# isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2016 Memo

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2016, 16 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2016-memo/ac44dbc0-99b0-4194-8acc-d0212736cd49
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2016
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 16

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2016-memo/ac44dbc0-99b0-4194-8acc-d0212736cd49)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2016 · isizulu. Memorandum, 16 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P3 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2016/e20055bf-572a-4147-971a-5e29dcfca2f7) — QP · 2016 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                   SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                               IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                           2016

                                       IMEMORANDAMU

                                                                 AMAMAKI: 100

                           Le memorandamu inamakhasi ayisi-16.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                 Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3
                                                    Downloaded from hlayiso.com            2                                                                        DBE/2016
                                                                                  SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU A: INDABA
QAPHELA:
• Ngaso sonke isikhathi sebenzisa irubhrikhi uma umaka umbhalo wokuziqambela (Iphepha lesi-3, ISIQEPHU A).
• Amamaki ukusuka ku: 0–50 ahlukaniswe ngokwamazinga amahlanu ngokwezinkomba.
• Okubonwa ngakho okuqukethwe, ulimi & isitayela, inkomba ngayinye kumazinga amahlanu ihlukaniswe izingxenye ezimbili kuye
  ngokwabiwa kwamamaki. Kunengxenye engenhla kanye nengezansi.
• Isakhiwo sona asithinteki ekuhlukaniseni ngokwezingxenye. Ayikho ingxenye engenhla noma engezansi.
AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA [AMAMAKI ANGAMA-50]
   Okungabonwa ngakho                                     Okungavamile                Okunekhono               Okusendimeni             Okuqalisayo              Akwanelisi
 OKUQUKETHWE &                                                 27–30                     22–23                      15–17                  9–11                      3–5
 UHLAKA                                             -Impendulo enembayo       -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyanelisayo   -Impendulo ikhombisa   -Impendulo
                                                    ngaphezu                  -Imibono eshaya             -Imibono inakho          ukungahlangani         enhlanhlathayo
 (Izimpendulo kanye                                 kobekulindelekile         emhlolweni nehlabahlosile   ukulandelana             -Imibono engacacile    -Imibono edidayo

                               Ingxenye engenhla
 nemibono)                                          -Imibono ekhaliphile,     enokuvuthwa komqondo        nokushaya emhlolweni     nokungeyona            nenganembi
 Ukuhlela imibono uyihlelela                        echukuluza ingqondo       -Ihleleke kahle kakhulu     -Ihleleke                eyokuzisungulela       -Akuzwakali
 uhlaka                                             kanye nekhombisa          kanye nokulandelana         ngokusendimeni kanye     -Kukhona               kunokuphindaphinda
 Ukuqonda inhloso,                                  ukuvuthwa komqondo        (nokuxhumana)               nokulandelana            okukhombisa ukuhlela   -Akukho ukuhlela kanye
 izethameli kanye nesimo                            -Ihleleke ngobunyoninco   kumbandakanya               (nokuxhumana)            okuncane               nokulandelana
                                                    kanye nokulandelana       isingeniso, umzimba kanye   kmbandakanya             nokulandelana
 AMAMAKI ANGAMA-30                                  (nokuxhumana)             nesiphetho                  isingeniso, umzimba
                                                    kumbandakanya                                         kanye nesiphetho
                                                    isingeniso, umzimba
                                                    kanye nesiphetho
                                                               24–26                     18–21                     12–14                      6–8                     0–2
                                                    -Impendulo yinhle         -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo enembayo      -Impendulo engashayi   -Ayikho imizamo
                                                    kakhulu kepha intula      -Imibono ehambisanayo       kodwa intula ukucacisa   emhlolweni             ekhombisa ukuphendula
                                                    izimpawu ze-eseyi         nendaba nehlabahlosile      -Imibono iyalandelana    -Imibono ithanda       ngesihloko

