# isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2022 Question Paper

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2022, 28 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2022/43a37c8e-ccc9-4cbe-bc3f-f96bd95e6be4
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2022
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 28

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2022 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2022/43a37c8e-ccc9-4cbe-bc3f-f96bd95e6be4)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · isizulu. Question paper, 28 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                   IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                       NOVEMBA 2022

AMAMAKI: 70

ISIKHATHI: Amahora ama-2½

                            Leli phepha linamakhasi angama-28.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    2                        DBE/Novemba 2022
                                             NSC

IMIYALELO KWABAHLOLWAYO

1.        Fundisisa kahle le miyalelo ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.

2.        Ungayifundi yonke imibuzo ekuleli phepha. Bheka OKUQUKETHWE ekhasini
          elilandelayo bese umaka izinombolo zemibuzo yezincwadi ozifundile kulo
          nyaka. Ngemuva kwalokho funda le mibuzo bese ukhetha imibuzo
          ezincwadini EZIMBILI ozophendula ngazo.

3.        Leli phepha LINEZIQEPHU EZINE:

          ISIQEPHU A:       Inoveli                     (35)
          ISIQEPHU B:       Umdlalo                     (35)
          ISIQEPHU C:       Izindaba ezimfishane        (35)
          ISIQEPHU D:       Izinkondlo                  (35)

4.        Phendula imibuzo EMIBILI kuphela, kunoma yiziphi iziqephu ezimbili
          ezilandelayo (umbuzo OWODWA esiqeshini NGASINYE.)

          ISIQEPHU A: INOVELI
          Phendula umbuzo ngenoveli EYODWA oyifundile.

          ISIQEPHU B: UMDLALO
          Phendula umbuzo ngomdlalo OWODWA owufundile.

          ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
          Phendula imibuzo ngazo ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihlolwayo.

          ISIQEPHU D: IZINKONDLO
          Phendula imibuzo ngezinkondlo EZIMBILI ezibuziwe.

5.        Sebenzisa uhlu lokubheka imibuzo ephenduliwe ('checklist') ukubheka ukuthi
          ukhethe ngendlela efanele yini.

6.        Landela imiyalelo esekuqaleni kwesiqephu NGASINYE ngokucophelela.

7.        Bhala izinombolo kahle njengoba zibhaliwe kuleli phepha lemibuzo.

8.        Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

9.        Indlela yokuhlela isikhathi encomekayo:
          Sebenzisa isikhathi esicishe sibe imizuzu engama-75 esiqeshini ngasinye.

10.       Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    3                   DBE/Novemba 2022
                                             NSC

OKUQUKETHWE:

Leli khasi lizokusiza ukukhetha imibuzo ofisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda
yonke imibuzo.

ISIQEPHU A: INOVELI

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
         IZINOMBOLO ZEMIBUZO               AMAMAKI                   IKHASI
1. Ithemba Lami                                35                       5

2. Kusinda Kwehlela Endodeni                         35                 8

3. Umshado                                           35                11

ISIQEPHU B: UMDLALO

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
4. Ababulali Benyathi                          35                      14

5. Icala Kaliboli                                    35                17

6. Isiko Nelungelo                                   35                20

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE

Phendula imibuzo kuzona ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihloliwe.
7.1 'USihawu Nesihawu'                            18                   23

7.2 'Mhla Liduma Laduma'                             17                24

ISIQEPHU D: IZINKONDLO

Phendula imibuzo YOMIBILI kulesi siqephu.
8.1 'Kuyosala Izibongo?'                             17                26

8.2 'UNozidumo'                                      18                27

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      4                 DBE/Novemba 2022
                                               NSC

Uhlu Lokubheka Imibuzo Ekhethiwe ('Checklist'):

     ISIQEPHU               IZINOMBOLO      IMIBUZO         THIKHA UMBUZO
                             ZEMIBUZO     EPHENDULIWE        OWUKHETHILE
A: INOVELI                       1–3            1
                                      NOMA
B: UMDLALO                       4–6            1
                                      NOMA
C: IZINDABA
                                   7                 1
    EZIMFISHANE
                                             NOMA
D: IZINKONDLO                      8                 1

QAPHELA: Qiniseka ukuthi uphendule imibuzo eziqeshini EZIMBILI kuphela.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    5                      DBE/Novemba 2022
                                             NSC

ISIQEPHU A: INOVELI

UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi (u-A no-B) bese uphendula imibuzo
ezolandela.

ISIQESHANA A

'Hhayi-ke malume, nami ake ngihlawule amabele kadadewenu engawenza aba
yimijwaqu ngananti iphepha elibomvu. Uxole malume, kulokhu umuntu akakwazanga
nokuthi akuphathele nokuyinkantini.'
'Awu ungizalile mntakankehli. Bekuyini okuyinkantini kunemali, into ebuye isibangele
izifo lena?' 'Cha, mshana, usuyosibonela nathi kodadewethu, usidungulele nalo          5
mkhuhlane womzawakho, usho ukuthi bengisazomazisa.'
'Ngiyomazisa Mkhumane ayikho inkinga. Hhayi-ke kuhlwa ngomnyama, umuntu
kuyoba kuhle atotobe kusakhanya.'
'Sibongile mshana ukuzosibona, konke kusemandleni okuphila, ubudoda yibo lobo
mntakadadewethu. Noma sesingafa siyokwazi ukuthi sinishiye nazana ukuthi               10
niyazalana.'
Behlukana uZondiwe ethembise ukuthi useyothi uma esehla ephindela eThekwini,
adlule ngaseMpangeni abone umzawakhe owayesebunzimeni. Wahamba ephindela
ekhaya inhliziyo yakhe ibuhlungu idangele ngomzawakhe uSandanezwe. Wafika
nasekhaya wabalandisa ngezindaba ayezithole koninalume wakhe.                          15
Zahamba zaphela izinsuku zikaZondiwe, kwadinga ukuthi aphindele emsebenzini.
Kwadingeka edlule kuSandanezwe njengoba wayethembisile kumalume wakhe.
Nebala wazibamba izinqola ezehlayo, zehla naye njalo zaye zayombeka eMpangeni.
Esefikile kwesakwaMadlebe akumthathanga sikhathi ukuthi athole umuzi ayewufuna
kwazise kwakuwumuzi wenyanga edumile, waziwa nayingane encane. Ekufikeni               20
kwakhe kwaMbeje, wabuza uSandanezwe, nebala bamyalela ilawu ayehlala kulo.

1.1       Ngokwalesi siqeshana osifundile yini uZondiwe ayinikeza uMkhumane
          ngalolu suku?                                                                    (1)

1.2       Wayesebenza kuphi uSandanezwe ngaphambi kokuba ahlaselwe ukugula?                (1)

1.3       Wayenezingane ezingaki uMkhumane?                                                (1)

1.4       Yisiphi isithembiso uZondiwe asenza kuMkhumane ngalolu suku?                     (2)

1.5       Tomula umusho ophelele osikhombisa ukuthi uZondiwe wayephatheke kabi
          ngesikhathi esephindela ekhaya.                                                  (2)

1.6       Umnumzane wahlawulisa uyise kaNomgedla izinkomo ezinhlanu. Bhala
          ngephuzu ELILODWA usho ukuthi wahlawuliselwani.                                  (2)

1.7       Yiziphi izizathu ezenza umama kaSandanezwe angavumi ukuthi indodana
          yakhe iphindele esibhedlela emva kokuhluleka kwamakhambi kaNonkamfela?
          Bhala amaphuzu AMABILI.                                                          (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     6                        DBE/Novemba 2022
                                              NSC

1.8       Chaza ukuthi wamukeleka kanjani uSandanezwe ngesikhathi efika emzini
          kaNonkamfela. Bhala amaphuzu AMABILI.                                               (2)

1.9       Lichazani leli gama elibhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo njengoba
          lisetshenzisiwe kulesi siqeshana?

