# isiZulu HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2016 Question Paper

> Grade 12 isiZulu HL Paper 1 question paper from the NSC Supplementary Exam 2016, 11 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2016/7c574fb0-fe85-40fc-8aa5-ee521753239b
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2016
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2016 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2016/7c574fb0-fe85-40fc-8aa5-ee521753239b)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2016 · isizulu. Question paper, 11 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P1 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2016-memo/589332e1-d086-47c7-8382-9630db968e50) — Memo · 2016 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                 FEBRUWARI/MASHI 2016

AMAMAKI: 70

ISIKHATHI: Amahora 2

                               Leli phepha linamakhasi ayi-11.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1            2                   DBE/Februwari–Mashi 2016
                                           NSC

IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO

1.        Leli phepha lehlukaniswe IZIQEPHU EZINTATHU:

          ISIQEPHU A: Isivivinyo sokuqondisisa                         (30)
          ISIQEPHU B: Ukufingqa                                        (10)
          ISIQEPHU C: Izakhiwo nezimiso zokusetshenziswa kolimi        (30)

2.        Phendula YONKE imibuzo ekuleli phepha.

3.        Qalisa ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

4.        Hlukanisa ngokudwebela emuva kwesiqephu.

5.        Faka izinombolo njengoba zisetshenzisiwe ephepheni.

6.        Yeqa umugqa emuva kombuzo ngamunye.

7.        Qaphela isipelingi kanye nokwakhiwa kwemisho.

8.        Ungasebenzisa isikhathi sokubhala ngale ndlela elandelayo:

          ISIQEPHU A:       Imizuzu engama-50
          ISIQEPHU B:       Imizuzu engama-30
          ISIQEPHU C:       Imizuzu engama-40

9.        Bhala ngobunono futhi kubonakale.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1             3                    DBE/Februwari–Mashi 2016
                                            NSC

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA

UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA
1.1       Fundisisa UMBHALO A ubuye ubukisise NOMBHALO B ongezansi bese
          uphendula imibuzo elandelayo.
          UMBHALO A (OFUNDWAYO)

                                           ISIKHATHI

          1     Iwashi elifakwa esandleni noma eliphanyekwa odongeni lingufakazi
                omkhulu wokuthi ihora nehora lisho uguquko olwenzekayo empilweni
                yomuntu ngamunye emhlabeni jikelele. Kufanele nakanjani ukuba
                isikhathi sisetshenziswe ngendlela efanele. Ungahlala ungenzi lutho
                kodwa sona isikhathi siyahamba. Asimile futhi asisoze samlinda umuntu.

          2     Kungabasiza abantu ukuba bafundiswe ngezindlela ezehlukene
                zokusebenzisa isikhathi abasuke besinikiwe. Isikhathi esilahlekile
                asibuyeli emuva. Sifana nomfula olokhu ugeleze njalo uya phambili futhi
                ungomiswa ngisho nayisomiso. Kunabantu abasazisayo isikhathi
                nokuthi kuningi okumele bakwenze nakuba isikhathi sisincane. Sasuka
                lapho isisho sesiZulu esithi: isikhathi sesidliwe inja. Saqanjelwa
                ukuxwayisa futhi siphaphamise abantu laba abenza zonke izinto
                ngonyawo lonwabu. Laba bantu banazo-ke izimpendulo ngoba uyaye
                ubezwe bethi, 'Khululeka, ngizogcina ngifikile nami lapho kwazise phela
                nenja iyawaqeda amanzi ngolimi.'

          3     Ukulibala nokudembesela uma ungumfundi kwenza uzisole ngezikhathi
                zezivivinyo. Ukungazikhathaleli izifundo bese utatazela ngomzuzu
                wokugcina kudala izinkinga. Siningi isikhathi esichithwa abanye
                abafundi ngokudlala nokuxoxa nabangane ngesikhathi uthisha efundisa.
                Lowo mfundi usuke eselahlekelwe okuningi angeke esakwazi
                ukukuthola ngoba sesedlulile isikhathi sakho. Ubuvila buyisifo esibi
                ngendlela eyisimanga esenza umfundi akhale njalo ngokungabi khona
                kwesikhathi sokwenza izinto. Kuba nobutatata kulabo bafundi
                ngezikhathi zokubhala izivivinyo kanye nokuhlolwa. Abafundi abayeke
                ukufunda kwaze kwaba ngumzuzu wokugcina basuke sebesho
                ukucosha amaphepha ngenxa yokuthi bayabamba bayayeka. Lolu hlobo
                lwabafundi alwenzi kahle ezikoleni ngisho nasemanyuvesi imbala.

