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU A:             35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        14                    DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

ISIQEPHU B: UMDLALO
UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-G no-H) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA G
DLAMINI:      (… ehlise inkomishi ayibeke esosweni.) Siyezwa nje bekhuluma
              ngokufaka itiyela emgwaqeni, ukufaka ompompi bamanzi kanye
              nokufaka ogesi abazokhanyisa ucoshe inaliti phansi endlini.
SHANDU:       Dlamini! Dlamini, ngaphi kokuthi abantu bafuyile? Phela imfuyo yethu
              izogugelwa yizinselo.                                                     5
DLAMINI:      Wena Ndabezitha ukhaliswa wubala. Ngubani ozokhokha amaleyithi?
              Iyovelaphi imali yamaleyithi lawo emakhaya?
SHANDU:       (alule isandla esinenkomishi sakukhomba uDlamini) Kukini Dlamini.
              Phela mina nginezinduna ezixegelwa ngamakhanda, abantu bami
              bayokhokha baze bangakwazi nokuthenga ukudla.                             10
DLAMINI:      (anikine ikhanda) Ngeke Ndabezitha! Ngeke bakubone lokho. Kanti
              ngekabani le ndawo esesizoyikhokhela?
SHANDU:       Nina Dlamini, selokhu naba yizinduna, anikaze nihole kodwa lezi
              zinqukuza ngamakhanda zamakhansela, ziyahola. Futhi aziholi ubala.
              Nani-ke kufanele lo Hulumeni aniholele.                                   15
DLAMINI:      (ehleka sakubhuqa) He! He! Wo! Ubani!? Aholele bani? Phela labo
              bacabangelana bodwa. Uma ungesiye usopolitiki awuyinto yalutho.
              Abanye bathola ithuba ekukhethweni nje ngoba babelwa kakhulu
              ngenkathi kubulalana abantu bezinhlangano zepolitiki. Thina sazi ukuthi
              uma kubekwa indoda, ibekwa ngoba ihlakaniphile futhi ingumnumzane         20
              onemfuyo. Lokhu kwabo kwehlukile.
SHANDU:       We Dlamini! Awusho. Uma efika uDuma ezocela imvume ngohlelo afuna
              ukulwenza, ngithini?
DLAMINI:      (ahebeze ngezandla) Cha! Cha! Ndabezitha ungazikhamanisi. Umchithe!
              Umchithe zisuka nje. Phela ukubusa kwakho kungazulelwa ngamanqe.          25
              Cha! Ngiyaphika Ndabezitha. (anikine ikhanda)

4.1       Yiluphi lolu hlelo akhuluma ngalo uShandu kulesi siqeshana?                        (1)
4.2       Ngubani leli khansela okukhulunywa ngalo kulesi siqeshana?                         (1)
4.3       Shono umlingiswa owashona eyimpohlo neqhaza alibambile kulo mdlalo.                (2)
4.4       Bhala isizathu sikaShandu sokungafuni ukuvele alichithe nje ikhansela.             (2)
4.5       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
          Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile kulo mshwana ongezansi
          sichaza ukuthini?
          Ndabezitha, uyobe usuvulele amanzi uqobo.
          A      Usudale izinkinga
          B      Usungcolise endlini
          C      Usuchithe amanzi
          D      Usumoshe amanzi                                                             (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2            15                     DBE/Novemba 2019
                                                     NSC

4.6       UMaShezi uwuthanda ngokweqiniso umphakathi obuswa yinkosi uShandu.
          Bhala amaphuzu AMABILI afakazela lesi sitatimende ngalokho okwenzeka
          endabeni.                                                                                 (2)

4.7       Bhala uhlobo lwesifenqo oluqukethwe umusho olandelayo:

          '… ogesi abazokhanyisa ucoshe inaliti phansi endlini.'                                    (1)

4.8       Tomula amazwi ayimiyalelo yokwenzeka enkundleni (stage directions)
          asethulela izenzo zikaDlamini ezigcizelela ukuphikisana kwakhe nombuzo
          wenkosi kulesi siqeshana. Bhala kube KUBILI.                                              (2)

4.9       Wawungayeluleka uthini inkosi uShandu ukuba wawunikwe ithuba? Bhala
          amaphuzu AMABILI.                                                                         (2)

