# isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Question Paper

> Grade 12 isiZulu HL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2017, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2017/de08b5c5-900a-4a16-9290-b0c92a31920a
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2017
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2017/de08b5c5-900a-4a16-9290-b0c92a31920a)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · isizulu. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P1 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2017-memo/1c61feeb-acab-4c72-89f2-d974b26640b6) — Memo · 2017 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                   SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                            2017

                                                                        AMAMAKI: 70

                                                             ISIKHATHI: Amahora ama-2

                                Leli phepha linamakhasi ayi-13.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi LwaseKhaya (HL)/P1            2                                   DBE/2017
                                           SCE

IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO

1.        Leli phepha lehlukaniswe IZIQEPHU EZINTATHU:

          ISIQEPHU A: Isivivinyo sokuqondisisa                         (30)
          ISIQEPHU B: Ukufingqa                                        (10)
          ISIQEPHU C: Izakhiwo nezimiso zokusetshenziswa kolimi        (30)

2.        Phendula YONKE imibuzo ekuleli phepha.

3.        Qalisa isiqephu NGASINYE ekhasini ELISHA.

4.        Dweba umugqa emuva kwesiqephu ngasinye.

5.        Bhala izinombolo zezimpendulo njengoba zibhalwe emibuzweni.

6.        Yeqa umugqa emuva kombuzo ngamunye.

7.        Qaphela upelomagama kanye nokwakheka kwemisho.

8.        Ungasebenzisa isikhathi sokubhala ngale ndlela elandelayo:

          ISIQEPHU A: Imizuzu engama-50
          ISIQEPHU B: Imizuzu engama-30
          ISIQEPHU C: Imizuzu engama-40

9.        Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi LwaseKhaya (HL)/P1           3                                DBE/2017
                                          SCE

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA

UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA

1.1       Fundisisa UMBHALO A ubuye ubukisise NOMBHALO B ongezansi bese
          uphendula imibuzo elandelayo.

          UMBHALO A (OFUNDWAYO)

                         KHETHA KAHLE ISIKHUNGO SEMFUNDO EPHAKEME

          1        Abafundi kubalulekile ukuba benze isiqiniseko sokuba bazinikeze
                   isikhathi esanele sokwenza ucwaningo ngezikhungo zemfundo
                   ephakeme abafuna ukufunda kuzo ngaphambi kokuphothula
                   umatikuletsheni. Ukuzakhela igama elihle kwenyuvesi kubalulekile
                   ngoba yikho okuheha abafundi. Okumele abafundi bakuqaphele 5
                   ukuba bakwazi ukukhetha inyuvesi ekhiqiza ongoti bezifundo abafisa
                   ukuzenza. Ukuba ngungoti kungatshengiswa ukuvelela emsebenzini
                   owenzayo, uze ugcine usudume izwe lonke. Yilokho-ke okugcina
                   kwakhele inyuvesi igama elihle uma umfundi okhiqizwe yiyona
                   esefinyelela kuleli zinga. Abafundi mabangakhethi inyuvesi ngoba 10
                   bezwe amahebezi kwabanye. Khumbula ukuthi abaqashi abakuqashi
                   ngenxa yenyuvesi ofunde kuyo kodwa bafuna ubufakazi bokuthi
                   ungakwazi yini ukwenza umsebenzi abakuqashele wona.

          2        Akuphoqelekile ukuthi abafundi baye enyuvesi kuphela. Ziningi
                   izikhungo zemfundo ephakeme abafundi abakhetha kuzona. Abafundi 15
                   bangafunda emanyuvesi anikeza ulwazi olujulile, amanyuvesi
                   ezobuchwepheshe kanye nezikhungo eziqeqesha abafundi
                   ngamakhono ahlukahlukene. Amanyuvesi anikeza iziqu akuqeqesha
                   uze ugcine ungudokotela. Abafundi abaya ezikhungweni eziqeqesha
                   ngokwamakhono (TVET Colleges) bathola izitifiketi futhi baqashwa 20
                   kakhulu la okwenziwa khona imisebenzi yezandla. Ukuze umfundi
                   amukelwe enyuvesi kufanele abe nebanga le-12 kodwa ema-TVET
                   Colleges bakuthatha ngisho unebanga lesi-9. Akhona namanyuvesi
                   akuvumela ufunde usekhaya uma ufisa ukuqhubeka nokusebenza.
                   Asikho isidingo sokuvuka uye esikoleni noma uqashe eduze 25
                   nenyuvesi. Ngaleyo ndlela umfundi angazikhethela isikhungo
                   semfundo ephakeme afuna ukufunda kuso, kuye ngezifundo
                   nezidingo zakhe.

