# isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2017 Memo

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2017, 13 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2017-memo/1ac7afad-6bda-492b-847f-ed5c308280c8
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2017-memo/1ac7afad-6bda-492b-847f-ed5c308280c8)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2017 · isizulu. Memorandum, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P3 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2017/09630888-cf21-477c-8d37-6b2df0a77fa3) — QP · 2017 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA LE-12

                     ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                       IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                           NOVEMBA 2017

                                           IMEMORANDAMU

AMAMAKI: 100

                            Le memorandamu inamakhasi ayi-13.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3
                                                          Downloaded from hlayiso.com              2                                                                   DBE/Novemba 2017
                                                                                          NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU A: IMEMORANDAMU YEZINDABA

QAPHELA:
•      Ngaso sonke isikhathi sebenzisa irubhrikhi uma umaka umbhalo wokuziqambela (Iphepha lesi-3, ISIQEPHU A).
•      Amamaki ukusuka ku: 0–50 ahlukaniswe ngamazinga amahlanu ngokwezinkomba.
•      Okubonwa ngakho okuqukethwe, ulimi & isitayela, inkomba ngayinye kumazinga amahlanu ihlukaniswe izingxenye ezimbili kuye ngokwabiwa
       kwamamaki. Kunengxenye engenhla kanye nengezansi.
•      Isakhiwo sona asithinteki ekuhlukaniseni ngokwezingxenye. Ayikho ingxenye engenhla noma engezansi.

ISIQEPHU A: AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA [AMAMAKI ANGAMA-50]

      Okungabonwa ngakho                                         Okungavamile                 Okunekhono                 Okusendimeni              Okuqalisayo                Akwanelisi
    OKUQUKETHWE & UHLAKA                                             28–30                        22–24                      16–18                     10–12                      4–6
                                                          -Impendulo enembayo         -Impendulo yakheke kahle     -Impendulo eyanelisayo     -Impendulo ikhombisa     -Impendulo enhlanhlathayo
    (Izimpendulo kanye nemibono)                          ngaphezu                    -Imibono eshaya emhlolweni   -Imibono inakho            ukungahlangani           -Imibono edidayo

                                   Ingxenye engenhla
    Ukuhlela imibono uyihlelela                           kobekulindelekile           nehlabahlosile enokuvuthwa   ukulandelana nokushaya     -Imibono engacacile      nenganembi
    uhlaka                                                -Imibono ekhaliphile,       komqondo                     emhlolweni                 nokungeyona              -Akuzwakali,
    Ukuqonda inhloso, izethameli                          echukuluza ingqondo         -Ihleleke kahle kakhulu      -Ihleleke ngokusendimeni   eyokuzisungulela         kunokuphindaphinda
    kanye nesimo                                          kanye nekhombisa            kanye nokulandelana          kanye nokulandelana        -Kukhona okukhombisa     -Akukho ukuhlela kanye
                                                          ukuvuthwa komqondo          (nokuxhumana)                (nokuxhumana)              ukuhlela okuncane        nokulandelana
    AMAMAKI ANGAMA-30                                     -Ihleleke ngobunyoninco     kubandakanya isingeniso,     kubandakanya               nokulandelana
                                                          kanye nokulandelana         umzimba kanye nesiphetho     isingeniso, umzimba
                                                          (nokuxhumana)                                            kanye nesiphetho
                                                          kubandakanya isingeniso,
                                                          umzimba kanye nesiphetho
                                                                     25–27                        19–21                      13–15                      7–9                         0–3
                                                          -Impendulo yinhle kakhulu   -Impendulo yakheke kahle     -Impendulo enembayo        -Impendulo engashayi     -Ayikho imizamo
                                                          kepha intula izimpawu ze-   -Imibono ehambisanayo        kodwa intula ukucacisa     emhlolweni               ekhombisa ukuphendula

                                   Ingxenye engezansiha
                                                          eseyi enembayo              nendaba nehlabahlosile       -Imibono iyalandelana      -Imibono ithanda ukuba   ngesihloko
                                                          -Imibono ekhombisa          -Ihleleke kahle kakhulu      ngokusendimeni futhi       nhlakanhlaka futhi       -Akuhambisani nesihloko
                                                          ukuvuthwa komqondo          kanye nokulandelana          iyamukeleka                iyadida                  futhi akufanelene
                                                          kanye nokukhalipha          (nokuxhumana)                -Kukhona okukhomba         -Ukuhlela kanye          -Akuqondene nesihloko
                                                          -Ikhombisa ikhono           kubandakanya isingeniso,     ukuhlela kanye             nokulandelana akukho     futhi kuphithene
                                                          lokuhlela kanye             umzimba kanye nesiphetho     nokulandelana
                                                          nokulandelana                                            (nokuxhumana)
                                                          (nokuxhumana)                                            kubandakanya
                                                          kubandakanya isingeniso,                                 isingeniso, umzimba
                                                          umzimba kanye nesiphetho                                 kanye nesiphetho

