# isiZulu HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2018 Question Paper

> Grade 12 isiZulu HL Paper 1 question paper from the NSC Supplementary Exam 2018, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2018/c717363b-264f-48c6-bc28-fc2b4ade8af1
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2018
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2018 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2018/c717363b-264f-48c6-bc28-fc2b4ade8af1)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018 · isizulu. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P1 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2018-memo/268f6417-c7b6-4dcd-8115-fd0e7ad6d4d7) — Memo · 2018 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                 FEBRUWARI/MASHI 2018

AMAMAKI: 70

ISIKHATHI: Amahora ama-2

                               Leli phepha linamakhasi ayi-12.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1            2                    DBE/Februwari–Mashi 2018
                                           NSC

IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO

1.        Leli phepha lehlukaniswe IZIQEPHU EZINTATHU:

          ISIQEPHU A: Isivivinyo sokuqondisisa                (30)
          ISIQEPHU B: Ukufingqa                               (10)
          ISIQEPHU C: Uhlelo nokusetshenziswa kolimi          (30)

2.        Fundisisa YONKE imiyalelo ngokucophelela.

3.        Phendula YONKE imibuzo ekuleli phepha.

4.        Qalisa isiqephu NGASINYE ekhasini ELISHA.

5.        Hlukanisa ngokudwebela emuva kwesiqephu.

6.        Bhala izinombolo njengoba zisetshenzisiwe ephepheni.

7.        Yeqa umugqa emuva kombuzo ngamunye.

8.        Qaphela isipelingi kanye nokwakhiwa kwemisho.

9.        Ungasebenzisa isikhathi sokubhala ngale ndlela elandelayo:

          ISIQEPHU A:       Imizuzu engama-50
          ISIQEPHU B:       Imizuzu engama-30
          ISIQEPHU C:       Imizuzu engama-40

10.       Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1            3                    DBE/Februwari–Mashi 2018
                                           NSC

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA

UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA

1.1       Fundisisa UMBHALO A ubuye ubukisise NOMBHALO B ongezansi bese
          uphendula imibuzo elandelayo.

          UMBHALO A (OFUNDWAYO)

              UBUHLE BUHAMBA PHAMBILI NGEZINWELE ZOKUXHUNYWA

         1      Esikhathini samanje ukulungisa ikhanda ngokuxhuma ezinwele
                ezithengiwe kubantu besifazane sekudla lubi. Kweminye imizi kuze
                kulalwe kungadliwe ngoba umuntu eyithathe yonke imali wayothenga
                izinwele ezixhunywayo. Ngokujwayelekile abantu besifazane
                bangonontandakubukwa kuhle kwesakabuli uma kukhulunywa 5
                ngokunakekela izinwele. Yingakho benganandaba noma bangakhipha
                eshisiwe imali lena, inqobo nje uma wonke umuntu ezophenduka
                nabo. Baqinisile labo abathi ubuhle bomuntu wesifazane buqala
                ekhanda. Lawa ngamazwi avame ukushiwo ngabesifazane abazibona
                ubuhle babo bungaphelele uma bengalenzile ngendlela ebahlaba 10
                umxhwele ikhanda.
         2      Lo mkhuba wokuxhuma izinwele usungusandanezwe futhi wenziwa
                abantu bezinhlanga ezahlukene umhlaba wonke jikelele. Lapha
                eNingizimu Afrika abahweba ngaleli bhizinisi badla kahle futhi libukeka
                lidlondlobala minyaka yonke. Abathandi bezinwele ezixhunyiwe 15
                abanalo ulwazi nomlando owanele ngezinwele ababonakala bebahle
                ngazo. Kuthi labo abawaziyo lo mlando bangawugqizi qakala.
                Eqinisweni lilonke uMdali wayengenzanga phutha ngokudala
                izinhlanga zibe nezinwele ezahlukene ngokombala nangobude bazo.
         3      Umlando wendlela lezi zinwele ezitholakala ngayo uyashaqisa futhi 20
                ukushiya ubambe ongezansi. Emazweni afana nelaseNdiya lezi
                zinwele zitholakala ngokuthi abantu bakhona banikele ngazo
                esithixweni uVishnu emathempelini afana neYadagirigutta neTirumala.
                Iningi labo likwenza lokhu ngoba lifuna ukubonga lesi sithixo. Abanye
                bakwenza ngoba behlwempu bebheke izinhlanhla ezizobatakula 25
                osizini ababhekene nalo. Ngemuva kokunikela ngazo zibe
                sezidayiselwa amazwe ahlukahlukene. Kuleli leNgabadi lezi zinwele
                zitholakala sezilungele ukuthengiswa. Kuphela nje uma usuzixhumile
                kumele uqaphe eqolo njengonwabu ngoba izinswelaboya zizishaya
                phansi ngesikelo zishaye zichithe nazo.                               30
         4      Kwamanye amazwe ase-Asia kunemibiko ethi iziboshwa zigundwa
                ngenkani ojele maqede badayise izinwele zazo. Akugcini lapho
                abasebhizinisini lokudayiswa kwezinwele bahamba bengena imizi
                bebheka abanezinwele ezinde nezinkulu. Bayaye babanxenxe ukuba
                babadayisele zona, kuthi labo ababeneshwa bababambe babagunde 35
                ngenkani. Imibiko engaqinisekisiwe iphinde iveze ukuthi ezinye
                izinwele zigundwa ngisho nakubantu asebeshonile uma bebona ukuthi
                zingenza enhle imali le. Impela imali ayiluthezi olumanzi.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1                4                      DBE/Februwari–Mashi 2018
                                               NSC

