# isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2018 Memo

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 3 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2018, 15 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-feb-march-2018-memo/71ce519d-ace4-4b52-8a83-a88cc450914c
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 15

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-feb-march-2018-memo/71ce519d-ace4-4b52-8a83-a88cc450914c)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018 · isizulu. Memorandum, 15 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P3 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-feb-march-2018/6850f1fc-ed17-4ad8-9857-e68d4ec7d357) — QP · 2018 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                   ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                 IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                   FEBRUWARI/MASHI 2018

                                        IMEMORANDAMU

AMAMAKI: 100

                            Le memorandamu inamakhasi ayi-15.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                            Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3
                                                          Downloaded from hlayiso.com              2                                                           DBE/Februwari–Mashi 2018
                                                                                          NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU A: IMEMORANDAMU YEZINDABA

QAPHELA:
      Ngaso sonke isikhathi sebenzisa irubhrikhi uma umaka umbhalo wokuziqambela (Iphepha lesi-3, ISIQEPHU A).
      Amamaki ukusuka ku: 0–50 ahlukaniswe ngamazinga amahlanu ngokwezinkomba.
      Okubonwa ngakho okuqukethwe, ulimi & isitayela, inkomba ngayinye kumazinga amahlanu ihlukaniswe izingxenye ezimbili kuye ngokwabiwa
       kwamamaki. Kunengxenye engenhla kanye nengezansi.
      Isakhiwo sona asithinteki ekuhlukaniseni ngokwezingxenye. Ayikho ingxenye engenhla noma engezansi.

ISIQEPHU A: AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA [AMAMAKI ANGAMA-50]

      Okungabonwa ngakho                                         Okungavamile                 Okunekhono                 Okusendimeni              Okuqalisayo                Akwanelisi
    OKUQUKETHWE & UHLAKA                                             28–30                        22–24                      16–18                     10–12                      4–6
                                                          -Impendulo enembayo         -Impendulo yakheke kahle     -Impendulo eyanelisayo     -Impendulo ikhombisa     -Impendulo enhlanhlathayo
    (Izimpendulo kanye nemibono)                          ngaphezu                    -Imibono eshaya emhlolweni   -Imibono inakho            ukungahlangani           -Imibono edidayo

                                   Ingxenye engenhla
    Ukuhlela imibono uyihlelela                           kobekulindelekile           nehlabahlosile enokuvuthwa   ukulandelana nokushaya     -Imibono engacacile      nenganembi
    uhlaka                                                -Imibono ekhaliphile,       komqondo                     emhlolweni                 nokungeyona              -Akuzwakali,
    Ukuqonda inhloso, izethameli                          echukuluza ingqondo         -Ihleleke kahle kakhulu      -Ihleleke ngokusendimeni   eyokuzisungulela         kunokuphindaphinda
    kanye nesimo                                          kanye nekhombisa            kanye nokulandelana          kanye nokulandelana        -Kukhona okukhombisa     -Akukho ukuhlela kanye
                                                          ukuvuthwa komqondo          (nokuxhumana)                (nokuxhumana)              ukuhlela okuncane        nokulandelana
    AMAMAKI ANGAMA-30                                     -Ihleleke ngobunyoninco     kubandakanya isingeniso,     kubandakanya               nokulandelana
                                                          kanye nokulandelana         umzimba kanye nesiphetho     isingeniso, umzimba
                                                          (nokuxhumana)                                            kanye nesiphetho
                                                          kubandakanya isingeniso,
                                                          umzimba kanye nesiphetho
                                                                     25–27                        19–21                      13–15                      7–9                         0–3
                                                          -Impendulo yinhle kakhulu   -Impendulo yakheke kahle     -Impendulo enembayo        -Impendulo engashayi     -Ayikho imizamo
                                                          kepha intula izimpawu ze-   -Imibono ehambisanayo        kodwa intula ukucacisa     emhlolweni               ekhombisa ukuphendula

