# isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Memo

> Grade 12 isiZulu FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2022, 14 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2022-mg/32b68268-6bb5-4f95-94ea-99d5b5fd9ffb
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiZulu FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2022
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2022-mg/32b68268-6bb5-4f95-94ea-99d5b5fd9ffb)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · isizulu. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P3 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2022/aff3a88d-892a-436a-8c65-5e05c6abf322) — QP · 2022 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                  NATIONAL
                             SENIOR CERTIFICATE

                                    IBANGA LE-12

                ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                              IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                      NOVEMBA 2022

                          UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA

AMAMAKI: 100

                    Lo mhlahlandlela wokumaka unamakhasi ayi-14.

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                 Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3             2                 DBE/Novemba 2022
                                         NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA:

   Ohlolwayo akufanele aphendule imibuzo engaphezulu kowodwa ngohlobo
    olufanayo lombhalo.
   Uma umfundi enikeze izimpendulo ezimbili, maka eyokuqala bese ungayinaki
    elandelayo.
   Uma izinombolo zezimpendulo zingahleliwe ngendlela efanele, maka
    ngokwememo.
   Uma iphutha lesipelingi liphazamisa umqondo, ayingamukelwa leyo mpendulo.
    Uma lingawuphazamisi umqondo, ayamukelwe impendulo.
   Uma ohlolwayo engabasebenzisi onokucaphuna lapho kuthiwe akacaphune
    khona, ungamjezisi ngalokho.
   Emibuzweni evulekile, akunganikwa mamaki ngoYEBO/CHA noma NGIYAVUMA/
    ANGIVUMI. Kanjalo futhi akukho mamaki okumele anikezwe ngoYIQINISO/
    AKULONA IQINISO noma UMBONO/IQINISO. Kumele kugxilwe kulokhu
    okwesekelwa ngakho impendulo.

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                             Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3
                                                        Downloaded from hlayiso.com               3                                                                  DBE/Novemba 2022
                                                                                    NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQEPHU A: UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA IZINDABA

QAPHELA:
      Ngaso sonke isikhathi sebenzisa irubhrikhi uma umaka umbhalo wokuziqambela (Iphepha lesi-3, ISIQEPHU A).
      Amamaki ukusuka ku: 0–50 ahlukaniswe ngamazinga amahlanu ngokwezinkomba.
      Okubonwa ngakho okuqukethwe, ulimi & isitayela, inkomba ngayinye kumazinga amahlanu, ihlukaniswe izingxenye ezimbili kuye ngokwabiwa
       kwamamaki. Kunengxenye engenhla kanye nengezansi.
      Isakhiwo sona asithinteki ekuhlukaniseni ngokwezingxenye. Ayikho ingxenye engenhla noma engezansi.

ISIQEPHU A: AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA [AMAMAKI ANGAMA-50]

      Okungabonwa ngakho                                       Okungavamile                 Okunekhono                 Okusendimeni              Okuqalisayo               Okunganelisi
    OKUQUKETHWE &                                                  28–30                        22–24                      16–18                     10–12                      4–6
    UKUHLELA                                            -Impendulo enembayo         -Impendulo yakheke kahle     -Impendulo eyanelisayo     -Impendulo ikhombisa     -Impendulo enhlanhlathayo
                                                        ngaphezu                    -Imibono eshaya emhlolweni   -Imibono inakho            ukungahlangani           -Imibono edidayo

                                   Ingxenye engenhla
    (Izimpendulo kanye nemibono)                        kobekulindelekile           nehlabahlosile enokuvuthwa   ukulandelana nokushaya     -Imibono engacacile      nenganembi
    Ukudidiyelwa kwemibono                              -Imibono ekhaliphile,       komqondo                     emhlolweni                 nokungeyona              -Akuzwakali,
    ngenhloso yokuhlela                                 echukuluza ingqondo         -Ihleleke kahle kakhulu      -Ihleleke ngokusendimeni   eyokuzisungulela         kunokuphindaphinda
    Ukuqonda inhloso, izethameli                        kanye nekhombisa            kanye nokulandelana          kanye nokulandelana        -Kukhona okukhombisa     -Akukho ukuhlela kanye
    kanye nesimo                                        ukuvuthwa komqondo          (nokuxhumana)                (nokuxhumana)              ukuhlela okuncane        nokulandelana
                                                        -Ihleleke ngobunyoninco     kubandakanya isingeniso,     kubandakanya               nokulandelana
    AMAMAKI ANGAMA-30                                   kanye nokulandelana         umzimba kanye nesiphetho     isingeniso, umzimba
                                                        (nokuxhumana)                                            kanye nesiphetho
                                                        kubandakanya isingeniso,
                                                        umzimba kanye nesiphetho
                                                                   25–27                        19–21                      13–15                      7–9                         0–3
                                                        -Impendulo yinhle kakhulu   -Impendulo yakheke kahle     -Impendulo enembayo        -Impendulo engashayi     -Ayikho imizamo
                                                        kepha intula izimpawu ze-   -Imibono ehambisanayo        kodwa intula ukucacisa     emhlolweni               ekhombisa ukuphendula