4.10      Bhala isigameko esaholela ekuthini kusuke udweshu emhlanganweni
          owawusesikoleni kulo mdlalo.                                                              (2)

4.11      Yiliphi iqhaza     elibanjwe       nguMazongolo   kulo   mdlalo?   Bhala    iphuzu
          ELILODWA.                                                                                 (2)

4.12      Chaza isizinda salo mdlalo ngokwendawo. Nikeza iphuzu ELILODWA.                           (2)

                                               KANYE

ISIQESHANA H

MBANDLWA: Wena nje zama ukuthi ulahle uMaShezi umqondo ngoba le ndaba
          yokuyokhuleka enkosini mina angiyifuni. Le nkosi ayibuzwe
          ubuhlungu bokubukela wena ulawula ngaphandle kwayo.
          Sazabalaza thina! Bafa abantu sizabalaza! Yayikuphi inkosi? Angithi
          yiyo eyayisijaha ngezinja zayo? Mfowethu ayikho into ebuhlungu                       5
          ukwedlula ukulahlekelwa ngamandla akho.
DUMA:     (aneke izandla njengodelile) Uqedile ungethole. Inkosi ayiphuze
          umuthi owaxutshwa yiyo.
MBANDLWA: (amkhombe ngonkomba) Duma! Ungenzenjani uma inkosi
          ingakubizela komkhulu kusasa?                                                        10
DUMA:     (achithe ngesandla sokudla) Ubani? Ngithi ubani abize bani? Kahle
          wena bo! Hheyi! Ingabona amehlo esibungu!
MBANDLWA: (ahleke aze aqethuke) He! He! He! Ngithanda indoda enjalo-ke mina.
DUMA:     Mfo! Angihambe manje. Phela kuhlwile phandle. Sebengaze
          bangiklunyule intamo oDlamini.                                                       15
MBANDLWA: (asukume elungiselela ukumkhipha) We! Ukhathele lowo!
          (Baphume bobabili.)
                                 Isigcawu sesithathu
          (UDuma uhamba yedwa okhalweni. Sekuhlwile, ukhuluma
          yedwa.)                                                                              20

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                 Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        16                   DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

DUMA:            Cha, usengcono uMbandlwa ngoba akasakhali ngekhanda
                 elibuhlungu. Ngempela uMbandlwa uyofa lapho nami ngofela khona.
                 Umdlula ngamalengiso uPetro waseBhayibhelini ngoba lowo
                 wamphika uJesu ngesikhathi sobunzima. Izeluleko zikaMaShezi
                 ngiyazizwa nje kodwa okushiwo nguMbandlwa yikho engikukhethayo 25
                 ngoba sasinaye sehla senyuka sizama ukufaka umzabalazo kule
                 ndawo. Wo! Ukube sasingekho, izicashalala zenkosi zaziyowucisha
                 nya umzabalazo wethu wokufaka umjovo wamandla omzabalazo
                 wabantu.
                 (Kukhale ikhwela emuva kwakhe. Libuye lizwakale elinye 30
                 nangaphambili. Ame nse uDuma. Kuqhume isibhamu. Adideke
                 manje kuhle komuntu osanganelwe yingqondo. Asuke
                 inhlamvu, abaleke aze ayosithela.)

4.13      Yiziphi lezi zinja athi uMbandlwa inkosi yayibajaha ngazo?                         (1)

4.14      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU isizathu sokuthi uDlamini azithole
          esevalelwe ejele.                                                                  (3)

4.15      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                    IKHOLOMU A                             IKHOLOMU B
          4.15.1 USayitsheni                      A    Ummeleli kulo mdlalo

          4.15.2 UDuma                            B    usola uDuma ngokungahloniphi
                                                       inkosi
          4.15.3 UFohloza
                                                  C    ummeli
          4.15.4 USidamba
                                                  D    unogada wenkosi uShandu
                                                                                   (4 x 1) (4)

4.16      Uyazwelana yini noDuma ongumlingiswa omkhulu/oqavile kule nkinga
          abhekene nayo yokuzingelwa ngabantu abazwelana nenkosi? Sekela
          impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                                                (2)

4.17      Uyavumelana yini nokuthi imbangela yokungezwani phakathi kwenduna
          uDlamini nonobhala wekhansela uMbandlwa ukwehla kwezinga lenhlonipho
          kubaholi? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                               (2)

4.18      Ngokucabanga kwakho yini okumele yenziwe uHulumeni ezweni lakithi
          ukuqinisekisa ukuhlalisana kahle phakathi kwabaholi bombuso wendabuko
          nowentando yeningi? Bhala amaphuzu AMATHATHU.                                      (3)
                                                                                             [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2              17                   DBE/Novemba 2019
                                                       NSC

UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele

Funda iziqeshana        EZIMBILI       (u-I no-J)   ezingezansi   bese   uphendula   imibuzo
ezolandela.

