# isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2018 Memo

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2018, 13 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2018-memo/1c62a8df-dad5-4831-bedd-895cc84b0b6c
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2018-memo/1c62a8df-dad5-4831-bedd-895cc84b0b6c)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2018 · isizulu. Memorandum, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P3 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2018/6b9486b1-ebd6-45e8-b7cc-b2511c4b4f29) — QP · 2018 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                 SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

               ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                             IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                          2018

                                   IMEMORANDAMU

                                                              AMAMAKI: 100

                          Le memorandamu inamakhasi ayi-13.

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                          Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza(FAL)/P3
                                                            Downloaded from hlayiso.com            2                                                                                      DBE/2018
                                                                                          SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU A: IMEMORANDAMU YEZINDABA

QAPHELA:
•      Ngaso sonke isikhathi sebenzisa irubhrikhi uma umaka umbhalo wokuziqambela (Iphepha lesi-3, ISIQEPHU A).
•      Amamaki ukusuka ku: 0–50 ahlukaniswe ngamazinga amahlanu ngokwezinkomba.
•      Okubonwa ngakho okuqukethwe, ulimi & isitayela, inkomba ngayinye kumazinga amahlanu ihlukaniswe izingxenye ezimbili kuye ngokwabiwa
       kwamamaki. Kunengxenye engenhla kanye nengezansi.
•      Isakhiwo sona asithinteki ekuhlukaniseni ngokwezingxenye. Ayikho ingxenye engenhla noma engezansi.

ISIQEPHU A: AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA [AMAMAKI ANGAMA-50]

      Okungabonwa ngakho                                         Okungavamile                 Okunekhono                 Okusendimeni              Okuqalisayo                Akwanelisi
    OKUQUKETHWE & UHLAKA                                             28–30                        22–24                      16–18                     10–12                      4–6
                                                          -Impendulo enembayo         -Impendulo yakheke kahle     -Impendulo eyanelisayo     -Impendulo ikhombisa     -Impendulo enhlanhlathayo
    (Izimpendulo kanye nemibono)                          ngaphezu                    -Imibono eshaya emhlolweni   -Imibono inakho            ukungahlangani           -Imibono edidayo

                                   Ingxenye engenhla
    Ukuhlela imibono uyihlelela                           kobekulindelekile           nehlabahlosile enokuvuthwa   ukulandelana nokushaya     -Imibono engacacile      nenganembi
    uhlaka                                                -Imibono ekhaliphile,       komqondo                     emhlolweni                 nokungeyona              -Akuzwakali,
    Ukuqonda inhloso, izethameli                          echukuluza ingqondo         -Ihleleke kahle kakhulu      -Ihleleke ngokusendimeni   eyokuzisungulela         kunokuphindaphinda
    kanye nesimo                                          kanye nekhombisa            kanye nokulandelana          kanye nokulandelana        -Kukhona okukhombisa     -Akukho ukuhlela kanye
                                                          ukuvuthwa komqondo          (nokuxhumana)                (nokuxhumana)              ukuhlela okuncane        nokulandelana
    AMAMAKI ANGAMA-30                                     -Ihleleke ngobunyoninco     kubandakanya isingeniso,     kubandakanya               nokulandelana
                                                          kanye nokulandelana         umzimba kanye nesiphetho     isingeniso, umzimba
                                                          (nokuxhumana)                                            kanye nesiphetho
                                                          kubandakanya isingeniso,
                                                          umzimba kanye nesiphetho
                                                                     25–27                        19–21                      13–15                      7–9                         0–3
                                                          -Impendulo yinhle kakhulu   -Impendulo yakheke kahle     -Impendulo enembayo        -Impendulo engashayi     -Ayikho imizamo
                                                          kepha intula izimpawu ze-   -Imibono ehambisanayo        kodwa intula ukucacisa     emhlolweni               ekhombisa ukuphendula

                                   Ingxenye engezansiha
                                                          eseyi enembayo              nendaba nehlabahlosile       -Imibono iyalandelana      -Imibono ithanda ukuba   ngesihloko
                                                          -Imibono ekhombisa          -Ihleleke kahle kakhulu      ngokusendimeni futhi       nhlakanhlaka futhi       -Akuhambisani nesihloko
                                                          ukuvuthwa komqondo          kanye nokulandelana          iyamukeleka                iyadida                  futhi akufanelene
                                                          kanye nokukhalipha          (nokuxhumana)                -Kukhona okukhomba         -Ukuhlela kanye          -Akuqondene nesihloko
                                                          -Ikhombisa ikhono           kubandakanya isingeniso,     ukuhlela kanye             nokulandelana akukho     futhi kuphithene
                                                          lokuhlela kanye             umzimba kanye nesiphetho     nokulandelana
                                                          nokulandelana                                            (nokuxhumana)
                                                          (nokuxhumana)                                            kubandakanya
                                                          kubandakanya isingeniso,                                 isingeniso, umzimba
                                                          umzimba kanye nesiphetho                                 kanye nesiphetho