          4     Abantu abasihlelayo isikhathi sazo zonke izinto abazenzayo awubaboni
                bexakekile sengathi bachatha uhlanya. Benza izinto ngesibindi,
                ngobuhlakani nangokuhleleka. Bayaphumelela empilweni ngenxa
                yokuthi bayakwenzisisa lokho okusuke befanele ukukwenza ngaleso
                sikhathi. Baba nesikhathi esanele sokubuyela emuva balungise
                amaphutha ngaphandle kwengcindezi. Abantu abasiqikelelayo isikhathi
                ziba mbalwa kabi izinto ezibaphuthelayo ngaphandle uma bebona ukuthi
                lezo zinto zizobachithela isikhathi bese bengazibandakanyi nazo.
                Bahlela ngisho isikhathi sokungcebeleka ukuze singashayisani naleso
                sokwenza umsebenzi.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1             4                    DBE/Februwari–Mashi 2016
                                            NSC

          5     Uma umenywe emcimbini, kubalulekile ukuba ugcine isikhathi. Labo
                abahlele umcimbi kufanele nabo basigcine isikhathi sokuwuqala ukuze
                uhlonipheke. Sekujwayelekile ukubona abantu bezifikela umcimbi
                usuphakathi ngenxa yokwazi ukuthi akuqalwa ngesikhathi. Ukungagcini
                isikhathi kukhathaza kakhulu esontweni uma kungumshado lapho
                umakoti engasaqhamuki. Owesilisa ozogcagcelwa usuke engasazi
                ukuthi siga sini lesi esimehlelayo. Kungenzeka ahlukumezeke umqondo
                ecabanga ukuthi umakoti wakhe usemphucwe abanye. Phela nosuke
                eseyishayile usuke engakayosi. Noyosile usuke engakayidli kanti
                noseyidlile usuke esedle icala. Owesifazane ngokunjalo naye,
                angatholakala esekhala kuze kucishe kusuke zonke iziphophotho
                zobuso ngenxa yokuthi lo azobopha naye ifindo akasigcinanga isikhathi.

          6     Kukhona uhlelo lokuvivinywa olubizwa ngenhlolokhono oluyaye
                lwenziwe ngaphambi kokuba umuntu aqashwe emisebenzini
                eyehlukene nasezinkampanini ezinkulu. Abanye abantu abasuke bezele
                le nhlolokhono ukuze baqashwe bafika emuva kwesikhathi esibekiwe.
                Izikhulu zenkampani zisuke kade zijeqeza amawashi ngenxa yokuthi
                zineminye imisebenzi ezodlulelwa isikhathi ingasenziwanga. Lokhu
                kwehlisa isithunzi salowo ofikele inhlolokhono futhi kumenza abukeke
                njengomuntu ongawugqizi qakala lowo msebenzi. Kuwuphawu
                lokungabi nanhlonipho ngisho kulowo noma kulabo abasuke
                bezompheka ngemibuzo. Kwenza babone ukuthi noma angawuthola lo
                msebenzi uyoba wuhlupho ehlulwa ukubamba isikhathi sokufika
                emsebenzini kanye naleso sokwenza umsebenzi awuqede.

          7     Labo abangaqondisisi uma kukhulunywa ngokuhamba kwesikhathi,
                kufuneka babheke iminyaka yabo ukuthi mingaki nayo imizimba yabo
                ukuthi isavuma yini ukuba benze izinto eziningi ababezenza kudala.
                Bakhona ngisho nalabo abaye bathi izandla nobuso bomuntu kuxoxa
                indaba enkulu ngokuhamba kwesikhathi sempilo yakhe. Kungalesi
                sizathu wawuye uzwe kudala uyise wensizwa eseyibuza ukuthi izimisele
                ukuthatha nini ukuze nayo yakhe umuzi wayo. Kwakubonakala ukuthi
                abantu abadala bazoze badlule emhlabeni ikhaya lingakabi nesinye
                isizukulwane. Babesuke befisa ukuthi babone omakoti nabayeni
                bezingane zabo nabazukulu besadla anhlamvana. Isikhathi somndeni
                sibaluleke ukuzidlula zonke ezinye. Ayipheleli injabulo yomuntu
                ongenaso isikhathi somndeni kepha olibala umsebenzi nabangane.
                Ikhaya lakhe alibi nakho ukufudumala.