ISIQESHANA I

(UNhleko wasigcina isithembiso sakhe sokubikela unina kaSonto                        ukuthi
kuqhubekani. Nebala wafika uMaMKhize esezobona uSonto esitokisini.)

MAMKHIZE:       (Amehlo agcwele izinyembezi.) Kunjani kodwa mntanami?
SONTO:          Impela kubi mama, ijele lilengela phezu kwami.
MAMKHIZE:       Kayikho yini indlela yokuthola ummeli akuzamele ibheyili?                      5
SONTO:          Eyi, kayikho imali yommeli mama. Ngale nje kwalokho, kangiboni
                ukuthi bekuzovunywa ngoba amacala ami mabi kakhulu.
MAMKHIZE:       (Ekhulumela phansi.) Kodwa kwase kwenzenjani usubulala uMfundisi
                wabantu Sonto mntanami?
SONTO:          (Naye ekhulumela phansi.) Eyi, ngangihlaselwe uSathane mama.                   10
                Nezinkinga zazisho ukungiqeda.
MAMKHIZE:       Zinkinga zini lezo manje?
SONTO:          (Ekhala) Kakusasizi ukufihla mama.
MAMKHIZE:       Ukufihla? Ukufihlani?
SONTO:          Yimina mama engathuma abantu ukuba babulale umkaMbhele.                        15
MAMKHIZE:       Yehheni bakithi! Kanti le ngane injani?
SONTO:          Manje lo muntu owangibulalela umkaMbhele ubesephumile ejele
                esefuna imali yakhe.
MAMKHIZE:       Kanti wawungamkhokhelanga yini?
SONTO:          Lutho mama.                                                                    20
MAMKHIZE:       Wawungayenza kanjani into enjalo?
SONTO:          Ngangizitshela ukuthi uyofela ejele. Nakho-ke esehliselwa isigwebo,
                eseziphatha kahle esephuma emva kweminyakana nje.
MAMKHIZE:       Manje ukufa kukaMfundisi kuhlanganaphi nalo muntu?
SONTO:          UMfundisi ngambulala ngoba …                                                   25
MAMKHIZE:       Awu, ngaze ngasizala isikhohlakali!
SONTO:          Ngangifuna imali yomnikelo mama ukuze ngikhokhele lo muntu
                owayebulele umkaMbhele.
MAMKHIZE:       Kawabe usamkhokhela ngani pho umuntu? Kawuyitholanga yini imali
                yomnikelo lowo?                                                                30
SONTO:          Ngayithola mama.
MAMKHIZE:       Wayishonisaphi?
SONTO:          Yavele yalahleka.

5.1       Wayenza msebenzi muni uNhleko?                                                            (1)

5.2       Bhala igama lomngani kaMthofi abenza naye ubugebengu.                                     (1)

5.3       Shono ukuthi waboshwa iminyaka emingaki uMthofi nesizathu sokuba
          asheshe adedelwe.                                                                         (2)

5.4       Yisiphi isizathu sikaMaMkhize sokufuna ukuthi uSonto athole ummeli?                       (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                 Pheqa ikhasi

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        18                 DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

5.5       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

          Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile kulo mshwana ongezansi
          sichaza ukuthini?

          Ijele lilengela phezu kwami.

