# isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo

> Grade 12 isiZulu HL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2018, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2018-memo/a7be6a2f-9110-4721-9ec2-56a99a476b16
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 8

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2018-memo/a7be6a2f-9110-4721-9ec2-56a99a476b16)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2018 · isizulu. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2018/3f921431-dab8-43d8-ae86-174373dd5f5c) — QP · 2018 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                 SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                        ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                              IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                          2018

                                   IMEMORANDAMU

                                                                AMAMAKI: 70

                             Leli phepha linamakhasi ayisi-8.

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                          Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Isizulu Ulimi Lwasekhaya (HL) P1               2                        DBE 2018
                                       SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA

UMBUZO 1

INDLELA YOKUMAKA:

1.       Ngenxa yokuthi sigxila emqondweni wempendulo; ukungabhaleki kahle
         kwamagama namaphutha olimi sikushaya indiva/asikunaki ngaphandle uma
         kuthinta umqondo wempendulo yonke. Amaphutha kumele omakayo
         awatshengise ngezimpawu ezisetshenziswayo uma kunamaphutha.

2.       Uma umfundi esebenzise amagama angekho olimini ahlolwa ngalo, lawo
         magama ngeke anakwe uma ngabe impendulo ayibhalile inomqondo ophelele.
         Uma kunegama elithathelwe kolunye ulimi embhalweni onikeziwe noma
         kudingeka ukuthi impendulo inike lona lokho kuyovumeleka.

3.       Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo YEBO/CHA/ANGIVUMI/NGIYAVUMA
         azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo ethola amamaki.

4.       Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo IQINISO/AKUSILO IQINISO/
         UMBONO/IQINISO azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo
         ethola amamaki.

5.       Uma impendulo iyigama elilodwa kodwa umfundi abhale umusho wonke;
         umfundi uthola amamaki uma edwebele impendulo noma eyikhombise
         ngandlela thize.

6.       Uma impendulo idinga amaphuzu amabili/amathathu kodwa umfundi wabhala
         angaphezulu kwalokho kumakwa amaphuzu amabili/amathathu okuqala
         okunye kungabe kusanakwa.

7.       Umfundi uyanikwa amamaki uma esebenzise ulimi lwesigodi empendulweni
         yakhe.

8.       Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe, makwamukelwe
         uhlamvu oluhambisana nempendulo enembayo NOMA/OKANYE impendulo
         ebhalwe ngokuphelele.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                   Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Isizulu Ulimi Lwasekhaya (HL) P1               3                             DBE 2018
                                       SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA

UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA

1.1       UMBHALO A (OFUNDWAYO)

          1.1.1       Yingoba umsebenzi wokuphatha uza nezinselelo eziningi ezidinga
                      umuntu ovuthiwe ngokomqondo futhi ongelona igwala.√√                 (2)

          1.1.2       Okubalulekile ekubeni umphathi ukuthi kumele wazi ukuthi
                      awuphathi abantu kuphela kepha uphatha nezinto ezisetshenziswa
                      yilabo bantu obaphethe.√√                                            (2)

          1.1.3       •   Umphathi wezwe/ umphathi wesifundazwe.√
                      •   Umphathi wesikole.√
                      •   Abaphathi basemakhaya okungaba obaba noma omama.√
                      •   Inkosi ephethe isizwe.√                                          (4)

          1.1.4       D/Ukudubulana                                                        (1)

          1.1.5       Inhloso ukuthi izingcithabuchopho zibona kunomehluko phakathi
                      kokuphatha nokuhola abantu kanti abaphathi abaningi
                      bayakuhlanganisa       lokhu.√   Ukuphatha    abantu     kusho
                      ukubaqhoqhobala ungabaniki ithuba lokuphefumula lapho
                      kudingeka khona.√ Ukuhola kusho ukuhlahla indlela ukuze abantu
                      obaphethe bezokwazi ukwenza izinto ngendlela efanele
                      bekhululekile. √                                                     (3)