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                           Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com                       3                                                                                   DBE/Novemba 2017
                                                                                         NSC – Imemorandamu

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA [AMAMAKI ANGAMA-50] (kuyaqhubeka)

    Okungabonwa ngakho                                      Okungavamile                      Okunekhono                   Okusendimeni                      Okuqalisayo                      Akwanelisi
 ULIMI, ISITAYELA &                                                14–15                           11–12                            8–9                             5–6                             0–3
 UKULUNGISA AMAPHUTHA                                 -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ulimi aluqondakali
                                                      ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    -Ithoni, irejista, isitayela
 Ithoni, irejista, isitayela,                         kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana                     kanye nolwazimagama
 ulwazimagama luyahambisana                           kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli            ngokungagculisi                 aluhambisani nenhloso,

                                 Ingxenye engenhla
 nenhloso/umthelela kanye                             izethameli kanye nesimo         nesimo                          kanye nesimo                    nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 nesimo                                               -Ulimi lukhombisa               -Ulimi lufanelekile kanye       -Ukusetshenziswa kolimi         kanye nesimo                    -Ulwazimagama luncane
 Ukukhethwa kwamagama,                                ukuzethemba,                    nokusetshenziswa                ukudlulisa umqondo              -Ukusetshenziswa kolimi         kakhulu okwenza kube
 ukusetshenziswa kolimi,                              luyancomeka kakhulu             kwethoni ngendlela              -Ithoni ifanelekile             ukudlulisa umqondo              lukhuni ukuqonda
 izimpawu zokuloba, uhlelo,                          -Ithoni ekhomba ukuphoqa         efanelekile                     -Kusetshenziswe amasu           akugculisi
 isipelingi                                          kanye namasu obuciko             -Kukhombisa ukungabi            obuciko ukukhulisa              -Ithoni nephimbo
                                                     obunembayo                       namaphutha amaningi             okuqukethwe                     akugculisi
 AMAMAKI AYI-15                                       -Akunamaphutha nhlobo           ohlelweni kanye nesipelingi                                     -Kusetshenziswe amasu
                                                      ohlelweni kanye nesipelingi     -Ibumbeke kahle kakhulu                                         obuciko ngokungagculisi
                                                      -Ikhombise ikhono                                                                               ukukhulisa okuqukethwe
                                                      eliphezulu lokubumba
                                                                     13                            10                               7                             4
                                                      -Ulimi lukhombisa               -Ulimi luyahambisana futhi      -Ukusetshenziswa kolimi         -Ukusetshenziswa kolimi
                                                      ukuzethemba,                    lufanelekile                    okusendimeni                    okungekho endimeni
                                                      luyancomeka kakhulu             -Ithoni iyahambisana futhi      nokungahlangani                 -Imisho enhlobonhlobo
                                                      -Akunamaphutha ohlelweni        ifanelekile                     okumbalwa                       imbalwa noma ayikho
                                Ingxenye              kanye nesipelingi               -Kunamaphutha ambalwa           -Ithoni ifanelekile kanye       -Ulwazimagama
                                                      -Ikhombise ikhono               ohlelo kanye nesipelingi        nokusetshenziswa                olunomkhawulo
                                engezansi             eliphezulu lokubumba            -Ibumbeke kahle                 kwamasu obuciko
                                                                                                                      okunomkhawulo
 ISAKHIWO                                                          5                                4                               3                              2                              0–1
 Izimpawu zethekisthi,                               -Ukuthuthuka kwesihloko          -Ukuthuthuka nokugeleza         -Ukuthuthuka kwendaba           -Amaphuzu ambalwa               -Amaphuzu awatholakali
 ukuthuthuka kwezigaba kanye                         okunembayo                       kwendaba                        okulindelekile                  azwakalayo                      -Imisho kanye nezigaba
 nokwakhiwa kwemisho                                 -Ukucacisa okunembayo            -Ukulandelana                   -Imisho, izigaba                -Imisho kanye nezigaba          kunamaphutha
                                                     -Imisho, izigaba kwakheke        -Imisho, izigaba                kwakheke kahle                  kunamaphutha                    -I-eseyi ayinamqondo
 AMAMAKI AYISI-5                                     kahle kakhulu                    kuyalandelana futhi             -I-eseyi isenawo                -I-eseyi isenawo
                                                                                      kuxubile                        umqondo                         umqondo noma
                                                                                                                                                      inamaphutha

