# isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2023, 29 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2023/efb7fd1a-88b6-409d-ba28-e55e8fce69ef
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2023
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 29

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2023/efb7fd1a-88b6-409d-ba28-e55e8fce69ef)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · isizulu. Question paper, 29 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2023-mg/a95ad35b-1eaa-4a70-bae0-73f57f9ad100) — Memo · 2023 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                   IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                       NOVEMBA 2023

AMAMAKI: 70

ISIKHATHI: Amahora ama-2½

                            Leli phepha linamakhasi angama-29.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    2                        DBE/Novemba 2023
                                             NSC

IMIYALELO KWABAHLOLWAYO

1.        Fundisisa kahle le miyalelo ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.

2.        Ungayifundi yonke imibuzo ekuleli phepha. Bheka OKUQUKETHWE ekhasini
          elilandelayo bese umaka izinombolo zemibuzo yezincwadi ozifundile kulo
          nyaka. Ngemuva kwalokho funda le mibuzo bese ukhetha imibuzo
          ezincwadini EZIMBILI ozophendula ngazo.

3.        Leli phepha LINEZIQEPHU EZINE:

          ISIQEPHU A:       Inoveli                     (35)
          ISIQEPHU B:       Umdlalo                     (35)
          ISIQEPHU C:       Izindaba ezimfishane        (35)
          ISIQEPHU D:       Izinkondlo                  (35)

4.        Phendula imibuzo EMIBILI kuphela, kunoma yiziphi iziqephu ezimbili
          ezilandelayo (umbuzo OWODWA esiqeshini NGASINYE.)

          ISIQEPHU A: INOVELI
          Phendula umbuzo ngenoveli EYODWA oyifundile.

          ISIQEPHU B: UMDLALO
          Phendula umbuzo ngomdlalo OWODWA owufundile.

          ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
          Phendula imibuzo ngazo ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihlolwayo.

          ISIQEPHU D: IZINKONDLO
          Phendula imibuzo ngezinkondlo EZIMBILI ezibuziwe.

5.        Sebenzisa uhlu lokubheka imibuzo ephenduliwe ('checklist') ukubheka ukuthi
          ukhethe ngendlela efanele yini.

6.        Landela imiyalelo esekuqaleni kwesiqephu NGASINYE ngokucophelela.

7.        Bhala izinombolo kahle njengoba zibhaliwe kuleli phepha lemibuzo.

8.        Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

9.        Indlela yokuhlela isikhathi encomekayo:
          Sebenzisa isikhathi esicishe sibe imizuzu engama-75 esiqeshini ngasinye.

10.       Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    3                   DBE/Novemba 2023
                                             NSC

OKUQUKETHWE:

Leli khasi lizokusiza ukukhetha imibuzo ofisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda
yonke imibuzo.

ISIQEPHU A: INOVELI

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
         IZINOMBOLO ZEMIBUZO               AMAMAKI                   IKHASI
1. Ithemba Lami                                35                       5

2. Kusinda Kwehlela Endodeni                         35                 8

3. Umshado                                           35                11

ISIQEPHU B: UMDLALO

Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
4. Ababulali Benyathi                          35                      14

5. Icala Kaliboli                                    35                17

6. Isiko Nelungelo                                   35                20

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE

Phendula imibuzo kuzona ZOMBILI izindaba ezimfushane ezihloliwe.
7.1 'Noma Nini'                                   17                   23

7.2 'Umakhonya'                                      18                25

ISIQEPHU D: IZINKONDLO

Phendula imibuzo YOMIBILI kulesi siqephu.
8.1 'Sthandwa Sami'                                  17                27

8.2 'Siphukuphuku Ndini'                             18                29

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      4                 DBE/Novemba 2023
                                               NSC

Uhlu Lokubheka Imibuzo Ekhethiwe ('Checklist'):

     ISIQEPHU               IZINOMBOLO      IMIBUZO         THIKHA UMBUZO
                             ZEMIBUZO     EPHENDULIWE        OWUKHETHILE
A: INOVELI                       1–3            1
                                      NOMA
B: UMDLALO                       4–6            1
                                      NOMA
C: IZINDABA
                                   7                 1
    EZIMFISHANE
                                             NOMA
D: IZINKONDLO                      8                 1

QAPHELA: Qiniseka ukuthi uphendule imibuzo eziqeshini EZIMBILI kuphela.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    5                         DBE/Novemba 2023
                                             NSC

ISIQEPHU A: INOVELI

UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa

Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi (u-A no-B) bese uphendula imibuzo
ezolandela.

ISIQESHANA A

  Ukufika kukaZondiwe kwaba yisibusiso kwabakwaMchunu ngoba babungasehli
ubuthongo, bengazi ukuthi ngabe ingane yabo injani lapho ikhona. 'Nina
baseNgonyameni ngithi angizonehlisa amaphaphu, nginazise ukuthi indodakazi yenu
isingcono kakhulu kunalokhu eyasuka iyikho lapha. Ukumshiya kwami nje nengqondo
ibisibuyile sekuphelile nalokhuya kuhhema ayekuhhema, usengcono kakhulu,                    5
akaseyena loya Nokulindela enamgcina egula.'
  'Wo-hhe, umkhulu Simakade, umkhulu Mvelingqangi nani mathongo akoMacingwane
eseNgonyameni! Hhawu nkosi yami! Kazi ngingabonga ngithini ngengane yami,
bebungasehli ngisho ubuthongo. Sengifisa sengathi ngabe sengiyibona ngamehlo
intombi yami.'                                                                              10
  'Yiqiniso khona ndodana, njengoba ubona nje sengathi unina wentombazane uthanda
ukuphithaniswa yinjabulo, khona bese singahleli kahle neze ngenxa yokugula
komntwana wethu lona. Okukhulu kunakho konke ngibonga ukuphuthuma kwenu
enakwenzayo ekubeni senithole umyalezo wokugula kwengane yami.'
  'Khona kunjalo baba, okubuhlungu kini kubuhlungu nakithi, okuyintokozo kini               15
kuyintokozo nakithi.'
  'Ngakho-ke ndodana nami ngisazoke ngehle ngiyozibonela ngawami ukuthi unjani
undodakazi. Lapho-ke ngiyobe sengikwazi ukuthi sibonisane nomzawakho maqondana
nezindleko zokwelashwa kwale ngane yami ngoba nasekuqaleni asibange sisabhunga
okutheni. Empeleni mina senginqume ukuthi ngizozikhokha izindleko, kepha-ke uma             20
nomzawakho efuna ukufaka isandla, ngeke ngimvimbe kulokho.'