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                                                                                                                                Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza(FAL)/P3
                                                      Downloaded from hlayiso.com                 3                                                                                                        DBE/2018
                                                                                         SCE – Imemorandamu

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA [AMAMAKI ANGAMA-50] (kuyaqhubeka)

    Okungabonwa ngakho                                      Okungavamile                      Okunekhono                   Okusendimeni                      Okuqalisayo                      Akwanelisi
 ULIMI, ISITAYELA &                                                14–15                           11–12                            8–9                             5–6                             0–3
 UKULUNGISA AMAPHUTHA                                 -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ulimi aluqondakali
                                                      ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    -Ithoni, irejista, isitayela
 Ithoni, irejista, isitayela,                         kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana                     kanye nolwazimagama
 ulwazimagama luyahambisana                           kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli            ngokungagculisi                 aluhambisani nenhloso,

                                 Ingxenye engenhla
 nenhloso/umthelela kanye                             izethameli kanye nesimo         nesimo                          kanye nesimo                    nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 nesimo                                               -Ulimi lukhombisa               -Ulimi lufanelekile kanye       -Ukusetshenziswa kolimi         kanye nesimo                    -Ulwazimagama luncane
 Ukukhethwa kwamagama,                                ukuzethemba,                    nokusetshenziswa                ukudlulisa umqondo              -Ukusetshenziswa kolimi         kakhulu okwenza kube
 ukusetshenziswa kolimi,                              luyancomeka kakhulu             kwethoni ngendlela              -Ithoni ifanelekile             ukudlulisa umqondo              lukhuni ukuqonda
 izimpawu zokuloba, uhlelo,                          -Ithoni ekhomba ukuphoqa         efanelekile                     -Kusetshenziswe amasu           akugculisi
 isipelingi                                          kanye namasu obuciko             -Kukhombisa ukungabi            obuciko ukukhulisa              -Ithoni nephimbo
                                                     obunembayo                       namaphutha ohlelweni            okuqukethwe                     akugculisi
 AMAMAKI AYI-15                                       -Akunamaphutha sanhlobo         kanye nesipelingi                                               -Kusetshenziswe amasu
                                                      ohlelweni kanye nesipelingi     -Ibumbeke kahle kakhulu                                         obuciko ngokungagculisi
                                                      -Ikhombise ikhono                                                                               ukukhulisa okuqukethwe
                                                      eliphezulu lokubumba
                                                                     13                            10                               7                             4
                                                      -Ulimi lukhombisa               -Ulimi luyahambisana futhi      -Ukusetshenziswa kolimi         -Ukusetshenziswa kolimi
                                                      ukuzethemba,                    lufanelekile                    okusendimeni                    okungekho endimeni
                                                      luyancomeka kakhulu             -Ithoni iyahambisana futhi      nokungahlangani                 -Imisho enhlobonhlobo
                                                      -Akunamaphutha ohlelweni        ifanelekile                     okumbalwa                       imbalwa noma ayikho
                                Ingxenye              kanye nesipelingi               -Kunamaphutha ambalwa           -Ithoni ifanelekile kanye       -Ulwazimagama
                                                      -Ikhombise ikhono               ohlelo kanye nesipelingi        nokusetshenziswa                olunomkhawulo
                                engezansi             eliphezulu lokubumba            -Ibumbeke kahle                 kwamasu obuciko
                                                                                                                      okunomkhawulo
 ISAKHIWO                                                          5                                4                               3                              2                              0–1
 Izimpawu zethekisthi,                               -Ukuthuthuka kwesihloko          -Ukuthuthuka nokugeleza         -Ukuthuthuka kwendaba           -Amaphuzu ambalwa               -Amaphuzu awatholakali
 ukuthuthuka kwezigaba kanye                         okunembayo                       kwendaba                        okulindelekile                  azwakalayo                      -Imisho kanye nezigaba
 nokwakhiwa kwemisho                                 -Ukucacisa okunembayo            -Ukulandelana                   -Imisho, izigaba                -Imisho kanye nezigaba          kunamaphutha
                                                     -Imisho, izigaba kwakheke        -Imisho, izigaba                kwakheke kahle                  kunamaphutha                    -I-eseyi ayinamqondo
 AMAMAKI AYISI-5                                     kahle kakhulu                    kuyalandelana futhi             -I-eseyi isenawo                -I-eseyi isenawo
                                                                                      kuxubile                        umqondo                         umqondo noma
                                                                                                                                                      inamaphutha