         5      Izinwele uma sezisezitolo intengo yazo iyashiyana kuya ngeqophelo
                lazo. Ezingambi eqolo ngezakhiwe ngoplastiki. Lezo ziyafinyela uma             40
                zisondela emlilweni futhi zikhombise nokushunqa intushwana
                ikakhulukazi uma likhipha umkhovu etsheni ngoba zona ziwupomu.
                Intengo yalolu hlobo lwezinwele iqala kumarandi angama-20 kuya
                kwangama-200. Iqophelo elilandelayo lalezi zinwele linokuba
                nomgunyathi phakathi ngoba ogalakajane abazihlanganisayo bafaka                45
                ingcosana yezinwele zangempela bese bexuba neshoba lehhashi
                ukuze zicwebezele. Bazicwilisa emafutheni ekhethelo ukuze zibe
                ngumbala owodwa okwenzelwa ukuthi umthengi acabange ukuthi
                uthole ezangempela. Ngokwentengo nazo ziyadlulana. Zingashaya
                ngisho kumarandi angama-500 kodwa okubi ngazo ukuthi ziyaxabana.               50
                Iqophelo lezinwele ezihamba phambili libiza kusuka kumarandi
                ayi-1 000 kuya kwayizi-4 000 kwesinye isikhathi libe phezulu. Lokhu
                kubiza kwalezi zinwele kwenza abanye besifazane ikakhulukazi
                abadumile nabangosaziwayo bagcine sebechitha eshisiwe imali
                bethenga lezi zinwele.                                                         55

         6      Zikhona izindlela abantu abangahlola ngazo ukuthi izinwele
                abazidayiselwayo ziseqophelweni elifanele yini. Bangazishisa noma
                bazithele ngamanzi. Ukuba wumlotha uma usuzishisile kuzobe
                kuqinisekisa ukuthi ezeqophelo. Uma uzithela ngamanzi ziyasongana,
                zicwebezele, zibukeke kahle. Okunye ukuthi akufanele zixabane uma 60
                zibekwe ndawonye. Emazweni amaningi abesifazane yibona
                ababonakala bezithanda kakhulu kunabesilisa lezi zinwele
                ezixhunywayo. Kusukela kosaziwayo okubalwa kubona umkhangisi
                u-Naomi Campbell, u-Beyonce, u-Bonang Matheba, uVictoria
                Beckham kanye nabanye abantu abazithandayo, bayazibusisa 65
                ngokuxhuma lezi zinwele. Akhona namadoda asebenzisa lezi zinwele
                ukuvala    impandla.    Amadoda     abantu     abaMnyama     wona
                akuwasebenzeli lokhu kuxhuma ngenxa yomehluko okhona wezinwele
                ezixhunywayo kanye nezabo.