          1.1.6       Amazwi abhalwe ngokugqamile ayahambelana nokuqukethwe
                      yisiqephu ngoba ukuphatha kuyanikezelana. Uma umuntu ephethe
                      naye kusuke kukhona abasuke bemphethe.√√                             (2)

          1.1.7       Umqondo oqukethwe yilesi sigaba owokuthi uma kukhethwa
                      umphathi kufanele kubhekwe amakhono afanele okuphatha
                      kungamane kuthathwe igama lomuntu okuhlanganwa nalo ngaleso
                      sikhathi.√ √                                                         (2)

          1.1.8       Kungokufanelekile ngoba abanye abaphathi abamnyama babevele
                      benawo amakhono okuphatha kodwa bengalitholi ithuba
                      lokuphatha.√√
                      (Nezinye izimpendulo ezinembayo)
                                                 NOMA

                      Kungokungafanelekile ngoba abanye abaphathi abamnyama
                      banikwa izikhundla zokuphatha ngokwebala kepha bebe
                      bengenawo amakhono okuphatha lezo zikhundla.√√
                      (Nezinye izimpendulo ezinembayo)                                     (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Isizulu Ulimi Lwasekhaya (HL) P1               4                             DBE 2018
                                       SCE – Imemorandamu

          1.1.9       Ukubangwa kwezikhundla kuze kubulawane akwamukelekile.
                      Ngakho-ke kumele abantu bafundiseke ngokuphatha kanye
                      nangokuba ngumholi. Izikhungo zokuqeqesha ngamakhono
                      okuphatha nobuholi zingaba isixazululo.√√
                      (Nezinye izimpendulo ezinembayo)                                     (2)

                                       KANYE NO

1.2       UMBHALO B (OBUKWAYO)

          1.2.1       Okwenzeka esithombeni sokuqala ukuba khona komuntu
                      ongumholi okhombisa okuthile ukuthi kumele kwenziwe kanjani/
                      okhombisa ukuthi uma kusukwa la kumele kuyiwe kuphi.√
                      (Nezinye izimpendulo.)                                               (1)

          1.2.2       Umehluko ophakathi kuka-3.1A kanye 3.1B ukuthi baphethe
                      abasebenzi abenza izinto ezingafani.√ uSekela Thishomkhulu 3.1
                      A uphethe abaphathi bezifundo kanye nothisha abangezansi
                      kwakhe kanti uSekela Thishomkhulu√++++ 3.1 B yena uphethe
                      abasebenzi abangomabhalane kanye nabahlanzi bamagceke.√              (3)

          1.2.3       Isigaba sesi-6 UMBHALO A ukhuluma ngokuba umphathi ngenxa
                      yokubekwa abanye abantu, ukuzalelwa ukuba umphathi kanye
                      nokuba ube usomathuba√√ kanti isithombe sesi-3 UMBHALO B
                      sikhombisa ukuthi ukuphatha ngokobukhosi kuwukhondolo noma
                      kuhamba ngokuzalelwa kulesi sibongo√√                                (4)

          1.2.4       Isithombe sesithathu sigqamisa ukuthi ukubuswa kwesizwe
                      kungokwabantu besilisa okuyinkolelo engaguki ngoba lokhu
                      kusenzeka ezindaweni eziningi. Baseyingcosana abesifazane
                      ababekiwe njengamakhosi alawula isizwe.                              (2)

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU A:            30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Isizulu Ulimi Lwasekhaya (HL) P1                   5                                  DBE 2018
                                           SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU B: UKUFINGQA