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                                                                                                                                                 Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza(FAL)/P3        4                          DBE/2018
                                        SCE – Imemorandamu

Amakhodi Okuqopha Amamaki Kulesi Sigaba:
•  Q: Okuqukethwe
•  Sk: Isakhiwo
•  L : Ulimi
•  St: Isitayela
•  Pt: Amaphutha
•  Hl: Uhlaka

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:
•  QHl    =30 (25+5)
•  LSP     =15 (8+4+3)
•  Sk      = 05

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:

SP – (dwebela)-isipelingi esingamukelekile.
PH – uphawu lokubhala olungemukelekile.
L – (dwebela)- ulimi olungemukelekile.
// – khombisa isigaba esisha.
NK – inkathi engemukelekile.
GL – amagama awalandelani ngokufanele.
R – irejista.
KM – akwenzi umqondo.
ISIV. – isivumelwano esingavumelani.
AK – akudingekile.
^ – kunegama elingekho.
GN – igama elingcono.
 / –ukwehlukanisa amagama
( ) –ukuhlanganisa amagama
 Pp – ukuphindaphinda amagama

OKULINDELEKILE MAYELANA NESAKHIWO SEMIBHALO (ISIQEPHU A)
•  Isingeniso: Siyaheha, siyisigaba esisodwa, singenisa indikimba.

•    Umzimba:      (i) Izigaba zinemiqondo ezwakalayo nenikezelanayo.
                   (ii) Izigaba zihleleke kahle/umqondo osekelayo.
                   (iii) Umbhalo nombhalo mawuhambelane nenkathi          okumele
                         ubhalwe ngayo.

•    Isiphetho:    (i) Siyisigaba esisodwa.
                   (ii) Makuvele ukuthi umbhalo usuyagoqwa noma uyasongwa.
                   (iii) Selungavela uvo lombhali ngalokho abhala ngakho okungaba
                         ukuxwayisa/ukweluleka/ukuxolisa.

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                   Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza(FAL)/P3        5                                      DBE/2018
                                        SCE – Imemorandamu