         7      Abanye abantu bathanda ukuxhuma ngendlela yokuluka kanti abanye 70
                bazixhuma ngokuzinamathisela ngohlobo oluthile lwemithi. Kulabo
                abathanda ukuxhuma ngokuluka, inkinga yabo iba kumuntu
                okwelukayo nokuxhumayo. Abanye bayaqinisa okungadala ukuthi
                umuntu aqothukelwe yizinwele zisuke ezimpandeni zazo, agcine
                esenempandla. Inkinga ngempandla wukuthi akulula ukuyelapha. 75
                Ikhona imithi ethengiswayo yokuqeda impandla kodwa kungcono
                ukukugwema ukuqiniswa uma ufakwa izinwele ezixhunywayo.
                Ziyaqothuka izinwele uma zixhunywa ngemithi ethile ngoba ezinye
                izithako azihambelani nohlobo oluthile lwesikhumba sezinwele.
                Kuwubunuku-ke ukuhlala isikhathi eside nalezi zinwele ngoba uthi 80
                ufuna ukuba muhle nokubukwa. Ikhanda liyadinga ukuhlanzwa
                okungenani kanye ngesonto. Abantu abaMnyama kumele bazigqaje
                ngezinwele zabo zemvelo.
                     [Icashunwe ku-Isolezwe LangeSonto, 16 Okthoba 2016, yabuye yahunyushwa]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                  Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1             5                   DBE/Februwari–Mashi 2018
                                            NSC

          1.1.1       Shono ukuthi iyiphi indlela esematheni kubantu besifazane
                      yokwakha ubuhle esikhathini samanje ngokwalesi siqephu.                 (1)

          1.1.2       Veza ubuqili OBUBILI obudalulwe esiqeshini obenziwa ngabantu
                      ukulutha abantu besifazane abafuna ukuthenga izinwele zeqophelo
                      eliphezulu.                                                             (2)

          1.1.3       Chaza kafushane amazwi adwetshelwe esigabeni sesi-6.                    (2)

          1.1.4       Yisho umehluko wendlela okutholakala ngayo lezi zinwele phakathi
                      kwezwe laseNdiya kanye kwamanye amazwe ase-Asia.                        (3)

          1.1.5       Khetha impendulo enembayo kulezi ezilandelayo.

                      Igama elibhalwe ngokugqamile esigabeni sesihlanu lichaza into …

                      A   ebiza kakhulu.
                      B   eshisa ikhanda.
                      C   engekho eqophelweni.
                      D   engasheshi ukuguga.                                                 (1)

          1.1.6       Chaza ngobungozi bokusebenzisa izinwele zokuxhunywa. Bhekisa
                      impendulo yakho esigabeni sesi-7.                                       (3)

          1.1.7       Ucabanga ukuthi ukwanda kwabantu besifazane abathanda
                      ukusebenzisa izinwele ezixhunyiwe kunamthelela muni omubi
                      emphakathini? Sekela impendulo yakho.                                   (2)

          1.1.8       Hlaziya ubuqiniso bamazwi abhalwe ngokugqamile mayelana
                      nezinwele esigabeni sesi-7.                                             (3)

          1.1.9       Xoxa ngempumelelo yombhali mayelana nokweluleka abantu
                      besifazane abathanda ukuxhuma izinwele.                                 (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1           6                      DBE/Februwari–Mashi 2018
                                          NSC

1.2       Bukisisa lezi zithombe ezingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.

          UMBHALO B (OBUKWAYO)

                                   1                                       2

                                   3                                       4

                                                      [Zicashunwe ku-Inthanethi: weaves hair.co.za]

          1.2.1       Shono umuzwa ovezwe yilaba bantu besifazane abasesithombeni
                      soku-1 bese unikeza isizathu sempendulo yakho.                             (2)

          1.2.2       Chaza kafushane umehluko omayelana nezinwele oqukethwe
                      isithombe sesi-2 kanye nesesi-3.                                           (2)

          1.2.3       Isithombe sesi-4 ESISEMBHALWENI B sikuqgamisa kanjani
                      OKUSEMBHALWENI A esigabeni sesi-7?                                         (4)

          1.2.4       Yikuphi obungakwenza ukugwema ukuqothukelwa izinwele
                      okukhonjiswe esithombeni sesi-4? Sekela impendulo yakho.                   (2)

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU A:                  30
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1            7                    DBE/Februwari–Mashi 2018
                                           NSC

ISIQEPHU B: UKUFINGQA

UMBUZO 2: UKUFINGQA ISIQESHANA NGAMAGAMA AKHO

Lesi siqeshana esilandelayo (UMBHALO C) sikhuluma ngokuvikela into oyithandayo.