          A      Uzovelelwa yibhadi.
          B      Uzokwehlelwa yingozi.
          C      Uzovalelwa esitokisini.
          D      Uzophelelwa wumsebenzi.                                                  (1)

5.6       USonto uyithanda ngokweqile imali. Bhala amaphuzu AMABILI afakazela lesi
          sitatimende ngalokho okwenzeka kulo mdlalo.                                     (2)

5.7       Bhala uhlobo lwesifenqo olutholakala kulo musho:

          Kanti le ngane injani?                                                          (1)

5.8       Tomula amazwi ayimiyalelo yokwenzeka enkundleni (stage directions)
          asethulela izenzo zikaMaMkhize noSonto ezigcizelela umuzwa wosizi kubona
          kulesi siqeshana. Bhala kube KUBILI.                                            (2)

5.9       Wawungameluleka uthini uMaMkhize ukuba wawunikwe ithuba?                        (2)

5.10      Bhala isigameko esaholela ekutheni kube nodweshu phakathi kukaSonto
          noMthofi ngokwalesi siqeshana.                                                  (2)

5.11      Yiliphi iqhaza elibanjwe nguDlamini kulo mdlalo? Bhala iphuzu ELILODWA.         (2)

5.12      Chaza isizinda salo mdlalo ngokwendawo. Nikeza iphuzu ELILODWA.                 (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA J

(Enziwa wonke amalungiselelo, wagcina ungcwatshiwe umlotha kaMbhele.
Ngemuva kwamaviki ambalwa uSonto waya kuNtshangase eyofuna izimfanelo
zakhe.)

NTSHANGASE: (Emxhawula) Ninjani nkosikazi Mbhele?
SONTO:      (Ngesizotha) Siyaphila mfowethu, kuseyizo nje izinhlungu 5
            zokushonelwa ngubaba.
NTSHANGASE: Awu! Kuzodlula nje, izinto esiphila ngazo lezo.
SONTO:      Asethembe ukuthi kuzodlula nanxa kusenzima nje ukubhekana
            nempilo.
NTSHANGASE: Kufanele kube nzima. Akuyona into encane ukushiywa ubaba 10
            wasekhaya. Nokwenza uma ehambe ngendlela esabekayo
            kanjena.
SONTO:      Iyeke leyo mntanomuntu.
NTSHANGASE: E, singakusiza ngani-ke dadewethu?

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       19                   DBE/Novemba 2019
                                                NSC

SONTO:              Cha, nami sengithi kangizolunguza ukuthi izimfanelo eziqondene    15
                    nomndeni zihamba kanjani. Ngiyathemba angikujahanga
                    ngendaba …
NTSHANGASE:         Cha, lutho neze. Empeleni kufanele ngabe sengike ngakuthinta.
                    Ukuthi     nje  kukhona       ebengisakulungisa, bese   ngivele
                    ngizokuthinta.                                                    20
SONTO:              Kungcono-ke uma kunjalo. Angifuni phela kube sengathi
                    ngikufundisa umsebenzi wakho. Into nje kunezimo okufanele
                    ngizilungise ngokushesha.
NTSHANGASE:         Khululeka nkosikazi Mbhele, ngeke ngilokhu ngenza kancane.
SONTO:              Impela ngingumuntu ophuthumayo. (UNtshangase aqonde               25
                    eshalofini adonse ifayela. Alithi pheqepheqe.)
NTSHANGASE:         Kukhona okumele ngikwazise khona dadewethu mayelana
                    nalo ifa.
SONTO:              Ngilalele mfowethu.
NTSHANGASE:         Ngaphambi kokufa kwakhe, uMphemba weza kimi wangitshela           30
                    ukuthi usola sengathi kukhona abafuna ukumbulala.
SONTO:              (Ezethukisa) Awu! Angikwazi-ke lokho.

5.13      Wayezokwenzani uSonto ehhovisi likaNtshangase?                                    (1)

5.14      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU isizathu sokuthi uMbhele angcwatshwe
          esengumlotha kungangcwatshwa isidumbu sakhe.                                      (3)

5.15      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                    IKHOLOMU A                            IKHOLOMU B
          5.15.1 uMaNsibande                     A    ummeli

          5.15.2 uDlamini                        B    ukhonza noSonto

          5.15.3 uNtshangase                     C    ummeleli kulo mdlalo

          5.15.4 uSonto                          D    wantshontsha imali
                                                                                 (4 x 1)    (4)

5.16      Uyazwelana yini nomlingiswa onguSonto kule nkinga agcina ebhekene nayo?
          Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                                        (2)

5.17      Uyavumelana yini nokuthi imbangela yezinkinga zikaMbhele noSonto
          ukungathembeki kwabo bobabili. Sekela impendulo yakho ngamaphuzu
          AMABILI.                                                                          (2)

5.18      Ngokucabanga kwakho yini okumele yenziwe ezweni lakithi ukunciphisa
          izigameko zokubulawa kwabantu besilisa, bebulawa ngamakhosikazi abo,
          ebabulalela imali yabo njengoba kwenza uSonto kuMbhele? Bhala amaphuzu
          AMATHATHU.                                                                        (3)
                                                                                            [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       20                  DBE/Novemba 2019
                                                NSC

UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu

Funda iziqeshana EZIMBILI (u-K no-L) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.