UMBUZO 2: UKUFINGQA ISIQESHANA NGAMAGAMA AKHO

UMBHALO C

          Amaphuzu acashuniwe                     Amaphuzu owabeke ngamagama akho
1     'Izihlahla zihlobisa umhlaba ube            1   Izihlahla zenza izwe liqhakaze libe
      muhle uhlobe ngemibala egqamile                 lihle ngemibala eyahlukene edonsa
      yekhethelo.'                                    amehlo.
2     'Zihlanza umoya ongcolile zibuye            2   Zelekelela ekwenzeni ukuba umoya
      zikhiqize ohlanzekile ophefunyulwa              uhlanzeke ukulungele
      izidalwa ezahlukene.'                           ukuphefunyulwa ngabantu
                                                      nezilwane.
3     'Izihlahla zivikela ukuguguleka             3   Izihlahla zivimba ukuba umhlabathi
      komhlabathi.'                                   ungahambi namanzi.
4     'Abelaphi bendabuko basebenzisa             4   Ziyasetshenziswa njengamakhambi
      zona belu izihlahla ukwenza                     esintu ukwelapha izifo
      amakhambi okwelapha izifo                       ezahlukahlukene
      ezinhlobonhlobo.'
5     'Izilwane zasendle zethembele               5   Izihlahla ziwukudla ziphinde zibe yikhaya
      kakhulu ezihlahleni, ukuthola ukudla            ezilwaneni zasendle uma kushisa ilanga.
      kanye nompheme wokukhosela uma
      kushisa ilanga.'
6     'Izihlahla ziyibhizinisi elingenisa imali   6   Abalimi      abonolwazi     olunzulu
      kubalimi asebemnkantshubomvu                    lwezihlahla    nalabo   abasafufusa,
      kanye nabasafufusa.'                            izihlahla ziwumnotho kubo ngoba
                                                      bayazidayisa ukuze benze imali.
7     'Ziwumpheme wokukhosela abantu 7                Izihlahla zibawumthunzi uma libalele
      esimeni esingesihle sezulu.'                    kanti uma lina abantu bakhosela
                                                      ngaphansi kwazo.

UMBHALO C

UKUFINGQA NGESIGABA

Izihlahla zenza izwe liqhakaze libe lihle ngemibala eyahlukene edonsa amehlo.
Ziyalekelela ekwenzeni ukuba umoya uhlanzeke ukulungele ukuphefunyulwa ngabantu
nezilwane. Izihlahla zivimba ukuba umhlabathi ungahambi namanzi. Zibalulekile
kakhulu ngoba ziyasetshenziswa izinyanga ezelapha ngamakhambi esintu ukwelapha
izifo ezahlukahlukene. Izihlahla ziwukudla ziphinde zibe yikhaya ezilwaneni zasendle
uma kushisa ilanga. Kulabo abangabalimi abasaqala nasebenolwazi olunzulu
ngezinhlobonhlobo zezihlahla, izihlahla ziyingxenye yomnotho ngoba bayazidayisa
ukuze benze imali. Izihlahla zibawumthunzi uma libalele kanti uma lina izulu abantu
bakhosela ngaphansi kwazo ukuze banganethwa.

                                                                  [Inani lamagama angama-75]

                                                                AMAMAKI ESIQEPHU B:                 10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                 Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Isizulu Ulimi Lwasekhaya (HL) P1               6                    DBE 2018
                                       SCE – Imemorandamu

ANNEXURE A

Indlela yokumaka ukufingqa

Ukumaka lo mbuzo wokufingqa kweyeme ekusebenziseni amaphuzu anembayo
nahambisana nomyalelo.

• Ukwabiwa kwamamaki:
  o Amamaki ayisi-7 awamaphuzu ayisi-7 (imaki elilodwa lihambisana nephuzu
     elilodwa).
  o Amamaki ama-3 awolimi.
  o Amamaki esewonke: 10.

• Ukucozululwa kwamamaki olimi uma ohlolwayo engacaphunanga njengoba
  kunjalo.
  o 1–3 amaphuzu anembayo: nikeza imaki eli-1 olimini.
  o 4–5 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-2 olimini.
  o 6–7 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-3 olimini.