OKULINDELEKILE MAYELANA NEZIHLOKO ZEZINDABA (ISIQEPHU A)
1.1 Ngibonga Ukunikwa         1.2 Ubuvila Abukhokheli.        1.3 Umngani Weqiniso
Ithuba Lesibili.                                              Umbona Ngezikhathi
                                                              Zokuxakeka/Zobunzima.
Izimpendulo zingathinta       Izimpendulo zingathinta
amaphuzu alandelayo:          amaphuzu alandelayo:            Izimpendulo zingathinta
                                                              amaphuzu alandelayo:
    • Inkathi exubile.            • Inkathi yamanje/
    • Chaza isihloko                   eqhubekayo.                • Inkathi edlule.
        ngamafuphi.               • Chaza isihloko                • Ubudlelwane
    • Yini eyenze unikwe               ngamafuphi.                    obulindelekile kubantu
        ithuba lesibili?          •    Chaza  izinhlobo               abangabangani.
                                       zobuvila: Izib.            • Izimo lapho umngani
    • Ulinikwa ngubani?              - obokufunda.                    kufanele aveze
    • Ulisebenzisa kanjani          - obokusebenza.                   ubungani beqiniso:
        ithuba lesibili             - obokugeza.                      - ukugula.
        owalinikwa/olinikiwe:     • Izizathu ezenza umuntu            - ukushonelwa.
        - ekuguquleni isimo            avilaphe.                      - ukungaphumeleli
        sempilo yakho.            • Imithelela yobuvila.              kulokhu okwenzayo.
        -emndenini.                                                   - inkinga yemali.
                                  • Iseluleko kubantu
        -emsebenzini wakho.                                           - ukugcina imfihlo
                                       abavilaphayo.
        -esikoleni.                                                   ezokufaka engozini.
        - emphakathini njll.                                      • Ukubaluleka kokuba
    • Umyalezo                                                        nomngani oneqiniso.
        ongawudlulisela
        kwabanye abantu
        abanenhlanhla
        njengawe yokuthola
        ithuba lesibili.
                              Nokunye okuhambisana            Nokunye okuhambisana
Nokunye okuhambisana          nesihloko.                      nesihloko.
nesihloko.
1.4 Kufanele Yini Ukuxolela   1.5 Kuningi Okuhle Nokubi       1.6.1 Isithombe
Umuntu Ocekele/Owenzele       Ngomabonakude.
Impilo Yakho Phansi?                                          Nikeza indaba isihloko
                              Izimpendulo zingathinta         esiyifanele.
Izimpendulo zingathinta       amaphuzu alandelayo:
amaphuzu alandelayo:                                          Izimpendulo zingathinta
                                  • Inkathi yamanje/edlule.   amaphuzu alandelayo:
    • Inkathi yamanje/edlule. Okuhle:                             • Izihloko ziyokwehluka,
    • Cacisa ukuthi               • Uthola ulwazi                     Isib. Impumelelo.
        uyavumelana noma               olulandelayo:              • Nini?
        uyaphikisana yini              -izindaba ezivela          • Kuphi?
        nesihloko.                     ezindaweni ezahlukene.     • Yini owaphumelela
    • Xoxa ngesisusa                   - umculo ohlukene              kuyona?
        sokuxabana kwenu.              - amasophi ahlukene        • Chaza ukuthi
    • Ubufakazi obugcwele              - ezenkolo                     waphumelela kanjani.
        ngento eyanixabanisa.          - ezemidlalo.              • Imizwa yakho
                                       - ezemfashini.                 yempumelelo.
Amaphuzu avumelana            Okubi:
nesihloko:                        • Ukuvezwa kwezithombe      • Izeluleko ongakhuthaza
    • Veza lokhu                       zalokhu okulandelayo:      ngazo abanye abantu
        okulandelayo:                  -izingozi ezahlukene.      ukuze nabo baphumelele.
        -imizwa yakho                  -ukuhlukunyezwa
        ngokwenzeka.                   kwabantu, izilwane     QAPHELA: Amaphuzu
        -umthelela empilweni             nemvelo.             angehluka kuye ngesihloko
        yakho ngalokhu                 -ukucekelwa phansi     esibhalwe ngumfundi.
        akwenza.                       kwezakhiwo nempahla.
        -imibandela
        yokumxolela kwakho.   Nokunye okuhambisana
        -ukukhombisa ukuthi   nesihloko.
        uyamxolela.
Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                               Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza(FAL)/P3        6                                  DBE/2018
                                        SCE – Imemorandamu

Amaphuzu aphikisana
nesihloko:
    • Izizathu zokungaxoli
        kungaba yilezi:
        - indlela owathinteka/
         owahlukumezeka
         ngayo ngalokhu
         akwenza.
       - imithelela emibi
        empilweni yakho
        ngesenzo
        sokukucekela/
        sokukwenzela phansi.

Nokunye okuhambisana
nesihloko.
1.6.2 Isithombe                  1.6.3 Isithombe                  .

Nikeza indaba isihloko           Nikeza indaba isihloko
esiyifanele.                     esiyifanele.

Izimpendulo zingathinta           Izimpendulo zingathinta
amaphuzu alandelayo:             amaphuzu alandelayo:

    •   Izihloko ziyokwehluka,       •   Izihloko ziyokwehluka,
        Isib. Umonakalo                  Isib. Isiminyaminya
        Odalwa Umlilo.                   Sezimoto Emgwaqweni.
    •   Kuphi?                           (Traffic)
    •   Nini?                        •   Makubhalwe isingeniso
    •   Izimbangela.                     esifanele.
    •   Umonakalo.                   •   Sidalwa yini
    •   Usizo.                           isiminyaminya?
    •   Imiphumela.                  •   Imithelela:
    •   Ungavikelwa kanjani?             -kubantu/abasebenzi.
                                         -emabhizinisini.
                                         -emnothweni.
                                         -izingozi.
                                     •   Izindlela zokugwema
                                         isiminyaminya sezimoto
                                         emgwaqweni.
QAPHELA: Amaphuzu
angehluka kuye ngesihloko        QAPHELA: Amaphuzu
esibhalwe ngumfundi.             angehluka kuye ngesihloko
                                 esibhalwe ngumfundi.