          Nebala wazibamba izinqola ezehlayo, zehla naye njalo zaye zayombeka
          eMpangeni.                                                                          (1)

1.10      Uyavumelana yini nokuthi umxoxi kule noveli uwuhlobo lomlandi olubizwa
          ngosazikonke (umlandi wesithathu)? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu
          AMABILI.                                                                            (2)

1.11      Hlaziya le noveli: Ithemba Lami, ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo:

          Bhala iphuzu ELILODWA ngesihlokwana ngasinye.

          1.11.1      Uvuthondaba                                                             (2)

          1.11.2      Isisusa sodweshu                                                        (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA B

Wacabanga ukuthi athole abantu ayengabathuma kodwa waxakwa ukuthi naloyo
muntu kuyofana nokuthi uhambe ngesandla sakhe. Into eyayibangela ashikashikeke
kangaka omdala, yingoba lo muntu ayemelapha, odokotela base besikaze ukuthi
unengculazi. Ngakho-ke wayemagange efuna ukuphakamisa igama lezinyanga ukuthi
asikho isifo esehlula izinyanga ngisho sesibehlulile odokotela. UNonkamfela wayazi        5
ukuthi abantu sebancamela abamhlophe badela izinyanga zakubo ngenxa yobuwaka
obukhona kwezinye izinyanga zigagamela into noma zingayazi zethembe ukuthi cishe
ucilo angethuka uzishaya endukwini.
Ekubonaneni kwabo noSandanezwe wamlandisa ukuthi, 'Mfo kaMkhumane, indima
yokuqala yalo msebenzi wethu sengiyigojele. Osekusele manje yikhona osekuthanda           10
ukuba umqansa, kodwa-ke izinyanya zakithi ngeke neze zingilahle. Ngiyethemba
ukuthi zizongikhanyisela ukuthi leso sitho esesisilele sizotholakala kanjani.'
'Akukho baba Mbeje okwehlula ukuhlala ethembeni.'
'Kunjalo fana, futhi-ke abaphansi abavamisile ukuthi umuntu bambonise into engelona
iqiniso. Kodwa-ke uma loyo muntu owelashwayo kwenzeka eba nedlozi elibi elivalayo         15
lingafuni elashwe kuyenzeka.'
'Hhayi-ke, mina nje angikholwa ukuthi ukhona kwabakithi ongavala izindlela zami
ngoba angikaze ngibone ngalutho nokudla ngihlale ngibenzela.'
'Cha-ke uma kunjalo, asethembe mfo kaMkhumane ukuthi izinto zizohamba
ngononina. Khululeka, usuyozwa ngami futhi uma sengikudinga.'                             20

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    7                        DBE/Novemba 2022
                                             NSC

1.12      Ngokwalesi     siqeshana osifundile   ukwelapheka     ngempumelelo
          kukaSandanezwe kwakuzoba wusizo kanjani kuNonkamfela kanye nabanye
          abelaphi bendabuko?                                                              (2)

1.13      Fingqa ngamaphuzu AMABILI okushiwo ngumbhali emgqeni we-10 ukuya
          kowe-15.                                                                         (2)

1.14      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                    IKHOLOMU A                            IKHOLOMU B
          1.14.1 uZondiwe                          A umakhelwane kaMzulazula

          1.14.2 uNdebele                          B umama kaNokulindela

          1.14.3 uMaZikalala                       C umthandazi wasendaweni

          1.14.4 uSiwela                           D usebenza eThekwini
                                                                                (4 x 1)    (4)

1.15      Yimiphi imiyalezo eyethulwa umbhali kule noveli? Bhala EMIBILI.                  (2)

1.16      Ukuba wena wawungumngani kaSandanezwe wawuyothini kuye ngesenzo
          sakhe sokuqonywa izintombi eziningi ngesikhathi esisodwa. Bhala amaphuzu
          AMATHATHU.                                                                       (3)

1.17      Chaza ukuthi kungani uzwelana nomndeni wakwaMchunu kulesi simo
          sokugula kwendodakazi yabo uNokulindela.                                         (2)
                                                                                           [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    8                    DBE/Novemba 2022
                                             NSC

UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu

ISIQESHANA C

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi (u-C no-D) bese uphendula imibuzo
ezolandela.

Ukuxabana kwezinsizwa ngasemakhaya ngoKhisimuzi kwenza ukuba impi ingapheleli
emakhaya ngoba uxolo lwalungenzekanga. Ziphindela nje izinsizwa emsebenzini,
izinhliziyo zibomvu akukhulunyiswana. Kufihlelwene induku emqubeni. Olunye
uhlangothi lwalwehla lwenyuka luthenga izibhamu zomgunyathi ngoba befuna
ukuziphindiselela ingcabha ingagcini kubona. Akutshelwana uma kukhona 5
abazohlasela, ngakho-ke abanye babona ngoba sebembozwa impi. Ngalelo langa
behlaselwa, uManyoba wayesebenza ebusuku. Wafika ekuseni sekukhona ababe
sebefile, sekugcwele ezikadalawane emagcekeni ehostela. Uma ebuza ukuthi
kwenzenjani, bamtshela ngokwenzekile, washaqeka wacishe wawa phansi uvalo
lokuthi ngabe naye ungomunye mhlawumbe walaba abafile. Kwake kwaba muncu 10
isikhathi eside kunohlevana kubahlali basehostela. Ngenhlanhla nje kwakungabangwa
izwe, kwakungamagqubu nje ezinsizweni. Ezinye zezizathu ezamenza wafuna
ukushiya umsebenzi eGoli ayosebenza ePitoli. EGoli izinsizwa zokuhamba zazivamise
ukuhamba ngambili noma ngantathu ngoba zazikhuthuzwa noma zigetshengwe
otsotsi. Ngesikhathi sabo kwakukhona amaqembu otsotsi anjengoMsomi namanye 15
ayedume ngokubulala, umuntu atholakale edindilizile esefile emgwaqweni. Isikhali
esikhulu sokubulala kuqala, kwakuwummese noma kube untshumentshu. Into embi
kakhulu eyayenzeka emadolobheni, ukuthola umuntu enqunywe intamo kungaziwa
ukuthi ubulawe ubani.

2.1       Ngokwalesi siqeshana osifundile yini eyayidala ukuthi ukuxabana
          kwezinsizwa ngasemakhaya ngoKhisimuzi kungapheleli emakhaya?                 (1)

2.2       Wayesebenza kuphi uManyoba ngaphambi kokuba ayosebenza eGoli?                (1)

2.3       Wayenezingane ezingaki uManyoba?                                             (1)

2.4       Ngokwalesi    siqeshana,     yiziphi izikhali EZIMBILI     ezazivamise
          ukusetshenziswa otsotsi uma begebenga abantu?                                (2)

2.5       Tomula umusho ophelele osikhombisa ukuthi uManyoba wafika sekugcwele
          amaphoyisa lapho ayehlala khona.                                             (2)

2.6       Kungani kwakunzima ukuthi uManyoba ahole imali yempesheni kahulumeni
          eyisibonelelo sabantu asebekhulile? Bhala ngephuzu ELILODWA.                 (2)

2.7       Yiziphi izizathu ezenza ukuthi uManyoba angayi kobikela amaphoyisa
          ngesigameko asibona senzeka emgodini wemayini lapho ayesebenza khona?
          Bhala amaphuzu AMABILI.                                                      (2)

2.8       Chaza ukuthi wamukeleka kanjani uManyoba ngesikhathi efika ehostela
          eGoli. Bhala amaphuzu AMABILI.                                               (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     9                     DBE/Novemba 2022
                                              NSC

2.9       Lichazani leli gama elibhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo njengoba
          lisetshenzisiwe kulesi siqeshana?