• Ukucozululwa kwamamaki olimi uma ohlolwayo ecaphune njengoba kunjalo:
  o 6-7 acashuniwe, awekho amamaki olimi.
  o 1-5 acashuniwe, nikeza imaki elilodwa lolimi.

• Ukubalwa kwamagama:
  o Abamakayo kumele baqinisekise inani lamagama asetshenzisiwe.
  o Alikho imaki okumele liphucwe ohlolwayo ngokuhluleka ukuveza inani
     lamagama awasebenzisile noma ukuveza inani okungesilo lamagama
     awasebenzisile.
  o Uma ohlolwayo eqile enanini lamagama amiselwe, kumele kufundwe amagama
     kuze kufike ekugcineni kwalowo musho eqe ngawo.

QAPHELA: Izinkomba zamaphuzu acashuniwe (C) bese kuthi ahunyushiwe (H).

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                               Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Isizulu Ulimi Lwasekhaya (HL) P1               7                                  DBE 2018
                                       SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

INDLELA YOKUMAKA ISIQEPHU C
   • Isipelingi
         o Impendulo edinga igama elilodwa kumele imakwe nakuba isipelingi
            sinamaphutha ngaphandle uma lelo phutha liguqula umqondo wegama.
         o Empendulweni lapho kudingeka kube umusho ophelele, amaphutha
            esipelingi kumele ohlolwayo angalitholi imaki uma nje lelo phutha
            lisezakhiweni nezimiso zokusetshenziswa kolimi.
         o Uma kuwumbuzo odinga ukufinyeza igama, izimpawu zokuloba kumele
            zisetshenziswe ngendlela efanele.
   • Izakhiwo zemisho kumele zilandele uhlelo lolimi olufanele ngokwemisho
     enikiwe/ngokomyalelo.
   • Emibuzweni lapho kumele kukhethwe impendulo eyodwa enembayo kwezimbalwa
     azinikiwe, kuyokwamukelwa zombili izimpendulo okungaba uhlamvu kuphela
     oluhambisana nempendulo enembayo KANYE/NOMA impendulo ebhalwe
     ngokugcwele nayo iyokwamukelwa.

UMBUZO 3: UKUHUMUSHA ISIKHANGISI

3.1       Kubalulekile ngoba kukhombisa ukuthi lo mkhiqizo usunesikhathi
          wabakhona√ futhi uyabasebenzela abantu.√                                           (2)

3.2       Ihlanza ikhazimulise ikhaya ngaphandle kokugqilazeka ukuze oyisebenzisayo
          akwazi ukuthola isikhathi sokwenza nezinye izinto azithandayo.√√                   (2)

3.3       Lesi sitatimende sichaza ukuthi ukuhlanza indlu usebenzisa i-Plush Supreme
          kwehlisa     umthwalo     emahlombe/ukukhathazeka√bese         ukuthokozela
          ukuhlanza indlu ngoba kunomkhiqizo ozokwelekelela ukususa ukungcola
          ngaphandle kokufaka amandla amaningi.√                                             (2)

3.4       Kuzoba nomthelela omuhle kubathengi besilisa abaningi ngoba bazokubona
          ukubaluleka kokusebenza nezingane zabo belekelelana ukuhlanza indlu√
          lokho bese kuthuthukisa ukuhlalisana nobudlelwane obuhle emndenini.√
          (Nezinye izimpendulo ezinembayo.)                                                  (2)

3.5       Umkhangisi uheha abathengi ngokukhombisa ngezinhlobo ezahlukene
          zePlush Supreme esikhangisini sakhe. Ihlanza indlu, amawindi, iphansi
          lendlu, nezindonga kanye nokunye.√√                                                (2)
                                                                                             [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Isizulu Ulimi Lwasekhaya (HL) P1               8                               DBE 2018
                                       SCE – Imemorandamu

