# isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2017 Question Paper

> Grade 12 isiZulu HL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2017, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2017/0bf06019-9224-412f-8f43-600bd35705ba
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2017 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2017/0bf06019-9224-412f-8f43-600bd35705ba)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2017 · isizulu. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2017-memo/1626c2e4-c814-4601-b626-7de68e1e6b69) — Memo · 2017 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                           ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                 IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                       NOVEMBA 2017

AMAMAKI: 70

ISIKHATHI: Amahora ama-2

                               Leli phepha linamakhasi ayi-12.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1            2                          DBE/Novemba 2017
                                           NSC

IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO

1.        Leli phepha lehlukaniswe IZIQEPHU EZINTATHU:

          ISIQEPHU A: Isivivinyo sokuqondisisa                (30)
          ISIQEPHU B: Ukufingqa                               (10)
          ISIQEPHU C: Uhlelo nokusetshenziswa kolimi          (30)

2.        Fundisisa YONKE imiyalelo ngokucophelela.

3.        Phendula YONKE imibuzo ekuleli phepha.

4.        Qalisa isiqephu NGASINYE ekhasini ELISHA.

5.        Hlukanisa ngokudwebela emuva kwesiqephu.

6.        Bhala izinombolo njengoba zisetshenzisiwe ephepheni.

7.        Yeqa umugqa emuva kombuzo ngamunye.

8.        Qaphela isipelingi kanye nokwakhiwa kwemisho.

9.        Ungasebenzisa isikhathi sokubhala ngale ndlela elandelayo:

          ISIQEPHU A:       Imizuzu engama-50
          ISIQEPHU B:       Imizuzu engama-30
          ISIQEPHU C:       Imizuzu engama-40

10.       Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1            3                         DBE/Novemba 2017
                                           NSC

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA

UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA

1.1       Fundisisa UMBHALO A ubuye ubukisise NOMBHALO B ongezansi bese
          uphendula imibuzo elandelayo.

          UMBHALO A (OFUNDWAYO)

                                   AMAQEMBU EZIGELEKEQE

         1         Amaqembu anhlobonhlobo ezigelekeqe ayinkinga ekhungethe
                   imiphakathi eminingi yakuleli laseNingizimu Afrika. Lo mkhuba
                   ugqame kakhulu entsheni esafunda naleyo eyahlulwa yisikole.
                   La maqembu anomthelela omubi kakhulu kubantu, emindenini
                   kanye nasemiphakathini.                                       5

         2         Ziningi izinto ezenza kube namaqembu ezigelekeqe emphakathini.
                   Izinga eliphezulu lokungasebenzi, izingane ezihlala zodwa kanye
                   nokungahlalisani kahle kwabantu bezinhlanga ezahlukene. Konke
                   lokhu     kungaba    imbangela    yokusunguleka     kwamaqembu
                   ezigelekeqe.     Imvamisa    amalungu    omphakathi    asekhulile 10
                   ayizigelekeqe, asebenzisa abantu abasha ukufeza izinhloso zawo.
                   Abaheha ngokubathengela izingubo zokugqoka ezinamagama,
                   abanikeze imali kanye nokubavikela bona nemindeni yabo
                   ikakhulukazi labo abahlala ngabodwana. Lokhu kwenza kube nzima
                   ukuba amaphoyisa ababophe abasunguli kanye nabaphathi bala 15
                   maqembu.

         3         Abafundi abazibandakanya namaqembu ezigelekeqe bangagcina
                   bengenalo ikusasa eliqhakazile. Bangahluleka ukuphumelela
                   ezifundweni zabo ngenxa yokuphutha njalo esikoleni nokungabi
                   nesikhathi esanele sokufunda kanye nokubhala imisebenzi 20
                   abayinikezwa ngothisha. Umfundi uphenduka inyamazane
                   yamanye amaqembu, alale obenyoni. Abanye bayaboshwa
                   babhadle ejele iminyakanyaka ngenxa yamacala abawenza bekula
                   maqembu. Bangazithola besengcupheni yokubulawa umphakathi.
                   Kwesinye isikhathi basala enkundleni ngenxa yokubambana 25
                   ngezihluthu phakathi kwawo la maqembu abakuwona. Bayisibonelo
                   esibi emindenini nasemphakathini abahlala kuyo ngoba ezinye
                   izingane ezingothathekile zingabukela kubo.