          8     Isikhathi esingaqapheleki kangako ukuhamba kwaso yilesi esichitheka
                uma umuntu elele. Akalali izinsuku ngezinsuku engavuki ngoba sikhona
                lesi esibizwa ngokuthi esokuvuka. Kusuke sekufanele aqhubeke
                nezidingo zosuku. Kubalulekile ukukuqonda ukuthi asibe sisaba khona
                isikhathi sokwenza izinto uma umphefumulo sewuphumile. Kufanele
                abazali bazifundise izingane zabo ngokugcina nokuhlela isikhathi ukuze
                impilo yazo iqonde. Uye uzwe abantu bethi ukuba kubuyelwa emuva,
                ziningi izinto abangazenza ngendlela ehlukile ngoba bachitha isikhathi.
                Kuyiqiniso impela ukuthi akubuyelwa emuva kungemgqigqo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1              5                     DBE/Februwari–Mashi 2016
                                             NSC

          1.1.1       Yisho umsebenzi omkhulu wewashi elifakwa esandleni nalelo
                      eliphanyekwa odongeni.                                                    (2)

          1.1.2       Kungani umbhali ethi ubuvila buyisifo esibi kubafundi?                    (2)

          1.1.3       Yikuphi okuyimiqondo eshayisanayo yokucabanga            kwabantu
                      mayelana nesikhathi okutholakala esigabeni sesi-2?                        (2)

          1.1.4       Chaza kafushane umvuzo otholwa             abantu   abenza    izinto
                      kusenesikhathi ngokwalesi siqephu.                                        (2)

          1.1.5       Khetha impendulo EYODWA kulezi ozinikiwe.

                      Isimo sokukhuluma esidwetshelwe esigabeni sesi-5 sichaza ukuthi
                      kusuke …

                      A   kusengenzeka inyoni indize.
                      B   kungakaqedelwa wonke amalobolo.
                      C   sekuqinisekisiwe ukuthi usengowakho.
                      D   kusengenzeka aguqule umqondo.                                         (1)

          1.1.6       Humusha ukuthi kuqondisweni ngaleli binzana la magama
                      elidwetshelwe esigabeni sesi-8.                                           (2)

          1.1.7       Kungaba namphumela muni ukufika ngesikhathi esifanele komuntu
                      obizelwe inhlolokhono?                                                    (2)

          1.1.8       Ucabanga ukuthi yini ezuzwa umndeni uma uwunika isikhathi
                      esanele ukuhlala nawo?                                                    (3)

          1.1.9       Hlolisisa ukuthi isisho esidwetshelwe esigabeni          sokugcina
                      sihambelana kanjani nokubaluleka kwesikhathi             empilweni
                      yomuntu.                                                                  (2)

          1.1.10      Ake uqhamuke nesixazululo esingalekelela abafundi ukwenza
                      umsebenzi wabo wesikole ngesikhathi esifanele.                            (2)

                                         KANYE NO

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1                       6               DBE/Februwari–Mashi 2016
                                                      NSC

1.2       Bukisisa lezi zithombe ezingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.
          UMBHALO B (OBUKWAYO)

                                                       1

                                        Ukwabiwa Kwesikhathi
                                       3% 2%                    Umndeni (29%)
                                  3%
                             3%                                 Ezemfundo (27%)
                        5%                           29%        Ezikaqeda isizungu (15%)
                   5%
                                                                Ukuthenga (8%)
                                                                Ezamabhizinisi (5%)
                  8%
                                                                Ezenkolo (5%)
                                                                Izinkundla zokuxhumana (3%)
                                                                Abangani (3%)
                        15%
                                                                Izindaba (3%)
                                               27%
                                                                Ezokuvakasha (2%)

                                        2                                 3

                                                                      [Ithathwe ku-www.time.co.za]