ISIQESHANA K

(Kusekuseni, uThenjiwe uhlezi endlini. Ukhuluma yedwa.)

THENJIWE: Impela ukufa kungizondile. Angisaphathi-ke udlame. Lungenze isilo
          sengubo. Kodwa ngavele ngabona indlela abengiphethe ngayo
          uMntungwa. Bengisathi ngisazomenzela izimanga. Bengithi nje
          ngifuna ukumzalela umqemane webhungu. Into engiphethe kabi ukuthi        5
          ngisemncane ngiyoguga nini nje ngiphethwe yisizungu esinje. Kusho
          ukuthi ngizoba yingane yalapha ekhaya? Ngeke. Ngizocela ukuba
          bangidedele ngizibuyelele ekhaya ngiyoqala impilo phansi. (Athule
          kancane) Bangisize-ke Nkosi yami bangangitsheli indaba yokungena.
          Ngeke ngiyingene. Ngingamane ngife ngiyimpohlo. (Kungene uThabi.)        10
THABI:    Bengithi uyakhuluma sisi?
THENJIWE: Cha, ngisuke ngaphunyukwa umcabango. Into engiyenziwe udlame
          ngeke ngiyikhohlwe Thabi.
THABI:    Impela nami sisi ngisho njalo. Impela ubhuti uSkhumbuzo
          ubesemncane kabi. Siyomkhumbula kakhulu. Manje wena sisi                 15
          uzokwenzenjani?
THENJIWE: Angazi Thabi. Ngicabanga ukucela ubaba ngivele ngizibuyelele
          ekhaya.
THABI:    Ngeke kulunge sisi. Phela thina bese sijwayele ukuhlala nawe.
          Kungakubi nje uma ungasekho lapha ekhaya. Sengathi ubaba angeze          20
          avuma.
THENJIWE: Into manje uma ngihleli lapha ekhaya; ngeke ngize ngikuthole
          ukujabula.   Ngiyohlale   ngikhumbula    uMntungwa     njalo  nje.
          Ubengithanda; ngimthanda lowo muntu.
THABI:    Cha uqinisile lapho sisi; kodwa yena umama angathini nje ezwa            25
          kuthiwa uyahamba. Sihlushwa ukuthi asinayo into esingakuqeda
          ngayo isizungu. Besingayifuna siyithole uma ikhona. Uma ubuyela
          ekhaya kusho ukuthi kuyobuyiswa nelobolo?

6.1       Bhala isimanga lesi uThenjiwe abezosenzela uSkhumbuzo.                         (1)

6.2       Ngubani lo baba athi uThenjiwe uzocela kuye ukugoduka?                         (1)

6.3       Shono umlingiswa owashona engaganiwe kulo mdlalo nendawo ashonela
          kuyona.                                                                        (2)

6.4       Yisiphi isizathu sikaThenjiwe sokufuna ukubuyela ekhaya?                       (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2        21                 DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

6.5       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

          Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile kulo mshwana ongezansi
          sichaza ukuthini?

          Lungenze isilo sengubo.

          A      Lwembathe ngaye udlame.
          B      Lumcebile kwabakubo udlame.
          C      Lumenze isilima emphakathini.
          D      Lumenze into ebuhlungu.                                                  (1)

6.6       Umndeni kaZungu umthanda ngokweqiniso uThenjiwe. Bhala amaphuzu
          AMABILI afakazela lesi sitatimende ngalokho okwenzeka endabeni.                 (2)

6.7       Bhala uhlobo lwesifenqo oluqukethwe umusho olandelayo:
          Impela ukufa kungizondile.                                                      (1)

6.8       Tomula amazwi ayimiyalelo yokwenzeka enkundleni (stage directions)
          asethulela izenzo zikaThenjiwe ngesikhathi ecabanga engakangeni uThabi
          kulesi siqeshana. Bhala kube KUBILI.                                            (2)