          Olunye uhlangothi lwalwehla lwenyuka luthenga izibhamu zomgunyathi …            (1)

2.10      Uyavumelana yini nokuthi umxoxi kule noveli uwuhlobo lomlandi olubizwa
          ngosazikonke (umlandi wesithathu)? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu
          AMABILI.                                                                        (2)

2.11      Hlaziya le noveli: Kusinda Kwehlela Endodeni, ubhekise kulezi zihlokwana
          ezilandelayo:

          Bhala iphuzu ELILODWA ngesihlokwana ngasinye.

          2.11.1      Uvuthondaba                                                         (2)

          2.11.2      Isisusa sodweshu                                                    (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA D

Wasuka lapho lo mseshi ozisebenzayo, waya komunye unesi abacishe balingane
naye, wacela ukuba amboleke inyufomu yakhe ngoba kukhona umuntu afisa
ukumsiza, uzoyibuyisa ngalo lelo langa. Wamnika, waphuma waya ekhaya. Wafike
wayilinganisa le nyunifomu. Yathi ukumpintsha kancane lapha nalaphaya kodwa
wayigqoka. Wasuka umseshi ngemoto yakhe. Asuka amaphepha imoto ibheke kwale 5
ntombazane. Bathi befika babona lo baba ehleli emnyango efunda iphepha.
'Sawubona baba kaCeli,' kubingelela unesi. 'Yebo nesi,' kuvuma indoda
esimidwayidwa. Isukile egadeni, ibonakala futhi ukuthi isike yadliwa inkemane
isikhathi esijana nokho.
'Cha ikuphethe kahle indodakazi le. Kambe uthe unguyise kaCeli, akekho omunye 10
ohleli naye mhlawumbe wena ungumngane nje kayise?'
'Cha yimina uyise kaCeli. Nginganisiza ngani?' 'Awu! Baba sekuvele inhlekelele
yengozi lapha. UCeli ulimele kakhulu impela. Manje kudingeka igazi eliningi ukuze
kuphephiswe impilo yakhe,' kuchaza unesi.
'Manje ikuphi phela inkinga lapho ngoba igazi liyatholakala ezikhumulweni zalo nje? 15
Aniyi ngani khona nisindise ingane yami na?' kubuza leli khehla libahlahlela amehlo.
'Konke lokho sekwehlulekile. Kuwona wonke lawo magazi alikho elingamsiza,
sekufanele sicele umuntu oyigazi lakhe ngoba yilona kuphela elingamsiza ...'

2.12      Ngokwalesi siqeshana osifundile isu lomseshi lokugqoka inyumfomu
          yamanesi lalizoletha luphi usizo emndenini kaCeli?                              (2)

2.13      Fingqa ngamaphuzu AMABILI okushiwo ngumbhali emgqeni wesi-5 ukuya
          kowe-10.                                                                        (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    10                      DBE/Novemba 2022
                                             NSC

2.14      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                    IKHOLOMU A                            IKHOLOMU B
          2.14.1 uMjwayeli                         A wayesika izidwaba azidayise

          2.14.2 uSimakade                         B wayesebenza noManyoba

          2.14.3 uDoda                             C wayeyinkosi yaseMaChunwini

          2.14.4 uMaNdlovu                         D wafundela ukuba ummeli
                                                                               (4 x 1)     (4)

2.15      Yimiphi imiyalezo eyethulwa umbhali kule noveli? Bhala OKUBILI.                  (2)

2.16      Ukuba wena wawunguFanyana wawuyothini kuMaNene uma ekutshela ukuthi
          akafuni umama wakho athandaze emzini wenu? Bhala amaphuzu
          AMATHATHU.                                                                       (3)

2.17      Chaza ukuthi kungani uzwelana nendodakazi kaManyoba kulesi simo sayo
          sokungalitholi ithuba lokufunda?                                                 (2)
                                                                                           [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    11                       DBE/Novemba 2022
                                             NSC

UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi (u-E no-F) bese uphendula imibuzo
ezolandela.

ISIQESHANA E

'Hhayi, hlala nje ngizovula nansi iwadilobhu ngicashe kuyo.' Nempela wasithela
uTholakele. Wazibhekisa phansi uBheki. Amehlo ayelokhu entshontsha lapho
kusithele khona uTholi. Washeshe waqeda ukugqoka uTholi. Waphuma esegqoke
ingutshana elulwelwesi elula, eyayikuveza konke eyekugqoke ngaphansi. Amabele
wayengasawabophile. 'Unazo izingane?'                                                   5
'Cha, ngangingakamtholi umntwana. Ubuziswa yini?'
'Ngibona amabele akho emi sengathi awetshitshi.'
'Uyazi ukuthi kuthiwa uma iso likuhlupha likhiphe?'
'Awami ngeke ngiwakhiphe, angibonisa izinto ezinhle zodwa.'
Kuthe uma esebeke amabhodwe eziko uTholi, waletha isiphuzo kuBhekani.                   10
'Wenzani, uzongichithisa?' Kubuza uTholi ngenkathi ebeka isiphuzo embhedeni
phambi kukaBheki. UBheki wayesuke wagaxa isandla phakathi kwamabele
kaTholakele.
'Ngiyaxolisa. Ngeke ngisakuthinta ngaphandle kwemvume.' Babehleli phansi futhi
bebhekene uTholi noBheki.                                                               15
'Manje ucabange kanjani ntokazi?'
'Kukuwe mngani wami. Uma ubona ukuthi awuzukuzifaka enkingeni ngokusondelana
nami, mina ngikhululekile. Uma sekufika uBhatomu uyomisa kanjani?'
'Phela     ngizimisele   ukukufela     manje.     Angizimisele ukuvinjwa   abantu
abanjengoBhatomu endleleni yami.'                                                       20
Ngale nkathi uTholi wayesusa izitsha zokuphuza ezibeka etafuleni, uBhekani elokhu
embuka ehla enyuka. Le ngubo ekhanyayo yayisuke imgulise uBhekani. Isimo
sikaTholakele yayisibeka obala.

3.1       Ngokwalesi siqeshana osifundile yini eyayenziwa nguTholakele ngesikhathi
          ecashe ngesicabha sewadilobhu?                                                    (1)

3.2       Waphuma esegqoke kanjani uTholakele ngemuva kokushintsha?                         (1)

3.3       Wayenezingane ezingaki uTholakele?                                                (1)

3.4       Bhala into eyenziwa nguBhekani ngenkathi uTholi eletha isiphuzo.                  (2)

3.5       Tomula inkulumo ekhombisa ukuthi uTholakele usekulungele ukuthandana
          noBhekani.                                                                        (2)

3.6       Umama kaBhekani wayefuna ukuthi indodana yakhe ishade noLindiwe.
          Kungani umama kaBhekani wayengamfuni uTholakele? Bhala iphuzu
          ELILODWA.                                                                         (2)

3.7       Yiziphi izizathu ezenza ukuthi uBhekani afune ukubuqeda ubungani phakathi
          kukaTholakele noPamella? Bhala amaphuzu AMABILI.                                  (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      12                     DBE/Novemba 2022
                                               NSC

3.8       Chaza ukuthi wamukeleka kanjani uLindiwe ngesikhathi efika kubo kaBhekani
          ezoxolisa. Bhala amaphuzu AMABILI.                                                    (2)

3.9       Lichazani leli gama elibhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo njengoba
          lisetshenzisiwe kulesi siqeshana?