                                   Ingxenye engezansi
                                                        eseyi enembayo              nendaba nehlabahlosile       -Imibono iyalandelana      -Imibono ithanda ukuba   ngesihloko
                                                        -Imibono ekhombisa          -Ihleleke kahle kakhulu      ngokusendimeni futhi       nhlakanhlaka futhi       -Akuhambisani nesihloko
                                                        ukuvuthwa komqondo          kanye nokulandelana          iyamukeleka                iyadida                  futhi akufanelene
                                                        kanye nokukhalipha          (nokuxhumana)                -Kukhona okukhomba         -Ukuhlela kanye          -Akuqondene nesihloko
                                                        -Ikhombisa ikhono           kubandakanya isingeniso,     ukuhlela kanye             nokulandelana akukho     futhi kuphithene
                                                        lokuhlela kanye             umzimba kanye nesiphetho     nokulandelana
                                                        nokulandelana                                            (nokuxhumana)
                                                        (nokuxhumana)                                            kubandakanya
                                                        kubandakanya isingeniso,                                 isingeniso, umzimba
                                                        umzimba kanye nesiphetho                                 kanye nesiphetho

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                                                                                                                           Pheqa ikhasi

### Page 4

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3
                                                     Downloaded from hlayiso.com                4                                                                                     DBE/Novemba 2022
                                                                                  NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA [AMAMAKI ANGAMA-50] (kuyaqhubeka)

    Okungabonwa ngakho                                      Okungavamile                      Okunekhono                   Okusendimeni                      Okuqalisayo                    Okunganelisi
 ULIMI, ISITAYELA &                                                14–15                           11–12                            8–9                             5–6                             0–3
 UKULUNGISA AMAPHUTHA                                 -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ulimi aluqondakali
                                                      ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    -Ithoni, irejista, isitayela
 Ithoni, irejista, isitayela,                         kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana nenhloso,           kuhambisana                     kanye nolwazimagama