                               Ingxenye engezansi
                                                    enembayo                  -Ihleleke kahle kakhulu     ngokusendimeni futhi     ukuba nhlakanhlaka     -Akuhambisani nesihloko
                                                    -Imibono ekhombisa        kanye nokulandelana         iyamukeleka              futhi iyadida          futhi akufanelene
                                                    ukuvuthwa komqondo        (nokuxhumana)               -Kukhona okukhomba       -Ukuhlela kanye        -Akuqondene nesihloko
                                                    kanye nokukhalipha        kumbandakanya               ukuhlela kanye           nokulandelana akukho   futhi kuphithene
                                                    -Iukhombisa ikhono        isingeniso, umzimba kanye   nokulandelana
                                                    lokuhlela kanye           nesiphetho                  (nokuxhumana)
                                                    nokulandelana                                         kumbandakanya
                                                    (nokuxhumana)                                         isingeniso, umzimba
                                                    kumbandakanya                                         kanye nesiphetho
                                                    isingeniso, umzimba
                                                    kanye nesiphetho
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                               Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3
                                            Downloaded from hlayiso.com                         3                                                                                              DBE/2016
                                                                                       SCE – Imemorandamu

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (kuyaqhutshekwa)
   Okungabonwa ngakho                                        Okungavamile                     Okunekhono                    Okusendimeni                     Okuqalisayo                      Akwanelisi
 ULIMI, ISITAYELA &                                                 14–15                          10–11                            6–7                             2–3                              0
 UKULUNGISA                                            -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ulimi aluqondakali
 AMAPHUTHA                                             ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    -Ithoni, irejista, isitayela
                                                       kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana                     kanye nolwazimagama
 Ithoni, irejista, isitayela,                          kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli            nenhloso, izethameli            ngokungagculisi                 aluhambisani nenhloso,

                                  Ingxenye engenhla
 ulwazimagama                                          izethameli kanye nesimo         kanye nesimo                    kanye nesimo.                   nenhloso, izethameli            izethameli kanye
 ayahambisana                                          -Ulimi lukhombisa               -Ulimi lufanelekile kanye       -Ukusetshenziswa                kanye nesimo                    nesimo
 nenhloso/umthelela kanye                              ukuzethemba,                    nokusetshenziswa                kolimi ukudlulisa               -Ukusetshenziswa                -Ulwazimagama
 nesimo                                                luyancomeka kakhulu             kwethoni ngendlela              umqondo.                        kolimi ukudlulisa               luncane kakhulu
 Ukukhethwa kwamagama,                                -Ithoni ekhomba ukuphoqa         efanelekile                     -Ithoni ifanelekile             umqondo akugculisi              okwenza kube lukhuni
 ukusetshenziswa kolimi,                              kanye namasu obuciko             -Kukhombisa ukungabi            -Kusetshenziswe                 -Ithoni nephimbo                ukuqonda
 izimpawu zokuloba, uhlelo,                           obunembayo                       namaphutha ohlelweni            amasu obuciko                   akugculisi
 isipelingi                                            -Akunamaphutha sanhlobo         kanye nesipelingi               ukukhulisa                      -Kusetshenziswe
                                                       ohlelweni kanye                 -Ibumbeke kahle kakhulu         okuqukethwe                     amasu obuciko
 AMAMAKI AYI-15                                        nesipelingi                                                                                     ngokungagculisi
                                                       -Ikhombise ikhono                                                                               ukukhulisa
                                                       eliphezulu lokubumba                                                                            okuqukethwe
                                                                    12–13                          8–9                             4–5                              0–1
                                                       -Ulimi lukhombisa               -Ulimi luyahambisana            -Ukusetshenziswa                -Ukusetshenziswa
                                                       ukuzethemba,                    futhi lufanelekile              kolimi okusendimeni             kolimi okungekho
                                                       luyancomeka kakhulu             -Ithoni iyahambisana futhi      nokungahlangani                 endimeni
                                                       -Akunamaphutha                  ifanelekile                     okumbalwa                       -Imisho enhlobonhlobo
                                Ingxenye               ohlelweni kanye                 -Kunamaphutha ambalwa           -Ithoni ifanelekile kanye       imbalwa noma ayikho
                                                       nesipelingi                     ohlelo kanye nesipelingi        nokusetshenziswa                -Ulwazimagama
                                engezansi              -Ikhombise ikhono               -Ibumbeke kahle                 kwamasu obuciko                 olunomkhawulo
                                                       eliphezulu lokubumba                                            okunomkhawulo
 ISAKHIWO                                                           5                                4                              3                               2                              0–1
                                                      -Ukuthuthuka kwesihloko          -Ukuthuthuka nokugeleza         -Ukuthuthuka kwendaba           -Amaphuzu ambalwa               -Amaphuzu
 Izimpawu zethekisthi,                                okunembayo                       kwendaba                        okulindelekile                  azwakalayo                      awatholakali
 ukuthuthuka kwezigaba                                -Ukucacisa okunembayo            -Ukulandelana                   -Imisho, izigaba                -Imisho kanye nezigaba          -Imisho kanye nezigaba
 kanye nokwakhiwa                                     -Imisho nezigaba                 -Imisho, izigaba                kwakheke kahle                  kunamaphutha                    kunamaphutha
 kwemisho                                             kwakheke kahle kakhulu           kuyalandelana futhi             -I-eseyi isenawo                -I-eseyi isenawo                -I-eseyi ayinamqondo
                                                                                       kuxubile                        umqondo                         umqondo noma
 AMAMAKI AYISI-5                                                                                                                                       inamaphutha
 UKWABIWA KWAMAMAKI                                              40–50                            30–39                          20–29                           10–19                             0–9