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                                          Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3       4                                  DBE/Novemba 2017
                                        NSC – Imemorandamu

Amakhodi Okuqopha Amamaki Kulesi Sigaba:
•   Q: Okuqukethwe
•   Sk: Isakhiwo
•   L : Ulimi
•   St: Isitayela
•   Pt: Amaphutha
•   Hl: Uhlaka

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:
•   QHl             =30 (25+5)
•   LSP             =15 (8+4+3)
•   Sk              = 05

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:

SP – (dwebela)-isipelingi esingamukelekile.
PH – uphawu lokubhala olungemukelekile.
L – (dwebela)- ulimi olungemukelekile.
// – khombisa isigaba esisha.
NK – inkathi engemukelekile.
GL – amagama awalandelani ngokufanele.
R – irejista.
KM – akwenzi umqondo.
ISIV. – isivumelwano esingavumelani.
AK – akudingekile.
^ – kunegama elingekho.
GN – igama elingcono.
/ – ukwehlukanisa amagama
( ) – ukuhlanganisa amagama
Pp – ukuphindaphinda amagama

OKULINDELEKILE MAYELANA NESAKHIWO SEMIBHALO (ISIQEPHU A)

•      Isingeniso:      Siyaheha, siyisigaba esisodwa, singenisa indikimba.

•      Umzimba:         (i)     Izigaba zinemiqondo ezwakalayo nenikezelanayo.
                        (ii)    Izigaba zihleleke kahle/umqondo osekelayo.
                        (iii)   Umbhalo nombhalo mawuhambelane nenkathi okumele ubhalwe ngayo.

•      Isiphetho:       (i)     Siyisigaba esisodwa.
                        (ii)    Makuvele ukuthi umbhalo usuyagoqwa noma uyasongwa.
                        (iii)   Selungavela uvo lombhali ngalokho abhala ngakho okungaba ukuxwayisa/
                                ukweluleka/ukuxolisa.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                      Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3       5                  DBE/Novemba 2017
                                        NSC – Imemorandamu

OKULINDELEKILE MAYELANA NEZIHLOKO ZEZINDABA (ISIQEPHU A)

1.1       Ngiyazisola Ngesinqumo Engasithatha.

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

          •   Makakhulume ngaye, kuvele ukuzisola ngesinqumo asithathayo.
          •   Inkathi kungaba edlule.
          •   Ukubaluleka kokuthatha isinqumo.
          •   Umehluko phakathi kwesinqumo samanje nesizothinta impilo yakho
              yonke.
          • Yisiphi isinqumo owasithatha?
          • Kungabe ukhona owakubonisa ngaphambi kokuthatha isinqumo?
          • Umthelela wesinqumo sakho.
          • Ongakwenza ukulungisa lesi sinqumo owasithatha.
          • Isifundo owasithola ngokuthatha lesi sinqumo.
                                                                                         [50]
          (Nokunye okuhambisana nesihloko.)

1.2       Impilo Ngaphandle Komculo.

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

              • Ingaba njani impilo ngaphandle komculo?
              • Inkathi kungaba eyamanje.
              • Iqhaza elibanjwa umculo kubantu.
              • Izimo umculo osetshenziselwa zona:
               -ukuba khona kwesizungu.
               -ukungadluliseki komyalezo wendunduzo, wothando, wokucasuka, njll.
               -ukungathokozi emicimbini enhlobonhlobo.
               -ukungakwazi ukudumisa ezinkonzweni.
              • Indlela abangaphila ngayo abaculi nemindeni yabo ngaphandle
                komculo?
             • Imithelela yokungabi bikho komculo.
          (Nokunye okuhambisana nesihloko.)                                              [50]