          3        Abafundi bangazikhethela ukufunda ezikhungweni ezizimele noma
                   kulezo zikahulumeni. Izikhungo ezizimele azivunyelwe ukuzibiza 30
                   ngamanyuvesi, nakuba zihlinzeka ngemfundo esezingeni elicishe
                   lifane namanyuvesi. Kubalulekile ukuthi abafundi baqiniseke ukuthi
                   lezi zikhungo ezizimele zibhalisiwe emnyangweni wezemfundo
                   nokuqeqeshwa ngaphambi kokuba babhalise kuzo. Kanjalo nezifundo
                   abazikhethayo ukuba bazifunde kuleso sikhungo ababheke ukuthi 35
                   leso sikhungo sivumelekile ukuqeqesha abafundi ngazo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi LwaseKhaya (HL)/P1            4                                 DBE/2017
                                           SCE

          4        Kunamanyuvesi anophiko olulekelela abafundi ngokwezidingo
                   ezinhlobonhlobo ezingaphakathi kuleyo nyuvesi. Kulolu phiko
                   abafundi bathola ithuba lokwazi kabanzi ngezifundo abafisa ukuzenza
                   nokuthi bangaphumelela kanjani ezifundweni zabo. La mahhovisi 40
                   aphinde eluleke abafundi ngokwengqondo ukuze basizakale
                   ngezinkinga ababhekana nazo okungabalwa ukudlwengulwa,
                   izinkinga zobudlelwano kanye nezinkinga zasemndenini yabo
                   abafundi. Lokhu kusiza ekutheni abafundi bangazitholi sebebhekene
                   nengcindezi ezobaphazamisa ezifundweni zabo.                        45

          5        Abafundi abangenayo imali yokukhokha, bangaya ukuyoboleka imali
                   kunoma yiliphi ibhange lakuleli. Abafundi bangaphinde bafake isicelo
                   kwi-National Student Financial Aid Scheme kahulumeni, eboleka
                   abafundi imali yokufunda. Lolu hlelo lokusiza ngezimali lenzelwe
                   abafundi abangakwazi ukuthola imalimboleko ebhange noma 50
                   umfundaze. Abafundi mabavakashele kwiwebhusayithi yalolu hlelo
                   ukuze babone izikhungo ezinalolu hlelo nokuthi basifaka kanjani
                   isicelo sokuboleka imali yokufunda. Izinhlangano ezinjengo-Eduloan
                   nazo ziyabolekisa ngemali yokufunda. Lezi zikhungo ziboleka noma
                   yimuphi umfundi ofisa ukuyofunda kunoma yikusiphi isikhungo 55
                   sokufunda.

          6        Amaphupho omfundi iwona awumhlahlandlela wokukhetha indawo
                   azofunda     kuyona   ngoba     kukhona    izikhungo    zemfundo
                   ezisemadolobheni amancane noma emadolobheni amakhulu.
                   U-Dkt. Nhlanhla wathi ukuyofunda edolobheni elikhulu kungayilola 60
                   impilo yomfundi, aphume esekucijele ukuyosebenza edolobheni
                   elikhulu. Abantu abangathandi impilo esheshayo kungabasiza
                   ukuyofunda edolobheni elincane khona bezogxila ezifundweni zabo
                   kahle. Impilo yasenyuvesi yehlukile kuneyasesikoleni. Kuba nzima
                   uma usanda kuphuma emabangeni aphansi usuya enyuvesi. Imidlalo 65
                   eyenziwa emanyuvesi ingasiza abafundi bazane kangcono uma
                   besanda kufika. Abafundi abakhethe inyuvesi enemidlalo
                   abayithandayo ukuze bazosheshe bathole abangani, bathole abantu
                   abazofunda nabo baphinde bahlale nabo uma sebethathe ikhefu
                   ezincwadini.                                                     70

          7        Into ozoyifundela akube oyithandayo nezokungenisela imali uma
                   ususebenza. Ngakho-ke khetha iziqu ozokuthokozela ukuzenza.
                   Uma ufisa ukuyofunda enyuvesi, isikhungo semfundo ephakeme
                   ezimele noma enyuvesi yezobuchwepheshe, imiphumela yakho
                   yebanga leshumi nambili yiyo ezosho ukuthi ungafundela, 75
                   ungakhetha muphi umkhakha. Yiba neziqu ezahlukene emqondweni
                   ongafisa ukuzifundela, bese ubheka izikhungo ezinalezi ziqu.
                   Vakashela abakwa South African Qualifications Authority
                   ku-SAQA.org.za ukuze ubone uhla lwezikhungo zemfundo ephakeme
                   ongakhetha kuzona.                                            80