                                   Ingxenye engezansiha
                                                          eseyi enembayo              nendaba nehlabahlosile       -Imibono iyalandelana      -Imibono ithanda ukuba   ngesihloko
                                                          -Imibono ekhombisa          -Ihleleke kahle kakhulu      ngokusendimeni futhi       nhlakanhlaka futhi       -Akuhambisani nesihloko
                                                          ukuvuthwa komqondo          kanye nokulandelana          iyamukeleka                iyadida                  futhi akufanelene
                                                          kanye nokukhalipha          (nokuxhumana)                -Kukhona okukhomba         -Ukuhlela kanye          -Akuqondene nesihloko
                                                          -Ikhombisa ikhono           kubandakanya isingeniso,     ukuhlela kanye             nokulandelana akukho     futhi kuphithene
                                                          lokuhlela kanye             umzimba kanye nesiphetho     nokulandelana
                                                          nokulandelana                                            (nokuxhumana)
                                                          (nokuxhumana)                                            kubandakanya
                                                          kubandakanya isingeniso,                                 isingeniso, umzimba
                                                          umzimba kanye nesiphetho                                 kanye nesiphetho

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                           Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3
                                                     Downloaded from hlayiso.com                  3                                                                         DBE/Februwari–Mashi 2018
                                                                                         NSC – Imemorandamu

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA [AMAMAKI ANGAMA-50] (kuyaqhubeka)

    Okungabonwa ngakho                                      Okungavamile                      Okunekhono                   Okusendimeni                      Okuqalisayo                      Akwanelisi
 ULIMI, ISITAYELA &                                                14–15                           11–12                            8–9                             5–6                             0–3
 UKULUNGISA AMAPHUTHA                                 -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ulimi aluqondakali
                                                      ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    -Ithoni, irejista, isitayela
 Ithoni, irejista, isitayela,                         kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana                     kanye nolwazimagama

                                 Ingxenye engenhla
 ulwazimagama luyahambisana                           kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli            ngokungagculisi                 aluhambisani nenhloso,
 nenhloso/umthelela kanye                             izethameli kanye nesimo         nesimo                          kanye nesimo                    nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 nesimo                                               -Ulimi lukhombisa               -Ulimi lufanelekile kanye       -Ukusetshenziswa kolimi         kanye nesimo                    -Ulwazimagama luncane
 Ukukhethwa kwamagama,                                ukuzethemba,                    nokusetshenziswa                ukudlulisa umqondo              -Ukusetshenziswa kolimi         kakhulu okwenza kube
 ukusetshenziswa kolimi,                              luyancomeka kakhulu             kwethoni ngendlela              -Ithoni ifanelekile             ukudlulisa umqondo              lukhuni ukuqonda
 izimpawu zokuloba, uhlelo,                          -Ithoni ekhomba ukuphoqa         efanelekile                     -Kusetshenziswe amasu           akugculisi
 isipelingi                                          kanye namasu obuciko             -Kukhombisa ukungabi            obuciko ukukhulisa              -Ithoni nephimbo
                                                     obunembayo                       namaphutha ohlelweni            okuqukethwe                     akugculisi
 AMAMAKI AYI-15                                       -Akunamaphutha sanhlobo         kanye nesipelingi                                               -Kusetshenziswe amasu
                                                      ohlelweni kanye nesipelingi     -Ibumbeke kahle kakhulu                                         obuciko ngokungagculisi
                                                      -Ikhombise ikhono                                                                               ukukhulisa okuqukethwe
                                                      eliphezulu lokubumba
                                                                      13                           10                               7                             4
                                                      -Ulimi lukhombisa               -Ulimi luyahambisana futhi      -Ukusetshenziswa kolimi         -Ukusetshenziswa kolimi
                                                      ukuzethemba,                    lufanelekile                    okusendimeni                    okungekho endimeni
                                                      luyancomeka kakhulu             -Ithoni iyahambisana futhi      nokungahlangani                 -Imisho enhlobonhlobo
                                                      -Akunamaphutha ohlelweni        ifanelekile                     okumbalwa                       imbalwa noma ayikho
                                Ingxenye              kanye nesipelingi               -Kunamaphutha ambalwa           -Ithoni ifanelekile kanye       -Ulwazimagama
                                                      -Ikhombise ikhono               ohlelo kanye nesipelingi        nokusetshenziswa                olunomkhawulo
                                engezansi             eliphezulu lokubumba            -Ibumbeke kahle                 kwamasu obuciko
                                                                                                                      okunomkhawulo
 ISAKHIWO                                                          5                                4                               3                              2                              0–1
 Izimpawu zethekisthi,                               -Ukuthuthuka kwesihloko          -Ukuthuthuka nokugeleza         -Ukuthuthuka kwendaba           -Amaphuzu ambalwa               -Amaphuzu awatholakali
 ukuthuthuka kwezigaba kanye                         okunembayo                       kwendaba                        okulindelekile                  azwakalayo                      -Imisho kanye nezigaba
 nokwakhiwa kwemisho                                 -Ukucacisa okunembayo            -Ukulandelana                   -Imisho, izigaba                -Imisho kanye nezigaba          kunamaphutha
                                                     -Imisho, izigaba kwakheke        -Imisho, izigaba                kwakheke kahle                  kunamaphutha                    -I-eseyi ayinamqondo
 AMAMAKI AYISI-5                                     kahle kakhulu                    kuyalandelana futhi             -I-eseyi isenawo                -I-eseyi isenawo
                                                                                      kuxubile                        umqondo                         umqondo noma
                                                                                                                                                      inamaphutha