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                                         Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3             4           DBE/2016
                                              SCE – Imemorandamu

Amakhodi Okuqopha Amamaki Kulesi Sigaba
•  Q: Okuqukethwe
•  Sk: Isakhiwo
•  L : Ulimi
•  St: Isitayela
•  Pt: Amaphutha
•  Hl: Uhlaka

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa
•  QHl =30 (25+5)
•  LSP =15 (8+4+3)
•  Sk =05

Amakhodi angasetshenziswa uma kumakwa

SP – (dwebela)-isipelingi esingamukelekile.
PH – uphawu lokubhala olungemukelekile.
L – (dwebela)- ulimi olungemukelekile.
// – khombisa isigaba esisha.
NK – inkathi engemukelekile.
‘S-I – i-aphostilofi engemukelekile.
GL – amagama awalandelani ngokufanele.
R – irejista.
KM – akwenzi umqondo.
ISIV. – isivumelwano esingavumelani.
AK – akudingekile.
^ – kunegama elingekho.
GN – igama elingcono.
 / –ukwehlukanisa amagama.
( ) –ukuhlanganisa amagama.
 Pp – ukuphindaphinda amagama.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                               Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3                              5                                            DBE/2016
                                                               SCE – Imemorandamu

OKULINDELEKILE MAYELANA NESAKHIWO SEMIBHALO (ISIQEPHU A)
•   Isingeniso: Siyaheha, siyisigaba esisodwa, singenisa indikimba.

•     Umzimba:     (i) Izigaba zinemiqondo ezwakalayo nenikezelanayo.
                   (ii) Zihleleke kahle/umqondo osekelayo.
                   (iii) Umbhalo nombhalo mawuhambelane nenkathi okumele ubhalwe ngayo.

•     Isiphetho:   (i) Siyisigaba esisodwa.
                   (ii) Makuvele ukuthi umbhalo usuyagoqwa noma uyasongwa.
                   (iii) Selungavela uvo lombhali ngalokho abhala ngakho okungaba ukuxwayisa/ukweluleka/ukuxolisa.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                 Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3       6                               DBE/2016
                                        SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU A: INDABA

UMBUZO 1

OKULINDELEKILE MAYELANA NEZIHLOKO ZEZINDABA (ISIQEPHU A)

1.1       Ungabomethemba Umuntu.

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

          •    Chaza isihloko ngamafuphi.
          •    Ubani owenza ukungathembeki?
          •    Wakwenza kanjani?
          •    Ukungathembeki kwalowo muntu kwayithinta/kwayishintsha kanjani
               impilo yakho?
          •    Yisiphi isifundo owasithola?
          •    Yisiphi isinqumo owasithatha?

          Nokunye okuhambisana nesihloko.

1.2       Ngiyaziqhenya Ngesiko Lami.

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

          •    Yini isiko/amasiko?
          •    Gagula/Yisho uhlobo lwesiko/ amasiko lakho.
          •    Lwenziwa/Enziwa kanjani?
          •    Izizathu zokuziqhenya ngaleli siko/amasiko.
          •    Luyithinta/Ayithinta kanjani imvelaphi yakho kanye nempilo oyiphilayo?
          •    Linjani ikusasa mayelana naleli siko/amasiko?
          •    Yisiphi isifiso sakho ngaleli siko/amasiko?