          1.2.1          Kungani ezokuvakasha zabelwe amaphesenti amancane?                           (1)
          1.2.2          Ichazani igrafu etholakala esithombeni soku-1?                               (1)
          1.2.3          Chaza kafushane ukuthi kungani ezikaqeda isizungu zabelwe
                         amaphesenti amancane, ayi-15, uma uziqhathanisa namaphesenti
                         abelwe ezemfundo.                                                            (2)
          1.2.4          Emva kokufunda isiqephu esisembhalweni A kanye nokubuka
                         isithombe sesi-3 esisembhalweni B, ucabanga ukuthi kungaba
                         namphumela muni ekusaseni lomuntu ukungaqikeleli ukwenza
                         izinto ngesikhathi?                                                          (4)
          1.2.5          Hlaziya isizathu sokufakwa kwewashi kanye nemali esikalini
                         okutholakala esithombeni sesi-2.                                             (2)
                                                                 AMAMAKI ESIQEPHU A:                  30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                   Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1           7                    DBE/Februwari–Mashi 2016
                                          NSC

ISIQEPHU B: UKUFINGQA

UMBUZO 2: UKUFINGQA ISIQESHANA NGAMAGAMA AKHO

Lesi siqeshana esilandelayo (UMBHALO C) sikhuluma ngeqhaza labazali emfundweni
yezingane zabo.
IMIYALELO:
1.        Fingqa lesi siqeshana esikhuluma ngeqhaza labazali emfundweni yezingane
          zabo usebenzise amagama akho angeqile kwangama-80.
2.        Fingqa ngesigaba.
3.        Ungabe usasibhala isihloko uma usufingqa lesi siqeshana.
4.        Bhala inani lamagama owasebenzisile ekugcineni kwesiqeshana osifingqile.
UMBHALO C

                IQHAZA LABAZALI EMFUNDWENI YEZINGANE ZABO

Imfundo yokuqala yileyo etholwa yingane ekhaya ingakayi esikoleni. Lokhu kunikeza
abazali isikhathi esanele sokuba baziqonde kahle izingane zabo ukuthi zithandani.
Kuyenzeka ingane ikhaliphe ezibalweni enye ibe nekhono lokubhala ngobuciko kanti
enye yenza kahle kwezemidlalo. Umsebenzi wabazali osemqoka ukuba baqaphele
uma besiza izingane zabo ekukhetheni izifundo noma imikhakha ezilungele.

Umzali makayale ingane ukuba ikhethe izifundo ezithandayo nephumelela kangcono
kuzona. Lokhu kugwema ukuthi ingane ingabi nengcindezi yokucinelela izifundo
eziyihlulayo ngoba ifuna ukujabulisa umzali. Kuzokwenza kube lula ukufunda enganeni
uma ifunda into eyithandayo nezikhethele yona.

Izifundo ezizokhethwa yingane makube yilezo ezihambelana nekhono enalo
empilweni. Ngeke wathatha umuntu oyibhimbi uthi akafundele ezomculo. Nomuntu
ongaphiwe ekusebenzeni ngezinombolo uthi akayokwenza izifundo zezibalo. Lokhu
kungafaka ingane kwenkulu ingcindezi igcine isiphelelwe uthando lokufunda.

Umsebenzi wesikole ubuye ube mningi kakhulu futhi usinde enganeni. Ngakho-ke
kubalulekile ukuba umzali azinikeze isikhathi esanele sokubheka izincwadi zengane
yakhe. Lokhu kungayilekelela kakhulu ingane uma kukhona lapho yehluleka khona.
Ingane kuyinika umdlandla ukubona umzali ezihlupha ngezincwadi zayo.

Kuleli zinga lemfundo emaphakathi, izingane zisuke zisesigabeni esivame ukuhlupha
empilweni. Izingane zikholelwa kakhulu kubangani kunokukholelwa kubazali. Qaphela
ingozi yokuthi ingane ikhethe izifundo ngokududana nabangani. Phela ukuthi
niyezwana nomuntu akusho ukuthi niyafana. Okungamlungela yena kwesinye isikhathi
ngeke kwakulungela wena.