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                                          Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3       4                 DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

Amakhodi Okuqopha Amamaki Kulesi Sigaba:
  Q: Okuqukethwe
  Sk: Isakhiwo
  L : Ulimi
  St: Isitayela
  Pt: Amaphutha
  Hl: Uhlaka/uhlelo

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:
  QHl          =30 (25+5)
  LSP          =15 (8+4+3)
  Sk           = 05

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:

SP – (dwebela)-isipelingi esingamukelekile.
PH – uphawu lokubhala olungemukelekile.
L – (dwebela)- ulimi olungemukelekile.
// – khombisa isigaba esisha.
NK – inkathi engemukelekile.
GL – amagama awalandelani ngokufanele.
R – irejista.
KM – akwenzi umqondo.
ISIV. – isivumelwano esingavumelani.
AK – akudingekile.
^ – kunegama elingekho.
GN – igama elingcono.
/ – ukwehlukanisa amagama
( ) – ukuhlanganisa amagama
Pp – ukuphindaphinda amagama

OKULINDELEKILE MAYELANA NESAKHIWO SEMIBHALO (ISIQEPHU A)

     Isingeniso:    Siyaheha, siyisigaba esisodwa, singenisa indikimba.

     Umzimba:       (i) Izigaba zinemiqondo ezwakalayo nenikezelanayo.
                     (ii) Izigaba zihleleke kahle/umqondo osekelayo.
                     (iii) Umbhalo nombhalo mawuhambelane nenkathi             okumele
                              ubhalwe ngayo.

     Isiphetho:     (i) Siyisigaba esisodwa.
                     (ii) Makuvele ukuthi umbhalo usuyagoqwa noma uyasongwa.
                     (iii) Selungavela uvo lombhali ngalokho abhala ngakho okungaba
                           ukuxwayisa/ukweluleka/ukuxolisa.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3       5            DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

OKULINDELEKILE MAYELANA NEZIHLOKO ZEZINDABA (ISIQEPHU A)

1.1       Sengaze Ngamxolela.

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

           Inkathi edlule.
           Yini ukuxola.
           Ukubaluleka kokuxolela.
           Kwakwenzenjani- isisusa senkinga.
           Ubani owakona?
           Wenzani emva kokoniwa?
           Imizamo yokulwa nenkinga.
           Saba namuphi umthelela lesi simo empilweni yakho?
           Izinyathelo/izinqumo owazithatha.
           Imiphumela – ukululekwa ngokwengqondo.
          (Nokunye okuhambisana nesihloko.)                                               [50]

1.2       Ukulalela Kunemiphumela Emihle.

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

            Akusetshenziswe inkathi efanele.
            Izimo lapho udinga khona ukulalela.
            Imiphumela:
              o Kukunika isikhathi esanele sokucabanga.
              o Ufunda ukuzithiba ulinde umuntu aqede ukukhuluma.
              o Ukwazi ukufunda kahle umuntu.
           Ukuthatha isinqumo esifanele.
           Umyalezo kwabanye ngokulalela.
          (Nokunye okuhambisana nesihloko.)                                               [50]

1.3       Kubalulekile Ukuthatha Iholidi.

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

            Akusetshenziswe inkathi efanele.
            Izizathu zokuthatha iholidi:
              o Ukufunda ukuhlelela uhambo.
              o Ukuphumula.
              o Ukuchitha isikhathi nomndeni/nabangani.
              o Ukufunda ngezindawo ezahlukene.
           Umyalezo kwabanye ngokubaluleka kokuthatha iholide.
          (Nokunye okuhambisana nesihloko.)                                               [50]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3       6           DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