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi LwaseKhaya (HL)/P1             5                                    DBE/2017
                                            SCE

          8        Faka isicelo namuhla. Akufanele abafundi balinde kuze kuphume
                   imiphumela yebanga leshumi ngaphambi kokufaka isicelo
                   sokuyofunda. Imiphumela le umfundi avele esenayo, ingamsiza
                   ukubekisa isikhala. Uma ungalinda kuze kuphume imiphumela
                   ungaba sengcupheni yokuthi ufice isikhala singasekho. Khumbula 85
                   ukuthi isuka muva likholwa yizagila.

                                         [Icashunwe yahunyushwa ku-Bona, 20 Novemba 2016]

          1.1.1       Yikuphi okumele kwenziwe abafundi ukuzilungiselela ukuya
                      ezikhungweni zemfundo ephakeme?                                          (2)

          1.1.2       Shono ukuthi yini ebhekwa abaqashi uma befuna ukuqasha
                      umuntu. Bhekisa impendulo yakho esigabeni soku-1.                        (2)

          1.1.3       Nikeza OKUBILI okungumehluko phakathi kwamaNyuvesi anikeza
                      ulwazi olujulile kanye nezikhungo eziqeqesha abafundi
                      ngamakhono ahlukahlukene.                                                (4)

          1.1.4       Khetha impendulo enembayo kulezi ezilandelayo.

                      I-akhronimu yegama elithi National Student Financial Aid Scheme
                      imele i …

                      A   NSFAS.
                      B   NSFSA.
                      C   NSAFS.
                      D   NFSAS.                                                               (1)

          1.1.5       Chaza umqondo oqukethwe isigaba sesi-3.                                  (3)

          1.1.6       Humusha amazwi abhalwe ngokugqamile atholakala esigabeni
                      sesi-7 ubhekise emqondweni wendaba.                                      (2)

          1.1.7       Kubaluleke ngani ukuba khona kwe-SAQA kuleli laseNingizimu
                      Afrika?                                                                  (2)

          1.1.8       Kungabe kungumkhuba omuhle ukuba nabangani eNyuvesi ofunda
                      kuyona? Sekela impendulo yakho.                                          (2)

          1.1.9       Ake uncome ikhono lombhali walesi siqephu ngokuphetha ngesimo
                      sokukhuluma esidwetshelwe esigabeni sokugcina.                           (2)

                                        KANYE NO

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi LwaseKhaya (HL)/P1             6                                             DBE/2017
                                            SCE

1.2       Bukisisa lezi zithombe zezikhungo zemfundo ephakeme ezingezansi bese
          uphendula imibuzo elandelayo.

          UMBHALO B (OBUKWAYO)

          1                                                                                    2

          3

                                                  [Zicashunwe kwi-Internet pictures of universities]

          1.2.1    Nikeza    amakhono      AMABILI       atholakala       eMajuba        college
                   okuyisithombe sesi-3.                                                               (2)

          1.2.2    Chaza kafushane okwenzeka esithombeni sesi-2 ukuyamanise
                   nokubona esithombeni soku-1.                                                        (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                    Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi LwaseKhaya (HL)/P1           7                               DBE/2017
                                          SCE

          1.2.3    Humusha ubudlelwano obuqukethwe ulwazi olutholakala esigabeni
                   sesi-2 EMBHALWENI A kanye nalokho okukhonjiswe ezithombeni
                   EZIKUMBHALO B.                                                       (4)

          1.2.4    Hlaziya ngokuhlolisisa ukusetshenziswa kophawu       lwamajuba
                   olutholakala egameni lesikhungo i-Amajuba College.                   (2)

                                                         AMAMAKI ESIQEPHU A:            30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi LwaseKhaya (HL)/P1          8                                  DBE/2017
                                         SCE

ISIQEPHU B: UKUFINGQA

UMBUZO 2: UKUFINGQA ISIQESHANA NGAMAGAMA AKHO

Lesi siqeshana esilandelayo (UMBHALO C) simayelana nabangani abangalungile
bengane yakho.