Uma ingane isiqala ukufunda amabanga aphezulu inkonyane yethuka isisinga. Izifundo
eziningi zisuke zizintsha kanti nendlela yokufunda nokufundisa isuke yehluke kakhulu
kuleyo yasemabangeni ephuma kuwona. Umzali kumele athengele ingane yakhe
zonke izinto nezincwadi eziyizinsiza kufunda zomkhakha ewukhethile. Lokhu
kuzoyisiza kakhulu ingane kuyilekelele ngolwazi oluningi olungayithuthukisa kangcono.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1         8                   DBE/Februwari–Mashi 2016
                                        NSC

Umzali makabe nobudlelwane obuhle nothisha bengane ukuze azi kangcono
ngenqubekela phambili yengane yakhe. Lokhu kungasiza ukuqinisekisa ukuthi ingane
iyakwazi ekwenzayo noma idinga ukwelekelelwa. Impilo yengane iba lula ingabi
nazihibe uma ingane izozikhethela, ingakhethelwa umzali.Umzali makalalele uma
ingane imtshela ngefisa ukuba yikho bese eyeseka ezifisweni zayo. Lokhu kungasiza
ekutheni ingane ikhethe umkhakha othandwa yiyona, hhayi othandwa umzali. Ingane
ingasebenza ngokukhululeka iphumelele ngoba yenza umsebenzi ezikhethele wona.

                                                        AMAMAKI ESIQEPHU B:              10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1                              9                            DBE/Februwari–Mashi 2016
                                                             NSC

ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI
UMBUZO 3: UKUHLAZIYA ISIKHANGISI
Fundisisa lesi sikhangisi (UMBHALO D OFUNDWAYO NOBUKWAYO) bese
uphendula imibuzo ezolandela.
UMBHALO D (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

                   ITHEMBA                     AMAPHILISI ASIZA UKUQEDA UKUQALEKELA …
                   LOKUPHILA
                                                                UTSH-
                                                UGWAYI          WALA             IZIDAKAMIZWA          INYAWOPE

                                                  •   Avula inhliziyo.
 NQAMULA AMAKETANGO
 OKUBA YISIGQILA                                  •   Ahlanza igazi.
 SEZIDAKAMIZWA!
                                                  •   Abuyisela umzimba esimeni sawo.
                                                  •   Aphephile.
  Uzovuka qingqo ube umqemane
  uma uwathenga. Awabizi
  kakhulu: Ungawathola ngama-
  R50,00. YONGA i-R100.
                                                      Sitholakala kulezi zindawo: GAUTENG (444 Jeppe Str), KZN (213
                                                      John Dube Str. Durban)
 Sitholakala ku:           ITHEMBA LOKUPHILA
 Faka i-oda lakho ku-intanethi ku.
 www.ithembalokuphila.co.za noma
 shayela ku: 080 092 3311                                                          [Ithathwe kuBona yahunyushwa]

3.1          Kungani umkhangisi ekhangisa ngalo mkhiqizo?                                                                  (1)

3.2          Nikeza izindlela zokuxhumana ezahlukene ezisetshenziswe kulesi sikhangisi
             kanye nezizathu zokuthi zisetshenziselweni.                                                                   (3)

3.3          Igama elithi, 'utshwala' alinqanyulwanga ngendlela efanele,                                      phinda
             ulinqamule leli gama selibenzise ubhalomagama olufanele.                                                      (1)

3.4          Chaza ngesu lokusetshenziswa kolimi lokukhangisa emagameni adwetshelwe
             asesikhangisini.                                                                                              (3)

3.5          Ake uncome impumelelo yomkhangisi ukusebenzisa uphawu lweketango
             esikhangisini sakhe.                                                                                          (2)
                                                                                                                           [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                        Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1                 10                  DBE/Februwari–Mashi 2016
                                                NSC

UMBUZO 4: UKUQONDISISA EZINYE IZINGXENYE ZEMITHOMBO YEZINDABA

Bukisisa UMBHALO E bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO E (IKHATHUNI)

                                       Awudingi
                                       mjovo.
                                       Ngiyethemba
                                       awuzwa
                                       buhlungu!

                                                                               Eshu!

                                                              [[Ithathwe ku-www.cartoons.com]

4.1       Kungani umdwebi wale khathuni esebenzise isibiyelo esicijile enkulumeni
          kadokotela?                                                                             (2)

4.2       Chaza kafushane ukungqubuzana               (umbhinqo)   phakathi   kwenkulumo
          kadokotela kanye nesimo sesiguli.                                                       (2)

4.3       Uphawu lokubabaza olusetshenziswa enkulumeni yesiguli, luhambisana
          kanjani nesimo sobuso besiguli? Sekela impendulo yakho.                                 (2)

4.4       Ucabanga ukuthi yimuphi umyalezo obufuna ukudluliswa umdwebi ngale
          khathuni?                                                                               (2)