                                 Ingxenye engenhla
 ulwazimagama luyahambisana                           kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli kanye      izethameli kanye nesimo         ngokungagculisi                 aluhambisani nenhloso,
 nenhloso/umthelela kanye                             izethameli kanye nesimo         nesimo                          -Ukusetshenziswa kolimi         nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 nesimo                                               -Ulimi lukhombisa               -Ulimi lufanelekile kanye       ukudlulisa umqondo              kanye nesimo                    -Ulwazimagama luncane
 Ukukhethwa kwamagama,                                ukuzethemba,                    nokusetshenziswa                -Ithoni ifanelekile             -Ukusetshenziswa kolimi         kakhulu okwenza kube
 ukusetshenziswa kolimi,                              luyancomeka kakhulu             kwethoni ngendlela              -Kusetshenziswe amasu           ukudlulisa umqondo              lukhuni ukuqonda
 izimpawu zokuloba, uhlelo,                          -Ithoni ekhomba ukuphoqa         efanelekile                     obuciko ukukhulisa              akugculisi
 isipelingi                                          kanye namasu obuciko             -Kukhombisa ukungabi            okuqukethwe                     -Ithoni nephimbo
                                                     obunembayo                       namaphutha amaningi                                             akugculisi
 AMAMAKI AYI-15                                       -Akunamaphutha nhlobo           ohlelweni kanye nesipelingi                                     -Kusetshenziswe amasu
                                                      ohlelweni kanye nesipelingi     -Ibumbeke kahle kakhulu                                         obuciko ngokungagculisi
                                                      -Ikhombise ikhono                                                                               ukukhulisa okuqukethwe
                                                      eliphezulu lokubumba
                                                                      13                           10                               7                             4
                                                      -Ulimi lukhombisa               -Ulimi luyahambisana futhi      -Ukusetshenziswa kolimi         -Ukusetshenziswa kolimi
                                                      ukuzethemba,                    lufanelekile                    okusendimeni                    okungekho endimeni
                                                      luyancomeka kakhulu             -Ithoni iyahambisana futhi      nokungahlangani                 -Imisho enhlobonhlobo
                                                      -Akunamaphutha ohlelweni        ifanelekile                     okumbalwa                       imbalwa noma ayikho
                                Ingxenye              kanye nesipelingi               -Kunamaphutha ambalwa           -Ithoni ifanelekile kanye       -Ulwazimagama
                                                      -Ikhombise ikhono               ohlelo kanye nesipelingi        nokusetshenziswa                olunomkhawulo
                                engezansi             eliphezulu lokubumba            -Ibumbeke kahle                 kwamasu obuciko
                                                                                                                      okunomkhawulo
 ISAKHIWO                                                          5                                4                               3                              2                              0–1
 Izimpawu zethekisthi,                               -Ukuthuthuka kwesihloko          -Ukuthuthuka nokugeleza         -Ukuthuthuka kwendaba           -Amaphuzu ambalwa               -Amaphuzu awatholakali
 ukuthuthuka kwezigaba kanye                         okunembayo                       kwendaba                        okulindelekile                  azwakalayo                      -Imisho kanye nezigaba
 nokwakhiwa kwemisho                                 -Ukucacisa okunembayo            -Ukulandelana                   -Imisho, izigaba                -Imisho kanye nezigaba          kunamaphutha
                                                     -Imisho, izigaba kwakheke        -Imisho, izigaba                kwakheke kahle                  kunamaphutha                    -I-eseyi ayinamqondo
 AMAMAKI AYISI-5                                     kahle kakhulu                    kuyalandelana futhi             -I-eseyi isenawo                -I-eseyi isenawo
                                                                                      kuxubile                        umqondo                         umqondo noma
                                                                                                                                                      inamaphutha

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                                                                                                                                            Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3             5                   DBE/Novemba 2022
                                         NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

Amakhodi Okuqopha Amamaki Kulesi Sigaba:

    Q: Okuqukethwe
    SK: Isakhiwo
    L: Ulimi
    ST: Isitayela
    PT: Amaphutha
    HL: Ukuhlela

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:

    QHL      = 30
    LSP      = 15
    SK       = 05

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:

SP – (dwebela)-isipelingi esingamukelekile.
PH – uphawu lokubhala olungamukelekile.
L – (dwebela)- ulimi olungamukelekile.
// – khombisa isigaba esisha.
NK – inkathi engamukelekile.
GL – amagama awalandelani ngokufanele.
R – irejista.
KM – akwenzi umqondo.
ISIV. – isivumelwano esingavumelani.
AK – akudingekile.
^ – kunegama elingekho.
GN – igama elingcono.
/ – ukwehlukanisa amagama
( ) – ukuhlanganisa amagama
PP – ukuphindaphinda amagama

OKULINDELEKILE MAYELANA NESAKHIWO SEMIBHALO (ISIQEPHU A)

    Isingeniso:     Siyaheha, siyisigaba esisodwa, singenisa indikimba.

    Umzimba:        (i) Izigaba zinemiqondo ezwakalayo nenikezelanayo.
                     (ii) Izigaba zihleleke kahle/umqondo osekelayo.
                     (iii) Umbhalo nombhalo mawuhambelane nenkathi              okumele
                           ubhalwe ngayo.

    Isiphetho:      (i) Siyisigaba esisodwa.
                     (ii) Makuvele ukuthi umbhalo usuyagoqwa noma uyasongwa.
                     (iii) Selungavela uvo lombhali ngalokho abhala ngakho okungaba
                           ukuxwayisa/ukweluleka/ukuxolisa/ukuphosa inselelo.

QAPHELA: Kweqiwa umugqa owodwa phakathi kwezigaba.