IMIYALELO:

1.        Fingqa lesi siqeshana esimayelana nokumele kwenziwe abazali ukunqanda
          izingane zabo kubangani abangalungile. Sebenzisa amagama akho angeqile
          kwangama-80.
2.        Fingqa ngesigaba.
3.        Ungabe usasibhala isihloko uma usufingqa lesi siqeshana.
4.        Bhala inani lamagama owasebenzisile ekugcineni kwesiqeshana osifingqile.

UMBHALO C

                   ABANGANI ABANGALUNGILE BENGANE YAKHO

Wonke umzali ufisa ukuthi izingane zakhe zikhule zikwazi ukwahlukanisa phakathi
kokuhle nokubi. Lokho kuyazisiza izingane ukuba zikhule zinesimilo esamukelekile
emphakathini.

Kunezimpawu umzali angabona ngazo uma ingane isinabangani abangalungile.
Indlela yokugqoka, ukusebenzisa ulimi olungajwayelekile ukusetshenziswa ekhaya
kanye nokuzithathela izinqumo ngokwayo ingabonisananga namuntu emndenini.
Umzali kumele ahlale phansi nengane yakhe ayifundise imithetho yalapha ekhaya
kanye nendlela okufanele igcinwe ngayo.

Yize izingane zinalo ilungelo lokuzikhethela abantu ezifisa ukuchitha isikhathi nabo
kodwa akuvumelekile ukuthi ziziphathe noma ikanjani. Kungumsebenzi womzali ukuthi
ayicele ingane yakhe ukuba ingachithi isikhathi nabangani abangalungile. Ukuchitha
isikhathi nalolu hlobo lwabangani kungahlukumeza abanye abantu, abazali nayo
ingane uqobo okungagcina kuphoqa umzali ukuba angenelele.

Abazali abaningi bahlale bematasatasa bengenaso isikhathi sokuhlala phansi
nezingane zabo. Umzali makangabagxeki abangani bengane yakhe kodwa
angayixwayisa ingane ngobubi bokuhamba nabangani abenza okungalungile. Lokho
kungayenza ingane ibayeke ngokwayo labo bangani. Ukukhuthaza ingane
nokukholelwa kuyo kungayenza ukuba ikwazi ukukhetha abangani abaqotho. Ngakho-
ke ukuchitha isikhathi esanele nengane kungalekelela ekwakheni ubudlelwano obuhle.

Makube nohlelo olwaziwayo oluzolandelwa ingane nomndeni ekwenzeni izinto ukuze
kuncishiswe isikhathi sabangani. Kudingeka ukuthi umzali acele usizo kwabanye
bomndeni     njengomalume,   obabekazi    noma    kwabangaphandle    okungaba
omakhelwane nomfundisi webandla akhonza kulo. Ukuhluleka kwabo kungasho ukuthi
sekudingeka izeluleko zabawufundele umsebenzi njengothisha, osonhlalakahle
nabeluleki bezengqondo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi LwaseKhaya (HL)/P1         9                                    DBE/2017
                                        SCE

Alikho icala uma umzali ebaxosha abangani bengane yakhe uma esola ukuthi
ubudlelwane babo obokududana ngezinto ezimbi. Kuyoba kuhle ukuthi umzali lowo
angagcini ngokubaxosha abangani kodwa aphinde azise abazali ngalokho akusolayo
ukuze kubanjiswane ekukhuliseni izingane ngendlela efanele. Umzali makabazi
abangani bengane yakhe kanye nalapho behlala khona ngoba lokho kuyoba olukhulu
usizo ngelinye ilanga. Lokho kungamsiza uma ingane yakhe ivele inyamalale
ingashongo ukuthi iyaphi noma sekushona ilanga ingaqhamuki.

Izinga lobugebengu obenzeka emiphakathini selidlondlobele kakhulu esikhathini
samanje. Umzali makayikhuthaze zisuka nje ingane ukuba isho ukuthi iya kuphi
izobuya nini futhi iyokwenzani ukuze kugwemeke izinkinga ezingavela ekuhambeni
kwesikhathi. Ngaphandle kwesizathu sezokuphepha kwengane, ukwazi ukuthi uhambo
lwengane lumayelana nani kungasiza umzali ekutheni anqume ukuthi angayivumela
noma angayivumeli ingane yakhe ukuthi ihambe.