1.3       Phansi Ngokushintsha Ibala Lesikhumba Sakho!

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

            • Makuvele ukungahambisani nokushintshwa kwebala lesikhumba.
            • Ukuzigqaja ngebala lakho.
            • Inkathi kungaba eyamanje.
            • Obani abazishintsha ibala lesikhumba?
            • Izizathu zokuzishintsha ibala lakho.
            • Yini abayisebenzisayo ukushintsha ibala lesikhumba?
            • Izindleko ezihambisana nokushintsha ibala lesikhumba.
            • Yimiphi imithelela yokuzishintsha ibala?
          (Nokunye okuhambisana nesihloko.)                                              [50]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3       6                   DBE/Novemba 2017
                                        NSC – Imemorandamu

1.4       Amazwi Esiwakhulumayo Angakha Noma Abhidlize.

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

              •Angakhuluma ngezibonelo ezithinta amazwi athile akhayo.
              •Angakhuluma futhi ngezibonelo zamazwi abhidlizayo.
              •Inkathi kungaba eyamanje.
              •Indlela yokukhuluma nabantu.
              •Ukuhlukanisa phakathi kokuncokola nokukhuluma okujwayelekile.
              •Ukuqaphela nokuqikelela amazinga abantu okhuluma nabo.
              •Ukukhetha amagama owakhulumayo kubantu nasezindaweni
               ezahlukene.
            • Ithoni nerejista oyisebenzisayo uma ukhuluma.
          (Nokunye okuhambisana nesihloko.)                                              [50]

1.5       Kufanele Yini Ukutshela Abantu Ukuthi Bagqoke Kanjani Emcimbini
          Wakho?

          Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

          •    Kungasetshenziswa inkathi yamanje.
          •    Akathathe isinqumo ngohlangothi ahambisana nalo.
          •    Akucace ukuthi kukhulunywa ngokugqoka emcimbini.

          Amaphuzu avumelana nesihloko:
          • Umnikazi womcimbi usuke enalezi zinhloso:
             - uhlobo lomcimbi awenzayo, isib. umemulo.
             - izinga afuna umcimbi ube kulo.
             - ukusheshe abone abantu abamemile.
             - ukugwema abantu abeza emcimbini bengamenyiwe.

          Amaphuzu aphikisana nesihloko:
          • Abantu bangagcina bengafikanga emcimbini ngoba bengenayo ingqephu
              yomcimbi.
          • Kwenza abantu bangene ezindlekweni abangazihlelelanga.
          • Imibala nezitayela zabantu azifani.
          • Kukhona imizimba yabantu engahambisani nohlobo oluthile lwemibala
              nokugqoka.
          (Nokunye okuhambisana nesihloko.)                                              [50]

1.6       1.6.1       Isithombe

                      Nikeza indaba isihloko esiyifanele.

                      Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

                      •    Izihloko ziyokwehluka, Isib. Ezokuxhumana       Zilimaza
                           Ubudlelwano.
                      •    Ukubhala amaphuzu ahambisana nesihloko.
                      •    Akangaphumi kokuqukethwe isithombe.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3       7                       DBE/Novemba 2017
                                        NSC – Imemorandamu

                      •    Zibulimaza kanjani, kuphi ubudlelwano?
                           - Emindenini.
                           - Kubangani.
                           - Othandweni.
                           - Esikoleni.
                           - Emsebenzini.
                           - Emicimbini ehlukene.
                      •    Imithelela.
                      •    Izisombululo/imibono.
                      •    QAPHELA:        Amaphuzu     angehluka    kuye    ngesihloko
                           esibhalwe ngumfundi.                                                [50]

          1.6.2       Isithombe
                      Nikeza indaba isihloko esiyifanele.

                      Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

                      •    Izihloko ziyokwehluka, Isib. Ukucekeleka Phansi Kwezikole/
                              Kwezakhiwo Zomphakathi.
                      •    Izimbangela zokucekeleka phansi kwezikole/ kwezakhiwo
                              zomphakathi.
                      •    Umonakalo odalekayo.
                      •    Izindleko zokulungisa.
                      •    Imizamo yokuvimba neyokudambisa isimo.
                      •    Imithelela.
                      •    Umbono wakho.

                      QAPHELA: Amaphuzu angehluka kuye ngesihloko esibhalwe
                               ngumfundi.                                                      [50]
          1.6.3       Isithombe
                      Nikeza indaba isihloko esiyifanele.

                      Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

                      Izihloko ziyokwehluka, Isib. Ukugujwa Kwamasiko Ahlukene
                      Ezikoleni.