         4         Okubi kakhulu ukuthi abanye abantu bayaye babe ingxenye yala
                   maqembu ngenjongo yokuba ngosaziwayo. Ungaba usaziwayo 30
                   kanjani ube ugila imikhuba, uhlupha umphakathi, ugqekeza,
                   udlwengula ubuye udle nezidakamizwa? Lafa elihle kakhulu! Lesi
                   senzo sithunaza isithunzi sabazali futhi senza ukuba babe
                   nyamanambana kwabanye abantu. Akubi nenqubekela phambili
                   nentuthuko ebonakalayo emphakathini ngenxa yalaba bantu 35
                   abambalwa. Abazali balezi zigelekeqe bagcina bebukeka
                   njengezahluleki zabazali.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1            4                         DBE/Novemba 2017
                                           NSC

          5        Imindeni yalabo abakulawa maqembu ezigelekeqe iyahlukumezeka
                   ngendlela emangalisayo. Umphakathi uyaye uyibhekise kuyo
                   inzondo ngenxa yezenzo zezingane zayo. Uye ucabange nokuthi 40
                   abazali banesandla ngokuziyekelela zibe umhlambi kazelusile.
                   Eqinisweni abazali nemindeni eminingi bayazama ukukhuza
                   izingane zabo kodwa kuba nhlanga zimuka nomoya. Ayikho into
                   ebuhlungu njengokuthi uma ungumzali wamukele ukuthi ingane
                   yakho ingusikhwili phambana nobhoko. Abanye abazali bagcina 45
                   sebenezifo ezinhlobonhlobo ngenxa yengcindezi ehambisana
                   nokungaziphathi kahle nokungalaleli kwezingane zabo. Akulula-ke
                   ukutakula ingane kulolu bishi. Eminye imindeni igcina ilahlekelwe
                   impilo yayo idutshulwe noma igencwe ngocelemba ingenzanga
                   lutho.                                                            50

          6        Izikole yizindawo eziyaye zithinteke kakhulu kule nkinga
                   yamaqembu ezigelekeqe. Kuyenzeka umfundi athungathwe elinye
                   iqembu lingamtholi bese lakha itulo lokuyomhlasela esikoleni.
                   Lokho kuyazihlukumeza ezinye izingane ngoba amaqembu ayaye
                   afike ehlome eyizingovolo asabise othisha kanye nabanye 55
                   abafundi. Izikole sezaba indawo engenakho ukuphepha.
                   Sekunezigameko eziningi ezibikwa imithombo yabezindaba
                   eyahlukene mayelana nabafundi ababulawelwa noma balinyazelwe
                   khona ezikoleni. Angisayiphathi-ke eyokusatshiswa kothisha ngoba
                   umfundi ethembe iqembu lakhe. Kwesinye isikhathi kuba nzima 60
                   ukuthi othisha bahlale ezindaweni lapho izikole abafundisa kuzo
                   zakhiwe khona ngoba besabela ukuhlukunyezwa kwemindeni yabo
                   ikakhulukazi izingane zabo. Lokhu kwenza kube ngumqansa
                   ukusebenza nalolo hlobo lwabafundi ngoba lufuna ukwenza
                   umathanda nasemagunjini okufundela.                              65

          7        Ukwanda kobugebengu endaweni kwenza umphakathi uzithole
                   usukhinyabezeka kwezomnotho nasentuthukweni esuke ihleliwe.
                   Lokhu kudalwa ukuthi imali eningi iqulelwa ezinhlelweni zokulwa
                   nobugebengu obuhlobene namaqembu ezigelekeqe. Amalungu
                   omphakathi athwala kanzima, agcina ephoqeleka ukwamukela 70
                   impilo engenayo intuthuko kanye namathuba ezomnotho
                   amfimfayo. Abanamakhono nezifundiswa zendawo bagcina
                   beyifulathele leyo ndawo ngoba besabela ukuphepha kwabo.
                   Bakhetha ukufudukela kwezinye izindawo unomphelo. Kwesinye
                   isikhathi ngisho nabantu ababefike benentshisekelo yokuphucula 75
                   lowo mphakathi abavela kwezinye izifundazwe bayaye badikibale
                   babambe abeza ngayo. Abatshali zimali nabamabhizinisi bavele
                   baqome ukuhambela kude. Ingqalasizinda yendawo iyalimala
                   ngoba kwesinye isikhathi kunqanyulwa izintambo zezingcingo
                   nezikagesi ukuze benze imisebenzi yabo yobumnyama.              80

          8        Ithemba alibulali. Likhona iqhaza elingabanjwa izinhlaka
                   ezahlukene zomphakathi ukunqanda lesi sihlava. Kungabanjiswana
                   ngokuthi kusungulwe amakomidi azoqapha ngeso lokhozi
                   ezindaweni ezahlukene.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1             5                             DBE/Novemba 2017
                                            NSC