1.4       Yiqiniso Yini Ukuthi Intsha Yanamuhla Iphuza Utshwala Kakhulu?

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

          Abavumayo
           Shono uhlangothi oluthathayo.
           Izimbangela:
              o Amakhaya abaphuma kuwona/ imvelaphi.
              o Ingcindezi nokududana nabangani.
              o Izinkinga abahlangabezana nazo.
              o Imithelela yezikhangisi zotshwala.
           Imiphumela yokuphuza utshwala.
          Abangavumelani nesihloko
           Shono uhlangothi oluthathayo.
           Wonke umuntu unelungelo lokukhetha indlela afuna ukuphila ngayo.
           Ukukhetha abangani abangaphuzi.
           Ukuhlonipha nokulalela imithetho yasekhaya.
           Iziyalo/imfundiso yabazali ngobungozi nemithelela yokuphuza utshwala.
           Ukwazi ukuthi utshwala abusona isixazululo sezinkinga osuke ubhekene
              nazo.
           Ukubeka ikusasa lakho phambili nokufeza amaphupho akho amahle.
          (Nokunye okuhambisana nesihloko.)                                              [50]

1.5       Ubuhle Nobubi Bokusebenzisa Izithuthi Zomphakathi.

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:
           Bhala ngezinhlangothi zombili.
           Izinhlobo zezithuthi nomsebenzi wazo.
           Ubuhle:
              o Zisiza wonke umuntu.
              o Izindleko/ukonga imali.
              o Zenza izinga lokungcola komoya kunciphe.
              o Zinciphisa isiminyaminya emgwaqweni.
              o Ukwenza ubuhlobo/ukuthola abangani.
           Ububi
              o Izingozi ezidalwa ubugebengu.
              o Iziteleka.
              o Ukunyuka kwemali yokugibela.
              o Izimpi.
              o Ukungagcini isikhathi.
              o Ezinye ziqhelile emphakathini.
              o Ubugebengu.
              o Ukungahlinzeki abantu abadala nabanokukhubazeka.
           Imibono ngezithuthi ezahlukene.
          (Nokunye okuhambisana nesihloko.)                                              [50]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3       7                   DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

1.6       1.6.1       Isithombe
                      Nikeza indaba isihloko esiyifanele.
                      Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:
                         Izihloko ziyokwehluka, Isib. Imidlalo yama-olimpiki.
                         Iba nini?
                         Likhethwa kanjani izwe okuzobanjelwa kulo ama-olimpiki?
                         Bakhethwa kanjani abazomela amazwe abo?
                         Umcimbi wokuvula.
                         Ukubumbana kwamazwe ahlukene.
                         Imizwa yezibukeli nabadlali.
                         Imiklomelo yabawinile.
                         Umcimbi wokuvala.
                      QAPHELA:         Amaphuzu angehluka kuye ngesihloko esibhalwe
                                       ngumfundi.                                                [50]
          1.6.2       Isithombe
                      Nikeza indaba isihloko esiyifanele.
                      Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:
                          Izihloko ziyokwehluka, Isib. Ukhiye Wempilo Yakho Usezandleni
                           Zakho.
                          Izinto eziphathelene nekusasa lakho:
                           o imfundo.
                           o ithalente.
                           o amakhono.
                           o amathuba emisebenzi.
                          Izinyathelo ongazithatha.
                          Izinto okumele uzigweme.
                          Imibono ngesihloko.
                          Nokunye okuhambisana nesihloko.
                      QAPHELA:         Amaphuzu angehluka kuye ngesihloko esibhalwe
                                       ngumfundi.                                                [50]
          1.6.3       Isithombe
                      Nikeza indaba isihloko esiyifanele.
                      Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:
                          Izihloko ziyokwehluka, Isib. Ukungcola Kwedolobha.
                          Kungadalwa:
                           o Ukungafundiswa ngokubaluleka kwenhlanzeko.
                           o Ukunganaki.
                           o Ukuzijwayeza ukwenza into embi.
                          Imithelela yokungcolisa umhlaba:
                           o Izifo.
                           o Ukuhlukumeza imvelo.
                          Singakugwema/singakuvimba kanjani lokhu?
                      QAPHELA:         Amaphuzu angehluka kuye ngesihloko esibhalwe
                                       ngumfundi.                                                [50]
                                                               AMAMAKI ESIQEPHU A:               50