          Kuthe uma esebeke amabhodwe eziko uTholi, waletha isiphuzo kuBhekani.                 (1)

3.10      Uyavumelana yini nokuthi umxoxi kule noveli uwuhlobo lomlandi olubizwa
          ngosazikonke (umlandi wesithathu)? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu
          AMABILI.                                                                              (2)

3.11      Hlaziya le noveli: Umshado, ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo:

          Bhala iphuzu ELILODWA ngesihlokwana ngasinye.

          3.11.1      Uvuthondaba                                                               (2)

          3.11.2      Isisusa sodweshu                                                          (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA F

'Nangu umfazi wokushadwa,' kusho uBheki ekhulumela phansi. Lumuthi heqe uvalo
uma ekhumbula ukuthi unina akafuni nakumbona uTholi lo. Akhumbule indaba yenzilo
uBheki. Athi esacabanga kanjalo afike uTholakele. Babingelelane. UTholakele aqabule
uBheki. Ethuke uBheki. 'Kahle bo, abantu bazothini?'
'Abantu baphi?'                                                                             5
'Laba abahamba lapha ezweni.'
'Kahle wena Bheki. Kanti ukhuluma ngabantu ongabazi nokuthi obani?' Imxake le
ndaba yesibindi sikaTholi uBheki. Naye aziqinise. Bahambe uTholi abuye amgaxe
uBheki. Aziqhuthulule izandla ezimgaxile uBheki. Ahleke uTholi.
'Namuhla uzolala kwami Bheki.'                                                              10
'Kwakho?'
'Kwami. Ngifuna kuze kuse sibhekile.'
'Senzani?'
'Ungazihluphi wena. Uyobona khona.'
Imethuse le nto eshiwo uTholi uBheki. Uma engayi ekhaya uyothi ubekuphi kuLindiwe           15
nakunina? Abone ukuthi kuzofuneka azame isu lokuphunyuka kuTholi. Bahamba nje
bathule; uBheki kuphela odla amathambo ekhanda. Bafike endlini. UTholi akhiphe
izimpahla aziphethe.
'Nakhu engikuphathele khona Bheki.' Athathe uBheki. Aqaqe le mpahla. Amayembe
kanokusho amahlanu nontanjana bakhona.                                                      20
'Hawu Tholi!' agxume uBheki adonse uTholakele amqabule. 'Ngiyabonga mntakwethu.'
UBheki waluzwa uthando lukaTholi lugcwala swi. Azibukisise lezi zimpahla. Zinhle
ngendlela emangalisayo. 'Wezwa ngobani ukuthi ngashelwa zimpahla?'
'Umuntu uyazazela usizi lwento yakhe Bheki.'
Abuyele kwasifuba kuBheki. Acabange isu lokuphunyuka manje.                                 25

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    13                      DBE/Novemba 2022
                                             NSC

3.12      Ngokwalesi siqeshana osifundile yini eyadala ukuthi izimpahla zikaBheki
          zishe zonke kuwodilophu?                                                         (2)

3.13      Fingqa ngamaphuzu AMABILI okushiwo ngumbhali emgqeni wesi-5 ukuya
          kowe-15.                                                                         (2)

3.14      Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                    IKHOLOMU A                            IKHOLOMU B
          3.14.1 uJazibomvu                        A wayengumngani kaTholakele

          3.14.2 uZenze                            B ayehlupha uTholakele
                                                     ngesikhathi esesibhedlela
          3.14.3 amaphoyisa
                                                   C wathatha imali yamalobolo
          3.14.4 uPamela
                                                   D wayedayisa izibhamu
                                                     zokuzakhela
                                                                                 (4 x 1)   (4)

3.15      Yimiphi imiyalezo eyethulwa umbhali kule noveli? Bhala OKUBILI.                  (2)

3.16      Ukuba wena wawungomunye wabangani bakaBhekani oyazi yonke imikhuba
          kaTholakele wawuyothini kumngani wakho ngezinto ezimbi ezenziwa
          yintombi yakhe? Bhala OKUTHATHU.                                                 (3)

3.17      Chaza ukuthi kungani uzwelana nomndeni wakubo kaBhekani mayelana
          naleli hlazo elenzeka/owangena kulo ngosuku lomshado?                            (2)
                                                                                           [35]

                                                           AMAMAKI ESIQEPHU A:             35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    14                     DBE/Novemba 2022
                                             NSC

ISIQEPHU B: UMDLALO
UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-G no-H) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA G

(Emzini wekhansela, uDuma. UDuma uhleli esigcakini nomkakhe uMaShezi, bayaxoxa)
MASHEZI: (Uyahleka, ushaya izandla sakubabaza) He! He! He! Mina lo MaShezi,
         sengingumama oyinkosikazi yekhansela! Bonke abafazi bale ndawo
         sebengibingelela sengathi babona inkosikazi yenkosi. (Aphinde ashaye
         izandla) Hhawu! Hamba mzabalazo!                                                 5
DUMA:    (Emamatheka) We! Nina bafazi nijatshuliswa wubala ngempela. Nifana
         ncimishi nezingane.
MASHEZI: (Ebuka umyeni wakhe emehlweni) Ha! Ha! Ubani ongayeka ukujabula
         esesimweni esifana nesami? Uthi wubala baba uqala ukuhola le mali
         osuyihola? Angithi ngikhuluma nje usuyakhulekelwa wena.                          10
DUMA:    (Ubuso     bushintshe     buhwaqabale)     MaShezi!      Lokho-ke     yikho
         okungihluphayo. Osibhincamakhasana bayasho ukuthi inkosi yendawo
         uShandu, akeneme futhi bathi ukubeka kucace ukuthi mina sengicabanga
         ukuthi sengiyinkosi. Eqinisweni angazi ukuthi inkosi ikhathazwa yini ngoba
         ngakhethwa ngabantu. Angiyona inkosi, kodwa yimi olawula intuthuko               15
         yalapha endaweni yakithi.
MASHEZI: Amakhosi aphelelwe yisikhathi manje. Phela intando yeningi iphoqa ukuthi
         abaholi mabakhethwe ngabantu. Inkosi yakhethwa nini-ke yona? Suka
         lapha! Musa nje ukulokhu ucabangana nabantu abasatatazeliswa
         ngukuchithwa yisikhathi.                                                         20
DUMA:    Kuzocaca maduze nje ngoba izinhlelo zentuthuko sezizoqala
         kungekudala. Kufanele ngihlele imihlangano yomphakathi kodwa mina
         ngeke ngilokhu ngiyotatazelela inkosi ngicelana nelungelo lokubiza
         imihlangano. Angithi yona ifuna ukubikelwa, incengwe ngisho noma
         umuntu ezokwenza idina lodwa leli.                                               25

4.1       Ngokwalesi siqeshana ujatshuliswa yini uMaShezi?                                    (1)

4.2       Bhala amazwi noma inkulumo ekulesi siqeshana etshengisa ukuthi uDuma
          akabahloniphi abantu besimame.                                                      (1)

4.3       Yisiphi isizathu esabangela ukuthi uDuma angayinaki indaba yokucela
          enkosini uma ezobiza imihlangano?                                                   (2)

4.4       Bhala OKUBILI okwakwenza uDuma angajabuli kahle hle ngesikhundla sakhe
          ngokwalesi siqeshana.                                                               (2)

4.5       Yini eyayenza inkosi uShandu ibe nozwelo ngokuboshwa kukaDlamini? Bhala
          iphuzu ELILODWA.                                                                    (2)