                      •    Angakhuluma ngomcimbi wamasiko/ oxube izinhlanga
                              ezahlukene njll.
                      •    Ukugujwa kwamasiko ahlukene ezikoleni/ emphakathini.
                      •    Izizathu zokuziqhenya ngamasiko.
                      •    Ayithinta kanjani imvelaphi yakho nempilo oyiphilayo?
                      •    Amasiko nokushintsha kwesikhathi.
                      •    Ukuhlangana kwamasiko ahlukene.
                      •    Ukubekezelelana ngokwamasiko.

                      QAPHELA: Amaphuzu angehluka kuye ngesihloko esibhalwe
                               ngumfundi.                                                      [50]

                                                              AMAMAKI ESIQEPHU A:              50
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3                                          8                                                                            DBE/Novemba 2017
                                                                           NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU B: AMARUBHRIKI OKUHLOLA UMBHALO OMUDE ODLULISA UMYALEZO: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA
[AMAMAKI ANGAMA-30]
 Okungabonwa ngakho                  Okungavamile                     Okunekhono                     Okusendimeni                     Okuqalisayo                      Akwanelisi
 OKUQUKETHWE                            15–18                            11–14                           8–10                            5–7                              0–4
 NESAKHIWO                      -Impendulo enembayo             -Impendulo enhle                -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
                                ngaphezu                        kakhulu ekhombisa               ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
 Impendulo kanye                kobekulindelekile               ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo
 nemibono                       -Amasu akhaliphile              zohlobo lombhalo                lombhalo                        zohlobo lombhalo                lombhalo
 Ukuhlela imibono               kanye nokuvuthwa                -Inamathele esihlokweni         -Ayinamathele kahle             -Ukunamathela                   -Umbhalo
 Inhloso, izethameli,           komqondo                        -Akunamaphutha                  esihlokweni                     esihlokweni                     uyanhlanhlatha,
 izakhiwo nezimiso kanye        -Ulwazi olubanzi                -Ukulandelana                   -Inamaphutha ambalwa            kuyabonakala kodwa              kunamaphutha amaningi
 nesimo                         lwezimpawu zohlobo              kokuqukethwe                    -Ukulandelana                   kunamaphutha                    -Imibono ayilandelani
                                lombhalo                        nemibono, kuchazwe              kwemibono                       -Ukulandelana                   nhlobo
                                -Umbhalo unamathele             kahle futhi kusekela            okuqukethwe                     kwamaphuzu                      -Ukuchaza okumbalwa
 AMAMAKI AYI-18
                                esihlokweni                     isihloko                        kufanelekile                    okuqukethwe kubuye              okusekela isihloko
                                -Amasu akhombisa                -Isakhiwo esifanele             -Ukuchaza okumbalwa             kungabonakali                   -Akasebenzisanga
                                ukuthelelana kanye              esinamaphushana                 kusekela isihloko               -Ukuchaza okumbalwa             nhlobo imithetho
                                nokulandelana                                                   -Isakhiwo esifanelekile         kusekela isihloko               yesakhiwo
                                -Acacisa ngokusobala                                            kodwa kunamaphutha              -Usebenzise
                                kanye nokusekela                                                ambalwa                         ngokunganele imithetho
                                isihloko                                                                                        yesakhiwo
                                -Isakhiwo esifanele                                                                             -Kukhona okumbalwa
                                nesicacile                                                                                      okubalulekile
 ULIMI, ISITAYELA                         10–12                             8–9                             6–7                             4–5                            0–3
 KANYE NOKULUNGISA              -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
 AMAPHUTHA                      ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                                kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuyahambisana                   kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
 Ithoni, irejista, isitayela,   kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli            nenhloso, izethameli            nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 inhloso/umthelela,             izethameli kanye nesimo         kanye nesimo                    kanye nesimo                    kanye nesimo                    -Kugcwele amaphutha
 izethameli kanye nesimo        -Uhlelo lufanelekile futhi      -Uhlelo lufanelekile futhi      -Kunamaphutha                   -Uhlelo olungafanelekile        futhi kuyadida
 Ukusetshenziswa kolimi         lwakheke kahle kakhulu          lwakheke kahle                  ambalwa                         olunamaphutha                   -Ulwazimagama
 kanye nezimiso                 -Akunamaphutha                  -Ulwazimagama oluhle            -Ulwazimagama                   amaningi                        aluhambisani nenhloso
 Ukukhethwa kwamagama           nhlobo.                         -Akunamaphutha                  olusendimeni                    -Ulwazimagama                   -Umqondo
 Izimpawu zokuloba kanye                                        amaningi.                       -Amaphutha                      olunganele                      uyanhlanhlatha kakhulu
 nesipelingi                                                                                    awawuphazamisi                  -Umqondo ufiphele.
                                                                                                umqondo.
 AMAMAKI AYI-12
 UKWABIWA
 KWAMAMAKI                                25–30                            19–23                           14–17                           9–12                            0–7