1.1       UZondiwe nobaba          kaNokulindela   bakuphi   njengoba   bexoxa     kulesi
          siqeshana?                                                                            (1)

1.2       Yini lena uZondiwe athi isingcono kakhulu ngoNokulindela?                             (1)

1.3       Bhala isithakazelo sakwaMchunu esitholakala kulesi siqeshana.                         (1)
1.4       Bhala okwabonwa yisayoni ngesikhathi sihlolela uSandanezwe? Nikeza
          amaphuzu AMABILI.                                                                     (2)

1.5       Sizathu sini esenza uZondiwe alekelele uSandanezwe ngesikhathi ehambisa
          uNokulindela enyangeni?                                                               (2)
1.6       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
          Isimo sokukhuluma esithi: ukuphithaniswa yinjabulo kulesi siqeshana
          sisho …
          A      ukusanganiswa yinjabulo.
          B      ukuguliswa yinjabulo.
          C      ukucasulwa yinjabulo.
          D      ukukhaliswa yinjabulo.                                                         (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     6                        DBE/Novemba 2023
                                              NSC

1.7       Yini eyenza uSandanezwe ahambe engavalelisanga kuNokulindela? Nikeza
          iphuzu ELILODWA.                                                                   (2)

1.8       Tomula amazwi/amagama asesiqeshini akhombisa ukuthi kwakumenza
          akuthokozele uMacingwane ukushesha kukaZondiwe noSandanezwe
          ngesimo sokugula kukaNokulindela.                                                  (2)

1.9       Bhala izinto EZIMBILI          ezikhombisa   ukuthi   umama   kaSandanezwe
          wayeyikholwa.                                                                      (2)

1.10      Ukuba khona kukaNomgedla kule noveli kulukhulisa kanjani udweshu? Bhala
          amaphuzu AMABILI.                                                                  (2)

1.11      UZabalaza kule noveli uvezwe njengomlingiswa onochuku. Sekela lokhu
          ngokubhekisa ezigamekweni ezikule noveli. Bhala amaphuzu AMABILI.                  (2)

1.12      Umbhali uyisebenzise ngempumelelo inkulumo-mpendulwano ukusethulela
          abalingiswa kulesi siqeshana. Sekela lesi sitatimende ngokubhekisa kulaba
          balingiswa abalandelayo:

          UZondiwe noMchunu.                                                                 (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA B

Esebakhombisile umfana indawo abazolala kuyo bake badideka yila mazwi ayeshiwo
yinyanga.
'Kambe nisho ukuthi uMbeje wayekuhlalise nje wayengasazi nesifo esikuphethe?
Umzwile lona ukuthi uthe ufika wangabe enanaza wabe esho ukuthi uphethwe yini
yangena kanjani?'                                                                        5
'Mama asazi, abanye abantu bayawazi umsebenzi wabo lapha emnyango. Yena
ngokulanda kwakhe umfo kaMbuyisa lona sengathi uthanda ukuwahlumelelisa onke
lawa mathemba akade esethanda ukushabalala.'
'Phela lona mfana yinyanga uqobo lwayo akubuzwa nokubuzwa, umuzwa nje evula
umlomo ukuthi cha hhayi lapha ngizosinda. Utshelwa yithi-ke esesizaziyo izinyanga.       10
Yena akafani nalezi zinyanga ezivimbayo zithi ziyakwazi ukwelapha isifo kepha zibe
zisehluleka ngisho ukusilanda ukuthi sangena kanjani.'
'Yiqiniso lelo Siwela, angithi nodokotela laba bazelapha nje izifo baqale bazi umlando
waso bese bazi-ke nokuthi bangasinqoba uma besebenzise ini nani. Uma kusekhona
izinyanga ezifana nalezi, kusho ukuthi imithi yethu yesintu ngeke ishabalale.'           15
'Hhayi, cha, mina wakoSiwela nje angiquli nakuqula ukuthi lapha sifike kwabokugcina.
Nakho lokhu kufa noma kuthiwa kunenkani kodwa sengathi sekufike ekugcineni manje.
Ngokubona kwami sekuyokheth' ukhethi impela.'
'Nokho uma sekweqe lapha kuyosho ukuthi kwakuvele kungavumanga. Sesingasho
impela ukuthi hhiya ngigalele zephuka.'                                                  20

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    7                      DBE/Novemba 2023
                                             NSC

1.13      Ngubani le nyanga ezincomayo kulesi siqeshana?                                  (1)

1.14      Umama kaSandanezwe wamthola enjani ngesikhathi efika ezombona emzini
          wale nyanga?                                                                    (1)

1.15      USiwela wawusiza kanjani umndeni kaSandanezwe ngalolu suku?                     (2)

1.16      Yini esikhombisa ukuthi umxoxi wale noveli akayona ingxenye yabalingiswa?
          Bhala amaphuzu AMABILI.                                                         (2)

1.17      Chaza umehluko phakathi kothando uSandanezwe ayeluthola kumama
          wakhe nalolo ayeluthola kuNokulindela.                                          (2)

1.18      Ucabanga ukuthi yini eyenza ukuthi izinyanga zehluleke ukwelapha isifo
          esasiphethe uSandanezwe? Bhala amaphuzu AMABILI.                                (2)

1.19      Bangazuzani abafundi ngokufunda le noveli? Bhala iphuzu ELILODWA.               (2)

1.20      Ngokubona kwakho inkinga yomlingiswa oqavile yaxazululeka yini
          esiphethweni sendaba? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU.              (3)
                                                                                          [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    8                        DBE/Novemba 2023
                                             NSC

UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu

Funda iziqeshana EZIMBILI (C no D) ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA C

'Uqinisile lapho mkami, kodwa lokho akusho ukuthi thethisa umama njengengane.
Ukhulume umathanda kuye, uze umkhombe ngomunwe. Ake ngikubuze. Wena
kungakujabulisa yini uma ngingathethisa umama wakho phambi kwengane naphambi
kwakho na? Ungephatheke kabi? Ngineqiniso ungahlala ungangikhulumisi
izinsukwana. Akunjalo?' 'Phela owami umama uyakuhlonipha. Awukaze umuzwe               5
ekhulumisana nengane ngokuhamba kwayo, futhi akafuni ukuhlala nani bakhwenyana
emzini yenu.'
  'Uqonde ukuthini manje? Ngabe uqonde ukuthi umama owafuna ukuba azohlala
nathi? Angithi wena indaba uyazi kahle. Ngabe ufuna ukungitshela ukuthi uma umama
wakho engasala yedwa lapha kini, ungeke umthathe umlethe lapha ahlale nathi?'          10
  'Yobe, ayidle izibekele Ndabezitha. Ngiyaxolisa Macingwane omkhulu. Ngicela
sibonisane ngale ngane engakafiki kuze kube manje. Awubheke nje ukuthi sikhathi sini
manje. Sekushaya ihora lesibili ekuseni ayikafiki namanje le ngane, ngabe
kwenzenjani namuhla?' Umakoti eseshintsha inkulumo.
  'Ngathini kuwena ngale ngane ifika ebusuku kakhulu ngoMgqibelo na? Angishongo        15
ukuthi khuluma nayo na? Angithi wena lo kuthangi ngakubuza ukuthi usukhulumile
nayo, wathi yebo?' esho ngokufutheka uyise wentombazane.
'Ngakhuluma nale ngane. Ngakhuluma nayo kabanzi ngokubuya ebusuku kakhulu.
Yangithembisa ukuthi isizobuya lingakashayi ihora leshumi.'
'Pho manje ngabe alikashayi ihora leshumi na?'                                         20

2.1       UFanyana noMaNene bakuphi njengoba bexoxa kulesi siqeshana?                      (1)

2.2       Yini ekhombisa ukuthi uMaNene akamhloniphi umamezala wakhe?                      (1)

2.3       Bhala isithakazelo sakwaMchunu esitholakala kulesi siqeshana.                    (1)

2.4       Bhala okwenziwa ngumama kaFanyana okukhombisa ukuthi uyakholwa.
          Bhala amaphuzu AMABILI.                                                          (2)

2.5       Sizathu sini esenza uThembalihle acele imali kubaba wakhe?                       (2)

2.6       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

          Isimo sokukhuluma esithi, esho ngokufutheka uyise wentombazane, sichaza
          ukuthini kulesi siqeshana?