4.6       Nikeza izizathu ezenza ukuthi inkosi uShandu ingahambisani nentando
          yeningi. Bhala amaphuzu AMABILI.                                                    (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     15                   DBE/Novemba 2022
                                              NSC

4.7       UMbandlwa wayeba nolaka njalo uma ekhuluma nenduna uDlamini.
          Kwakubangelwa/kwakudalwa yini lokho?                                           (2)
4.8       Kwaba namthelela muni ukushona kukaMbandlwa noDlamini kulo mphakathi
          okuxoxwa ngawo kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho.                            (2)
4.9       Isigameko sokulawula/sokuphatha umhlangano woxolo ngempumelelo
          simveza njengomuntu onjani uMfundisi uMazongolo? Sekela impendulo
          yakho ngephuzu ELILODWA.                                                       (2)
4.10      Xoxa ngeqhaza elibanjwe ngumlingiswa onguSayitsheni kulo mdlalo. Bhala
          amaphuzu AMABILI.                                                              (2)
4.11      Abantu abanjengomlingiswa uDlamini basekhona esikhathini samanje. Sekela
          lesi sitatimende ngamaphuzu AMABILI.                                           (2)
                                             KANYE
ISIQESHANA H

(Kusekilasini lokufundela esikoleni. Kunezihlalo eziningana zibekwe zahlelelwa
umhlangano. Phambili kunetafula okuhleli emva kwalo uDuma noMbandlwa.
Bayaxoxa.)
MBANDLWA: Namuhla olwamanqamu. Imilomo yoDlamini izovaleka ngoba abantu
          bazokhuluma njengoba bakhuluma mhlazane bevota.                            5
DUMA:     Akukho okunye. Namuhla kunamuhla. Uyabona leli kilasi sengathi
          lizoba yinkinga ngenxa yobuningi babantu abazofika bezothamela lo
          mhlangano. Phela thina asizile ukuzoqoqa imali yabantu kodwa
          sizobanika isihlonti abantu.
MBANDLWA: Akusona nesihlonti kodwa yilanga. Mina intuthuko ngiyifanisa nelanga       10
          lona eliphuma maqede kujabule yonke into esemhlabeni. Ngisho
          nalabo abangamazisi uJehova kodwa bayajabula. Kanjalo nalapha
          kule ndawo labo abebengayingeni eyakho bazothokoza maqede
          bayingene shiqe! Ngempela bazokuthanda. Uqale kahle impela.
          Uyabona eyamanzi ingungqa phambili.                                        15
DUMA:     Umuhle wena ngoba uphila ngethemba. Nomuntu osondelene nawe
          uyakhuthazeka.
          (Kuzwakale abantu abahhomuzelayo phandle.)
DUMA:     Mbandlwa, sebekhona abantu lapha ngaphandle. Awubatshele
          bangene.                                                                   20
MBANDLWA: (Asukume aqonde emnyango.) Bakwethu! Bakwethu, ngenani bo!
          Ikhansela selimi ngomumo.
          (Abuyele etafuleni. Nabantu bangene kodwa bayidlanzana nje.)
DUMA:     (Asukume.) Ngiyanibingelela bakwethu! (Bavume abantu.) Sekuyiso
          isikhathi lesi sokuqala umhlangano oyingqophamlando. Besicela              25
          uMbandlwa asivulele ngomthandazo.
MBANDLWA: (Asukume nabantu basukume.) Masivaleni amehlo. Baba oseZulwini,
          siyabonga ngokusivikela silele ebusuku. Uphinde usinike amandla
          nomdlandla wokusukumela izinto ezizosithuthukisa. Manje-ke Baba
          wethu sisize ngomoya wakho oyiNgcwele ukuze sikwazi ukubonisana            30
          ngomoya omuhle. Baba hlehlisa amadimoni angasihlasela. Konke
          lokhu sikucela ngegama lenkosi uJesu Kristu, Amen.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    16                     DBE/Novemba 2022
                                             NSC

4.12      Ngubani lo Mbandlwa okukhulunywa ngaye kulesi siqeshana?                       (1)

4.13      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU okwenzeka kulesi siqeshana esingenhla.             (3)

4.14      Xoxa ngesixazululo salo mdlalo. Bhala ngephuzu ELILODWA.                       (2)

4.15      Bhala izigameko EZIMBILI ezithinta uDuma nezimveza njengomlingiswa
          owayezama ukwenza umsebenzi wakhe ngendlela efanele.                           (2)

4.16      Ngokucabanga kwakho kwayithinta kanjani impilo kaMbandlwa ukuzwana
          nekhansela uDuma? Bhala amaphuzu AMABILI.                                      (2)

4.17      Uyazwelana yini nomlingiswa onguShandu kulesi simo abhekene naso kulo
          mdlalo sokusuka kothuthuva/sokungezwani endaweni abusa kuyona? Bhala
          amaphuzu AMATHATHU.                                                            (3)

4.18      Inkulumo-mpendulwano isebenze kahle kulesi siqeshana. Sekela impendulo
          yakho ngamaphuzu AMABILI.                                                      (2)
                                                                                         [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    17                      DBE/Novemba 2022
                                             NSC

UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele

Funda iziqeshana EZIMBILI (u-I no-J) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.

ISIQESHANA I

(USonto uhleli kwakhe, ucabanga ngosizi emva kokuzwa ngokululama kukaMfundisi.
Imicabango yakhe isiphazanyiswa ukungena kukaMbhele endlini.)

MBHELE:      (Ememeza.) Sonto, Sonto ukhona yini?
SONTO:       Yebo ngikhona Mbhele.
MBHELE:      Kanti awuyanga yini ukuyolanda uMfundisi esibhedlela?                       5
SONTO:       Cha, angibange ngisahamba.
MBHELE:      Yini indaba?
SONTO:       Bese sibaningi kakhulu, ekubeni itekisi ibiyodwa. Kwenzanjani, wahlahla
             amehlo?
MBHELE:      Ngiqeda kukhuluma noMaNsibande nababuya esibhedlela.                        10
SONTO:       (Ngokuthuka.) Batheni?
MBHELE:      UMaNsibande ungitshele ukuthi bathole umfundisi eseshonile.
SONTO:       Ini?
MBHELE:      Usho njalo impela.
SONTO:       Kanjani? Ingani ubeseluleme eseyolandwa?                                    15
MBHELE:      UMaNsibande namalungu ebandla bebedabuke kabi.
SONTO:       (Ngokukhululeka.) UNkulunkulu uhlela ngendlela yakhe.
MBHELE:      Indaba kamfundisi yaxaka nje iqala.
SONTO:       Uphumule umfundisi.
MBHELE:      Hhayi, kunzima nokho ukuyikholwa le ndaba. (Ebuka iwashi.) Cha, ake         20
             ngibaleke, bengedlula ngithi angikulunguze nje ngoba indlela eya
             edolobheni idlula ngapha.
SONTO:       (Emoyizela.) Kanti ubungedluliswa yinkumbulo?
MBHELE:      Bengedluliswa yiyona.
SONTO:       Pho kawusangiqabuli nakancane nje ukuze ngikholwe ngempela?                 25
MBHELE:      (Esondeza izindebe.) Bengilindele wena ukuthi ungiqabule kuqala.
             (Babambane baqabulane. Abuye avalelise uMbhele. Asale uSonto. Bese
             ephazanyiswa ukungqongqoza.)
SONTO:       Ngena!
             (Kungene uMthofi. Kuthi akazibulale uSonto.)                                30
MTHOFI:      Hawu, wadinwa wangibuka kabi nje uma ngingena?
SONTO:       Kufanele ngabe ngenzenjani?
MTHOFI:      Kufanele ngabe uyangibingelela, hhayi ukungibuka sengathi ubona inja nje
             ezokubangela isicefe.
SONTO:       Vele uyinja nje.                                                            35
MTHOFI:      (Ehleka kakhulu.) Sengathi usheshile nje ukungibiza ngenja.
SONTO:       (Ehlahla amehlo.) Uchaza ukuthini?
MTHOFI:      Ngichaza ukuthi ingane yakho uzoyiswela. Kayizukubuya namhla esikoleni.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     18                      DBE/Novemba 2022
                                              NSC