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                     Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3       9                       DBE/Novemba 2017
                                        NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU B: IMIBHALO EMIDE EDLULISA IMIYALEZO
UMBUZO 2
Amakhodi Okuqopha Amamaki Kulesi Sigaba:
•     Q : Okuqukethwe
•     Sk : Isakhiwo
•     L : Ulimi
•     St : Isitayela
•     Pt : Amaphutha
Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:
•     QSk     = 18
•     LSP     = 12 (7+3+2)
OKULINDELEKILE:
2.1         Incwadi Yomsebenzi/Esemthethweni.
            • Ikheli lobhalayo alibe ngasesandleni sokudla, lihambisane nosuku. Izib:
                10 kuMfumfu 2017/10 Okthoba 2017/ 10.10.2017/10/10/2017.
            • Ikheli lobhalelwayo akube yileli alinikeziwe, libhalwe ngasesandleni
                sokunxele.
            • Obhalelwayo makabingelelwe ngesizotha ngokuthi Mnumzane.
            • Qala ngomusho oyisihloko, udwetshelwe noma ubhalwe ngofeleba.
            • Esigabeni sokuqala umfundi akahlale phezu kodaba olumenze wabhala
                incwadi.
            • Esigabeni sesibili umfundi akasekele isizathu sokucela umfundaze/
                ibhasari.
            • Isiphetho masibe sifishane sifingqe isicelo.
            • Isivaleliso masikhombise isizotha: Yimina Ozithobayo
                                                   uLinda Lee (Mnu./Nksz.)
                Okulindelekile: (i)     Isingeniso
                                (ii)    Umzimba (ungaba yizigaba ezimbili)
                                (iii)   Isiphetho (makuvele ukuqoqeka kwencwadi)
                                (iv)    Amagama awabe inani elifanele.                        [30]
2.2         Umlando Ngomufi.
            • Akubhalwe noma yingaliphi ilungu lomndeni.
            • Kuqalwa ngesihloko esigqamile esinamagama kamufi aphelele.
            • Usuku lokuzalwa nosuku ashone ngalo.
            • Mawubhalwe ngenkathi edlule.
            • Isingeniso: - Amagama onke akhe aphelele.
                          - Imininingwane yakhe yonke Isib: uzalwa ngubani/
                             ungowesingaki emndenini, igama lendawo azalelwa
                             kuyona.
                          - Usuku ahambe ngalo emhlabeni.
            • Umzimba: Isigaba sokuqala.
                          Imininingwane yemfundo:
                          - Amabanga nezikole afunde kuzo.
                          - Amagalelo nezikhundla esikoleni.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3      10                    DBE/Novemba 2017
                                        NSC – Imemorandamu

                              Isigaba sesibili.
                              Imininingwane yasemsebenzini:
                              - Izindawo asebenza kuzona.
                              - Umlando ngomsebenzi wakhe.
                              - Amagalelo nezikhundla emsebenzini.
                              - Aphumelela kukhona/neqhaza abelibambile
                                 emphakathini.

          •    Isiphetho:
                         - Abashiyile/nazokhunjulwa ngakho.
                         - Umusho omfushane wokuphetha. Isib: Hamba kahle
                           dadewethu, siyobonana kwelizayo …
                         (Nokunye okuhambisana nokuvalelisa umuntu ongasekho).
          •    Amagama awabe inani elifanele.

                 Qaphela: Kubalulekile ukubheka ukuthi umfundi ubhale ngomuntu
                 ongakanani uma kumakwa okuqukethwe, isib. umntwana osemncane.            [30]

2.3       Umbiko.
          • Umbiko kumele ucace ukuthi uya kuMenenja yaseCity Hall.
          • Kumele kube nalokhu okulandelayo:
            - isihloko (Masiveze ukuthi kukhulunywa ngokulimala kwabafundi.)
            - usuku
            - isikhathi
            - indawo
          • Bhala ngenkathi efanele.
          • Sebenzisa ulimi oluzwakalayo.
          • Chaza isigameko esenzekile esiholele ekulimaleni kwabanye abafundi.
          • Veza imininingwane yobhale umbiko.
          • Sayina umbiko.
          • Nokunye.
          • Amagama awabe inani elifanele.                                                [30]