          Nokunye okuhambisana nesihloko.

1.3       Ukubaluleka Kokuba Nomazisi (ID).

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

          •    Chaza ukuthi yini umazisi.
          •    Utholakala kanjani futhi kuphi?
          •    Ukubaluleka kukamazisi:
               - empilweni yakho
               - esikoleni
               - emsebenzini
               - ekuthatheni izinqumo njengokuvota
               - ezithuthini zomphakathi
          •    Imiphumela yokungabi/yokungawutholi umazisi.
          •    Umbono wakho ngokuba nomazisi.

          Nokunye okuhambisana nesihloko.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3       7                            DBE/2016
                                        SCE – Imemorandamu

1.4       Ukufika Kukamakhelwane Omusha Kungaletha Ukuthula Nomsindo
          Endaweni.

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

          •    Yini umakhelwane?
          •    Wavevelaphi lo makhelwane
          •    Imibono ephathelene nokuthula okungalethwa ukufika kukamakhelwane
               omusha.
          •    Imibono ephathelene nomsindo ongalethwa ukufika kukamakhelwane
               omusha.
          •    Imibono yakho ngokuba nomakhelwane.
          •    Wayevelaphi lo makhelwane?

          Nokunye okuhambisana nesihloko.

1.5       Abantu Abasha Bayawathola Yini Amathuba Alinganayo Emisebenzi?

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

          •    Ukuthatha uhlangothi oluvumayo noma oluphikayo.
          •    Yimaphi amathuba alindeleke ukuba anikwe abantu abasha?
          •    Izizathu zokuwathola nokungawatholi amathuba emsebenzini:
               - Iminyaka
               - Imfundo
               - Ubulili
               - Imvelaphi
               - Ubuhlanga
               - Ukukhubazeka
               - Amakhono
               - Amathalente
          •    Yini engenziwa ukuvimba lesi simo?

          Nokunye okuhambisana nesihloko.

1.6       1.6.1       Isithombe
                      Nikeza indaba isihloko esiyifanele.

                      Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

                      •    Izihloko ziyokwehluka.
                      •    Ubuntu.
                      •    Uphawu lokukhombisa ubumbano.
                      •    Ukubambisana/Ukusebenzisana kwabantu abahlukene.
                      •    Ukunika isibonelo nesifundo sokubambisana.
                      •    Ukugqugquzela ubumbano emiphakathini.
                      •    Ukusekelana ezimweni ezahlukene.
                      •    Imiphumela yokubambisana kwabantu.

                      QAPHELA: Amaphuzu angehluka kuye ngesihloko esibhalwe
                               ngumfundi.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3       8                                 DBE/2016
                                        SCE – Imemorandamu

          1.6.2       Isithombe
                      Nikeza indaba isihloko esiyifanele.

                      Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

                      •    Izihloko ziyokwehluka.
                      •    Uhlobo lomcimbi, usuku, nesikhathi.
                      •    Izipho:
                      •    Ukukhetha isipho esifanele.
                           - Ukubaluleka kwesipho.
                           - Ukubaluleka kokupha.
                           - Ukuthola isipho.
                      •    Umyalezo odluliswa/olethwa ukuthola/ukunika isipho.
                      •    Ubukhulu nobuncane besipho.

                      QAPHELA: Amaphuzu angehluka kuye ngesihloko esibhalwe
                               ngumfundi.

          1.6.3       Isithombe
                      Nikeza indaba isihloko esiyifanele.

                      Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

                      •    Izihloko ziyokwehluka.
                      •    Ukucwila komkhumbi omkhulu.
                      •    Yenzeka kanjani, nini, kuphi?
                      •    Isimo sezulu.
                      •    Izingqinamba zokuthola usizo nokutholakala komkhumbi.
                      •    Umonakalo emkhunjini.
                      •    Ukulahleka kwemiphefumulo nabasindile.
                      •    Izilwane zasolwandle eziyingozi.
                      •    Imindeni nezihlobo.