IMIYALELO:

1.     Fingqa lesi siqeshana esikhuluma ngokuvikela into oyithandayo usebenzise
       amagama angeqile kwangama-80.
2.     Fingqa ngesigaba.
3.     Ungabe usasibhala isihloko uma usufingqa lesi siqeshana.
4.     Bhala inani lamagama owasebenzisile ekugcineni kwesiqeshana osifingqile.

UMBHALO C

                                   VIKELA OKUTHANDAYO

Wonke umuntu unento ayithandayo nokuyinto okudingeka ukuba ayinakekele ukuze
ithuthuke. Uma umuntu ethanda into uyayivikela ngoba ibalulekile futhi iyigigu kuyena.
Izinto ezinhle ziza kulabo abakwazi ukubekezela akukhathalekile, ukuthi kuthatha
isikhathi esingakanani. Iningi labantu likholelwa empumelelweni esheshayo ngoba
lihlulwa ukubekezela. Lisuke lifuna izinto ezisheshayo nezifika kalula. Ngakho-ke
ungakujwayeli ukuthatha izinqumo ezisheshayo futhi ozozisusela ezintweni
zesikhashana.

Vikela okuthandayo ngoba uthando lwento esemqoka kuwena lungajika lwehluke uma
ungayinakekeli. Ukuzivikela ezintweni ezingekhona ukucabanga okuphusile nakubantu
abazingabazayo futhi abangazethembi kusemqoka. Lokhu kusho ukuthi awubadingi
abantu ongeke wabathemba empilweni yakho. Isimo esibucayi obhekene naso
kufanele usicubungule ngendlela ejulile ngaphambi kokuthatha isinqumo ngaso.
Abantu abaningi ziyabalahlekela izinto abazithandayo ngenxa yokungabi nolwazi
lokuthi bangazivikela kanjani.

Sonke empilweni sinamaphupho ngokwendalo. Abantu abaningi bayakwazi ukwenza
amaphupho abo afezeke. Bakhona nabanye abangalazi nephupho lelo ukuthi liyini
futhi abangenandaba nje. Qinisekisa ukuthi iphupho lakho liba yimpumelelo
ngokulivikela nangokugxilisa umqondo wakho kulona ukuze liphumelele kusasa.
Yizona zinkomba zokuphokophelela impumelelo lezo ezidinga ukuzikhandla
nokuzinikela okuphelele kulowo odinga impumelelo.

Uma ungenakho ukuzethemba kungani ulindele ukuthi wethenjwe abanye abantu?
Zimisele ugxile kokuthandayo ngokuzithuthukisa ngolwazi nangekhono kukho.
Ukuzethemba kwakho, kuzovuselela ugqozi lwakho uma unesifiso sokwenza lokho
okuthandayo kube yimpumelelo. Ungakhohlwa ukuthi yonke into iqala engqondweni.
Uma umqondo wakho ukhululekile ngokwenzayo, nakanjani izenzo zakho
zizohambisana nalokhu okushiwo yingqondo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1                 8                     DBE/Februwari–Mashi 2018
                                                NSC

Kubalulekile ukuthi umsebenzi wakho owenzayo ube muhle ukuze kuvele isithombe
esihle ngawe. Isibonelo nje ukuthi uma ungumdayisi, ungadayisi izinto ezingezinhle
noma unike abantu usizo olungekho eqophelweni eliphezulu kulokhu okwenzayo.
Phela okwenza kubantu namuhla kuyisikhali esizokucentela indlela ekhanyayo
ohambeni lwakho lwangakusasa. Impilo iluhambo olude ngakho-ke kubalulekile ukuthi
kukho konke okwenzayo ungacabangeli inamuhla lodwa kodwa ucabangele
nengomuso.

Eminyakeni eminingi eyedlule, akekho owayefuna ukuzibandakanya nemikhiqizo
yamaJaphani noma yamaShayina. Ngenxa yokuthi lezi zizwe zazilokhu zikhula
zizithuthukisa, manje sezingochwepheshe abaphambili emhlabeni ekwenzeni izinto.
Ngakho-ke bukela kula mazwe uqhubeke uye phambili, uwe uphinde uvuke ungaphezi
ukuzithuthukisa.