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3                                          8                                                                    DBE/Februwari–Mashi 2018
                                                                           NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU B: AMARUBHRIKI OKUHLOLA UMBHALO OMUDE ODLULISA UMYALEZO: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA
[AMAMAKI ANGAMA-30]
 Okungabonwa ngakho                  Okungavamile                     Okunekhono                     Okusendimeni                     Okuqalisayo                      Akwanelisi
 OKUQUKETHWE                            15–18                            11–14                           8–10                            5–7                              0–4
 NESAKHIWO                      -Impendulo enembayo             -Impendulo enhle                -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
                                ngaphezu                        kakhulu ekhombisa               ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
 Impendulo kanye                kobekulindelekile               ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo
 nemibono                       -Amasu akhaliphile              zohlobo lombhalo                lombhalo                        zohlobo lombhalo                lombhalo
 Ukuhlela imibono               kanye nokuvuthwa                -Inamathele esihlokweni,        -Ayinamathele kahle             -Ukunamathela                   -Umbhalo
 Inhloso, izethameli,           komqondo                        ayiphaphalazi                   esihlokweni,                    esihlokweni                     uyanhlanhlatha,
 izakhiwo nezimiso kanye        -Ulwazi olubanzi                -Ukulandelana                   inokuphaphalaza                 kuyabonakala kodwa              kunamaphutha amaningi
 nesimo                         lwezimpawu zohlobo              kokuqukethwe                    kancane.                        kunamaphutha                    -Imibono ayilandelani
                                lombhalo                        nemibono, kuchazwe              -Ukulandelana                   -Ukulandelana                   nhlobo
                                -Umbhalo unamathele             kahle futhi kusekela            kwemibono                       kwamaphuzu                      -Ukuchaza okumbalwa
 AMAMAKI AYI-18
                                esihlokweni                     isihloko                        okuqukethwe                     okuqukethwe kubuye              okusekela isihloko
                                -Amasu akhombisa                -Isakhiwo esifanele             kufanelekile                    kungabonakali                   -Akasebenzisanga
                                ukuthelelana kanye              esinamaphushana                 -Ukuchaza okumbalwa             -Ukuchaza okumbalwa             nhlobo imithetho
                                nokulandelana                                                   kusekela isihloko               kusekela isihloko               yesakhiwo
                                -Acacisa ngokusobala                                            -Isakhiwo esifanelekile         -Usebenzise
                                kanye nokusekela                                                kodwa kunamaphutha              ngokunganele imithetho
                                isihloko                                                        ambalwa                         yesakhiwo
                                -Isakhiwo esifanele                                                                             -Kukhona okumbalwa
                                nesicacile                                                                                      okubalulekile
 ULIMI, ISITAYELA                         10–12                             8–9                             6–7                             4–5                            0–3
 KANYE NOKULUNGISA              -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
 AMAPHUTHA                      ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                                kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuyahambisana                   kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
 Ithoni, irejista, isitayela,   kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli            nenhloso, izethameli            nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 inhloso/umthelela,             izethameli kanye nesimo         kanye nesimo                    kanye nesimo                    kanye nesimo                    -Kugcwele amaphutha
 izethameli kanye nesimo        -Uhlelo lufanelekile futhi      -Uhlelo lufanelekile futhi      -Kunamaphutha                   -Uhlelo olungafanelekile        futhi kuyadida
 Ukusetshenziswa kolimi         lwakheke kahle kakhulu          lwakheke kahle                  ambalwa                         olunamaphutha                   -Ulwazimagama
 kanye nezimiso                 -Akunamaphutha                  -Ulwazimagama oluhle            -Ulwazimagama                   amaningi                        aluhambisani nenhloso
 Ukukhethwa kwamagama           nhlobo.                         -Akunamaphutha                  olusendimeni                    -Ulwazimagama                   -Umqondo
 Izimpawu zokuloba kanye                                                                        -Amaphutha                      olunganele                      uyanhlanhlatha kakhulu
 nesipelingi                                                                                    awawuphazamisi                  -Umqondo ufiphele.
                                                                                                umqondo.
 AMAMAKI AYI-12
 UKWABIWA
 KWAMAMAKI                                25–30                            19–23                           14–17                           9–12                            0–7

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                     Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3       9               DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU B: IMIBHALO EMIDE EDLULISA IMIYALEZO

UMBUZO 2

Amakhodi Okuqopha Amamaki Kulesi Sigaba:

     Q : Okuqukethwe
     Sk : Isakhiwo
     L : Ulimi
     St : Isitayela
     Pt : Amaphutha

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:

     QSk     = 18
     LSP     = 12 (7+3+2)

OKULINDELEKILE:

2.1         IncwadI Yomsebenzi/Esemthethweni
             Ikheli lobhalayo alibe ngasesandleni sokudla lihamba nosuku olubhalwe
                ngokugcwele. Isib. (23 kuNdasa 2018/23 Mashi 2018).
             Ikheli lobhalelwayo alibe ngasesandleni sokunxele liqale ngesikhundla
                sobhalelwayo.
             Obhalelwayo makabingelelwe ngesizotha; Isib: Mnumzane/Nkosazane/
                Nkosikazi.
             Qala ngomusho oyinhloko.
             Esigabeni sokuqala umfundi akahlale phezu kodaba olumenze wabhala
                incwadi.
             Esigabeni sesibili umfundi akasekele isizathu sesikhalo sakhe.
             Isiphetho masibe sifishane sifingqe isikhalo.
             Isivaleliso masikhombise isizotha: Yimina Ozithobayo
                                                 uLebo Ndlovu (Nkk.)

               Okulindelekile: (i)     Isingeniso
                               (ii)    Umzimba (ungaba yizigaba ezimbili)
                               (iii)   Isiphetho (makuvele ukuqoqeka kwencwadi)
                               (iv)    Amagama awabe inani elifanele.                        [30]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3      10                  DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

2.2       Incwadi yokuzichaza (CV) kanye nencwadi eyisiphelekezelo (Covering
          Letter)

          Incwadi yokuzichaza (CV)

              Imininingwane eqondene nawe.
              Imininingwane eqondene nemfundo.
              Imininingwane eqondene nomsebenzi.
              Imininingwane eqondene nofakazi.

          Isibonelo sekharikhulamu vithaye:

                         IKHARIKHULAMU VITHAYE KANALEDI PHETHA

          1.    IMINININGWANE EPHATHELENE NAMI:

                Isibongo:                           Phetha
                Igama:                              Naledi
                Usuku Lokuzalwa:                    15 Okthoba/kuMfumfu 1998
                Inombolo kamazisi:                  981015 0224 086
                Izwe engazalelwa kulo:              INingizimu Afrika
                Ubulili:                            Isifazane
                Ulimi olukhulunywa ekhaya:          IsiZulu
                Ezinye izilimi:                     IsiNgisi nesiFulentshi
                Ikheli lasekhaya:                   26 Kobus Straat, Kokstad, 3928
                Inombolo yocingo:                   061 297 0721
                I-imeyili:                          pn@yahoo.com

          2.    IMINININGWANE EPHATHELENE NEMFUNDO:

                Ikilasi engilenzayo:         12
                Igama lesikole:              Sivuse FET College
                Izifundo engizenzayo:        IsiZulu, IsiNgisi, i-Maths, i-IT,
                                             i-Life Orientation, Hotel and Catering
                                             neTourism.

          3.    IMINININGWANE EPHATHELENE NEMPILO YANGASESE:

                Ukubhala izincwadi.
                Ukudansa.
                Ukupheka.

          4.    ABANTU OKUNGABUZWA KUBO NGAMI/OFAKAZI:

                Igama nesibongo:          Mfu. Khambule
                Isikhundla:               Uphethe ibandla lamaWeseli.
                Inombolo yocingo:         079 892 8534

                Igama nesibongo:          Mnu. BJ Kubheka
                Isikhundla:               uThishomkhulu waseSivuse FET College
                Inombolo yocingo:         082 925 0715

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3      11              DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

          INCWADI EYISIPHELEKEZELO
           Amakheli amabili.
           Isibingelelo.
           Isihloko sencwadi.
           Ingqikithi emfishane: isingeniso nenhloso yokubhala incwadi.
           Isiphetho.

          Isibonelo:

                                                             26 Kobus Straat
                                                             Kokstad
                                                             3928
                                                             2 Februwari 2018

          IMenenja: Nkk. PS Lewis
          P.O. Box 1050
          Kokstad
          3928

          Nkosikazi

          ISICELO     SOMSEBENZI        WOKUPHENDULA            IZINGCINGO/Isicelo
          somsebenzi wokuphendula izingcingo

          Ngibone isikhangisi somsebenzi wokuphendula izingcingo ephephandabeni
          Izwi Labantu langomhla wama-27 Januwari 2018.
          Ngibhala le ncwadi ukucela isikhala salo msebenzi.