          A      Ngokujabula
          B      Ngokuhleka
          C      Ngokucasuka
          D      Ngokujabha                                                                (1)

2.7       Yini eyenza uMfundisi uZakwe athathe uMaNyoba noMaNdlovu ngesikhathi
          ebafica esiteshini eMnambithi? Nikeza iphuzu ELILODWA.                           (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      9                     DBE/Novemba 2023
                                               NSC

2.8       Tomula amazwi/amagama asesiqeshini akhombisa ukuthi uMaNene waxolisa
          kumyeni wakhe.                                                                   (2)

2.9       Bhala izinto EZIMBILI ezikhombisa ukuthi isoka likaThembalihle lalingenazo
          izinhloso ezinhle ngaye.                                                         (2)

2.10      Ukuba khona kukankosikazi kaMjwayeli kule noveli kulukhulisa kanjani
          udweshu? Bhala amaphuzu AMABILI.                                                 (2)

2.11      UMaNdlovu kule noveli uvezwe njengomlingiswa okhuthele. Sekela lokhu
          ngokubhekisa ezigamekweni ezikule noveli. Bhala amaphuzu AMABILI.                (2)

2.12      Umbhali uyisebenzise ngempumelelo inkulumo-mpendulwano ukusethulela
          abalingiswa kulesi siqeshana. Sekela lesi sitatimende ngokubhekisa kulaba
          balingiswa abalandelayo:

          UFanyana noMaNene.                                                               (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA D

'Uthi ikholwa elibiza uninazala ngenuku esikhundleni sokumwashela, amncishe
ukudla? Athi akahlukane nengane yakhe iphuma esipotini?'
'Qha! Mina …'
'Wena bani? Akuwena yini owawuthethisa umama wakho, uthi akahlukane nengane
yakho? Usumlahlile umama wakho usuzomfuna lapha engekho khona. Sengathi                5
angangatholakala ngimfunge ubaba esemathuneni, uyowukhomba umuzi onotshwala.
Phuma lapha ngingaze ngi …' Asho athathe iketela elinamanzi abilayo. Waphuma
ngelikhulu ijubane elandelwa iketela.
Wafika ekhaya wangawuvala umlomo ngendlela uMaNdlovu amtshele ngayo. Baqala
ukuba bethuke manje, kwakufanele ukuba basuke ngaso leso sikhathi baye                 10
eMnambithi nabo bayofuna lapho becabanga ukuthi bakhona oyise nonina. Bahamba
ubusuku bonke indodakazi yabo ingafuni ngisho ukubakhulumisa.
EThekwini uMjwayeli nomkakhe baya kulo muzi lapho uyise wayejwayele ukuya
khona. Bathi bengena nje esangweni, indoda yavulela inja kwakhalwa ubumayemaye
inja enkulu ibasukela, wayikhuza. Bacela ukukhuluma nayo, yathi abangene.              15
Baba ukungena nje endlini yababuza: 'Nginganisiza ngani?'
Kwaphendula uMchunu: 'Besicela ukubuza ukuthi ubaba evalelisa kinina akashongo
yini ukuthi uyaphi?'
'Uthe uya eMnambithi. Nikushiso yini lokho?'
'Abafowethu ababatholanga esiteshini, bafike sebehlile esitimeleni.'                   20

2.13      Ngubani igama le ndodana kaManyoba eyabe ihamba imbheka emizini
          yabantu?                                                                         (1)

2.14      Bamamukela kanjani uManyoba noMaNdlovu omakhelwane ngesikhathi
          sebebuya emzini wabo?                                                            (1)

2.15      Yiluphi usizo uManyoba alunikezwa ngumakhelwane kaMjwayeli?                      (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    10                     DBE/Novemba 2023
                                             NSC

2.16      Yini esikhombisa ukuthi umxoxi wale noveli akayona ingxenye yabalingiswa?
          Bhala amaphuzu AMABILI.                                                         (2)

2.17      Chaza umehluko phakathi kothando uManyoba ayeluthola kuMaNdlovu nalolo
          agcina eluthola emadodaneni akhe. Bhala iphuzu ELILODWA.                        (2)

2.18      Ucabanga ukuthi yayiyoba njani impilo kaManyoba ukuba akazange eqe
          epulazini ayesebenza kulo aye eGoli? Sekela ngamaphuzu AMABILI.                 (2)

2.19      Bangazuzani abafundi ngokufunda le noveli? Bhala iphuzu ELILODWA.               (2)

2.20      Ngokubona kwakho inkinga yomlingiswa oqavile yaxazululeka yini
          esiphethweni sendaba? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU.              (3)
                                                                                          [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    11                       DBE/Novemba 2023
                                             NSC

UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu

Funda iziqeshana EZIMBILI (E no F) ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.

ISIQESHANA E

Ame isikhashana. Ehle uTholi emotweni. Bajabulelane. Basuke lapho baqonde endlini
kaTholakele. Bathi besahamba memfu uBhatomu.
'Bheki, nangu uBhatomu.'
'Kahle Tholi. Ngempela?'
'Uqobo lwakhe.'                                                                          5
'Manje ngenzenjani mina.'
'Cha, asihambe. Sizozwa ngaye ukuthi uthini.'
Kuthuleke. UBheki ahlupheke emoyeni. Angaqondi kahle ukuthi kuzoma kanjani
njengoba sekuqhamuke le nsizwa.
'Sanibona makoti.'                                                                       10
'Yebo, sawubona baba.'
'Ubani-ke lo ohamba naye makoti?'
'Umngani wami. Bheki ubaba wasemzini lo.'
UBheki akaphendulanga. Babhekana nje noBhatomu.
'Makoti ngifuna ukukhuluma nawe. Sengathi ngingathola ithutshana eliningi sisobabili.'   15
Inhliziyo kaBheki ithi xhifi. Abone uTholi embuka sakumeba.
'Xola Bheki. Kuhle sikhulume namuhla nobaba ngoba kusasa ngiyasebenza.'
Noma uBheki yayimphethe kabi le nto wehlisa umoya wahamba. Wabashiya
behambisana uBhatomu noTholi beya lapho okuhlala khona uTholi. Imicabango
yaphithana futhi emqondweni kaBheki. Wacabanga ukuthi uma uBhatomu ejikela               20
uTholi ethi akabuyele ekhaya angenzenjani. Abone ukuthi okungcono akaqonde
ekhaya ayozilalela.
Uthe efika ekhaya wabizwa unina: 'Ufikile umalume wakho.'
'Ufike nini?'
'Ungena usanda kuphuma nje.'                                                             25
'Uthi ngingabe ngisambona manje.'
'Uthe ngeke alale ningabonene.'
Abone uBheki ukuthi usuku sengathi akusilo olwakhe. Izinto zithanda ukutsheka.
Abone ukuthi akaqonde khona endlini enkulu, ayobhekana nomalume.