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                               Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3             6                 DBE/Novemba 2022
                                         NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

OKULINDELEKILE MAYELANA NEZIHLOKO ZEZINDABA (ISIQEPHU A)

1.1      Ngasizwa Ukungavumi.

             Elandisayo.

         Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

          Bhala ngenkathi edlule.
          Kwakunini, kuphi?
          Yini okwakuthiwa yenze?
          Landisa ucacise ukuthi kwakusiza kanjani.
          Uthini umyalezo ongawudlulisela kwabanye?
          Indaba ayinamathele esihlokweni.
         (Nokunye okuhambisana nesihloko.)                                                    [50]

1.2      Izinto Abantu Abangazazi Ngami.

             Echazayo.

         Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

          Ungabhala ngenkathi exubile.
          Chaza ukuthi ungumuntu onjani.
          Chaza izinto abantu abangazazi/abangazaziyo ngawe.
          Akha izithombemagama.
          Indaba ayinamathele esihlokweni.
         (Nokunye okuhambisana nesihloko.)                                                    [50]

1.3      Ungambukeli Omunye Umuntu Phansi.

             Eningayo/Ecabangisisayo.

         Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

            Ungabhala ngenkathi exubile.
            Isingeniso asihlaziye isihloko.
            Yeneka imibono nemizwa yakho ngesihloko.
            Chaza kucace ukuthi kungani kufanele ungambukeli phansi omunye
             umuntu.
          Yini imiphumela yokubukela omunye umuntu phansi?
          Indaba ayinamathele esihlokweni.
         (Nokunye okuhambisana nesihloko.)                                                    [50]

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                             Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3             7                 DBE/Novemba 2022
                                         NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

1.4      Ubuhle Nobubi Bokuba Yingane Ezelwe Iyodwa Kubo.

             Eqhathanisayo.

         Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

             Ungabhala ngenkathi exubile.
             Veza amaphuzu aqhathanisayo.

         Ubuhle:
          Amaphuzu akaveze ubuhle kanye nobufakazi obesekelayo.

         Ububi:
          Amaphuzu akaveze ububi kanye nobufakazi obesekelayo.

             Ukuphetha: ukugoqa kanye nezincomo.
         (Nokunye okuhambisana nesihloko.)                                                    [50]

1.5      Izingane Ezifunda Ezikoleni Ezinobulili Obuxubile Zifunda Kangcono
         Yini Kunezinobulili Obufanayo?

             Edaza Inkani.

         Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:

             Ungabhala ngenkathi exubile.
             Isingeniso masiveze uhlangothi ovumelana nalo (ukuvumelana noma
              ukuphikisana).

         Amaphuzu avumelana noma aphikisana nesihloko:
          Yethula amaphuzu adaza inkani.
          Isigaba nesigaba asigqamise iphuzu elihamba phambili bese wenaba
             ngalo.
         (Nokunye okuhambisana nesihloko.)                                                    [50]

1.6      Isithombe

         Nikeza indaba isihloko esiyifanele.

         Izihloko ziyokwehluka:

         Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:
          Ungabhala ngenkathi exubile.
          Isihloko masihambisane nokuqukethwe isithombe.
          Indaba ayinamathele esihlokweni.
             Isibonelo: Impilo Isezandleni Zami.

         QAPHELA: Amaphuzu angehluka kuye ngesihloko esibhaliwe.                              [50]

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                             Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3             8                 DBE/Novemba 2022
                                         NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

1.7      Isithombe

         Nikeza indaba isihloko esiyifanele.

         Izihloko ziyokwehluka:

         Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:
          Ungabhala ngenkathi exubile.
          Isihloko masihambisane nokuqukethwe isithombe.
          Indaba ayinamathele esihlokweni.
             Isibonelo: Uthando.

         QAPHELA: Amaphuzu angehluka kuye ngesihloko esibhaliwe.                              [50]

1.8      Isithombe

         Nikeza indaba isihloko esiyifanele.

         Izihloko ziyokwehluka:

         Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo:
          Ungabhala ngenkathi exubile.
          Isihloko masihambisane nokuqukethwe isithombe.
          Indaba ayinamathele esihlokweni.
             Isibonelo: Ulaka Lwabashayeli Emgwaqweni.