          Ngifake nekharikhulamu vithaye enemininingwane yami ephelele.

          Ngiyojabula uma isicelo sami siphumelelile.

          Yimina Ozithobayo
          uNaledi Phetha (Nksz.)

          Amagama awabe inani elifanele.                                                    [30]

2.3       Indatshana Yephephabhuku.
          Kumele kube nalezi zihlokwana ezilandelayo:
           Isihloko (masibhalwe ngokugqamile).
           Usuku negama lephephabhuku.
           Igama lombhali.
           Amaphuzu aveza imibono yombhali.
           Akuvele amaphuzu asekela imibono yokulwa nobugebengu.
           Akuvele izinkinga ezidalwa ubugebengu emphakathini.
           Akuvele amaphuzu akhuthaza intsha ukuthi ilwe nobugebengu.
           Amagama awabe inani elifanele.                                                  [30]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3      12              DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

2.4       Inkulumo.
           Isingeniso/isethulo.
           Ukusetshenziswa kwezimpawu ezifanele.
           Amagama abakhulumayo.
           Isingeniso: Makachaze inhloso yenkulumo.
           Umzimba: Ingxoxo mayikhule ifike kuvuthondaba.
           Isiphetho: Makabonge ithuba bese evalelisa.
           Amagama awabe inani elifanele.                                                  [30]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU B:            30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3                                  13                                                                  DBE/Februwari–Mashi 2018
                                                                    NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU C: AMARUBHRIKI OKUHLOLA UMBHALO OMFISHANE ODLULISA UMYALEZO: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA
[AMAMAKI ANGAMA-20]
Okungabonwa ngakho                Okungavamile               Okunekhono                     Okusendimeni                     Okuqalisayo                       Akwanelisi
OKUQUKETHWE                          10–12                      8–9                             6–7                             4–5                               0–3
NESAKHIWO                       -Impendulo             -Impendulo enhle                -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
                                enembayo ngaphezu      kakhulu ekhombisa               ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
Impendulo nemibono              kobekulindelekile      ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo
Ukuhlela imibono                -Amasu akhaliphile     zohlobo lombhalo                lombhalo                        zohlobo lombhalo                lombhalo
Izimpawu/Izimiso kanye          kanye nokuvuthwa       -Inamathele                     - Ayinamathele kahle            -Ukunamathela                   -Umbhalo uyanhlanhlatha,
nesimo                          komqondo               esihlokweni,                    esihlokweni,                    kuyabonakala kodwa              kunamaphutha amaningi
                                -Ulwazi olubanzi       ayiphaphalazi                   inokuphaphalaza                 kunamaphutha                    -Imibono ayilandelani
AMAMAKI AYI-12                  lwezimpawu zohlobo     -Ukulandelana                   kancane.                        -Ukulandelana                   sanhlobo
                                lombhalo               kokuqukethwe                    -Ukulandelana                   kwamaphuzu                      -Ukuchaza okumbalwa
                                -Umbhalo               nemibono, kuchazwe              kwemibono okuqukethwe           okuqukethwe kubuye              okusekela isihloko
                                unamathele             kahle futhi kusekela            kufanelekile                    kungabonakali                   -Akasebenzisanga nhlobo
                                esihlokweni            isihloko                        -Ukuchaza okumbalwa             -Ukuchaza okumbalwa             imithetho yesakhiwo
                                -Amasu akhombisa       -Isakhiwo esifanele             kusekela isihloko               kusekela isihloko
                                ukuthelelana kanye     esinamaphushana                 -Isakhiwo esifanelekile         -Usebenzise
                                nokulandelana                                          kodwa esinamaphutha             ngokunganele imithetho
                                -Acacisa                                               ambalwa                         yesakhiwo
                                ngokusobala kanye                                                                      -Kukhona okumbalwa
                                nokusekela isihloko                                                                    okubalulekile
                                -Isakhiwo esifanele
                                nesicacile
ULIMI, ISITAYELA KANYE                  7–8                        5–6                              4                                3                             0–2
NOKULUNGISA                     -Ithoni, irejista,     -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
AMAPHUTHA                       isitayela,             ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                                ulwazimagama           kuhambisana kahle               kuyahambisana nenhloso,         kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
Ithoni, irejista, isitayela,    kuhambisana kahle      nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo         nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
inhloso/umthelela, izethameli   kakhulu nenhloso,      kanye nesimo                    -Kunamaphutha ambalwa           kanye nesimo                    -Kugcwele amaphutha futhi
kanye nesimo                    izethameli kanye       -Uhlelo lufanelekile futhi      -Ulwazimagama                   -Uhlelo olungafanelekile        kuyadida
Ukusetshenziswa kolimi          nesimo                 lwakheke kahle                  olusendimeni                    olunamaphutha                   -Ulwazimagama
kanye nezimiso                  -Uhlelo lufanelekile   -Ulwazimagama oluhle            -Amaphutha                      amaningi                        aluhambisani nenhloso
Ukukhethwa kwamagama            futhi lwakheke kahle   -Akunamaphutha                  awawuphazamisi                  -Ulwazimagama                   -Umqondo uyanhlanhlatha
izimpawu zokuloba kanye         kakhulu                                                umqondo                         olunganele                      kakhulu
nesipelingi                     -Akunamaphutha                                                                         -Umqondo ufiphele
                                nhlobo
AMAMAKI AYISI-8
UKWABIWA KWAMAMAKI                     17–20                     13–15                           10–11                             7–8                             0–5