6.9       Wawungameluleka uthini uThenjiwe ukuba wawunikwe ithuba? Bhala
          amaphuzu AMABILI.                                                               (2)

6.10      Bhala isigameko esaholela ekutheni kube nodweshu phakathi kukaMaMbatha
          noThenjiwe kulo mdlalo.                                                         (2)

6.11      Yiliphi iqhaza elibanjwe nguThabi kulo mdlalo? Bhala iphuzu ELILODWA.           (2)

6.12      Chaza isizinda salo mdlalo ngokwendawo. Nikeza iphuzu ELILODWA.                 (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA L

(KukwaZungu. Kuhlangene uzalo lwakwaManzini nakwaMondise)

MONDISE:  Ngidabuka kakhulu ngesenzo sale ngane bakwethu. Nina
          bakwaManzini siyashweleza.
ZUNGU:    Nathi usethusile umakoti. Asazi-ke noma uzokhuluma namuhla,
          ngoba selokhu kwavela lo mhlola usevele awuhlabe inhlali uma 5
          umkhulumisa. Ngibona kungcono azikhulumele naye.
MONDISE:  Asazi-ke Manzini noma nizimisele yini ngokusixolela kuleli cala
          esilenzile?
MAMBATHA: Singaxola bakwethu kodwa nje sifisa ukwazi ukuthi le ngane ize
          icishe ibulale uDumisani nje yini inkinga.                       10
MONDISE:  Awuzikhulumele Thenjiwe sizwe.
THENJIWE: (Athule. Amehlo acwebe izinyembezi)
ZUNGU:    Okubi yikho ukuthi intombazane isingumuntu wezinyembezi kuphela.
          Kusemqoka ukuthi ikhulume ukuze singayiyisi ejele.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      22                   DBE/Novemba 2019
                                               NSC

NONDUMISO:        Thenjiwe mntakamama! Zama ukukhuluma sizwe uvo lwakho.             15
THENJIWE:         (Ngeliphansi) Ngicela uxolo.
MONDISE:          Uthini? Asizwa!
NONDUMISO:        Uthi ucela uxolo!
MAMBATHA:         Ukuba le ngane yayivele yasilalela kwasekuqaleni ngabe ayikho
                  yonke le nkinga. Mina ngabe ngithi ayivume ukungenwa uDumisani.    20
                  Yikho lokho-ke obekuzosikhombisa ukuthi ifuna ukuxolelwa.
ZUNGU:            Kodwa yena uDumisani usengavuma ukuthatha umuntu osecishe
                  wamenza isilo sengubo iziqubu ezimbili?
DUMISANI:         Anginankinga baba. Ngiyazi ukuthi ubengangibulali ngoba
                  engizonda kodwa ubelwa nesiko.                                     25
MONDISE:          Sengikucela okokugcina ndodakazi. Ukuze udaba luphele lapha
                  kulo muzi vuma ukugana uDumisani.
THENJIWE:         (Ngelokukhala) Senginamahloni baba. Sengiyesaba … ba.
MAMBATHA:         Ukugana kwakho uDumisani kuyogqiba zonke izenzo osewake
                  wazenza. Akekho osayophinde azikhulume.                            30

6.13      Uhlobene kanjani uThenjiwe noNondumiso?                                          (1)

6.14      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU izenzo zikaThenjiwe ezazihlanganise
          umndeni kaMondise nomndeni kaZungu njengoba kukhulunywa kulesi
          siqeshana.                                                                       (3)

6.15      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                   IKHOLOMU A                             IKHOLOMU B
          6.15.1 UGugu                          A    uSkhumbuzo

          6.15.2 UThenjiwe                      B    umngane kaThenjiwe.

          6.15.3 Udlame                         C    umqhathi

          6.15.4 Isiko                          D    ummeleli kulo mdlalo
                                                                                (4 x 1)    (4)

6.16      Uyazwelana yini nomlingiswa onguSipho kule nkinga agcina esengene
          kuyona kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                   (2)

6.17      Uyavumelana yini nokuthi imbangela yenkinga kaThenjiwe kulo mdlalo
          ukungahloniphi kwakhe? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.                (2)

6.18      Ngokucabanga kwakho yini okumele yenziwe ezweni lakithi ukunciphisa
          izigameko zokuphoqelela omakoti abashonelwe ngabayeni babo ukuthi
          bangenwe ngabafowabo babayeni babo? Bhala amaphuzu AMATHATHU.                    (3)
                                                                                           [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2         23                   DBE/Novemba 2019
                                                  NSC