                      QAPHELA: Amaphuzu angehluka kuye ngesihloko esibhalwe
                               ngumfundi.

                                                              AMAMAKI ESIQEPHU A:               50

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3                                           9                                                                                        DBE/2016
                                                                            SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU B: AMARUBHRIKHI OKUHLOLA IMIBHALO EMIDE EDLULISA IMIYALEZO [AMAMAKI ANGAMA-30]
 Okungabonwa ngakho                    Okungavamile                    Okunekhono                      Okusendimeni                      Okuqalisayo                     Akwanelisi
 OKUQUKETHWE                                16–18                          13–15                            9–12                               6–8                          0–5
 NESAKHIWO                       -Impendulo enembayo             -Impendulo enhle kakhulu        -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
                                 ngaphezu                        ekhombisa ulwazi                ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
 Impendulo kanye nemibono        kobekulindelekile               lwezimpawu zohlobo              lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo
 Ukuhlela imibono                -Amasu akhaliphile kanye        lombhalo                        lombhalo                        zohlobo lombhalo                lombhalo
 Inhloso, izethameli, izakhiwo   nokuvuthwa komqondo             -Inamathele esihlokweni         -Ayinamathele kahle             -Ukunamathela                   -Umqondo
 nezimiso kanye nesimo           -Ulwazi olubanzi                -Akunamaphutha                  esihlokweni                     kuyabonakala kodwa              uyanhlanhlatha
                                 lwezimpawu zohlobo              -Ukulandelana                   -Inamaphutha ambalwa            kunamaphutha                    kunamaphutha amaningi
 AMAMAKI AYI-18                  lombhalo                        kokuqukethwe nemibono,          -Ukulandelana                   -Ukulandelana                   -Imibono ayilandelani
                                 -Umbhalo unamathele             kuchazwe kahle futhi            kwemibono okuqukethwe           kwamaphuzu                      sanhlobo
                                 esihlokweni                     kusekela isihloko               kufanelekile                    okuqukethwe kubuye              -Ukuchaza okumbalwa
                                 -Amasu akhombisa                -Isakhiwo esifanele             -Ukuchaza okumbalwa             kungabonakali                   okusekela isihloko
                                 ukuthelelana kanye              esinamaphushana                 kusekela isihloko               -Ukuchaza okumbalwa             -Akasebenzisanga nhlobo
                                 nokulandelana                                                   -Isakhiwo esifanelekile         kusekela isihloko               imithetho yesakhiwo
                                 -Acacisa ngokusobala                                            kodwa kunamaphutha              -Usebenzise
                                 kanye nokusekela isihloko                                       ambalwa                         ngokunganele imithetho
                                 -Isakhiwo esifanele                                                                             yesakhiwo
                                 nesicacile                                                                                      -Kukhona okumbalwa
                                                                                                                                 okubalulekile
 ULIMI, ISITAYELA KANYE                      10–12                             8–9                             6–7                             4–5                             0–3
 NOKULUNGISA                     -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
 AMAPHUTHA                       ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                                 kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuyahambisana nenhloso,         kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
 Ithoni, irejista, isitayela,    kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo         nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 inhloso/umthelela, izethameli   izethameli kanye nesimo         kanye nesimo                    -Kunamaphutha ambalwa           kanye nesimo                    -Kugcwele amaphutha
 kanye nesimo                    -Uhlelo lufanelekile futhi      -Uhlelo lufanelekile futhi      -Ulwazimagama                   -Uhlelo olungafanelekile        futhi kuyadida
 Ukusetshenziswa kolimi          lwakheke kahle kakhulu          lwakheke kahle                  olusendimeni                    olunamaphutha amaningi          -Ulwazimagama
 kanye nezimiso                  -Akunamaphutha nhlobo.          -Ulwazimagama oluhle            -Amaphutha                      -Ulwazimagama                   aluhambisani nenhloso
 Ukukhethwa kwamagama                                            -Akunamaphutha                  awawuphazamisi                  olunganele                      -Umqondo
 Izimpawu zokuloba kanye                                                                         umqondo.                        -Umqondo ufiphele.              uyanhlanhlatha kakhulu
 nesipelingi