                   Leli thimba lingabandakanya amalungu omphakathi, amaphoyisa, 85
                   othisha, abafundisi bezenkolo, abeluleki bezengqondo kanye
                   nabasebenzi bezenhlalakahle. Ukuqeqeshwa kwamakomidi
                   nokubamba imihlangano yomphakathi kungalekelela ekunqandeni
                   lo mkhuba. Abanye abantu asebake baboshwa ngenxa yokuba
                   ingxenye yamaqembu ezigelekeqe kodwa asebaphuma kuwo 90
                   nabo bangawenza umehluko.
                                            [Icashunwe kuwebhusayithi yabuye yahunyushwa]

          1.1.1       Shono    ukuthi  umkhuba       wokuzibandakanya         namaqembu
                      ezigelekeqe uvame kobani.                                                  (1)

          1.1.2       Gagula OKUBILI okungadala ukuba kube namaqembu ezigelekeqe
                      emphakathini.                                                              (2)

          1.1.3       Hlanganisa ulwazi olufanayo oluqukethwe yisigaba sesi-6 kanye
                      nesigaba sesi-7.                                                           (3)

          1.1.4       Chaza kafushane isu elisetshenziswa izigelekeqe esezikhulile
                      ukulutha intsha ekutheni ibe yingxenye yamaqembu azo.                      (2)

          1.1.5       Khetha impendulo enembayo kulezi ezilandelayo.

                      Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile esigabeni sesi-4
                      sichaza uku …

                      A   thandeka kwabanye abantu.
                      B   ngathandisiswa abanye abantu.
                      C   chwenswa abanye abantu.
                      D   duma kwabanye abantu.                                                  (1)

          1.1.6       Okwenziwa abazali njengoba kuveziwe emagameni adwetshelwe
                      esigabeni sesi-5 kungagcina kunamphumela muni?                             (3)

          1.1.7       Kungaba    namthelela    muni    emphakathini  ukunqanyulwa
                      kwezintambo zikagesi nezezingcingo ngamaqembu ezigelekeqe?                 (2)

          1.1.8       Ucabanga ukuthi yiziphi ezinye izinto ezingadalulwanga esiqeshini
                      ezingaba yisisombululo ekunqandeni ukusungulwa kwamaqembu
                      ezigelekeqe?                                                               (2)

          1.1.9       Hlaziya ubuqiniso besitatimende         esibhalwe     ngokugqamile
                      esiphethweni salesi siqephu.                                               (2)

          1.1.10      Ungayixwayisa uthini intsha ngobungozi bokuba yingxenye yala
                      maqembu ezigelekeqe?                                                       (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1            6                         DBE/Novemba 2017
                                           NSC

1.2       Bukisisa lezi zithombe ezingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.

          UMBHALO B (OBUKWAYO)

                              1                                   2

                              3                                   4

                                                                 [Zithathwe ku-Inthanethi]

          1.2.1       Chaza okwenzeka esithombeni soku-1.                                     (2)

          1.2.2       Nikeza UMEHLUKO       oqukethwe    yisithombe   sesi-2     kanye
                      nesithombe sesi-3.                                                      (2)

          1.2.3       Qhathanisa umqondo oqukethwe yisigaba sesi-3 esikuMBHALO A
                      kanye nesithombe sesi-4 esikuMBHALO B.                                  (4)

          1.2.4       Bhala okungaba yisiphetho salokhu okwenzeka esithombeni
                      sesi-4.                                                                 (2)

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU A:               30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1           7                         DBE/Novemba 2017
                                          NSC

ISIQEPHU B: UKUFINGQA

UMBUZO 2: UKUFINGQA ISIQESHANA NGAMAGAMA AKHO

Lesi siqeshana esilandelayo (UMBHALO C) sikhuluma ngezinto okumele uziqaphele
uma ufaka isicelo sethenda. Fingqa ukhiphe amaphuzu ongacebisa ngawo abantu
abanesifiso sokuthola amathenda.

IMIYALELO:

1.        Amagama akangeqi kwangama-80.
2.        Fingqa ngesigaba.
3.        Ungabe usasibhala isihloko uma usufingqa lesi siqeshana.
4.        Bhala inani lamagama owasebenzisile ekugcineni kwesiqeshana osifingqile.

UMBHALO C

              IZINTO OKUMELE UZIQAPHELE UMA UTHOLA ITHENDA

Uhulumeni wakuleli unikeza osomabhizinisi abasafufusa ithuba lomsebenzi
ngokubanikeza amathenda eminyangweni eyahlukahlukene. Nakhu okumele
ukuqaphele uma ufuna ukufaka isicelo sethenda.