         QAPHELA: Amaphuzu angehluka kuye ngesihloko esibhaliwe.                              [50]

                                                                 AMAMAKI ESIQEPHU A:          50

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                             Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3                                        9                                                                              DBE/Novemba 2022
                                                                    NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQEPHU B: AMARUBHRIKI OKUHLOLA UMBHALO OMUDE ODLULISA UMYALEZO: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA
[AMAMAKI ANGAMA-30]
 Okungabonwa ngakho                  Okungavamile                     Okunekhono                     Okusendimeni                     Okuqalisayo                    Okunganelisi
 OKUQUKETHWE,                           15–18                            11–14                           8–10                            5–7                             0–4
 UKUHLELA                       -Impendulo enembayo             -Impendulo efanelekile          -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
 NESAKHIWO                      ngaphezu                        ekhombisa ulwazi                ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
                                kobekulindelekile               lwezimpawu zohlobo              lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo
 Impendulo kanye nemibono       -Amasu akhaliphile              lombhalo                        lombhalo                        zohlobo lombhalo                lombhalo
 Ukudidiyelwa kwemibono         kanye nokuvuthwa                -Inamathele esihlokweni         -Ayinamathele kahle             -Ukunamathela                   -Umqondo ufiphele
 ngenhloso yokuhlela            komqondo                        -Akukho ukunhlanhlatha          esihlokweni                     esihlokweni                     ngenxa yokunhlanhlatha
 Inhloso, izethameli,           -Ulwazi olubanzi                -Ukulandelana                   -Kunokunhlanhlatha              kuyabonakala kodwa              okukhulu.
 izakhiwo nezimiso kanye        lwezimpawu zohlobo              kokuqukethwe                    okuncane.                       kunokunhlanhlatha               -Imibono ayilandelani
 nesimo                         lombhalo                        nemibono, kuchazwe              -Ukulandelana                   -Ukulandelana                   nhlobo
                                -Umbhalo unamathele             kahle futhi kusekela            kwemibono                       kwamaphuzu                      -Ukuchaza okungenelisi
 AMAMAKI AYI-18                 esihlokweni                     isihloko                        okuqukethwe                     okuqukethwe kubuye              okusekela isihloko
                                -Amasu akhombisa                -Isakhiwo esifanele             kufanelekile                    kungabonakali                   -Akasebenzisanga
                                ukuthelelana kanye              esinamaphushana                 -Ukuchaza okumbalwa             -Ukuchaza okuncane              nhlobo imithetho
                                nokulandelana                                                   kusekela isihloko               kakhulu okusekela               yesakhiwo
                                -Acacisa ngokusobala                                            -Isakhiwo esifanelekile         isihloko
                                kanye nokusekela                                                kodwa kunamaphutha              -Usebenzise
                                isihloko                                                        ambalwa                         ngokunganele imithetho
                                -Isakhiwo esifanele                                                                             yesakhiwo
                                nesicacile                                                                                      -Kukhona okumbalwa
                                                                                                                                okubalulekile
 ULIMI, ISITAYELA                         10–12                             8–9                             6–7                             4–5                            0–3
 KANYE NOKULUNGISA              -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
 AMAPHUTHA                      ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                                kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuyahambisana                   kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
 Ithoni, irejista, isitayela,   kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli            nenhloso, izethameli            nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 inhloso/umthelela,             izethameli kanye nesimo         kanye nesimo                    kanye nesimo                    kanye nesimo                    -Kugcwele amaphutha
 izethameli kanye nesimo        -Uhlelo lufanelekile futhi      -Uhlelo lufanelekile futhi      -Kunamaphutha                   -Uhlelo olungafanelekile        futhi kuyadida
 Ukusetshenziswa kolimi         lwakheke kahle kakhulu          lwakheke kahle                  ambalwa ohlelo                  olunamaphutha                   -Ulwazimagama
 kanye nezimiso                 -Akunamaphutha                  -Ulwazimagama oluhle            -Ulwazimagama                   amaningi                        aluhambisani nenhloso
 Ukukhethwa kwamagama           nhlobo.                         kakhulu                         olwanele                        -Ulwazimagama                   -Umqondo
 Izimpawu zokuloba kanye                                        -Akunamaphutha                  -Amaphutha                      olunganele                      uyanhlanhlatha kakhulu
 nesipelingi                                                    amaningi                        awawuphazamisi                  -Umqondo ufiphele.
 AMAMAKI AYI-12                                                                                 umqondo.