 AMAMAKI AYI-12
 UKWABIWA KWAMAMAKI                         24–30                            18–23                          14–17                            6–13                            0–5

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                       Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3           10             DBE/2016
                                             SCE – Imemorandamu

Amakhodi Okuqopha Amamaki Kulesi Sigaba

•     Q: Okuqukethwe
•     Sk: Isakhiwo
•     L: Ulimi
•     St: Isitayela
•     Pt: Amaphutha

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:

•     QSk      =18
•     LSP      =12 (7+3+2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                              Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3      11                                DBE/2016
                                        SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU B: IMIBHALO EMIDE EDLULISA IMIYALEZO
UMBUZO 2
OKULINDELEKILE:
2.1         INCWADI YOMSEBENZI/ESEMTHETHWENI

            •    Ikheli lobhalayo alibe ngasesandleni sokudla lihamba nosuku.
                 Isib. (16 kuNdasa 2016/16 Mashi 2016/03.16.2016/16/03/2016)
            •    Ikheli lobhalelwayo alibe ngasesandleni sokunxele liqale ngesikhundla
                 sobhalelwayo.
            •    Obhalelwayo makabingelelwe ngesizotha; Isib: Mnumzane/Nkosazane/
                 Nkosikazi.
            •    Qala ngomusho oyinhloko.
            •    Esigabeni sokuqala umfundi akahlale phezu kodaba olumenze wabhala
                 incwadi.
            •    Esigabeni sesibili umfundi akasekele isizathu sokuba nethuba elingcono
                 lokuqashwa.
            •    Isiphetho masibe sifishane sifingqe isicelo.
            •    Isivaleliso masikhombise isizotha: Yimina Ozithobayo
                                                    uThandeka Ngcobo (Nksz.)

            Okulindelekile: (i)     Isingeniso
                            (ii)    Umzimba (ungaba yizigaba ezimbili).
                            (iii)   Isiphetho (makuvele ukuqoqeka kwencwadi).
                            (iv)    Amagama awabe inani elifanele.

2.2     UMLANDO NGOMUFI

        •       Kuqala ngesihloko esigqamile esinamagama kamufi aphelele, usuku
                lokuzalwa nosuku ashone ngalo.
        •       Mawubhalwe ngenkathi edlule.

        •       Isingeniso: - Amagama onke akhe aphelele.
                            - Imininingwane yakhe yonke Isib: uzalwa ngubani/
                               engowesingaki emndenini, kuphi nendawo.
                            - Usuku ahambe ngalo emhlabeni.
        •       Umzimba: - Isigaba sokuqala:
                            - Imininingwane yemfundo.
                            - Amagalelo nezikhundla.
                             Isigaba sesibili:
                            Imininingwane yasemsebenzini
                            - Indawo akade esebenza kuyona.
                            - Umlando ngomsebenzi wakhe.
                            - Amagalelo nezikhundla emsebenzini.
                            - Aphumelela kukhona/neqhaza abelibambile emphakathini.
        •       Isiphetho: - Abashiyile/nazokhunjulwa ngakho.
                            - Umusho omfushane wokumvalelisa. Isib: Lala uphumule
                               Ngwane … (nokunye)
        •       Amagama awabe inani elifanele.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3      12                         DBE/2016
                                        SCE – Imemorandamu

2.3      I-AJENDA NAMAMINITHI OMHLANGANO

         •     Kumele kube nalezi zihlokwana ezilandelayo:
               - Isihloko
               - Usuku
               - Isikhathi
               - Indawo
               - Ukuvula
               - Abakhona
               - Abangekho/Abaxolisile
               - Ukufundwa kwamaminithi omhlangano odlule
               - Okuvuka/Ezivuka emaminithini
               - Ezintsha/Ezosuku
               - Amaphuzu abazokhuluma ngawo
               - Izinqumo/Izincomo
               - Ezixubile
               - Ukuvala
         •     Amagama awabe inani elifanele.

2.4      INKULUMO-MPENDULWANO/INGXOXO

         •     Isingeniso/Isethulo
         •     Ukusetshenziswa kwezimpawu ezifanele.
         •     Amagama abakhulumayo.
         •     Isingeniso: Masikhombise ukwazana/ubungani.
         •     Umzimba: Ingxoxo mayikhule ifike kuvuthondaba.
         •     Isiphetho: Mabavalelisane kahle.
         •     Amagama awabe inani elifanele.