3.1       Babekuphi oBhekani noBhatomu njengoba bekhuluma kulesi siqeshana?                  (1)

3.2       Yini ecasula uBhekani ngenkulumo kaBhatomu?                                        (1)

3.3       Bhala isizathu esashiwo nguTholakele sokuthi afune ukukhuluma noBhatomu
          ngalolu suku.                                                                      (1)

3.4       Bhala izizathu EZIMBILI ezashiwo ngumalume kaBhekani ezazimenza
          angafuni ukuthi uBhekani aganwe nguTholakele.                                      (2)

3.5       Sizathu sini esenza uPamella afike esikoleni lapho okufundisa khona
          uBhekani?                                                                          (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2       12                        DBE/Novemba 2023
                                                NSC

3.6       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

          Isimo sokukhuluma esithi: Izinto zithanda ukutsheka, sisho ukuthi izinto …

          A      zihamba kahle.
          B      ziphathana kahle.
          C      zihleleke kahle.
          D      azihambi kahle.                                                                (1)

3.7       Yini eyangenisa uTholakele esibhedlela ngokusho koDokotela? Nikeza
          iphuzu ELILODWA.                                                                      (2)

3.8       Tomula amazwi/amagama              asesiqeshini   akhombisa   ukuthi   uBhekani
          wacasuka ngalolu suku.                                                                (2)

3.9       Bhala izinto EZIMBILI ezikhombisa ukuthi umama kaBhekani uyakholelwa
          emadlozini.                                                                           (2)

3.10      Ukuba khona kukaBhatomu kule noveli kulukhulisa kanjani udweshu? Bhala
          amaphuzu AMABILI.                                                                     (2)

3.11      UZenze uvezwe njengomlingiswa othanda imali. Sekela lokhu ngokubhekisa
          ezigamekweni ezikule noveli. Bhala amaphuzu AMABILI.                                  (2)

3.12      Umbhali uyisebenzise ngempumelelo inkulumo-mpendulwano ukusethulela
          abalingiswa kulesi siqeshana. Sekela lesi sitatimende ngokubhekisa kulaba
          balingiswa abalandelayo:

          UBhekani noTholakele.                                                                 (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA F

Axakwe ukuthi usho ukuthini uBhatomu uma ethi uyowuvimba umshado. Sengathi
akusiyo into yokuthathwa kancane le. Kuzomele axoxe noTholakele bayisukumele.
Acinge unina ukuze amxoxele ngohambo lwakhe.
'Unjani umakoti?'
'Usengcono kakhulu.'                                                            5
'Ubephethwe yini?'
Abone uBheki ukuthi unina useqonde endabeni yezidakamizwa. Ashintshe umqondo
masinyane: 'Cha bathi bekungumkhuhlane nje.'
'Umkhuhlane?'
'Yebo mama.'                                                                    10
'Ungadlali ngami wena Bheki. Ubona sengathi ngiyingane yini? Lalela-ke. Kukhona
umuntu ofike lapha wathi uyabuya khona manje ufuna ukukubona.'
'Ubehamba ngani?'
'Ngezinyawo.' Athi ukucabanga uBheki. Kokunye ngabe unina usho uBhatomu.
'Awumbuzanga ukuthi ungubani?'                                                  15

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    13                         DBE/Novemba 2023
                                             NSC

'Uthe unguZenze. Nanguya eza. Lo muntu akaphathwa.'
'Cha, angingene endlini ukuze ngizwe ukuthi ufunani.'
Behlukane-ke. UBheki azibuze imibuzo eminingi kabi ngokuza kukaZenze kubo.
Nempela afike uZenze.
'Siyabonana mkhwenyana.'                                                           20
'Yebo, sawubona.'
'Akonakele lutho. Ngithi angikwazise ukuthi le emakhaya kwamakoti bayakhala, bathi
imali incane. Manje bathi ukuze kusheshe kulunge ngoba nakhu nijahile, lethani
izinkulungwane ezimbili zamarandi ngaphezu kwale mali ebengiyihambisile.'
Athule uBheki elindele enye incazelo. Ingabibikho. Axakeke ukuthi le mali engaka 25
usezoyithathaphi manje. Abone ukuthi okungcono akaxhumane noTholi kuqala.

3.13      Ngobani laba okuthiwa bakhala ngemali kulesi siqeshana?                            (1)

3.14      UBhekani wamthola enjani uTholakele esibhedlela ngesikhathi emvakashela
          okokuqala?                                                                         (1)

3.15      Yiluphi usizo uLindiwe alunikeza         uBhekani    ngemuva     kokuboshwa
          kukaTholakele ngosuku lomshado?                                                    (2)

3.16      Yini esikhombisa ukuthi umxoxi wale noveli akayona ingxenye yabalingiswa?
          Bhala amaphuzu AMABILI.                                                            (2)

3.17      Chaza umehluko phakathi kothando uBhekani ayeluthola kumama wakhe
          nalolo ayeluthola kuTholakele. Bhala iphuzu ELILODWA.                              (2)

3.18      Ucabanga ukuthi yini eyenza ukuthi uTholakele angabatsheli abantu bakubo
          ukuthi uyalotsholwa? Sekela ngamaphuzu AMABILI.                                    (2)

3.19      Bangazuzani abafundi ngokufunda le noveli? Bhala iphuzu ELILODWA.                  (2)

3.20      Ngokubona kwakho inkinga yomlingiswa oqavile yaxazululeka yini
          esiphethweni sendaba? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU.                 (3)
                                                                                             [35]

                                                              AMAMAKI ESIQEPHU A:            35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    14                     DBE/Novemba 2023
                                             NSC

ISIQEPHU B: UMDLALO

UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi

Funda iziqeshana EZIMBILI (u-G no-H) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.

ISIQESHANA G

MASHEZI: (Asukume ame ngezinyawo. Abambelele okhalweni abuke umyeni wakhe
         ngamehlo anoshikishi) Wena Duma uyaxaka. Ngiyakubona ukuthi
         unovadlwana. Intando yeningi isikunikile amandla okuphatha lezi zigodi.
         Emalokishini uma amakhansela ezobiza umhlangano abika kubani futhi
         acela kubani? Musa-ke nje ukulokhu uvumela umqondo wakho uzululeke           5
         ngakuleso simo. Nguwe ikhansela lapha. Kanti wena wawukhethelwani
         uma futhi uzobuye uyonxenxa oNdabezitha uma usufuna ukwenza
         okufanele ukwenze njengekhansela?
DUMA:    (Akhombe uMaShezi ngomunwe) Hlala phansi MaShezi! Wena ungizwa
         kabi. Mina angesabi kodwa ngiveza lokho engicabanga ukuthi kulindelwe        10
         yinkosi uShandu. Eqinisweni nje, mina ngeke ngicele kuye uma sengiqala
         izinhlelo zentuthuko. Phela abantu bafuna intuthuko nje kwaphela.
MASHEZI: (Anqekuzise ikhanda sakuvuma) Awuzwa-ke baba! Ngifuna indoda
         enjalo-ke mina. Phela ngasuka lena KwaMashu ngazogana lapha
         emakhaya ngoba ngikuthanda. Uma ungakuthandabuzi okwenzayo, mina             15
         ngizokuthanda kakhulu. Nawe yenza okuzongenza ngingazisoli
         ngokwenza isenzo esifana nse nokunikela. Phela ilokishi namakhaya
         yizinto ezimbili ezingafani. Wena letha intuthuko ezokwenza ungabikhona
         umehluko kulezi zindawo.
DUMA:    (Amamatheke aze atshekise ikhanda) Hheyi, yekanini abantu                    20
         basemadolobheni ngokuzibona bengcono! Hawu! Kanti wawunikela
         ngokugana lapha kwaDuma?

4.1       Ngubani lo MaShezi okuvela igama lakhe kulesi siqeshana.                        (1)

4.2       Ngokwalesi siqeshana yini enikeza uDuma ilungelo lokuphatha zonke izigodi
          endaweni?                                                                       (1)

4.3       Babunjani ubudlelwane phakathi kukaDuma noMbandlwa? Sekela impendulo
          yakho.                                                                          (2)

4.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

          '... uma futhi uzobuye uyonxenxa oNdabezitha …'

          Igama elibhalwe ngokugqamile lisho ...