2.4       I-inthavyu.
          • Akukhulunywe ngomklomelo wenhlanzeko.
          • Isingeniso/isethulo.
          • Sebenzisa izimpawu ezifanele.
          • Bhala amagama abakhulumayo esandleni sokunxele.
          • Bhala ngenkathi efanele.
          • Sebenzisa ulimi oluzwakalayo.
          • Yeqa umugqa owodwa ukwehlukanisa esinye isikhulumi.
          • Isingeniso: Ukubingelelana nokuzethula.
          • Umzimba:- UNksz Reddy makabuze imibuzo bese                   ephendula
                         uthishomkhulu.
          • Isiphetho: Mabavalelisane kahle.
          • Amagama awabe inani elifanele.                                                [30]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU B:          30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3                                 11                                                                           DBE/Novemba 2017
                                                                   NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU C: AMARUBHRIKI OKUHLOLA UMBHALO OMFISHANE ODLULISA UMYALEZO: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA
[AMAMAKI ANGAMA-20]
Okungabonwa ngakho                Okungavamile              Okunekhono                     Okusendimeni                     Okuqalisayo                         Akwanelisi
OKUQUKETHWE                          10–12                     8–9                             6–7                             4–5                                 0–3
NESAKHIWO                      -Impendulo             -Impendulo enhle                -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
                               enembayo ngaphezu      kakhulu ekhombisa               ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
Impendulo nemibono             kobekulindelekile      ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo lombhalo
Ukuhlela imibono               -Amasu akhaliphile     zohlobo lombhalo                lombhalo                        zohlobo lombhalo                -Umbhalo uyanhlanhlatha,
Izimpawu/Izimiso kanye         kanye nokuvuthwa       -Inamathele esihlokweni         -Ayinamathele kahle             -Ukunamathela                   kunamaphutha amaningi
nesimo                         komqondo               -Akunakuphambuka                esihlokweni                     kuyabonakala kodwa              -Imibono ayilandelani nhlobo
                               -Ulwazi olubanzi       -Ukulandelana                   -Kunokuphambuka                 kunokuphambuka.                 -Ukuchaza okumbalwa
AMAMAKI AYI-12                 lwezimpawu zohlobo     kokuqukethwe                    okuncane                        -Ukulandelana                   okusekela isihloko
                               lombhalo               nemibono, kuchazwe              -Ukulandelana                   kwamaphuzu                      -Akasebenzisanga nhlobo
                               -Umbhalo unamathele    kahle futhi kusekela            kwemibono okuqukethwe           okuqukethwe kubuye              imithetho yesakhiwo
                               esihlokweni            isihloko                        kufanelekile                    kungabonakali
                               -Amasu akhombisa       -Isakhiwo esifanele             -Ukuchaza okumbalwa             -Ukuchaza okumbalwa
                               ukuthelelana kanye     esinamaphushana                 kusekela isihloko               kusekela isihloko
                               nokulandelana                                          -Isakhiwo esifanelekile         -Usebenzise
                               -Acacisa ngokusobala                                   kodwa esinamaphutha             ngokunganele imithetho
                               kanye nokusekela                                       ambalwa                         yesakhiwo
                               isihloko                                                                               -Kukhona okumbalwa
                               -Isakhiwo esifanele                                                                    okubalulekile
                               nesicacile
ULIMI, ISITAYELA KANYE                  7–8                       5–6                              4                                3                                0–2
NOKULUNGISA                    -Ithoni, irejista,     -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela kanye
AMAPHUTHA                      isitayela,             ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    nolwazimagama
                               ulwazimagama           kuhambisana kahle               kuyahambisana nenhloso,         kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
Ithoni, irejista, isitayela,   kuhambisana kahle      nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo         nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
inhloso/umthelela,             kakhulu nenhloso,      kanye nesimo                    -Kunamaphutha ambalwa           kanye nesimo                    -Kugcwele amaphutha futhi
izethameli kanye nesimo        izethameli kanye       -Uhlelo lufanelekile futhi      ohlelo.                         -Uhlelo olungafanelekile        kuyadida
Ukusetshenziswa kolimi         nesimo                 lwakheke kahle                  -Ulwazimagama                   olunamaphutha                   -Ulwazimagama aluhambisani
kanye nezimiso                 -Uhlelo lufanelekile   -Ulwazimagama oluhle            olusendimeni                    amaningi                        nenhloso
Ukukhethwa kwamagama           futhi lwakheke kahle   -Akunamaphutha                  -Amaphutha                      -Ulwazimagama                   -Umqondo uyanhlanhlatha
izimpawu zokuloba kanye        kakhulu                amaningi.                       awawuphazamisi                  olunganele                      kakhulu
                               -Akunamaphutha                                         umqondo                         -Umqondo ufiphele
nesipelingi
                               nhlobo
AMAMAKI AYISI-8
UKWABIWA KWAMAMAKI                     17–20                    13–15                           10–11                             7–8                                0–5