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU B:        30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3                                           13                                                                                       DBE/2016
                                                                             SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU C: AMARUBHRIKI OKUHLOLA IMIBHALO EMIFISHANE EDLULISA IMIYALEZO [AMAMAKI AMGAMA-20]
 Okungabonwa ngakho                    Okungavamile                    Okunekhono                      Okusendimeni                      Okuqalisayo                    Akwanelisi
 OKUQUKETHWE                                  9–12                          7–8                              5–6                               3–4                          0–2
 NESIKHAWO                       -Impendulo enembayo             -Impendulo enhle kakhulu        -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
                                 ngaphezu                        ekhombisa ulwazi                ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
 Impendulo nemibono              kobekulindelekile               lwezimpawu zohlobo              lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo
 Ukuhlela imibono                -Amasu akhaliphile kanye        lombhalo                        lombhalo                        zohlobo lombhalo                lombhalo
 Izimpawu/Izimiso kanye          nokuvuthwa komqondo             -Inamathele esihlokweni         -Ayinamathele kahle             -Ukunamathela                   -Umqondo
 nesimo                          -Ulwazi olubanzi                akunamaphutha                   esihlokweni                     kuyabonakala kodwa              uyanhlanhlatha
                                 lwezimpawu zohlobo              -Ukulandelana                   -Inamaphutha ambalwa            kunamaphutha                    kunamaphutha amaningi
 AMAMAKI AYI-12                  lombhalo                        kokuqukethwe nemibono,          -Ukulandelana kwemibono         -Ukulandelana                   -Imibono ayilandelani
                                 -Umbhalo unamathele             kuchazwe kahle futhi            okuqukethwe kufanelekile        kwamaphuzu                      sanhlobo
                                 esihlokweni                     kusekela isihloko               -Ukuchaza okumbalwa             okuqukethwe kubuye              -Ukuchaza okumbalwa
                                 -Amasu akhombisa                -Isakhiwo esifanele             kusekela isihloko               kungabonakali                   okusekela isihloko
                                 ukuthelelana kanye              esinamaphushana                 -Isakhiwo esifanelekile         -Ukuchaza okumbalwa             -Akasebenzisanga nhlobo
                                 nokulandelana                                                   kodwa esinamaphutha             kusekela isihloko               imithetho yesakhiwo
                                 -Acacisa ngokusobala                                            ambalwa                         -Usebenzise
                                 kanye nokusekela                                                                                ngokunganele imithetho
                                 isihloko                                                                                        yesakhiwo
                                 -Isakhiwo esifanele                                                                             -Kukhona okumbalwa
                                 nesicacile                                                                                      okubalulekile
 ULIMI, ISITAYELA KANYE                        7–8                             5–6                               4                              3                              0–2
 NOKULUNGISA                     -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
 AMAPHUTHA                       ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                                 kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuyahambisana nenhloso,         kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
 Ithoni, irejista, isitayela,    kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo         nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 inhloso/umthelela, izethameli   izethameli kanye nesimo         kanye nesimo                    -Kunamaphutha ambalwa           kanye nesimo                    -Kugcwele amaphutha
 kanye nesimo                    -Uhlelo lufanelekile futhi      -Uhlelo lufanelekile futhi      -Ulwazimagama                   -Uhlelo olungafanelekile        futhi kuyadida
 Ukusetshenziswa kolimi          lwakheke kahle kakhulu          lwakheke kahle                  olusendimeni                    olunamaphutha amaningi          -Ulwazimagama
 kanye nezimiso                  -Akunamaphutha nhlobo           -Ulwazimagama oluhle            -Amaphutha                      -Ulwazimagama                   aluhambisani nenhloso
 Ukukhethwa kwamagama                                            -Akunamaphutha                  awawuphazamisi umqondo          olunganele                      -Umqondo
 Izimpawu zokuloba kanye                                                                                                         -Umqondo ufiphele               uyanhlanhlatha kakhulu
 nesipelingi