                                                                      AMAMAKI ESIQEPHU A:        50

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                           Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza(FAL)/P3                                           7                                                                                       DBE/2018
                                                                           SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU B: AMARUBHRIKI OKUHLOLA UMBHALO OMUDE ODLULISA UMYALEZO: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA
[AMAMAKI ANGAMA-30]
 Okungabonwa ngakho                  Okungavamile                     Okunekhono                     Okusendimeni                     Okuqalisayo                      Akwanelisi
 OKUQUKETHWE                            15–18                            11–14                           8–10                            5–7                              0–4
 NESAKHIWO                      -Impendulo enembayo             -Impendulo enhle                -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
                                ngaphezu                        kakhulu ekhombisa               ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
 Impendulo kanye                kobekulindelekile               ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo
 nemibono                       -Amasu akhaliphile              zohlobo lombhalo                lombhalo                        zohlobo lombhalo                lombhalo
 Ukuhlela imibono               kanye nokuvuthwa                -Inamathele esihlokweni,        -Ayinamathele kahle             -Ukunamathela                   -Umbhalo
 Inhloso, izethameli,           komqondo                        ayiphaphalazi                   esihlokweni,                    esihlokweni                     uyanhlanhlatha,
 izakhiwo nezimiso kanye        -Ulwazi olubanzi                -Ukulandelana                   inokuphaphalaza                 kuyabonakala kodwa              kunamaphutha amaningi
 nesimo                         lwezimpawu zohlobo              kokuqukethwe                    kancane.                        kunamaphutha                    -Imibono ayilandelani
                                lombhalo                        nemibono, kuchazwe              -Ukulandelana                   -Ukulandelana                   nhlobo
                                -Umbhalo unamathele             kahle futhi kusekela            kwemibono                       kwamaphuzu                      -Ukuchaza okumbalwa
 AMAMAKI AYI-18
                                esihlokweni                     isihloko                        okuqukethwe                     okuqukethwe kubuye              okusekela isihloko
                                -Amasu akhombisa                -Isakhiwo esifanele             kufanelekile                    kungabonakali                   -Akasebenzisanga
                                ukuthelelana kanye              esinamaphushana                 -Ukuchaza okumbalwa             -Ukuchaza okumbalwa             nhlobo imithetho
                                nokulandelana                                                   kusekela isihloko               kusekela isihloko               yesakhiwo
                                -Acacisa ngokusobala                                            -Isakhiwo esifanelekile         -Usebenzise
                                kanye nokusekela                                                kodwa kunamaphutha              ngokunganele imithetho
                                isihloko                                                        ambalwa                         yesakhiwo
                                -Isakhiwo esifanele                                                                             -Kukhona okumbalwa
                                nesicacile                                                                                      okubalulekile
 ULIMI, ISITAYELA                         10–12                             8–9                             6–7                             4–5                            0–3
 KANYE NOKULUNGISA              -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
 AMAPHUTHA                      ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                                kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuyahambisana                   kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
 Ithoni, irejista, isitayela,   kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli            nenhloso, izethameli            nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 inhloso/umthelela,             izethameli kanye nesimo         kanye nesimo                    kanye nesimo                    kanye nesimo                    -Kugcwele amaphutha
 izethameli kanye nesimo        -Uhlelo lufanelekile futhi      -Uhlelo lufanelekile futhi      -Kunamaphutha                   -Uhlelo olungafanelekile        futhi kuyadida
 Ukusetshenziswa kolimi         lwakheke kahle kakhulu          lwakheke kahle                  ambalwa                         olunamaphutha                   -Ulwazimagama
 kanye nezimiso                 -Akunamaphutha                  -Ulwazimagama oluhle            -Ulwazimagama                   amaningi                        aluhambisani nenhloso
 Ukukhethwa kwamagama           nhlobo.                         -Akunamaphutha                  olusendimeni                    -Ulwazimagama                   -Umqondo
 Izimpawu zokuloba kanye                                                                        -Amaphutha                      olunganele                      uyanhlanhlatha kakhulu
 nesipelingi                                                                                    awawuphazamisi                  -Umqondo ufiphele.
                                                                                                umqondo.
 AMAMAKI AYI-12
 UKWABIWA
 KWAMAMAKI                                25–30                            19–23                           14–17                           9–12                            0–7

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                                                                                                                Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza(FAL)/P3        8                            DBE/2018
                                        SCE – Imemorandamu

Amakhodi Okuqopha Amamaki Kulesi Sigaba:
• Q: Okuqukethwe
• Sk: Isakhiwo
• L: Ulimi
• St: Isitayela
• Pt: Amaphutha
Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:
•     QSk = 18
•     LSP = 12 (7+3+2)
OKULINDELEKILE:

2.1       INCWADI YAKOMKHULU
           • Ikheli    lobhalayo    esandleni    sokudla     elihambisana    nosuku,
             Isib.(29 kuNhlangulana 2018/29 Juni 2018)
           • Ikheli lobhalelwayo alibe ngasesandleni sokunxele liqale ngesikhundla,
             Mhleli
             IMvunge
             P.O. Box 975
             Malahleni
             2019
          • Obhalelwayo makabingelelwe ngesizotha: Isib.
             Mnumzane/Nkosazane/Nkosikazi.
          • Bhala umusho oyisihloko sodaba uwudwebele/ngamagama amakhulu.
          • Isingeniso: Esigabeni sokuqala bhala isizathu sokubhala incwadi.
          • Umzimba: Esigabeni sesibili bhala ukubonga/ukuncoma isenzo sobuntu.
          • Isiphetho: Esigabeni sokugcina bhala ukhuthaze nabanye ngokwenza
             ubuntu.
          • Isivaleliso masikhombise isizotha: Yimina ozithobayo
                                               uZethu Ngidi (Nksz./Mnu./Nkk.)

          •   Amagama awabe inani elifanele.

2.2       UMLANDO NGOMUFI

          •   Bhala amagama aphelele kamufi nesibongo.
          •   Mawubhalwe ngenkathi edlule.
          •   Isingeniso:
          •   Imininingwane ngomufi:
              - Amagama akhe onke aphelele
              - Usuku lokuzalwa nendawo azalelwe kuyo.
              - Abazali bakhe.
              - Usuku ahambe ngalo emhlabeni.

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                    Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza(FAL)/P3        9                      DBE/2018
                                        SCE – Imemorandamu

         Umzimba:

         Isigaba sokuqala:
         -   Imininingwane yemfundo.
         -   Amagalelo nezikhundla ezikhungweni zemfundo.
         Isigaba sesibili:
         -   Imininingwane yasemsebenzini.
         -   Amagalelo nezikhundla emsebenzini.
         -   Aphumelela kukhona/neqhaza abelibambile emphakathini.

         Isiphetho:
         -   Abashiyile emhlabeni.
         -   Umusho omfushane wokumvalelisa. Isib: Lala uphumule Hlomuka …
             (Nokunye)
             • Amagama awabe inani elifanele.

2.3      I-AJENDA NAMAMINITHI OMHLANGANO

         I-Ajenda:

         •    Izihloko ze-Ajenda:
              - Usuku.
              - Isikhathi.
              - Indawo.
              - Ukuvula nokwamukela.
              - Abakhona.
              - Abangekho/Abaxolisile.
              - Ukufundwa kwamaminithi.
              - Okuvuka/Ezivuka emaminithini.
              - Ezintsha/Ezosuku.
              - Amaphuzu abazokhuluma ngawo.
              - Izinqumo/Izincomo.
              - Ezijwayelekile/Ezixubile.
              - Ukuvala.

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                               Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza(FAL)/P3       10                                DBE/2018
                                        SCE – Imemorandamu

         Amaminithi Omhlangano:
         •  Abhalwa abe senkathini edlule.
         •  Awabhalwe alandele uhlu lwezihloko eziku-ajenda.

         Okulindelekile: Isibonelo.

         Isihloko:                           Umhlangano wekomidi.
         Usuku:                              27 Juni 2018.
         Isikhathi:                          Ngehora le-6 ntambama.
         Indawo:                             Ehhovisi leKhansela.
         Ukuvula:                            Umhlangano uvulwe ngomthandazo.
         Abakhona:                           Amalungu onke ekomidi.
         Abangekho/Abaxolisile:              Abekho.
         Ukufundwa kwamaminithi:             Afundwa unobhala.
         Okuvuka/Ezivuka emaminithini:       Ukwakhiwa kwesiteshi samaphoyisa.
         Ezintsha/Ezosuku:                 - Ukulwa nobugebengu.
         -Izindlela zokuvikela umphakath\ - Ukwakhiwa kwezigungu zomphakathi
         ('Community Forum').

         Izinqumo/Izincomo:        - Ukusebenzisana komphakathi namaphoyisa.
         Ezijwayelekile/Ezixubile: - Ukwandisa amathuba omsebenzi entsheni.
                                   - Ukubiyela izikole nezakhiwo zomphakathi.
         Ukuvala:             - Umhlangano wavalwa ngusihlalo ngehora le-10
                                 ebusuku.
         •   Amagama awabe inani elifanele.