          A      ukuncenga.
          B      ukuxoxa.
          C      ukushaya.
          D      ukusebenza.                                                              (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     15                     DBE/Novemba 2023
                                              NSC

4.5       Tomula umusho okulesi siqeshana ositshela ukuthi uDuma wayengenalo
          uvalo lokubiza imihlangano yentuthuko endaweni ngaphandle kokwazisa
          inkosi.                                                                         (2)

4.6       Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                   IKHOLOMU A                              IKHOLOMU B
          4.6.1 Ummeli                               A UMaNgema

          4.6.2 Inkosikazi yenduna                   B USibanda

          4.6.3 Inkosikazi yenkosi                   C UDlungwane

          4.6.4 Umphathi wamaphoyisa                 D UMaMsomi
                                                                              (4 x 1)     (4)

4.7       Chaza ukuthi kungani sithi uDuma ungummeleli kulo mdlalo?                       (2)

4.8       Ithini indikimba yalo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.        (3)

4.9       Bhala okufanayo phakathi kwalaba balingiswa abalandelayo: uFohloza
          noDabula. Bhala iphuzu ELILODWA.                                                (2)

4.10      Ngokubona kwakho okwenzeka kulo mdlalo kuyakholakala futhi kuyinto
          engenzeka yini empilweni yangempela? Sekela impendulo yakho
          ngamaphuzu AMABILI.                                                             (2)

                                             KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    16                     DBE/Novemba 2023
                                             NSC

ISIQESHANA H

(Emagcekeni esikole kunamaphoyisa, osopolitiki ababili, yisikhulu sikaHulumeni kanye
nalabo abakade besesibhedlela. Abantu batheleke ngezinkani. Umfundisi nguye
ongusihlalo)
MAZONGOLO: Njengoba senizizwele osopolitiki bekhuluma nani, naphinde nezwa
           noDuma exolisa ngokushayisa kwakhe, manje-ke ngizonifundela                 5
           umbiko wenkosi. (alungise ipheshana aliphethe maqede aqale
           afunde) Ithi inkosi yesizwe sakithi, 'Ngibingelela isikhulu
           sikaHulumeni, osopolitiki bezinhlangano zabantu kanye nesizwe
           sonke. Sizwe sami engisithandayo, okwenzekile kufana nento
           esingeke sisakwazi ukuyiguqula. Asebefile ngeke sibavuse kodwa              10
           ngethemba ukuthi sifunde lukhulu kukho konke osekwenzekile.
           Ngabe angiyazi into engiyiphilelayo uma ngingababongi laba bantu
           besifazane ababili umkami uMaNgema, kanye noMaShezi,
           umkaDuma. Bobabili babambe iqhaza elibaluleke kakhulu ekucisheni
           lo mlilo. Ngempela baqinisile abathi, abantu besimame bayimbokodo.          15
           Kusukela manje ikhansela lizoqhubeka nohlelo lokuletha intuthuko
           esizweni sami. Nalo liqaphele ukuthi lisebenzisana nabantu abanjani.
           Mina-ke ngizolisiza ikhansela. Njengoba alikabi nayo indlu
           yokusebenzela, mina nginikela ngendlu elaphaya emzini wami. Leyo
           ndlu iseduze kwesango. Yiyo-ke ezoba yigunjana azohlelela kulo              20
           konke okuqondene nemisebenzi yakhe. Ngizovala ngokubonga
           amaphoyisa asebenze ngokuzikhandla ukubhula lo mlilo. Yimina
           inkosi yenu, uShandu.'
ABANTU:    (bonke kanye kanye) Ndabezitha!
MAZONGOLO: (agoqe ipheshana lelo) Sizwe senkosi, uNdabezitha useshilo!                 25
           Hambani nani nenze njalo! UNkulunkulu emuhle uzosisiza!
           Makadunyiswe!

4.11      Ngubani owayengusihlalo walo mhlangano okukhulunywa ngawo kulesi
          siqeshana?                                                                       (1)
4.12      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU incwadi eyabhalwa yinkosi.                           (3)
4.13      Chaza isakhiwo salo mdlalo ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala
          amaphuzu AMABILI ngesihlokwana ngasinye.
          4.13.1      Isethulo                                                             (2)
          4.13.2      Ukulandelana kwezigameko                                             (2)
4.14      Ucabanga ukuthi ngubani owayenza ukuthi kube nodlame kule ndawo?
          Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.                                        (2)
4.15      Uyavumelana yini nokuthi lo mdlalo wenzeka endaweni yasemakhaya?
          Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU.                                     (3)
4.16      Uphumelele yini umbhali walo mdlalo osihloko sithi: Ababulali Benyathi,
          ukulandela isihloko somdlalo ekubhaleni kwakhe? Sekela impendulo yakho.          (2)
                                                                                           [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    17                     DBE/Novemba 2023
                                             NSC

UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-I no-J) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA I

MTHOFI:       Udakiwe, ngizobuya emva kwezinsukwana nje sengiyilandile.
SONTO:        Kodwa ...
MTHOFI:       (Akhulume uSonto engakaqedi ukukhuluma.) Ngiyithole-ke imali yami uma
              ngibuya sisi, uyangizwa?
SONTO:        Ngiyakuzwa. Kodwa awu bakithi ...                                         5
              (Waphuma uMthofi elengise isibhamu ngesandla, eshiya uSonto ekhala.
              Emva komzuzwana azihudule aqonde ekamelweni. Kusenjalo kungene
              uMbhele ephefumulela phezulu.)
MBHELE:       (Ememeza esemnyango.) Sonto, Sonto, u-right? Ukuphi?
SONTO:        (Esabela ngokwethuka esekamelweni.) Ngingapha s'thandwa sami. Yini,       10
              kwenzenjani?
MBHELE:       (Engena egijima.) Akakulimazanga kodwa?
SONTO:        (Ngokwethuka) Usho ubani Mphemba?
MBHELE:       Ngisho le ndoda ephuma lapha endlini ephethe isibhamu ngesandla.
SONTO:        (Akhulume engazi ukuthi uzothini.) E ... Kayingi ...                      15
MBHELE:       (Emangele) Yini, kanti kwenzekani lapha Sonto?
SONTO:        (Eshalashalaza) Nami angazi.
MBHELE:       Okunye-ke lokhu. Kanti ubezofunani emzini wami lowaya mlisa ophethe
              isibhamu Sonto? Khuluma! Wankwankwaza nje, yini?
SONTO:        Angimazi nami s'thandwa.                                                  20
MBHELE:       (Ngokuthukuthela) Sonto, ngingafike ngishiye wena emzini wami
              njengenkosikazi yami, uma ngibuya ngihlangana namadoda aphethe
              izibhamu bese uzongitshela ukuthi awazi uma ngikubuza? Musa
              ukungisanganela, awukhulume wena.
SONTO:        Ufuna ngithini Mphemba?                                                   25
MBHELE:       Yini ngisole sengathi udinga okuzokunika umfutho wokukhuluma nje sisi?
SONTO:        Umfutho wani manje Mphemba?
MBHELE:       (Ekhuluma kunyuke izwi.) Hhayi bo! Kanti lowaya muntu akangenanga yini
              lapha endlini?