 AMAMAKI AYISI-8
 UKWABIWA KWAMAMAKI                         16–20                           13–15                            9–12                            6–8                             0–5

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                      Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3           14             DBE/2016
                                             SCE – Imemorandamu

Amakhodi Okuqopha Amamaki Kulesi Sigaba

•     Q: Okuqukethwe
•     Sk: Isakhiwo
•     L: Ulimi
•     St: Isitayela
•     Pt: Amaphutha

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:

•     QSk      =12
•     LSP      =08 (4+2+2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                              Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3      15                     DBE/2016
                                        SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU C: IMIBHALO EMIFISHANE EDLULISA IMIYALEZO

UMBUZO 3

OKULINDELEKILE
3.1       ISIKHANGISI

          •    Masifakwe ebhokisini.
          •    Isihloko sokukhangiswayo.
          •    Ifonti ehlukene.
          •    Ulimi olusetshenzisiwe.
          •    Imininingwane elindelekile:
               - Indawo.
               - Izikhathi zokusebenza.
               - Izinombolo zocingo/umakhalekhukhwini.
               - Izinhlobo zezinto/zezimpahla eziwashwayo.
          •    Amagama awabe inani elifanele.
3.2       IPHOSKHADI

          •    Ayifakwe ebhokisini.
          •    Ikheli lobhalelwayo.
          •    Isitembu saseposini.
          •    Usuku nendawo lapho livela khona.
          •    Ukubingelela.
          •    Umyalezo mawunamathele esihlokweni.
          •    Ukuvalelisa.
          •    Amagama awabe inani elifanele.
3.3       IMIYALELO

          •    Izithako:
               - amanzi angamalitha ayi-6
               - ushukela oyizinkomishi ezi-2
               - izinkambi zetiye amaphakethe angama-30
               - ubisi olungamalitha ama-2

          •    Indlela yokwenza:
               - Bilisa amanzi ngeketela elikhulu.
               - Faka izinkambi ethiphothini noma uzibeke eceleni.
               - Thela ubisi olushisayo/olubandayo kujeke.
               - Thela ushukela ezitsheni.
               - Beka izinkomishi namasoso kanye nezipuni zetiye.
               - Faka izinkambi namanzi abilayo ezinkomishini.
               - Faka ushukela nobisi bese uyagoqoza.

          •    Umbono:
               Lingaphuzwa nezinkwa noma namakhekhe.

          •    Amagama awabe inani elifanele.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                 Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3      16                         DBE/2016
                                        SCE – Imemorandamu

OKULINDELEKILE MAYELANA NOBUDE NOBUFUSHANE BEMIBHALO

•     Uma amagama eqe noma ehle esukela ku 1–5 kuyokwamukeleka.
•     Uma amagama eqe noma ehle esukela ku 6–10 kuyosuswa imaki elilodwa.
•     Uma amagama eqe noma ehle esukela ku 11–15 kuyosuswa amamaki ama-2.
•     Uma amagama eqe noma ehle esukela ku 16 kuya ku-20 kuyosuswa amamaki
      ama-3.

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU C:      20
                                                             AMAMAKI ESEWONKE:        100

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu FAL P3 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2016-memo-1/8b486cc5-475b-4484-97d9-f14e5a37e19d) — isiZulu FAL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2016-memo/fb3c7854-9b9a-455b-a215-dab94f31538a) — isiZulu FAL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2016-memo/ef7c7ccf-3c84-4829-9bd8-bfdf06ec8ddb) — isiZulu FAL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2016-memo-1/b40ac2e9-ec5a-4e61-abd0-52edaa81f613) — isiZulu FAL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-feb-march-2016-memo/fb36b07f-032d-425d-850f-c7e73c27d733) — isiZulu FAL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-isizulu/ec3b771a-9b9a-43d3-b7a6-a9000eb04812) — isiZulu FAL · Memo · 2024 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025/6598b8ea-2286-41e6-bda0-ba108f48a7c8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025/e74bf407-208d-4b38-936f-6df41038a405) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025/f453b3ee-13b1-4e17-b5f2-d9bbf9854dd7) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/5a92e0e0-1710-47ec-8ad7-1decba33c7dd) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9810adca-cef4-427d-bbf6-c6f4b97785b8) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