5.1       Ngokwalesi siqeshana iphazanyiswe yini imicabango kaSonto?                       (1)

5.2       Bhala amazwi noma inkulumo ekulesi siqeshana esitshengisa ukuthi uMbhele
          uyamangala ukufica uSonto esendlini.                                             (1)

5.3       Yisiphi isizathu sangempela esabangela ukuthi uSonto angabe esahamba
          nababeya esibhedlela?                                                            (2)

5.4       Bhala OKUBILI okwakwenza uSonto angakujabuleli ukufika kukaMthofi
          kwakhe ngalolu suku.                                                             (2)

5.5       Yini eyayenza ukuthi uMbhele abe nozwelo ngoMfundisi? Bhala iphuzu
          ELILODWA.                                                                        (2)

5.6       Nikeza izizathu ezenza ukuthi uSonto ashaywe uvalo uma uMthofi ekhuluma
          ngengane yakhe noMbhele. Bhala amaphuzu AMABILI.                                 (2)

5.7       UMthofi wayeba nolaka njalo uma ekhuluma noSonto. Kwakubangelwa/
          kwakudalwa yini lokho?                                                           (2)

5.8       Kwaba namthelela muni empilweni kaMbhele ukuphuma kukaMthofi ejele?
          Sekela impendulo yakho.                                                          (2)

5.9       Isigameko sokudutshulwa koMfundisi simveza njengomuntu onjani uSonto?
          Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.                                        (2)

5.10      Xoxa ngeqhaza elibanjwe ngumlingiswa onguToronto kulo mdlalo. Bhala
          iphuzu ELILODWA.                                                                 (2)

5.11      Abantu abanjengomlingiswa onguMthofi basekhona esikhathini samanje?
          Sekela lesi sitatimende ngamaphuzu AMABILI.                                      (2)
                                             KANYE
ISIQESHANA J

(Emva kwesikhashana lukhale futhi ucingo lukaSonto. Aluphendule.)

MTHOFI: Sesiyibulele le nja yakho.
SONTO: Niqinisekile ukuthi ufe ngempela?
MTHOFI: Hawu, ngingakufonelelani uma ngingenasiqiniseko? Umbuzo onjani nje
        lowo?                                                                      5
SONTO: Cha, ngifuna ukuba ne-sure ukuthi konke kuhambe kahle.
MTHOFI: Yizwa ngami, konke kuhambe kahle.
SONTO: Niwenze kanjani umsebenzi?
MTHOFI: (Ehleka.) Eyi, kasidlali thina. Simhlabe ngamalambu, sayimisa imoto yakhe.
        Ube wukuma nje kasabe sisalinda lutho. Mina-ke njengomuntu owayekade 10
        ebadubula ngibe sengimdubula.
SONTO: Wafa?
MTHOFI: Kanti uzwa kanjani? Kangithi ngikubingelele ngokuthi ufile?
SONTO: Ngikuzwile uthi ufile. Into nje ngifuna ukwazi ukuthi …
MTHOFI: Zwana ngami-ke, ufile uMbhele. Imoto yakhe siyishiye ingamalangabi.        15
SONTO: Yena?
MTHOFI: Ubengasinda kanjani nje uma ucabanga? Naye ushe waba umlotha. Nina
        nizongcwaba umlotha.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    19                     DBE/Novemba 2022
                                             NSC

SONTO:      Kuhle-ke, yenzani isiqiniseko sokuthi akusali bufakazi.
MTHOFI:     Ngikutshelile ukuthi relax yonke into ihlangene.                         20
SONTO:      Kulungile ngizonithinta ngokuqhubeka kwesikhathi.
MTHOFI:     Sesiwuqedile owethu umsebenzi.
SONTO:      Ngiyabonga.
MTHOFI:     Asifune kubongwa ngomlomo. Sifuna imali osethembise yona ihlale
            esandleni.                                                               25
SONTO:      Khululeka, nizoyithola ngokushesha.
MTHOFI:     Makube njalo-ke. Tshela abantu bomshuwalense labo ukuthi kabalungise
            izinto ngokushesha, ziphume izimali sithole okungokwethu.
SONTO:      Khululeka, imali izophuma ngokushesha.
MTHOFI:     Sengathi kungaba njalo ngoba sesikhathele indaba yakho. Uma kulibala,    30
            sizodubula wena manje.
SONTO:      Kahle Mthofi, kakukhulunywa kanjalo.
MTHOFI:     Bengikwexwayisa nje. Nakhu okunye engikwexwayisa ngakho …
SONTO:      (Ethuka.) Yini manje?
MTHOFI:     Ungalinge ubhayize.                                                      35
SONTO:      Ngibhayize? Kanjani?

5.12      Ngubani obizwa ngenja kulesi siqeshana?                                        (1)

5.13      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU okwenzeka kulesi siqeshana esingenhla.             (3)

5.14      Xoxa ngesixazululo salo mdlalo. Bhala ngephuzu ELILODWA.                       (2)

5.15      Bhala izigameko EZIMBILI ezithinta uNhleko nezimveza njengomlingiswa
          okwazi ukwenza umsebenzi wakhe ngempulelelo/kahle.                             (2)

5.16      Ngokucabanga kwakho kwayithinta kanjani impilo kaToronto ukuzwana
          noMthofi? Bhala amaphuzu AMABILI.                                              (2)

5.17      Uyazwelana yini nomlingiswa onguSonto kulesi simo abhekene naso kulo
          mdlalo sokuhlukunyezwa uMthofi efuna imali yakhe? Bhala amaphuzu
          AMATHATHU.                                                                     (3)

5.18      Inkulumo-mpendulwano isebenze kahle kulesi siqeshana. Sekela impendulo
          yakho ngamaphuzu AMABILI.                                                      (2)
                                                                                         [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    20                   DBE/Novemba 2022
                                             NSC

UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu

Funda iziqeshana EZIMBILI (u-K no-L) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.