5.1       Ngubani lo Mbhele okuvela igama lakhe kulesi siqeshana?                           (1)
5.2       Ngokwalesi siqeshana yini eyayizofunwa nguMthofi emzini kaMbhele?                 (1)
5.3       Babunjani ubudlelwane phakathi kukaMaNsibande noMfundisi? Sekela
          impendulo yakho.                                                                  (2)
5.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
          Emva komzuzwana azihudule aqonde ekamelweni.
          Igama elibhalwe ngokugqamile lisho …
          A      ukuhamba sengathi awuthandi.
          B      ukugijima ngesivinini esikhulu.
          C      ukulala isikhashana esincane.
          D      ukusebenza ngomfutho omkhulu.                                              (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     18                      DBE/Novemba 2023
                                              NSC

5.5       Tomula amagama akulesi siqeshana asitshela ukuthi uSonto wayengazi
          ukuthi kumele athini kuMbhele ngesikhathi embuza ngendoda eyaphuma
          emzini wabo ilengise isibhamu.                                                   (2)

5.6       Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                   IKHOLOMU A                               IKHOLOMU B
          5.6.1 Ummeli kaMbhele                      A UDlamini

          5.6.2 Umakhelwane kaMbhele                 B UNtshangase

          5.6.3 Umfundisi                            C UMaMkhize

          5.6.4 Unina kaSonto                        D UZondo
                                                                              (4 x 1)      (4)

5.7       Chaza ukuthi kungani sithi uSonto ungummeleli kulo mdlalo.                       (2)

5.8       Ithini indikimba yalo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.         (3)

5.9       Bhala okufanayo phakathi kwalaba balingiswa abalandelayo: uSonto
          noMthofi. Bhala iphuzu ELILODWA.                                                 (2)

5.10      Ngokubona kwakho okwenzeka kulo mdlalo kuyakholakala futhi kuyinto
          engenzeka yini empilweni yangempela? Sekela impendulo yakho
          ngamaphuzu AMABILI.                                                              (2)

                                             KANYE

ISIQESHANA J

MAMKHIZE:       Yikho wawusuthi ubona sengathi usecabanga ukukushiya.
SONTO:          Leso esinye sezizathu.
MAMKHIZE:       Wase ubona kungcono afe.
SONTO:          (Ekhala) Yebo, ukuze ngithole imali.
MAMKHIZE:       Manje sekuvela kanjani ukuthi nguwe owahlela ukufa kwakhe?        5
SONTO:          Amaphoyisa abamba oMthofi.
MAMKHIZE:       Obani manje oMthofi?
SONTO:          Yilezi zinja engangizithumile. Zavele zalikhipha lonke iqiniso.
MAMKHIZE:       Awu Mntanami!
SONTO:          Kunjalo nje mama. Bazobe bengofakazi benkantolo bonke laba bantu. 10
                (Ekhala kakhulu.) Ngeke ngidabule mama, ngeke!
MAMKHIZE:       Ungalilahli ithemba mntanami.
SONTO:          Sengililahlile.
MAMKHIZE:       (Ekhala) Awu Mntanami …
SONTO:          Ngiyaxolisa mama ngokukuzwisa ubuhlungu.                          15
MAMKHIZE:       Ngiyakuxolela mntanami. Kodwa mina ngisenalo ithenjana lokuthi …
SONTO:          Sisodwa nje isicelo sami mama.
MAMKHIZE:       Khuluma mntanami, ngilalele.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    19                         DBE/Novemba 2023
                                             NSC

SONTO:    Ngicela ungikhulisele ingane yami.
MAMKHIZE: Ngiyezwa mntanami.                                                      20
SONTO:    Umkhulise kahle mama, umtshele ukuthi umhlaba uyahlaba mama.
          Umtshele ukuthi abathatha izindlela ezinqamulelayo ezinokukhohlakala
          babolela ejele njengami.
MAMKHIZE: Ngeke ubolele ejele mntanami. Uzophuma ukhulise indodakazi yakho.
SONTO:    Ngiyofela lapha mama. (Akhale Kakhulu.) Awu, ngiyazisa ngomntanami, 25
          ngake ngazenza ngathanda imali, ngavumela uSathane angenze
          ingelosi yakhe!
MAMKHIZE: Kangivalelise mntanami, nakhu sekuthiwa sesiphelile isikhathi. Usale
          kahle mntanami.
SONTO:    Uhambe kahle mama. Ungikhonzele enganeni yami. Ungixolisele 30
          kakhulu kuyo. Uyitshele ukuthi ikhule ingabi njengami. Uyitshele ukuthi
          ngiyohlala ngiyithanda.

5.11      Ngobani abalikhipha lonke iqiniso mayelana namacala kaSonto?                        (1)

5.12      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU inkulumo phakathi kukaSonto nonina
          kusukela emgqeni we-15 kuya kowa-30.                                                (3)

5.13      Chaza isakhiwo salo mdlalo ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala
          amaphuzu AMABILI ngesihlokwana ngasinye.

          5.13.1      Isethulo                                                                (2)

          5.13.2      Ukulandelana kwezigameko                                                (2)

5.14      Ucabanga ukuthi ngubani owayenza kube nobugebengu kule ndawo? Sekela
          impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.                                                  (2)

5.15      Uyavumelana yini nokuthi lo mdlalo wenzeka endaweni yasedolobheni?
          Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU.                                        (3)

5.16      Uphumelele yini umbhali walo mdlalo osihloko sithi: Icala Kaliboli, ukulandela
          isihloko somdlalo ekubhaleni kwakhe? Sekela impendulo yakho.                        (2)
                                                                                              [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2      20                   DBE/Novemba 2023
                                               NSC

UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu

Funda iziqeshana EZIMBILI (u-K no-L) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.

ISIQESHANA K

(Kusekuseni, uThenjiwe uhlezi endlini. Ukhuluma yedwa)

THENJIWE: Impela ukufa kungizondile. Angisaphathi-ke udlame. Lungenze isilo
          sengubo. Kodwa ngavele ngabona indlela abengiphethe ngayo
          uMntungwa. Bengisathi ngisazomenzela izimanga. Bengithi nje ngifuna
          ukumzalela umqemane webhungu. Into engiphethe kabi ukuthi                   5
          ngisemncane ngiyoguga nini nje ngiphethwe yisizungu esinje. Kusho
          ukuthi ngizoba yingane yalapha ekhaya? Ngeke. Ngizocela bangidedele
          ngizibuyelele ekhaya ngiyoqala impilo phansi. (Athule kancane)
          Bangisize-ke nkosi yami bangangitsheli indaba yokungena. Ngeke
          ngiyingene. Ngingamane ngife ngiyimpohlo. (Kungene uThabi)                  10
THABI:    Bengithi uyakhuluma sisi?
THENJIWE: Cha ngisuke ngaphunyukwa umcabango. Into engiyenziwe udlame
          ngeke ngiyikhohlwe Thabi.
THABI:    Impela nami sisi ngisho njalo. Impela ubhuti uSikhumbuzo ubesemncane
          kabi. Siyomkhumbula kakhulu. Manje wena sisi uzokwenzenjani?                15
THENJIWE: Angazi Thabi. Ngicabanga ukucela ubaba ngivele ngizibuyelele ekhaya.
THABI:    Ngeke kulunge sisi. Phela thina besesijwayele ukuhlala nawe.
          Kungakubi nje uma ungasekho lapha ekhaya. Sengathi ubaba angeze
          avuma.
THENJIWE: Into manje uma ngihleli lapha ekhaya; ngeke ngize ngikuthole ukujabula.     20
          Ngiyohlale ngikhumbula uMntungwa njalo nje. Ubengithanda;
          ngimthanda lowo muntu.
THABI:    Cha uqinisile lapho sisi; kodwa yena umama angathini nje ezwa kuthiwa
          uyahamba. Sihlushwa ukuthi asinayo into esingakuqeda ngayo isizungu.
          Besingayifuna siyithole uma ikhona.                                         25

6.1       Ngubani lo Sikhumbuzo okuvela igama lakhe kulesi siqeshana?                     (1)

6.2       Ngokwalesi siqeshana yini eyenza ukuthi uThenjiwe afune ukubuyela kubo?         (1)

6.3       Babunjani ubudlelwane phakathi kukaMondise noZungu? Sekela impendulo
          yakho.                                                                          (2)

6.4       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

          Lungenze isilo sengubo.