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                                                                                                                       Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3            10                 DBE/Novemba 2022
                                         NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

Amakhodi Okuqopha Amamaki Kulesi Sigaba:

     Q: Okuqukethwe
     SK: Isakhiwo
     L: Ulimi
     ST: Isitayela
     PT: Amaphutha

Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:

     QSK       = 18
     LSP       = 12

OKULINDELEKILE:

2.1         INCWADI YOBUNGANI

              Ikheli lobhalayo malibe sesandleni sokudla lihambisane nosuku
               olugcwele, Isib. (15 Lwezi 2022/15 Novemba 2022).
             Obhalelwayo makabingelelwe ngolimi olukhombisa ubuhlobo: Isib.
               Gogo/isithakazelo.
             Isingeniso: Isigaba esifushane: umfundi akakhombise ukuthi bayazana
               nogogo wakhe.
             Umzimba: Isigaba sesibili: umfundi akabhale izizathu ezimenze wabhala
               incwadi.
             Isigaba sesithathu, umfundi akenabe ngalokhu abhale ngakho esigabeni
               sesibili.
             Sebenzisa ulimi oluzwakalayo noluhambisana nombhalo.
             Isiphetho: Isigaba sokugcina esifishane: akakhonze abonge noma
               adlulise umyalezo.
             Isivaleliso masikhombise ubuhlobo: Yimina umzukulu wakho
                                                   uMzuvela
            Amagama awabe inani elifanele.                                                    [30]

2.2         UKUBUYEKEZA/ISIBUYEKEZO

               Igama lebhuku.
               Igama lombhali.
               Igama lomshicileli/labashicileli.
               Unyaka eyashicilelwa ngayo.
               Incwadi ngamafuphi.
               Izincomo (okuhle nokubi ngebhuku).
               Uvo lwakho njengomfundi webhuku.
               Sebenzisa ulimi oluzwakalayo noluhambisana nombhalo.

            Amagama awabe inani elifanele.                                                    [30]

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                             Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3            11                   DBE/Novemba 2022
                                         NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

2.3      I-AJENDA NAMAMINITHI OMHLANGANO

         Kumele kube nalezi zihlokwana ezilandelayo:

         I-Ajenda
          Izihloko ze-Ajenda:
              - Usuku.
              - Isikhathi.
              - Indawo.
              - Ukuvula nokwamukela.
              - Abakhona.
              - Abaxolisile nabangekho.
              - Ukufundwa kwamaminithi.
              - Ezivuka emaminithini.
              - Ezintsha/ezosuku.
              - Amaphuzu abazokhuluma ngawo.
              - Izinqumo/Izincomo.
              - Ezejwayelekile/Ezixubile.
              - Ukuvala.

         Amaminithi Omhlangano.

             Awabhalwe abe senkathini edlule.
             Awabhalwe alandele uhlu lwezihloko eziku-ajenda.
             Sebenzisa ulimi oluzwakalayo noluhambisana nombhalo.
             Okulindelekile: Isibonelo:
              Isihloko:                  Umhlangano Wesigungu Sabafundi.
              Usuku:                     23 Lwezi 2022.
              Isikhathi:                 Ngehora le-14:30 ntambama.
              Indawo:                    Ehholo lesikole.
              Ukuvula:                   Umphathi     wesigungu     sabafundi  wavula
                                         umhlangano wamukela bonke abafundi.
          Abakhona:                      Amalunga onke ekomidi.
          Abaxolisile nabangekho:        Abekho.
          Ukufundwa kwamaminithi: Afundwa nguNobhala.
          Ezivuka emaminithini:          Azikho.
          Ezintsha/ezosuku:              - Inkinga yensangu esikoleni.
                                         - Iqhaza elizobanjwa yisigungu sabafundi.

          Izinqumo/Izincomo:              - Ukuqinisa ezokuphepha.
                                          - Ukungenelela    kwabomthetho       ukusesha
                                            abafundi.

          Ezijwayelekile/Ezixubile:       - Ukuhlukumezana kwabafundi.
                                          - Ukudla okudayiswa esikoleni.

          Ukuvala:                        USihlalo wenza izaziso wase evala umhlangano
                                          ngehora le-15:30.