2.4      I-INTHAVYU

         • Isingeniso/Isethulo.
         • Ukusetshenziswa kwezimpawu ezifanele.
         • Amagama ababambe iqhaza ngasesandleni sokunxele.
         • Isingeniso: Ukuzethula kwentatheli yomsakazo iWozanazo FM kumgijimi.
         • Umzimba: Imibuzo ehleliwe ebhekiswe kumgijimi waseNingizimu Afrika ophume
                        phambili.
         • Isiphetho: - Intatheli ibonga ithuba kumgijimi.
                        - Imfisela inqubekela phambili kwezokugijima.
                        - Ukuvalelisa.

         • Amagama awabe inani elifanele.

                                                              AMAMAKI ESIQEPHU B:              30

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                         Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza(FAL)/P3                                   11                                                                                               DBE/2018
                                                                    SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU C: AMARUBHRIKI OKUHLOLA UMBHALO OMFISHANE ODLULISA UMYALEZO: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA
[AMAMAKI ANGAMA-20]
Okungabonwa ngakho                Okungavamile               Okunekhono                     Okusendimeni                     Okuqalisayo                       Akwanelisi
OKUQUKETHWE                          10–12                      8–9                             6–7                             4–5                               0–3
NESAKHIWO                       -Impendulo             -Impendulo enhle                -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
                                enembayo ngaphezu      kakhulu ekhombisa               ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
Impendulo nemibono              kobekulindelekile      ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo
Ukuhlela imibono                -Amasu akhaliphile     zohlobo lombhalo                lombhalo                        zohlobo lombhalo                lombhalo
Izimpawu/Izimiso kanye          kanye nokuvuthwa       -Inamathele                     - Ayinamathele kahle            -Ukunamathela                   -Umbhalo uyanhlanhlatha,
nesimo                          komqondo               esihlokweni,                    esihlokweni,                    kuyabonakala kodwa              kunamaphutha amaningi
                                -Ulwazi olubanzi       ayiphaphalazi                   inokuphaphalaza                 kunamaphutha                    -Imibono ayilandelani
AMAMAKI AYI-12                  lwezimpawu zohlobo     -Ukulandelana                   kancane.                        -Ukulandelana                   sanhlobo
                                lombhalo               kokuqukethwe                    -Ukulandelana                   kwamaphuzu                      -Ukuchaza okumbalwa
                                -Umbhalo               nemibono, kuchazwe              kwemibono okuqukethwe           okuqukethwe kubuye              okusekela isihloko
                                unamathele             kahle futhi kusekela            kufanelekile                    kungabonakali                   -Akasebenzisanga nhlobo
                                esihlokweni            isihloko                        -Ukuchaza okumbalwa             -Ukuchaza okumbalwa             imithetho yesakhiwo
                                -Amasu akhombisa       -Isakhiwo esifanele             kusekela isihloko               kusekela isihloko
                                ukuthelelana kanye     esinamaphushana                 -Isakhiwo esifanelekile         -Usebenzise
                                nokulandelana                                          kodwa esinamaphutha             ngokunganele imithetho
                                -Acacisa                                               ambalwa                         yesakhiwo
                                ngokusobala kanye                                                                      -Kukhona okumbalwa
                                nokusekela isihloko                                                                    okubalulekile
                                -Isakhiwo esifanele
                                nesicacile
ULIMI, ISITAYELA KANYE                  7–8                        5–6                              4                                3                             0–2
NOKULUNGISA                     -Ithoni, irejista,     -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
AMAPHUTHA                       isitayela,             ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                                ulwazimagama           kuhambisana kahle               kuyahambisana nenhloso,         kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
Ithoni, irejista, isitayela,    kuhambisana kahle      nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo         nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
inhloso/umthelela, izethameli   kakhulu nenhloso,      kanye nesimo                    -Kunamaphutha ambalwa           kanye nesimo                    -Kugcwele amaphutha futhi
kanye nesimo                    izethameli kanye       -Uhlelo lufanelekile futhi      -Ulwazimagama                   -Uhlelo olungafanelekile        kuyadida
Ukusetshenziswa kolimi          nesimo                 lwakheke kahle                  olusendimeni                    olunamaphutha                   -Ulwazimagama
kanye nezimiso                  -Uhlelo lufanelekile   -Ulwazimagama oluhle            -Amaphutha                      amaningi                        aluhambisani nenhloso
Ukukhethwa kwamagama            futhi lwakheke kahle   -Akunamaphutha                  awawuphazamisi                  -Ulwazimagama                   -Umqondo uyanhlanhlatha
izimpawu zokuloba kanye         kakhulu                                                umqondo                         olunganele                      kakhulu
nesipelingi                     -Akunamaphutha                                                                         -Umqondo ufiphele
                                nhlobo
AMAMAKI AYISI-8
UKWABIWA KWAMAMAKI                     17–20                     13–15                           10–11                             7–8                             0–5