Isaga esithi libunjwa liseva siqwashisa ngokuthi isimilo somuntu       silolongwa
esemncane engakangeni obishini. Kubanzima ukulungisa isimilo esesiphumile vele
esandleni. Akukho okutheni okungashiwo umzali enganeni esivele ikhohliswe
abangani. Lezi zinyathelo ezingenhla kumele abazali baziqikelele zisuka amadaka
ngoba amanzi achithekile awanakubuthwa.

                                       [Sicashunwe sahunyushwa ku-Bona, Novemba 2016]

                                                         AMAMAKI ESIQEPHU B:               10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi LwaseKhaya (HL)/P1                           10                                     DBE/2017
                                                          SCE

ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

UMBUZO 3: UKUHUMUSHA ISIKHANGISI

Fundisisa lesi sikhangisi (UMBHALO D) bese uphendula imibuzo ezolandela.

UMBHALO D (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

     THENGA UVASELINA

     UZIBEKE ETHUBENI LOKUWINA

     *Izimoto zomjaho    *Ukugibela izindizamshini                 *Ukugwedla ngesikebhe
     Kunemigomo nemibandela

     o    Izikhathi eziyizingqayizivele ngeke
          wazilibala empilweni.

     o    Ukungcebeleka ushiswa yilanga
          laseAfrika kungalimaza isikhumba
          sakho ngendlela ongeke wayicabanga.

     o    Kungabe lokhu kuyakukhuthaza uma
          ushaywa umoya? Ungabe
          usakhathazeka.

     Uvaselina okugcina ubushelelezi
     VAKASHELA:
     worstfacescenarion.vaseline.co.za

     YAZISA ABANGANI BAKHO
     UKUZE NABO BAWUNGENELE
     LO MNCITISWANO

                                                [Sicashunwe sahunyushwa kuBona, Septhemba 2016]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                          Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi LwaseKhaya (HL)/P1             11                                    DBE/2017
                                            SCE

3.1       Phinda ubhale igama elidwetshelwe laseAfrika esikhangisweni ususebenzise
          ubhalomagama olufanelekile.                                                           (1)

3.2       Chaza kafushane ukuhambelana kwesiqubulo salesi sikhangisi kanye nobuso
          bomlisa osesikhangisweni.                                                             (3)

3.3       Kungani umkhangisi esebenzise ifonti engafani egameni wina kanye
          nemiklomelo ezotholakala kulo mncintiswano?                                           (2)

3.4       Iyini inhloso yokusetshenziswa kwenkundla yokuxhumana kulesi sikhangisi?              (2)

3.5       Uyavumelana yini nombhali walesi sikhangisi uma ethi leli holidi elizotholakala
          uma uthenga lo mkhiqizo liyivelakancane? Sekela impendulo yakho ubhekise
          kulesi sikhangisi.                                                                    (2)
                                                                                                [10]

UMBUZO 4: UKUHUMUSHA IKHATHUNI

Bukisisa UMBHALO E bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO E (UMBHALO OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

                                                             Ngabe ingane umfana
                                                              noma intombazane?
                                                           Ngifuna uku-update ikhasi
                                                               lami leFacebook.

                                            [Sicashunwe sahunyushwa kwiFunny Cartoons.com]

4.1       Yikuphi okukhombisa ukuthi lo muntu ophethe ingane akanalo uzwelo?                    (1)

4.2       Chaza kafushane ngokuqhantsha komjuluko kanye nokunyuka kwamashiya
          ebusweni balona olengise ingane.                                                      (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi LwaseKhaya (HL)/P1          12                                     DBE/2017
                                         SCE

4.3       Khetha impendulo enembayo kulezi ezilandelayo.

          Imigqa eseduze kwezandla zengane ikhombisa ukuthi le ngane …

          A     iyaphila.
          B     iyadlala.
          C     iyakhala.
          D     iyanyakaza.                                                                      (1)

4.4       Chaza ngempumelelo yomdwebi yokuhlekisa ngabantu abathanda izinkundla
          zokuxhumana ubhekise kule khathuni.                                                    (3)

4.5       Phawula ngenkulumo yowesifazane ukhombise ubudlelwane bakhe kanye
          nalo mntwana asanda kumbeletha.                                                        (2)
                                                                                                 [10]

UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO F

              IZINDAWO ZOKULONDOLOZA EZIYIGUGU ZASEMANDULO

Kunezindawo ezahlukahlukene zokulondoloza izinto ezingamagugu kaZulu.Ukudla
okuvunwe emasimini kugcinwa ezinqolobaneni, njengommbila, izigubhu zezinselwa,
amathanga, amabhece namabele ukuze kulondeke isikhathi eside. Ithala lingesinye
sezilondolozi ezisemqoka. Ithala lelukwa ngezintambo futhi lelukelwa phansi
njengesihlandla. Liphanyekwa phezulu emsamo. Laphaya emsamo kubekwa kulo                     5
imikhusu, ukudla, izimpontshi kanye nezinye izimpahla zendlu. Enye indawo ecishe
ifane nethala okugaxwa kuyo ibizwa ngomgibe. Yakhiwa ngentambo eboshelwa
ezintingweni.