ISIQESHANA K

(UZungu noMaMbatha bayaxoxa endlini)

MAMBATHA: Uyagula yini baba awakhuluma nje namuhla?
ZUNGU:    Usebuyile yini umakoti?
MAMBATHA: Akakabuyi. Kusho ukuthi ngabe uphethwe kabi ukuhamba kwalolu
          hlanya lwengane?                                                              5
ZUNGU:    Cha impela kwenzeke into embi mkami. Okokuqala asiyazi nokuthi iphi
          le ngane. Kokunye izithele phezu kwezigebengu zayenzakalisa.
MAMBATHA: Phela lapho ngabe umvundla ziyawunqanda phambili. Yona yini
          ingasilaleli uma siyitshela ngesiko lesintu.
ZUNGU:    Namasiko lawa asefuna ukubhekisiswa. Sengathi akhona asephelelwa              10
          yisikhathi manje. Amanye kufuneka achazwe kahle aziwe yibo bonke
          abantu.
MAMBATHA: Ubona sengathi umakoti akalazi leli siko. Ulazi kahle uyazihlanyisa.
ZUNGU:    Mina ngibona sengathi sinecala manje.
MAMBATHA: Icala lani? Musa ukudlala wena Manzini. Phela thina asiyixoshanga le          15
          ngane lapha ekhaya. Izihambele. Uyangizwa? Izihambele.
ZUNGU:    UMsindo onjengalo uzosixabanisa namadlozi.
MAMBATHA: Nawo ngabe ayaganga lawo madlozi. Angayeka ukubuyisa uhlanya
          lukamakoti, axabane nathi? Kanti awalazi yini wona leli siko esilitshela
          le ntombazane.                                                                20
ZUNGU:    Mina ngisafuna ukuhlala phansi ngiyichazele kahle intombazane.
          Kokunye uma isizwe kahle iyobubona ubuhle baleli siko.
MAMBATHA: Wena ubona sengathi izokulalela njengoba isiwumdlwembe nje? (Athi
          ukuhleka)      Kodwa      ungichazile     uDumisani.    Wajika     eduze
          njengenkalankala.                                                             25
ZUNGU:    Nami ungimangazile impela lo mfana.

6.1       Ngokwalesi siqeshana yini ephethe kabi uZungu?                                    (1)

6.2       Bhala amazwi noma inkulumo ekulesi siqeshana etshengisa ukuthi
          uMaMbatha simjabulisile isenzo sikaDumisani.                                      (1)

6.3       Yisiphi isizathu esabangela ukuthi uThenjiwe angabe esayinaka indaba
          yokucela imvume emzini uma ezoya kubo?                                            (2)

6.4       Bhala OKUBILI okwakwenza uThenjiwe angajabuli ngaleli siko aphoqwa
          ngalo ngokwalo mdlalo.                                                            (2)

6.5       Yini eyayenza uZungu abe nozwelo uma ekhuluma ngendaba kaThenjiwe?
          Bhala iphuzu ELILODWA.                                                            (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     21                   DBE/Novemba 2022
                                              NSC

6.6       Nikeza izizathu ezenza ukuthi uDumisani agcine eshintshe umqondo wakhe
          esebona kufanele angene inkosikazi yomfowabo. Bhala amaphuzu AMABILI.          (2)

6.7       UMaMbatha wayeba nolaka njalo uma ekhuluma noZungu ngodaba
          lukaThenjiwe. Kwakubangelwa/kwakudalwa yini lokho?                             (2)

6.8       Kwaba namthelela muni empilweni kaNondumiso ukwesekela kwakhe
          uThenjiiwe ezinkingeni ayebhekene nazo emzini? Sekela impendulo yakho
          ngamaphuzu AMABILI.                                                            (2)

6.9       Isigameko sokuzama ukubulala uDumisani ngoshevu simveza njengomuntu
          onjani uThenjiwe? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.                    (2)

6.10      Xoxa ngeqhaza elibanjwe ngumlingiswa onguThabi kulo mdlalo. Bhala iphuzu
          ELILODWA.                                                                      (2)

6.11      Abantu abanjengomlingiswa onguMondise basekhona esikhathini samanje.
          Sekela lesi sitatimende ngamaphuzu AMABILI.                                    (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA L

(Kukubo kaThenjiwe, baphumile bami phandle bebona umuntu ozayo ohamba ekhala)

MONDISE:         Kodwa nithi uza lapha ekhaya lo muntu?
MAMKHIZE:        Sengathi. Kodwa uyambona baba ukuthi ubani?
THENJIWE:        Sengathi umuntu omdala nje.
MONDISE:         Ngabe kushone bani pho?                                             5
MAMKHIZE:        Uza lapha impela. Hawu nkosi yami. Kodwa ngabe ukufa kusifunani
                 lapha ekhaya?
THENJIWE:        Sengathi umamezala lo? Uyena impela.
MONDISE:         UMaMbatha?
THENJIWE:        Uyena kanye baba.                                                   10
MAMKHIZE:        (Amemeze) Siphuthume bo! Sekugadlephi ukufa na?
MAMBATHA:        (Ebalisa) Yeka ngengane yami. Nokwenza isisele iyodwa vo.
MONDISE:         Iyiphi-ke leyo ngane?
MAMBATHA:        (Ekhala) UDumisani (Hhi … hhi) zimgwazile izigebengu zikamakoti.
                 (Hhi … hhi)                                                         15
MONDISE:         Umakoti waphi?
MAMBATHA:        Yena (Hhi … hhi) lo. (Akhombe uThenijiwe)
MAMKHIZE:        Zimgwaza kuphi? Nini? Hhawu weSimakade! Uyaphila?
MONDISE:         Kahle ngemibuzo eminingi kangaka. Ngeke siluzwe kahle udaba.
                 Ugwazwe ubani uDumisani?                                            20
MAMBATHA:        (Hhi … hhi) Isoka likaThenjiwe (Hhi …)
THENJIWE:        Hhayi bo! Anginasoka mina. (Ethukile)
MONDISE:         Kodwa yini le oyenzayo Thenjiwe? Usuhambe wafuna abantu ukuba
                 bagwaze umfowabo kamkhwenyana. Khona ungamfuni usungambulala
                 pho?                                                                25
MAMKHIZE:        Hawu Sebawoti. Kanti umuntu uyophumula nini emhlabeni. Ushonile
                 yini umfana?

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    22                     DBE/Novemba 2022
                                             NSC

MAMBATHA: Usesi … bhe … dlela. Ugulela ukufa. Bamlalele endleleni.
THENJIWE: Bakwethu, akalalelwanga endleleni. Bekula …
MONDISE:  (Ngolaka) Usenesibindi sokukhuluma usubulele umuntu? Lunga 30
          kuyobonwa lo muntu ofayo.
MAMKHIZE: Ugwazwa yiyo intokazi njalo?
MAMBATHA: Kusobala ukuthi yisoka layo. Sengiyabona ukuthi ilwa kangaka nje
          nesiko le ngane isizitholele ezomgana.
THENJIWE: Anginasoka mina. Akukho (Akhale) muntu engizomgana. UDumisani 35
          ulimale uSipho engivikela.
MAMBATHA: Kade ngezwa mina ngalo Sipho. Cishe yafa ingane yami.

6.12      Ngubani lo Sipho okukhulunywa ngaye kulesi siqeshana?                          (1)

6.13      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU okwenzeka kulesi siqeshana esingenhla.             (3)

6.14      Xoxa ngesixazululo salo mdlalo. Bhala ngephuzu ELILODWA.                       (2)

6.15      Bhala izigameko EZIMBILI ezithinta uMaNzuza nezimveza njengomlingiswa
          onezeluleko ezinhle/ezakhayo.                                                  (2)

6.16      Ngokucabanga kwakho kwayithinta kanjani impilo yabakwaZungu
          nabakwaMondise ukuvuma kukaThenjiwe ukungenwa nguDumisani? Bhala
          amaphuzu AMABILI.                                                              (2)

6.17      Uyazwelana yini nomlingiswa onguMondise kulesi simo ayebhekene naso
          kulo mdlalo sokubuya kwendodakazi yakhe emzini? Bhala amaphuzu
          AMATHATHU.                                                                     (3)

6.18      Inkulumo-mpendulwano isebenze kahle kulesi siqeshana. Sekela impendulo
          yakho ngamaphuzu AMABILI.                                                      (2)
                                                                                         [35]

                                                         AMAMAKI ESIQEPHU B:             35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    23                      DBE/Novemba 2022
                                             NSC