          Ibinzana elibhalwe ngokugqamile lisho …

          A        ukwehlelwa into embi.
          B        ukwehlelwa into enhle.
          C        ukwehlelwa into emnandi.
          D        ukwehlelwa into eyihlaya.                                              (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    21                      DBE/Novemba 2023
                                             NSC

6.5       Tomula umusho okulesi siqeshana ositshela              ukuthi   uThenjiwe
          wayezokhuluma noManzini ngodaba lokubuyela kubo.                                 (2)

6.6       Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.

                    IKHOLOMU A                           IKHOLOMU B
          6.6.1 Uyise kaDumisani                   A UMaMkhize

          6.6.2 Unina kaThenjiwe                   B UZungu

          6.6.3 Umakhelwane wakwaZungu             C UNondumiso

          6.6.4 Ingane kaMondise                   D UMaNzuza
                                                                             (4 x 1)       (4)

6.7       Chaza ukuthi kungani sithi uThenjiwe ungummeleli kulo mdlalo?                    (2)

6.8       Ithini indikimba yalo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI.         (3)

6.9       Chaza okufanayo phakathi kwalaba balingiswa abalandelayo: uGugu
          noNondumiso. Bhala iphuzu ELILODWA.                                              (2)

6.10      Ngokubona kwakho okwenzeka kulo mdlalo kuyakholakala futhi kuyinto
          engenzeka yini empilweni yangempela? Sekela impendulo yakho
          ngamaphuzu AMABILI.                                                              (2)

ISIQESHANA L

(UThenjiwe noDumisani bahlezi endlini bayaxoxa)

DUMISANI: Awubheke ucishe wona ubuhle nobumnandi bendumezulu yomshado.
THENJIWE: Eqinisweni njalo ngangingaboni impela ukuthi singasuke silandele isiko
          bese siyathandana. Namanje ungathi ngiyaphupha.
DUMISANI: Uma ubheka uthi umfowethu ungibeka icala ngalesi senzo sethu?                5
THENJIWE: Noma ngabe wayediniwe, naye engafuni ngikugane, kodwa ubaba
          ngendlela achaza, washweleza ngayo, nomufi waneliswa.
DUMISANI: Kodwa wawutholaphi lo shevu owawuthi ungijuqa ngawo?
THENJIWE: Ngicela ungabe usayikhuluma leyo ndaba, ingenza ngibe namahloni
          amangalisayo.                                                                10
DUMISANI: Abahlola leliya tiye bathi ukuba ngake ngaliqhabula kanye, ingqakala
          yayiyobheka eZulwini.
THENJIWE: Ngasuke ngavukwa inzondo embi, idalwa ukuthi uSipho wayefe ngenxa
          yakho.
DUMISANI: Kanti nanihlobene kanjani noSipho?                                           15
THENJIWE: Kwakungumngani wami omkhulu. Mhlawumbe sasiyogcina sithandana
          nje. Uyena owayekwazi ukungiduduza uma ngikhumbule umfowenu.
DUMISANI: Ngaphatheka kabuhlungu kabi mina ngizwa kuthiwa useshonile.
THENJIWE: Ngifisa ukuyobeka imbali yodwa vo ethuneni lakhe. Ngifuna nokuvalelisa
          ngoba washona ngithi ngisambona.                                             20

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    22                     DBE/Novemba 2023
                                             NSC

DUMISANI:       Ngizwa kuthiwa wakubhalela incwadi engakashoni.
THENJIWE:       Edabukisa kakhulu. Sengathi wayebona ukuthi usezofa.
DUMISANI:       Akashongo lutho ngami?
THENJIWE:       Wayengayeka kanjani? Wathi angomxolisela kuwe futhi ngigcine
                ngikuganile. Yayimfushane incwadi idle ngokujula. Yayilokhu iphinda 25
                wona la magama engiwashoyo.

6.11      Ngubani owabhalela uThenjiwe incwadi edabukisayo?                               (1)

6.12      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU inkulumo phakathi               kukaThenjiwe
          noDumisani kusukela emgqeni we-10 kuya kowama-25.                               (3)

6.13      Chaza isakhiwo salo mdlalo ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala
          amaphuzu AMABILI ngesihlokwana ngasinye.

          6.13.1      Isethulo                                                            (2)

          6.13.2      Ukulandelana kwezigameko                                            (2)

6.14      Ucabanga ukuthi ngubani owayecindezela uThenjiwe ngesiko lokungenwa?
          Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA.                                       (2)

6.15      Uyavumelana yini nokuthi lo mdlalo wenzeka endaweni yasemakhaya?
          Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU.                                    (3)

6.16      Uphumelele yini umbhali walo mdlalo osihloko sithi: Isiko Nelungelo,
          ukulandela isihloko somdlalo ekubhaleni kwakhe? Sekela impendulo yakho.         (2)
                                                                                          [35]

                                                          AMAMAKI ESIQEPHU B:             35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    23                     DBE/Novemba 2023
                                             NSC

ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE

Kulesi siqephu, imibuzo ibuzwe kulezi zindaba ezimfushane ezilandelayo:

     'Noma Nini' ebhalwe nguNE Mbesa
     'Umakhonya' ebhalwe nguS Bhengu

UMBUZO 7: 'IZINYEMBEZI ZOTHANDO' – DBZ Ntuli

Funda lezi ziqeshana ezilandelayo ezitonyulwe ezindabeni ezimfushane ezimbili bese
uphendula imibuzo ehlelwe esiqeshini ngasinye. Inani lamamaki elabelwe umbuzo
ngamunye sebenza njengomhlahlandlela wobude bempendulo.

QAPHELA: Phendula imibuzo ehlelwe kuzona zombili iziqeshana, okungukuthi
         UMBUZO 7.1 NOMBUZO 7.2.

7.1       'NOMA NINI' – NE Mbesa

          ISIQESHANA M

          'Ngiye ngiphuphe sengathi ngamukela isinkwa kubaba.'

          'Uma uthi 'ubaba' usho kambe uyihlo noma uMatshana?' kungenela
          umkhokheli.

          'Yebo, ngisho yena uSithole. Ngithi lapho ngithi ngiyasemukela kumane
          kuqhamuke     isivunguvungu    ongakaze   usibone    selokhu  wazalwa. 5
          Isivunguvungu simane siphephethe umhlaba engimi kuwo, uguguleke kuze
          kusale lapho kumi khona izinyawo zami. Khona manjalo, kungabe kusaba
          isinkwa esiphethwe uSithole, siphenduke ingane ezelwe, esongwe kahle
          ngezingubo. Idedeleke ingane iphephuke nomoya ezandleni zami.
          Ngiphaphame sengikhala ngithi, 'Hawu umntanami'!'                      10

          Kuthi ukuthi cwaka lapha endlini. Kuzwakale igovu lalapha ekhaya likhuza
          libabaza ngasesangweni. Kuqhamuke okuyisimaku salapha ekhaya
          sekugulukudela, kwenanela igovu kuyophuma ngomnyango. Ezwakale ugogo
          ethi, 'Thulani nina, fuseki Master, nawe Snowy fuseki!'