Indawo egcina ukudla ibizwa ngokuthi inqolobane. Inqolobane yakhiwa abesilisa
nabesifazane ngokuhlanganyela. Ithi ayifane nendlu ukwakhiwa kwayo, ukuthi yona 10
ayimbelwa siza esitheni. Iyaphakanyiswa ime phezu kukabamba wezingodo. Phela
lezi zingodo zikabamba yilona phansi lenqolobane, elimiswe phezu kwamabhaxa
ayiphasile. Phansi iyaphicwa, phezulu ifulelwe ngotshani. Lokhu kwakhiwa kwayo
kuyenza iheleze umoya ukuze ukudla kugcineke kahle kungonakali. Izichaka zaziye
zikuntshontshe ukudla okubekwe kulezi zinqolobane.                              15

Okunye ukudla okufana nombila kugcinwa emgodini. Lo mbila ubizwa ngesangcobe
noma upata. Ukumba umgodi kungumsebenzi wabesilisa. Lo mgodi umbelwa
esibayeni endaweni enetshe lomgubane ukuze ukudla kungaswakami. Umgodi uba
nomlomo omncane olingene ukungena komuntu, usuzokwanda ngesisu ube
mankumbunkumbu.                                                              20
                                                   [Icashunwe ku-Bayede, 3 kuLwezi 2016]

5.1       Nikeza umqondo oqukethwe izakhi ezibhalwe ngokugqamile emgqeni wesi-2.                 (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi LwaseKhaya (HL)/P1                13                                   DBE/2017
                                               SCE

5.2       Nikeza igama elikhomba ukuhlonipha elidwetshelwe emgqeni we-18. Phinda
          ulisebenzise lelo gama emshweni ozakhele wona ukuze kuvele ukuthi
          uyayiqonda incazelo yalo.                                                             (2)

5.3       Khipha imisho eqondile eyakhe umusho ombaxa odwetshelwe emgqeni
          wesi-4 kuya kowesi-5.                                                                 (2)

5.4       Khetha impendulo enembayo kulezi ezilandelayo.

          Igama elidwetshelwe emgqeni we-12 lenze umsebenzi wokukhomba …

          A     eduze.
          B     kude.
          C     buqamama.
          D     phezulu.                                                                        (1)

5.5       Umusho obhalwe ngokugqamile otholakala emgqeni we-14 kuya kowe-15
          ukhomba ukubukela phansi omunye umuntu. Phinda uwubhale lo musho
          ususebenzise ulimi olufanele.                                                         (1)

5.6       Sebenzisa igama elibhalwe ngokugqamile emgqeni wesi-3 emshweni
          ozakhele wona selinikeza umqondo ongafani nosesiqeshini.                              (1)

5.7       Khipha amagama           amabili   alandisayo   asendleleni   esabizo   esigabeni
          sokugcina.                                                                            (2)
                                                                                                [10]

                                                                 AMAMAKI ESIQEPHU C:            30
                                                                 AMAMAKI ESEWONKE:              70

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P2 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2017/60f9ef45-9e8c-4859-9362-19888caab180) — isiZulu HL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2017/46db12df-d895-49cd-a3e4-6ac59f84a829) — isiZulu HL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2017/0bf06019-9224-412f-8f43-600bd35705ba) — isiZulu HL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isizulu/f0dfe7d6-635d-413e-84ec-5a096359f332) — isiZulu HL · QP · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2023/b7ec8542-522f-4fd1-97e9-78f6ed20af6c) — isiZulu HL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2022/016ff52f-db0d-460a-baea-47ac137de55c) — isiZulu HL · QP · 2022 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu P1 (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025-mg/adef4117-1c9d-4dbd-bba0-301fd76318ea) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025-mg/d4920805-f4a8-49f7-b91b-4b694f90ace1) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025-mg/f7ee88c8-ffa7-40ce-b8aa-ae25259e7d2d) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/11f41a62-9c6b-4f49-9f11-861e0b53249a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