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                                                                                                                   Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza(FAL)/P3       12                            DBE/2018
                                        SCE – Imemorandamu

Amakhodi Okuqopha Amamaki Kulesi Sigaba:
• Q: Okuqukethwe
• Sk: Isakhiwo
• L: Ulimi
• St: Isitayela
• Pt: Amaphutha

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:

•     QSk       = 12
•     LSP       = 08 (4+2+2)

OKULINDELEKILE:

3.1         IKHADI LESIMEMO

            •      Malifakwe ebhokisini.
            •      Amagama omemayo.
            •      Abamenywayo - Izihlobo nabangani.
            •      Akusetshenziswe ulimi olufanele.
            •      Imininingwane elindelekile:
                   - Usuku.
                   - Indawo.
                   - Isikhathi.
                   - Indlela yokugqoka.
                   - Izinombolo zocingo/umakhalekhukhwini zabazomukela izimpendulo.
            •      Amagama awabe inani elifanele.

3.2         IPHOSIKHADI

            •    Alifakwe ebhokisini.
            •    Ikheli lobhalelwayo.
            •    Isitembu saseposini.
            •    Usuku nendawo lapho livela khona.
            •    Ukubingelela.
            •    Umyalezo mawunamathele esihlokweni.
            •    Ukuvalelisa.
            •    Amagama awabe inani elifanele.

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                     Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza(FAL)/P3       13                           DBE/2018
                                        SCE – Imemorandamu

3.3      INKOMBANDLELA

         •    Suka ekhaya kwa-GG 196 ungene emgwaqweni uLiso Road.
         •    Landela umgwaqo, esandleni sokudla kukhona i-KFC.
         •    Kwesokunxele kukhona iKwaPele Scrab Yard.
         •    Qhubeka, esandleni sokunxele kunenkantolo yemantshi, kwesokudla
              kunezihlahla.
         •    Zungeza isiyingi ungene emgwaqweni u-GC Cwebezela Highway, ojikela
              kwesokudla.
         •    Esandleni sokunxele kukhona imakethe yezithelo nezitshalo kanye ne-
              Isulabasha Township.
         •    Jikela esandleni sokudla ungene kuBusa Rd.
         •    Ekhoneni kunesikole uMsizi HP School, esandleni sokunxele kukhona
              iSizabasha Stadium.
         •    Dlula iSiyaqhuba Avenue esandleni sokudla.
         •    Uma uqhubeka uzodlula phakathi kweLalakahle BnB neMenzi & Nair
              Bookshop.
         •    Esandleni sokudla kukhona Umtholampilo Wesifuba.
         •    Ekuxhumaneni kwemigwaqo okungu-T, jikela esandleni sokunxele
              kuMuhlegeli Rd.
         •    Esandleni sokudla kukhona i-mall yaseDalisu.
         •    Inyuvesi yaseLanga izoba sesandleni sokunxele, uzobe usufikile khona.
         •    Amagama awabe inani elifanele.

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU C:        20
                                                             AMAMAKI ESEWONKE:          100

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu

## Related documents

- [IsiZulu FAL P1 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2018-memo/f24c2777-2596-467c-b928-8978bfe0fb44) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [Isizulu FAL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2018-memo/9337634d-a6a9-46ab-83f1-7c1720a0fcbc) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2018-final-memo/42d532bf-d1a5-473d-95e3-6c871611328e) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-feb-march-2018-memo/71ce519d-ace4-4b52-8a83-a88cc450914c) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-isizulu/ec3b771a-9b9a-43d3-b7a6-a9000eb04812) — isiZulu FAL · Memo · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2019-memo/0ceaa1a9-d7cf-4969-99a7-041dca94215f) — isiZulu FAL · Memo · 2019 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025/6598b8ea-2286-41e6-bda0-ba108f48a7c8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025/e74bf407-208d-4b38-936f-6df41038a405) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025/f453b3ee-13b1-4e17-b5f2-d9bbf9854dd7) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/5a92e0e0-1710-47ec-8ad7-1decba33c7dd) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9810adca-cef4-427d-bbf6-c6f4b97785b8) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