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFUSHANE

IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)

Kulesi siqephu phendula YOMIBILI imibuzo; UMBUZO 7.1 NOMBUZO 7.2

UMBUZO 7

7.1       'INGODUSO' – NE Mbesa

          Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

          ISIQESHANA M

         Ngiwedlule-ke lo mfula. Ngithi ukuqalaza emuva ibanga esengilihambile,
         yize kungekho nakubona kahle ngenxa yobumnyama lobu. Cha,
         sengihambile nokho. Amamayela ayishumi aphelile ngihamba. Ungicasulile
         nje naloya muntu wemoto obengikhwezile ukuthi sengimkhokhele yonke
         imali yakhe athi ngeke akwazi ukungiwelisela esitobhini kwaChonco. 5
         Bekuzoba lula ukufika ngokushesha kuNokwazi. Manje ngihlalelwe ngukuthi
         uma ngifika kubo ngilokhu nginyonyoba ukuze umkhwe wami ngingathuki
         sengizithela kuye.

         Ngisamhlonipha phela naphezu kokuthi sengamehlisa emthini, ngawaqaqa
         namazinyo. Ukuba bengingesiye umuntu onenhliziyo enhle besizoxabana 10
         impela naloya mshayeli wekhumbi, ngoba ngimkhokhele ishumi lonke
         lamarandi, uyasuka lapho uthi ngeke impela nje angibeke kude kangaka.
         Ungitshela nendaba yokuthi uma imoto yakhe isithathwa yizinswelaboya leli
         shumi lamarandi engimnike lona liyokwazi yini ukuthenga enye imoto
         entsha. Kwasho ukuthi nami ngiyaxhifikelwa-ke, angikwazi ukuncenga 15
         omunye umuntu, kangakanani kuyindoda-ke futhi?

         Akahambe. Kwamali leyo engimnike yona ngeke imnothise. Yini yona
         ishumi lamarandi kule nyamfunyamfu engiyiphethe?
         Ngiqhubeke nohambo. Ngisahamba ngawo umgwaqo, ngoba ngenqena
         ukuthi uma ngithatha izindlela ezinqamulelayo ngizosuke ngeduke, kubuye 20
         kunenkungu lapha. Akusekude kangako ekhweni lami, sengizothi cababa
         nje, nansiya intaba yokugcina, ebese ngidonsa ngethafa njalo,
         ngikhuphukele emzini kaGodide, ngike ngibone nethemba lami.

          7.1.1       Wayeya kubani umbhali wale ndaba ngalolu suku?                         (1)

          7.1.2       Yisiphi isikhathi sosuku lo mlisa ahamba ngaso?                        (1)

          7.1.3       Chaza kafishane ngecala elenziwa         ngumlingiswa   omkhulu
                      nokwaholela ekutheni aze aboshwe.                                      (2)

          7.14        Bhala isenzo somshayeli esacasula umxoxi wale ndaba.                   (2)

          7.1.5       Yikuphi okusitshela ukuthi umxoxi wale ndaba wayeseqalile
                      ukukhokha ilobolo ekhweni lakhe? Bhala amaphuzu AMABILI.               (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiZulu FAL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2019/bd21b19f-33f4-4db5-8f94-e5a48098d6a0) — isiZulu FAL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2019/ba23baaf-72a4-43dd-a814-f0509e97d249) — isiZulu FAL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2019/7d25278e-90ff-4620-bb3c-52de2136806b) — isiZulu FAL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2023/efb7fd1a-88b6-409d-ba28-e55e8fce69ef) — isiZulu FAL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2022/43a37c8e-ccc9-4cbe-bc3f-f96bd95e6be4) — isiZulu FAL · QP · 2022 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2021/43e924bf-b026-4008-a970-19f92d1cc577) — isiZulu FAL · QP · 2021 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025-mg/c987c299-55ce-451b-9c9c-d9f577f9aec6) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025-mg/fc0b2153-7afc-4c51-9210-38edf5f25888) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025-mg/cec2350a-6309-437b-a49e-a04527a0ca1c) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/d890b2cf-f80e-4a5f-aa33-e13bde37273e) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/8210b3fd-54a1-4a7b-a22f-fe44c32fcc1a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