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                            Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3      12               DBE/Novemba 2017
                                        NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU C: IMIBHALO EMIFISHANE EDLULISA IMIYALEZO

UMBUZO 3

Amakhodi Okuqopha Amamaki Kulesi Sigaba:

•     Q :    Okuqukethwe
•     Sk :   Isakhiwo
•     L :    Ulimi
•     St :   Isitayela
•     Pt :   Amaphutha

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:

•     QSk = 12
•     LSP = 08 (4+2+2)

OKULINDELEKILE:

3.1       Isikhangisi.
          • Isihloko esiphathelene nendawo yokosa inyama.
          • Ubukhulu bamagama obehlukene.
          • Ulimi oluhehayo.
          • Imininingwane elindelekile:
              - Indawo.
              - Izikhathi zokusebenza.
              - Izinombolo zocingo/umakhalekhukhwini.
              - Izinhlobo zenyama nokuhambisana nakho.
              - Amanani entengo.
          • Amagama awabe inani elifanele.                                             [20]

3.2       Idayari.
          • Obhalayo kumele aqale ngokubhala usuku kanye nelanga.
          • Kumele ibe senkathini ezayo.
          • Kumele ubhale izigaba ezimfishane.
          • Kusetshenziswa ulimi olukhululekile.
          • Okuqukethwe makunamathele emyalelweni.
          • Izinsuku mazihlukaniswe ngokweqa umugqa.
          • Makuvele okuzokwenziwa kusukela ngoMsombuluko kuya kuLwesihlanu.
          • Amagama awabe inani elifanele.                                             [20]
3.3       Inkombandlela.
          • Suka Ezweni Township ungene emgwaqweni Abaphansi Street.
          • Jikela ngasesandleni sokudla, uqhubeke.
          • Uzodlula isibhedlela ngasesandleni sokudla.
          • Ekupheleni komgwaqo jikela esandleni sokunxele emgwaqweni uSitimela
              Road.
          • Uzobona isiteshi sesitimela saKwabuya esandleni sokudla.
          • Jikela emgwaqweni wokuqala kwesokunxele uDlozilami Street.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3      13                   DBE/Novemba 2017
                                        NSC – Imemorandamu

          •    Yedlula isonto laseTCZ kwesokudla, neDubs Café kwesokunxele.
          •    Qhubeka weqe umgwaqo u-14th Avenue/uzokweqa impambanomgwaqo.
          •    Uzobona ipaki kwesokudla kanye neDoba Dam kwesokunxele.
          •    Qhubeka ngawo lo mgwaqo udlule u-15th Avenue ngakwesokudla.
          •    Uzobe sewufikile khona, isango lakhona liqondene neCement Factory.
          •    Qaphela ukuthi awufiki ku-16th Avenue.
          •    Amagama awabe inani elifanele.                                           [20]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU C:        20
                                                             AMAMAKI ESEWONKE:          100

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu FAL P2 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2017-memo/b89873f6-251e-47a5-a84f-1ada128d8e8f) — isiZulu FAL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2017-memo/8517c722-dc6a-4cd5-9699-aaea5444db6f) — isiZulu FAL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-feb-march-2017-memo/608f2c77-9f00-4cec-98fd-1b908a6ef39e) — isiZulu FAL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2023-mg/4b2273f8-471b-42c4-97ef-815f7b720181) — isiZulu FAL · Memo · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2022-mg/32b68268-6bb5-4f95-94ea-99d5b5fd9ffb) — isiZulu FAL · Memo · 2022 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2018-final-memo/42d532bf-d1a5-473d-95e3-6c871611328e) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025/6598b8ea-2286-41e6-bda0-ba108f48a7c8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025/e74bf407-208d-4b38-936f-6df41038a405) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025/f453b3ee-13b1-4e17-b5f2-d9bbf9854dd7) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/5a92e0e0-1710-47ec-8ad7-1decba33c7dd) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9810adca-cef4-427d-bbf6-c6f4b97785b8) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