Uma izinto ungazithathi ngokubaluleka kwazo, ungagcina usuwenza okuningi
ngesikhathi esisodwa kodwa kungabi bikho ophumelela kukhona. Qala ngokubalulekile
ngoba unesikhathi esikaliwe kukho konke okwenzayo, isikhathi siyimali futhi asilindi
muntu. Ngisho ungenza izinto eziningi kodwa kuzokwenzeka kube khona okukodwa
noma okubili okwenza kangcono. Ngakho-ke gxila kulokho okuthandayo okunye
kuyozibonakalela. Khumbula ukuthi ukuncintisana nabanye abantu kubalulekile kodwa
kubaluleke kakhulu ukuncintisana nawe uqobo.

                                       [Icashunwe kuBona, 20 Novemba 2016, yabuye yahunyushwa]

                                                                  AMAMAKI ESIQEPHU B:                10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                  Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1                  9                       DBE/Februwari–Mashi 2018
                                                 NSC

ISIQEPHU C: UHLELO NOKUSETSHENZISWA KOLIMI
UMBUZO 3: UKUHLAZIYA ISIKHANGISI
Fundisisa lesi sikhangisi (UMBHALO D OFUNDWAYO NOBUKWAYO) bese
uphendula imibuzo ezolandela.
UMBHALO D (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

                                   [Icashunwe kuBona, Novemba 2015, yabuye yahunyushwa]

3.1       Shono   ukuthi    lokhu          okukhangisiwe       kubasiza      kanjani      abantu
          abakusebenzisayo.                                                                              (1)

3.2       Chaza kafushane ngokusetshenziswa kophawu                  ® eduze kwegama
          Dulcolax.                                                                                      (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                      Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1                         10                          DBE/Februwari–Mashi 2018
                                                        NSC

3.3           Chaza ngokusetshenziswa kolimi olukhohlisayo kulesi sikhangisi 'INGUNGQA
              PHAMBILI EMHLABENI WONKE'.                                                                            (3)

3.4           Ngokucabanga kwakho kungani umkhangisi enikeze izikhathi ezingafani
              zokusebenza kwamaphilisi?                                                                             (2)

3.5           Phawula ngokusetshenziswa kwabantu abavezwe kulesi sikhangisi ukuthi
              bayakufakazela kanjani lokhu okukhangiswayo.                                                          (2)
                                                                                                                    [10]

UMBUZO 4: UKUHLAZIYA IKHATHUNI

Bukisisa UMBHALO E bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO E (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

Bukisisa le khathuni engezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.

  1                                                           2
                               Hawu! Bagibele
                               bobabili pho! Yekanini
                               ngembongolo yeNkosi.               Yehheni! Umfazi
                                                                  uhamba phansi
                                                                  kugibele indoda.

 3                                                            4
      Babo! Isilima                                               Mamo! Zakhala
      sendoda                                                     kazehla kulaba!
      sigibelise                                                  Bahamba phansi
      siludavuza                                                  benembongolo.
      phansi.

                                     BANJALO-KE ABANTU!
                                                                                     [Icashunywe ku-Inthanethi]

4.1           Shono ukuthi     kungani          umbhali   wale         khathuni      esebenzise     uphawu
              lokubabaza.                                                                                           (2)

4.2           Tomula ulimi olunokubhuqa olutholakala efreyimini yesi-3 neyesi-4.                                    (2)

4.3           Yamanisa isimo sokukhuluma esisetshenziswe efreyimini yesi-4 kanye
              nokwenzeka kule khathuni.                                                                             (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                 Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1                  11                      DBE/Februwari–Mashi 2018
                                                 NSC

4.4       Ucabanga ukuthi          iyini   inhloso     yomdwebi    wale    khathuni    kubantu
          abayifundayo?                                                                                (2)

4.5       Xoxa ngomuzwa ovezwa umdwebi lapho ehlekisa ngalaba bantu bese usho
          ukuthi uyezwelana noma awuzwelani nabo.                                                      (2)
                                                                                                       [10]

UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO F

                    UKUBA SEZIKWELETINI KWABANTU ABASHA

Ngcingci! Ukwazile ukubekezela waze wafika enyuvesi. Manje usuyasebenza
usubhekene nezinselelo zokuba uzoyisebenzisa kanjani imali yakho ukuze ubukeke
kahle. Ubonakala nabangani bakho emakilabhini aphambili ubuye uqashe izimoto
ezahlukahlukene kungenasidingo. Kungakhoke abantu abaningi abasha bakuleli
bezithola bengene shi ezikweletini, nakuba sebehola amaholo aphezulu.          5
Kubukeka sengathi abantu abasha bahlala bezimisele ngokwenza konke
okusemandleni abo ukuze babukeke kahle. Izinwele, ukuziphaqula, izingubo ezibizayo
kanye nokubonakala ezindaweni eziphambili kunikeza isithombe esingesihle sokuthi
impilo yabo ayizukuqhubekela phambili uma bekwenza ngokweqile. Intsha ayizifundise
ukwala ukuthatha ngezikweletu ingabi namahloni alokho. Kuzokumangaza kwawena 10
ukubona ukuthi ungaphila ngaphandle kwesikweletu. Okunye ofanele ukuthi
ukwenze ukuba uhlele kahle ukusetshenziswa kwemali, uzibophe ngebhande.
Okungekho ebhajethini yakho, ungakuthengi ngisho noma ukuthanda kangakanani.
Ekugcineni indima edlalwa umeluleki wezezimali ezinhlelweni zokonga akufanele
ukuba ibukelwe phansi. Uma ube nenhlanhla yokuphuma kulolu gibe ungabe 15
usabheka emuva ungaze uphenduke isiduli sikasawoti njengomkaLoti. Kunzima
kakhulu ukufeza amaphupho akho ngaphambi kokuzakhela uhlelo oluhle
lokusebenzisa imali.
                                           [Icashunwe kuBona, Novemba 2016, yabuye yahunyushwa]

5.1       Tomula igama eliqukethe umuzwa wenjabulo elitholakala kulesi siqeshana.                      (1)

5.2       Kungabe igama elibhalwe ngokugqamile elisesigabeni sokuqala lenze
          msebenzi muni?                                                                               (1)

5.3       Phinda ubhale kabusha igama elidwetshelwe elisemgqeni wesi-4, usebenzise
          ubhalomagama olusemthethweni.                                                                (1)

5.4       Emshweni odwetshelwe emgqeni wesi-6 kuya kowesi-7 khipha ingxenye
          ekhomba isizathu.                                                                            (1)

5.5       Tomula inkulumo eqhathanisa izehlakalo nenkolo esigabeni sokugcina.                          (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                    Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1                12                   DBE/Februwari–Mashi 2018
                                               NSC

5.6       Igama     elibhalwe          ngokugqamile   elitholakala    emgqeni       we-10
          lingumabizwafane.

          Incazelo yaleli gama lingahambisana nomqondo osesiqeshini osho …

          A     ukunqaba ukwenza into.
          B     ukuqala indima ozoyilima.
          C     ukuhlakula insimu ngemikhono.
          D     ukuhlukana nomuntu omthandayo.                                                  (1)

5.7       Sebenzisa isimo sokukhuluma esifanele esikhundleni salokhu okudwetshelwe
          omgqeni we-14. Phinda uwubhale lo musho.                                              (1)

5.8       Yakha umusho usebenzise igama elidwetshelwe emgqeni wokugcina
          selikhomba umqondo wokwenzela.                                                        (1)

5.9       Khipha igama eliwumfakela elitholakala emshweni obhalwe ngokugqamile.
          Phinda ulisebenzise leli gama emshweni ozakhele wona.                                 (2)
                                                                                                [10]

                                                               AMAMAKI ESIQEPHU C:              30
                                                                AMAMAKI ESEWONKE:               70

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P2 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2018/be0cabec-c046-44a1-a7ec-f175d590d71b) — isiZulu HL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2018/001b44c2-cd80-41d3-890b-80fa050680c0) — isiZulu HL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2018/3f921431-dab8-43d8-ae86-174373dd5f5c) — isiZulu HL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2018/774aa5a7-7659-4449-a4a9-fccc2c469d92) — isiZulu HL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2016/7c574fb0-fe85-40fc-8aa5-ee521753239b) — isiZulu HL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2015/796747ff-1b14-48d9-9644-d81090c55675) — isiZulu HL · QP · 2015 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu P1 (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025-mg/adef4117-1c9d-4dbd-bba0-301fd76318ea) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025-mg/d4920805-f4a8-49f7-b91b-4b694f90ace1) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025-mg/f7ee88c8-ffa7-40ce-b8aa-ae25259e7d2d) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/11f41a62-9c6b-4f49-9f11-861e0b53249a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