UMBUZO 4: UKUHUMUSHA IKHATHUNI
4.1       Iqhude limele ubaba noma umnumzane wekhaya√ kanti isikhukhukazi simele
          umama wekhaya.√                                                                 (2)
4.2       Yingoba lo mlingiswa oyiqhude uzibona enamandla kulula ukuhlukumeza lo
          wesifazane ngoba emncane futhi engenamandla okuzivikela noma
          okuzilwela. √√                                                                  (2)
4.3       Inkolelo engaguquki etholakala kule khathuni eyokuthi abantu besilisa yibona
          abahlale bezibona benamandla adlula abesifazane/abantu besifazane
          bakhuliswe ngokuthi kumele bahlale bethobela noma yini eyenziwa umuntu
          wesilisa noma ngabe bayahlukunyezwa/ Inkolelo engaquki isetshenziswe
          yaveza amandla ngokobulili, iqhude limele umuntu wesilisa futhi onamandla
          kanti isikhukhukazi simele umuntu wesifazane ongakwazi ukuzimela noma
          othobela noma yini uma enze iphutha akanikwa ithuba lokuchaza.√√                (2)
4.4       Umyalezo oqukethwe ukuchanyiselwa kwendlovu ukuthi indlovu ikhula ibe
          yisilwane esinamandla. Kanjalo uma umuntu wesifazane ehlukunyezwa
          kuyenzeka ukuthi ngelinye ilanga abe namandla adlula lo muntu obekade
          emhlukumeza.√√                                                                  (2)
4.5       Le nkulumo ikhombisa ukuthi lo wesifazane usekhathele ukuhlukunyezwa
          futhi usezowalwela amalungelo akhe ukuzivikela kulo wesilisa
          omhlukumezayo. Lokhu angakwenza ngokuba ayobika udaba lwakhe
          emaphoyiseni noma ayolibika kulabo ababhekele ukuhlalisana kwemindeni./
          izokhula le ngane bese iyamvikela kulona wesilisa ongumhlukumezi√√              (2)
                                                                                          [10]
UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

5.1       Siqukethe umqondo wokuzenza.√                                                   (1)

5.2       njll.√                                                                          (1)
5.3       Ungaqala ngokuxhumana nabanye abantu ubabonise nomsebenzi owenzayo
          uma ufuna ukuzisebenza. / Ungaqala ngokuxhumana nabanye abantu uma              (2)
          ufuna ukuzisebenza ubabonise nomsebenzi owenzayo.√√
5.4       Obungaphikiswa√
          Bukhona ubufakazi obungaphikiswa uma kwenziwe kahle uphenyo.√
          (Neminye imisho enembayo iyokwamukelwa)                                         (2)
5.5       B/Ukuba neqhinga.                                                               (1)
5.6       Liyachaza.√                                                                     (1)

5.7       Umuntu olivila angelindele ukuthola utho.√
          Kuzomele usukume uyofuna umsebenzi uma ufuna imali ngoba akunsimba
          yazuza ibuzi ngokuhlala.√                                                       (2)
          (Neminye imisho enembayo iyokwamukelwa)                                         [10]

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU C:           30
                                                            AMAMAKI ESEWONKE:             70

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2018-memo/4c6b5013-44af-462f-b8af-de6dcb802fac) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2018-memo/6b878934-494e-4c65-950f-4a416eed91f7) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2018-final-memo/1dea636e-72a3-4f9b-8528-2b029f966353) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2018-memo/268f6417-c7b6-4dcd-8115-fd0e7ad6d4d7) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isizulu/562f7e12-e40f-4fde-8df3-6d2490ac5610) — isiZulu HL · Memo · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2023-mg/00cfc782-a4e0-4001-9316-69fafe857664) — isiZulu HL · Memo · 2023 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [Isizulu P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025/479959e9-839e-4371-bb7d-7914dd40752f) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025/99eafebb-a968-492a-8fd5-a5e0ad21d69e) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/0cd2e3cf-094d-4085-855d-9199d920dc05) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