         Amagama awabe inani elifanele.                                                         [30]

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                               Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3            12                 DBE/Novemba 2022
                                         NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

2.4      INHLOLOKHONO/I-INTHAVYU

             Bhala ngenkathi efanele.
             Isethulo (Bhala ukuthi ubani,ukhuluma nobani nokuthi bakuphi)?
             Sebenzisa izimpawu ezifanele.
             Bhala amagama abakhulumayo esandleni sokunxele.
             Sebenzisa ulimi oluzwakalayo noluhambisana nombhalo.
             Isingeniso: Ukubingelelana nokwethula isihloko.

             Umzimba:       UMnu.Zondi (CEO) kanye noDkt. Kubheka (imenenja)
                             mababuze imibuzo bese uZethu ephendula.

             Isiphetho: Ukugoqwa kwenhlolokhono bese bevalelisana kahle.

         Amagama awabe inani elifanele.                                                       [30]

                                                                 AMAMAKI ESIQEPHU B:          30

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                             Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3                               13                                                                             DBE/Novemba 2022
                                                            NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQEPHU C: AMARUBHRIKI OKUHLOLA UMBHALO OMFISHANE ODLULISA UMYALEZO: ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA
[AMAMAKI ANGAMA-20]
Okungabonwa ngakho                Okungavamile              Okunekhono                     Okusendimeni                     Okuqalisayo                       Okunganelisi
OKUQUKETHWE,                         10–12                     8–9                             6–7                             4–5                                0–3
UKUHLELA NESAKHIWO             -Impendulo             -Impendulo efanelekile          -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
                               enembayo ngaphezu      ekhombisa ulwazi                ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
Impendulo nemibono             kobekulindelekile      lwezimpawu zohlobo              lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo lombhalo
Ukudidiyelwa kwemibono         -Amasu akhaliphile     lombhalo                        lombhalo                        zohlobo lombhalo                -Umqondo ufiphele ngenxa
ngenhloso yokuhlela            kanye nokuvuthwa       -Inamathele esihlokweni         -Ayinamathele kahle             -Ukunamathela                   yokunhlanhlatha okukhulu
Izimpawu/Izimiso kanye         komqondo               -Akukho ukunhlanhlatha          esihlokweni                     kuyabonakala kodwa              -Imibono ayilandelani nhlobo
nesimo                         -Ulwazi olubanzi       -Ukulandelana                   -Kunokunhlanhlatha              kunokunhlanhlatha               -Ukuchaza okumbalwa
                               lwezimpawu zohlobo     kokuqukethwe                    okuncane                        -Ukulandelana                   okusekela isihloko
AMAMAKI AYI-12                 lombhalo               nemibono, kuchazwe              -Ukulandelana                   kwamaphuzu                      -Akasebenzisanga nhlobo
                               -Umbhalo unamathele    kahle futhi kusekela            kwemibono okuqukethwe           okuqukethwe kubuye              imithetho yesakhiwo
                               esihlokweni            isihloko                        kufanelekile                    kungabonakali
                               -Amasu akhombisa       -Isakhiwo esifanele             -Ukuchaza okumbalwa             -Ukuchaza okumbalwa
                               ukuthelelana kanye     esinamaphushana                 kusekela isihloko               kusekela isihloko
                               nokulandelana                                          -Isakhiwo esifanelekile         -Usebenzise imithetho
                               -Acacisa ngokusobala                                   kodwa esinamaphutha             yesakhiwo
                               kanye nokusekela                                       ambalwa                         ngokungafanele
                               isihloko                                                                               -Kukhona okumbalwa
                               -Isakhiwo esifanele                                                                    okubalulekile
                               nesicacile
ULIMI, ISITAYELA KANYE                  7–8                       5–6                              4                                3                                0–2
NOKULUNGISA                    -Ithoni, irejista,     -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela kanye
AMAPHUTHA                      isitayela,             ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    nolwazimagama
                               ulwazimagama           kuhambisana kahle               kuyahambisana nenhloso,         kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
Ithoni, irejista, isitayela,   kuhambisana kahle      nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo         nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
inhloso/umthelela,             kakhulu nenhloso,      kanye nesimo                    -Kunamaphutha ambalwa           kanye nesimo                    -Kugcwele amaphutha futhi
izethameli kanye nesimo        izethameli kanye       -Uhlelo lufanelekile futhi      -Ulwazimagama                   -Uhlelo olungafanelekile        kuyadida
Ukusetshenziswa kolimi         nesimo                 lwakheke kahle                  olusendimeni                    olunamaphutha                   -Ulwazimagama aluhambisani
kanye nezimiso                 -Uhlelo lufanelekile   -Ulwazimagama oluhle            -Amaphutha                      amaningi                        nenhloso
Ukukhethwa kwamagama           futhi lwakheke kahle   -Akunamaphutha                  awawuphazamisi                  -Ulwazimagama                   -Umqondo awucacile neze
izimpawu zokuloba kanye        kakhulu                amaningi.                       umqondo                         olunganele
                               -Akunamaphutha                                                                         -Umqondo ufiphele
nesipelingi
                               nhlobo
AMAMAKI AYISI-8