4.5       Phawula ngokukholeka noma ukungakholeki kwesenzo sikadokotela kulesi
          siguli.                                                                                 (2)
                                                                                                  [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1           11                  DBE/Februwari–Mashi 2016
                                          NSC

UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI
Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.
UMBHALO F

                               UKUFUDUMALA KOMHLABA
Ukulimala kolwelwesi oluvikela ukushisa kwenza imisebe yelanga ingene ngqo
emhlabeni ingaphazanyiswa lutho. Lokhu kwenza umhlaba ufudumale. Uma ukushisa
sekungene ngaphakathi, akube kusakwazi ukubuyela emuva. Kufudumalisa umhlaba.
Umhlaba uhlukene izigaba ezintathu. Kukhona umkhathi, izwe lapho kuphila khona
abantu kanye namanzi. Ukushisa okuvimbeke emkhathini kubuya ezweni kwedlulele 5
olwandle. Amanzi ayaphuza ukudedela ukushisa. Yikhona kanye lokhu okwenza
umhlaba ufudumale.
Lokhu kushisa okukhuphuka kancane kuyayibulala indalo futhi kuzogcina
kuwubhubhise wonke umhlaba. Izinhlekelele ezifana noDomoyi, i-Tsunami
nokuqubuka kwentabamlilo kuseyiyona njalo imiphumela yokufudumala komhlaba. 10
Ukufudumala kwamanzi kubulala izihlahlana ezisemanzini, izinhlanzi nezinye
izilwanyana eziphila emanzini. Ukufudumala kudala nemililo yequbula eqhamuka
kungazelele muntu.
Abadala baqinisile uma bethi amaphikankani afela enkanini. Abantu kuzomele balalele
uma bexwayiswa. Bangazicabangeli bona bodwa baqonde ukuthi umhlaba 15
abawusebenzisayo manje usazophinda usetshenziswe izizukulwane ezizayo. Kumele
bagweme ukwenza izinto ezibulala ulwelwesi olusemkhathini ngoba luyabasiza
ukubavikela emisebeni yelanga.

5.1       Nikeza igama elisho ukuhlonipha elimele leli elidwetshelwe emgqeni wesi-6
          bese ulisebenzisa emshweni.                                                     (2)
5.2       Sebenzisa isiqu esibhalwe ngokugqamile esitholakala emgqeni wesi-6
          emshweni ozakhele wona sesiqukethe omunye umqondo owehlukile
          kunalowo osesiqeshini.                                                          (1)
5.3       Nika incazelo yalesi senzukuthi esidwetshelwe emgqeni woku-1 beshe usho
          ukuthi senze msebenzi muni.                                                     (2)
5.4       Phinda ubhale lo musho odwetshelwe otholakala emgqeni wesi-3 usukhomba
          ukulandula indlela yamandla.                                                    (1)

5.5       Sebenzisa lesi saga esidwetshelwe emgqeni we-14 emshweni ozakhele wona
          ukhombise ukuthi incazelo yaso uyayiqonda.                                      (2)
5.6       Kulo musho omagatsha odwetshelwe emgqeni wesi-8 khipha le misho
          elandelayo:
          5.6.1       Umusho omkhulu.

          5.6.2       Umushwana okhonzile ochazayo.                                       (2)
                                                                                          [10]
                                                          AMAMAKI ESIQEPHU C:             30
                                                           AMAMAKI ESEWONKE:              70

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P2 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2016/6611599d-9a95-4a49-9b5d-44f4d432bdd8) — isiZulu HL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2016/a4843e20-85d0-47d8-bbde-d8efae755f75) — isiZulu HL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2016/2e73edec-f7f3-40c9-8ea3-d742f7be2911) — isiZulu HL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2016/4ef152dc-1e3f-43b6-94a2-4f57075a11ce) — isiZulu HL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2018/c717363b-264f-48c6-bc28-fc2b4ade8af1) — isiZulu HL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2015/796747ff-1b14-48d9-9644-d81090c55675) — isiZulu HL · QP · 2015 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu P1 (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025-mg/adef4117-1c9d-4dbd-bba0-301fd76318ea) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025-mg/d4920805-f4a8-49f7-b91b-4b694f90ace1) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025-mg/f7ee88c8-ffa7-40ce-b8aa-ae25259e7d2d) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/11f41a62-9c6b-4f49-9f11-861e0b53249a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