          Athathe umkhokheli athi, 'Bala MaShandu, noma ngingemchazi wamaphupho 15
          nje, sengathi likuzela nalukhulu.'

          'Nibakhulu ekhaya,' kusho kungena uMphiwa, indodana yalapha ekhaya
          ilandelwa umakoti wayo uDelisiwe. Ngemuva kwabo kubhuduzela abantwana
          babo ababili, bayagegetheka, babangisana ngogogo wabo. NoSnowy naye
          akazibekile phansi, weqa amangqabithi ukujabula. Asukume uMaShandu 20
          naye abawole abazukulu bakhe kubheke lena nalena.

          Nomkhokheli azibone naye esevalelisa kuwo lowo mnyama. Ubesephume
          ngesango, nogogo naye esemvalelisile, lapho ecabange khona ukuthi
          akasashongo ukuthi usebone ukuthi kuhle umhlangano kaMaria ulethele
          uMaShandu imisa ngoLwesine.                                         25

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 24

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2     24                          DBE/Novemba 2023
                                              NSC

          7.1.1       UMaShandu wayelixoxela bani iphupho elabe limhlupha ngalolu
                      suku?                                                                      (1)

          7.1.2       Iyiphi ingane kaSithole eyafika kuqala njengoba babezilindile nje?         (1)

          7.1.3       Tomula igama elisesiqeshini elisho ukuthi kwake kwathula endlini.          (1)

          7.1.4       Usonta kuphi umndeni kaSithole ngokwalesi siqephu?                         (1)

          7.1.5       Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU               iphupho    likaMaShandu
                      ayelixoxa ngalolu suku.                                                    (3)

          7.1.6       Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:

                      Hlobo luni lwesifengqo oluqukethwe yilo musho olandelayo?

                      Kuzwakale igovu lalapha ekhaya likhuza libabaza ngasesangweni.

                      A   Ihaba
                      B   Ukwenzasasilwane
                      C   Ukwenzasamuntu
                      D   Isifaniso                                                              (1)

          7.1.7       Emzini kaSithole baphila       kahle.   Sekela    lesi   sitatimende
                      ngamaphuzu AMABILI.                                                        (2)

          7.1.8       Yini ekhombisa ukuthi u-Apple Face ungumlingiswa oqaphelayo
                      futhi ongakhohlwa kule ndaba emfushane? Bhala amaphuzu
                      AMABILI.                                                                   (2)

          7.1.9       Yini inhloso yombhali yokusibhalela le ndaba emfushane. Bhala
                      amaphuzu AMABILI.                                                          (2)

          7.1.10      Uma wawunganikwa ithuba lokuqamba isihloko sale ndatshana
                      wawungayinikeza isihloko esithini? Sekela impendulo yakho
                      ngephuzu ELILODWA.                                                         (3)

                                             KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 25

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2    25                      DBE/Novemba 2023
                                             NSC

7.2       'UMAKHONYA' – S Bhengu

          ISIQESHANA N

          Nakuba ayengasahlali nje kubo uMvuseni, kepha wayede efika ekhaya,
          ephathele unina izimpahlana. Wayengahlali isikhathi eside ngoba wayazi
          ukuthi angangena noma nini uyise. Akekho-ke owaziyo ukuthi kungenzekani
          uma emfica lapha emzini wakhe.

          Konke lokhu wayekuzwa uMakhoba. Ingani usebenza nabo omakhelwane 5
          abasebenza behlala emakhaya! Abanye bathi uke alale ekhaya ethemba
          ukuthi akazukubuya uyise. Omakhelwana laba bayamvuna uMakhoba.
          Kwakusengathi bayakujabulela okwakwenzeka emzini wakhe.

          NgoLwesithathu namuhla. Usewenze wonke amalungiselelo okuya kwakhe
          uMakhoba. Nemoto azohamba ngayo isimi ngomumo. Uyiqashile le moto. 10
          Uzosuka lapha phakathi kwamabili, ayohlola ukuthi kwenzekani emzini wakhe
          ngesikhathi engekho. Uma kushaya ihora leshumi nambili, uyaziphuma,
          uthatha indlela ebheke kwakhe. Akakaze agoduke ngalolu suku, uyaqala
          ngqa nje namuhla. Uzophatha iwisa aligoqe ngephepha. Uma kungenzeka
          nje amfice uMvuseni kwakhe, kuyoncinciza iphoyisa. Uma engamficanga, 15
          sekuyoba sengathi ubeliphethe nje ukuze ahlale eziqaphile njengendoda.
          Uyathandaza kodwa ukuthi azithele nje, ukuze azibone ukuthi ufana nobani.

          Lishaye ihora leshumi nambili. Asuke aqonde emotweni. Ayishaye izule.
          Kuyibanga impela ekhaya. Kusobala uyofika selishaye ledlula ihora lokuqala.
          Kuyoba kuhle angamfici lo mfana. Nakanjani phela uzomphihliza. 20
          Akasenandaba, noma angasala nendodakazi yakhe le eyodwa uBusisiwe
          ngoba isamazi ukuthi unguyise.

          7.2.1       Wayesuke ezokwenzani uMvuseni ekhaya kubo ngoba ubaba
                      wakhe wayesemxoshile?                                                  (1)

          7.2.2       Shono ukuthi uMakhoba wakukhombisa            kanjani     ukuthi
                      akamethembi umkakhe kulesi siqeshana.                                  (1)

          7.2.3       Bhala izinkinga EZIMBILI ayebhekene nazo uMaNdelu.                     (2)

          7.2.4       Xoxa kafushane ngamaphuzu AMABILI okwenzeka ngesikhathi
                      uMakhoba efika ekhaya ebusuku.                                         (2)

          7.2.5       Bhala uxoxe ngamaphuzu AMABILI isisusa sodweshu kule
                      ndatshana.                                                             (2)

          7.2.6       Ubani umlingiswa omkhulu kule ndaba? Sekela impendulo yakho.           (2)

          7.2.7       Xoxa ngesigameko esiyingwijikhwebu kule ndatshana.                     (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiZulu FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2023/5f60426c-da0d-423b-a0ba-acdcadc9d4b4) — isiZulu FAL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2023/5c613be8-b8f0-46ee-9de7-818ab69ed467) — isiZulu FAL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2023/66c97a62-cb1d-4a14-8afa-720ee167d3fc) — isiZulu FAL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2022/43a37c8e-ccc9-4cbe-bc3f-f96bd95e6be4) — isiZulu FAL · QP · 2022 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2021/43e924bf-b026-4008-a970-19f92d1cc577) — isiZulu FAL · QP · 2021 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2019/c53e5619-8c4e-4aed-b112-6a279f745bc9) — isiZulu FAL · QP · 2019 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025-mg/c987c299-55ce-451b-9c9c-d9f577f9aec6) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025-mg/fc0b2153-7afc-4c51-9210-38edf5f25888) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025-mg/cec2350a-6309-437b-a49e-a04527a0ca1c) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/d890b2cf-f80e-4a5f-aa33-e13bde37273e) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/8210b3fd-54a1-4a7b-a22f-fe44c32fcc1a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