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka                                                                                                              Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P3            14                      DBE/Novemba 2022
                                         NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

Amakhodi okuqopha amamaki kulesi sigaba:
     Q: Okuqukethwe
     SK: Isakhiwo
     L: Ulimi
     ST: Isitayela
     PT: Amaphutha
Amakhodi azosetshenziswa uma kumakwa:
     QSK     = 12
     LSP     = 08
OKULINDELEKILE:
3.1         IFLAYA
             Kumele ibe nesihloko noma ilogo ekhangayo.
             Kumele ikhulume ngqo noyifundayo.
             Kumele ibhalwe ngolimi olufingqayo.
             Kumele okudayiswayo kuchazwe ngamafuphi.
             Ulwazi mayelana nokuthi:
                - Batholakala kuphi?
                - Batholakala kanjani?
                - Abanikazi bebhizinisi.
                - Indlela yokubathinta isib.iwebhusayidi,ikheli, izingcingo nokunye.
            Amagama awabe inani elifanele.                                                       [20]
3.2         UMYALEZO OMFISHANE (WhatsApp)
             Bhala usuku, isikhathi kanye nelanga.
             Akuvele igama lomuntu obhalayo.
             Bhala ngenkathi efanele.
             Bhala njengomuntu wokuqala.
             Sebenzisa ulimi oluzwakalayo noluhambisana nombhalo.
             Sebenzisa ulimi olukhululekile olusetshenziswa ku-WhatsApp.
             Okuqukethwe makunamathele emyalelweni. (uBanathi uphendula
               umyalezo kaZakhele.)
             Bhala inombolo noma igama lothumele umyalezo.                                      [20]
            Amagama awabe inani elifanele.
3.3         IMIYALELO
              Isihloko masigqamise izinto azozinga efulethini.
              Nakhu okumele ukuthenge:
                - amakhethini.
                - umbhede nelineni yawo.
                - ideskhi/itafula elincane lokufundela.
                - ilambu lokutadisha.
                - isitofu, amabhodwe, amapuleti, isiqandisi/ifriji, iketela, i-ayina, izipuni,
                  izinkomishi namasoso.
            (Nokunye okunembayo okuhambisana nezinto azozidinga ezilingene yena)
            Amagama awabe inani elifanele.                                                       [20]
                                                                  AMAMAKI ESIQEPHU C:            20
                                                                  AMAMAKI ESEWONKE:              100

Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka

## Related documents

- [IsiZulu FAL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2023-mg/4b2273f8-471b-42c4-97ef-815f7b720181) — isiZulu FAL · Memo · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2018-final-memo/42d532bf-d1a5-473d-95e3-6c871611328e) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-nov-2017-memo/1ac7afad-6bda-492b-847f-ed5c308280c8) — isiZulu FAL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-nov-2022/e8933181-1c5c-4e57-8bfe-e3041463d9c2) — isiZulu FAL · QP · 2022 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-nov-2022/43a37c8e-ccc9-4cbe-bc3f-f96bd95e6be4) — isiZulu FAL · QP · 2022 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/bf7f1756-138f-4531-a7c3-fad6f4b5b5d7) — isiZulu FAL · QP · 2025 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu FAL

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025/6598b8ea-2286-41e6-bda0-ba108f48a7c8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2025/e74bf407-208d-4b38-936f-6df41038a405) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025/f453b3ee-13b1-4e17-b5f2-d9bbf9854dd7) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/5a92e0e0-1710-47ec-8ad7-1decba33c7dd) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9810adca-cef4-427d-bbf6-c6f4b97785b8) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