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFUSHANE
IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)
Kulesi siqephu phendula YOMIBILI imibuzo; UMBUZO 7.1 NOMBUZO 7.2
UMBUZO 7
7.1       'USIHAWU NESIHAWU' – NE Mbesa
          Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
          ISIQESHANA M

          'Hawu, Bathobile, ubekwa yini lapha mntakadadewethu? Madoda, kanti
          ngabe leli so lidikizela nje kukhona elingibikela khona? Ngisheshisele,
          kukhona yini osekukwehlele Mntanami? We MaZulu, ake uthi gqi lapha bo!'
          'Yebo ngiyeza Baba; ngisasakazela izinkukhu umgqakazo.'
          Angene maqede umalumekazi, athi nhla uBathobile ashaye isikhwehlelana         5
          esincane. UBathobile amane azibonele nje ukuthi ayidumi kanje uma izosuka.
          'Yini Bathobile? Ungasho ukuthi usuhlulwe umsebenzi? Ucabanga ukuthi
          uzophila ngani na mame?' kubuza umalumekazi wakhe ephubuza isicephu
          ehlala phansi.
          Asithathe futhi isililo uBathobile. Kumane kumcacele nje ukuthi uma izinto    10
          zihamba ngale ndlela, kusho ukuthi ngempela ishwa linaye. Kusobala ukuthi
          nendaba kaSihawu abesebambelele kuyo ayizukulunga. Kodwa uzohlalela
          izinkulumo ezinjengalezi afe nini?
          'MaZulu, MaZulu, uma uthi uyabukisa ngengane kadadewethu, khohlwa
          ngoba awunazo izibukeli. Ngicela uvele uyeke, ngoba njengoba uthunuka         15
          amanxeba ayo nje, nakimina kubuhlungu. Okudlula lapho, ngizosuka
          ngikwenze into ongazange uyibone.'
          Kube ubumayemaye umalumekazi esesho ukuhamba yena lapha ekhaya.
          Indaba ize ingenelwe unina owazogana naye, ngoba wayezele yena yedwa.
          Akhuze     uhlanya     lwakhe      ukuze indaba     iqhubeke.   'Bathobile,   20
          mntanomntanami, xola. Sesikubingelela kabi sikuthunuka amanxeba avele
          esopha. Phephisa ngane yami. Kodwa-ke unjani?'

          7.1.1       Ngokwalesi siqeshana wayenzani uMaZulu ngesikhathi ebizwa
                      umalume kaBathobile?                                                  (1)
          7.1.2       Bhala imibuzo EMIBILI uMaZulu ayibuza uBathobile kulesi
                      siqeshana.                                                            (2)
          7.1.3       Bhala umusho ophelele okulesi siqeshana okhombisa ukuthi
                      umalume kaBathobile wayehlukumezeka naye emoyeni ngesenzo
                      sikaMaZulu.                                                           (2)
          7.1.4       Chaza kafushane ukuthi kwenzekani ehlathini ngesikhathi
                      uBathobile ehlangana noSihawu. Bhala amaphuzu AMATHATHU.              (3)
          7.1.5       Ngubani umlingiswa omkhulu kule ndaba? Sekela impendulo
                      yakho.                                                                (2)
          7.1.6       Xoxa ngodweshu lwangaphakathi emva kokuba uSihawu etshelwe
                      ngudokotela ukuthi akanayo inzalo. Bhala amaphuzu AMABILI.            (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 24

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     24                          DBE/Novemba 2022
                                              NSC

          7.1.7       Bhala ingwijikhwebu etholakala kule ndaba. Bhala amaphuzu
                      AMABILI.                                                                    (2)

          7.1.8       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

                      Isimo sokukhuluma esibhalwe           ngokugqamile    kulo    musho
                      ongezansi sichaza ukuthini?

                      Asithathe futhi isililo uBathobile.

                      A   Abaleke aphindele emuva
                      B   Akhale kakhulu futhi
                      C   Aguqe athandaze yedwa
                      D   Ahleke kakhulu futhi                                                    (1)

          7.1.9       Uyazwelana yini nomlingiswa ongumama kaMaZulu kule ndaba
                      ngesimo abhekene naso mayelana nokuziphatha kwendodakazi
                      yakhe? Bhala amaphuzu AMATHATHU.                                            (3)

                                             KANYE

7.2       'MHLA LIDUMA LADUMA' – MJ Mngadi

          Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

          ISIQESHANA N

          Wamlandela       uMaNyambose.      Emva      kwesikhashana      noNyandeni
          owayesaquviswe yindaba yencence wabhodla, wacula. Uma ungababonanga
          wawungafunga uthi kwakukhala ipuleti elithile labaculi bodumo. Zakhala futhi
          izinsimbi zibika ukuqhubeka kohambo lohazane. Intokazi eyayikade ithethisa
          uLaduma yadonswa umculo yazethuka isingena ekhompathimentini                        5
          ababekuyo. Yafaka imithwalo ngaphansi kwesihlalo eside esasinoLaduma,
          yahlala yazotha isonge izandla. Yapha indlebe ukudla komculo lapho
          inyakaza indlu ababehlezi kuyo, iqhuma kancane insimbi phansi, kusala
          izindlu nezigxobo zikagesi efomu. Bathi ukuba baliqede ihubo, wayibingelela
          uMaNyambose, wazethula nomyeni wakhe, ithuba baledlulisela kuLaduma                 10
          naye owayazisa nangoLaphazima. UPhakathi wawuhlaba inhlali.
          Yazethula-ke nayo intokazi ngokuthi yayiwuMaDuma, uNomvula, owayendele
          kwaMkhizwana.
          'Awuzwe, awuzwe! Yahlangana idabuli!' Washo evuka uPhakathi evula
          isikhwama sakhe, ekhipha umancishana webhodlela likagologo obomvu,                  15
          elivula elincela. Waphuza, wahlina, walibeka eceleni kwakhe, wayeselala
          eshaya amanhlakomuzi.
          'Ake nimuzwe-ke lo muntu bakithi edlokodla umoya kadadewethu engena
          ngakho kodwa nje! Sicula nje sithi sipholisa umlilo wochuku lwakhe
          ngencence. Ahlangene kuphi-ke amadabuli uma kungena umuntu wabantu,                 20
          njengoba nimbona nje umalokazana nezindandatho?' Washo uLaduma
          bazibuka zigcwele umunwe zimanyazela amadayimane.
          UPhakathi waziphendulela ngokuthi, 'Ngisho phela Ndodana ngoba wena
          uthe unguLaduma Mafu. NinoNoziphepho nazibula ngomzukulu lo
          osazumekile uLaphazima.'                                                            25

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiZulu FAL P1 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2022/e8933181-1c5c-4e57-8bfe-e3041463d9c2) — isiZulu FAL · QP · 2022 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2022/aff3a88d-892a-436a-8c65-5e05c6abf322) — isiZulu FAL · QP · 2022 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2023/efb7fd1a-88b6-409d-ba28-e55e8fce69ef) — isiZulu FAL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2021/43e924bf-b026-4008-a970-19f92d1cc577) — isiZulu FAL · QP · 2021 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2019/c53e5619-8c4e-4aed-b112-6a279f745bc9) — isiZulu FAL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2018/68135d4a-de96-4366-b915-6cd7f60fe58b) — isiZulu FAL · QP · 2018 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025-mg/c987c299-55ce-451b-9c9c-d9f577f9aec6) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025-mg/fc0b2153-7afc-4c51-9210-38edf5f25888) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025-mg/cec2350a-6309-437b-a49e-a04527a0ca1c) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/d890b2cf-f80e-4a5f-aa33-e13bde37273e) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/8210b3fd-54a1-4a7b-a22f-fe44c32fcc1a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