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                            Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3      14           DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU C: IMIBHALO EMIFISHANE EDLULISA IMIYALEZO

UMBUZO 3

Amakhodi Okuqopha Amamaki Kulesi Sigaba:

     Q :     Okuqukethwe
     Sk :    Isakhiwo
     L :     Ulimi
     St :    Isitayela
     Pt :    Amaphutha

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:

     QSk = 12
     LSP = 08 (4+2+2)

OKULINDELEKILE:

3.1       Ikhadi lesimemo.

              Malifakwe ebhokisini.
              Igama lomemayo.
              Igama lomenywayo – Umfundisi BR Soni.
              Ulimi olusetshenzisiwe.
              Uhlobo lwesimemo.
              Imininingwane elindelekile:
               o Usuku.
               o Indawo.
               o Isikhathi.
               o Imininingwane yempendulo: Inombolo yocingo/umakhalekhukhwini/
                  i-imeyili nekheli.
                 Amagama awabe inani elifanele.                                         [20]

3.2       Iphosikhadi.

              Alifakwe ebhokisini.
              Ikheli lobhalelwayo.
              Isitembu saseposini.
              Usuku nendawo lapho livela khona.
              Ukubingelela.
              Umyalezo mawunamathele esihlokweni.
              Ukuvalelisa.
              Amagama awabe inani elifanele.                                            [20]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3      15              DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

3.2       Imiyalelo.
              Ayibe sebhokisini.
              Vuka ulungise umbhede wakho.
              Hamba uyogeza, ugcobe umzimba, ulungise nekhanda lakho.
              Gqoka umfaniswano wesikole/iyunifomu.
              Iya ekhishini uyolungisa umphako ozowudla esikoleni.
              Lungisa isidlo sasekuseni ozosidla ngaphambi kokuhamba.
              Qoqa kahle izitsha obuzisebenzisa uziwashe noma uzifake kusinki.
              Thatha isikhwama sakho sesikole nakho konke ozokudinga esikoleni.
              Valelisa kwabakhona ekhaya bese uyahamba.                                   [20]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU C:           20
                                                             AMAMAKI ESEWONKE:             100

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu FAL P1 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-feb-march-2018-memo/7cbdaacd-1a5d-4860-95b6-d0b7f0346b0d) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-feb-march-2018-memo/160a379c-9ec5-4088-93e8-ca1bf32e4495) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2018-memo/1c62a8df-dad5-4831-bedd-895cc84b0b6c) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2018-final-memo/42d532bf-d1a5-473d-95e3-6c871611328e) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-feb-march-2017-memo/608f2c77-9f00-4cec-98fd-1b908a6ef39e) — isiZulu FAL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-feb-march-2016-memo/fb36b07f-032d-425d-850f-c7e73c27d733) — isiZulu FAL · Memo · 2016 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025/6598b8ea-2286-41e6-bda0-ba108f48a7c8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025/e74bf407-208d-4b38-936f-6df41038a405) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025/f453b3ee-13b1-4e17-b5f2-d9bbf9854dd7) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/5a92e0e0-1710-47ec-8ad7-1decba33c7dd) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9810adca-cef4-427d-bbf6-c6f4b97785b8) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