Amathenda ahleze ephuma emaphephandabeni ahlukene masonto onke. Qinisekisa
ukuthi ithenda oyibhalelayo isemthethweni ibhalisiwe futhi inenombolo yelayisensi.
Kuye kukhishwe uhlu lwezinombolo zabantu ongabathinta ocingweni uma unemibuzo
emayelana nethenda. Lokho kunikeza isiqiniseko sokuthi leyo thenda isemthethweni,
akuyona eyomgunyathi. Phela nezigebengu zisizakaliswa ukuthi abantu abaningi
abasebenzi baluthwa wubala ngenxa yobubha bese zisebenzisa leyo ntuba ukuqola
izimali zabo.

Uma kukhishwa amathenda kukhishwa uhla lwemisebenzi edinga ukwenziwa kuleyo
naleyo thenda. Iningi labantu liyesaba ukuzibophezela kuthenda ngoba lesaba ukuthi
amathenda anemisebenzi enzima futhi enemibandela eminingi okumele ilandelwe.
Khetha ithenda enomsebenzi ongakwazi ukuwenza ngesikhathi omiselwe sona. Uma
wenze kanjalo ungasebenza ngokuzethemba nangempumelelo. Ibhizinisi lakho
lingaziveza ukuthi lithembekile futhi kungalibeka nasethubeni elihle lokuthi lithole
namanye amathenda esikhathini esizayo.

Akulula neze ukwenza umsebenzi oyithenda likahulumeni kodwa uma kwenzekile
waphumelela, uhleka wedwa uma usuthola umvuzo. Kusuke kuyizinkumbi zabantu
abazama inhlanhla yokuthola ithenda ngoba ingatholwa nanoma ubani osuke efake
isicelo. Hambela umhlangano ochaza kabanzi ngethenda ukuze ungenzi amaphutha.

Thola izincwadi zezincomo kubantu osuke wabenzela umsebenzi bese uzithumela
nesicelo sethenda lakho. Lezi zincwadi zizonikeza abahlungela ithenda isiqiniseko
sokuthi umsebenzi owucelayo unekhono lawo futhi usuke wawenza ngempumelelo
phambilini. Le ncwadi yezincomo isemqoka kakhulu ukuba yaziwe yisigungu
esihlungela amathenda ngoba imisebenzi eminingi esuke izokwenziwa kule thenda
ingabucayi, kumele yenziwe ngokucophelela futhi iqashwe ngeso lokhozi.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1                8                            DBE/Novemba 2017
                                               NSC

Iningi labantu abaphumelela ukuthola amathenda abawuqedi umsebenzi abasuke
bewuqashelwe. Kwesinye isikhathi kushoda imali, kubaleke abasebenzi ngenxa
yokungaholelwa kahle kugcine kulahleka izigidi zemali kubambezeleke nentuthuko
yezidingo zabantu. Qaphela ukuthi ubala konke okuzofanele ukukhokhele uma
kufanele uzibizele imali kuthenda ngaphambi kokunquma inani lemali ozoyibiza.
Kungaba umqondo omuhle uma lokhu ungakwenzelwa umuntu onolwazi olunzulu
ngezezimali ngoba inhloso yokwenza ithenda ukwenza inzuzo nokuthuthukisa ibhizinisi
lakho.

Omunye umthetho osemqoka ngamathenda owokuthi kunikezwe labo ababencishwe
amathuba ngaphambilini. Amathuba amaningi amathenda anikezwa labo
ababencishwe amathuba kuqala abamnyama, abesifazane kanye nabaphila
nokukhubazeka. Faka onke amaphepha abawafunile okungabalwa isitifiketi sentela,
isitifiketi se-BBBEE. Lezi zitifiketi zizokubeka ethubeni elingcono kakhulu lokuba
uphumelele ithenda uma isigungu esiqashayo sesikhipha izincomo zophumelele.

Bhala kudayari yakho usuku nesikhathi sokuvalwa kokuthathwa kwezicelo ukuze
ungakhohlwa futhi ungashiywa yisikhathi esibekiwe. Ungakudembeseli lokhu ngoba
ungazithola usuphunyukwa yiqatha emlonyeni. Isukamuva likholwa yizagila.

                                       [Sicashunwe kuBona, Febhuwari 2017 sabuye sahunyushwa]

                                                                 AMAMAKI ESIQEPHU B:               10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1               9                            DBE/Novemba 2017
                                              NSC

ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

UMBUZO 3: UKUHLAZIYA ISIKHANGISI

Fundisisa lesi sikhangisi (UMBHALO D OFUNDWAYO NOBUKWAYO) bese
uphendula imibuzo ezolandela.

UMBHALO D (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

                           [Sicashunwe kuDrum, Septhemba 2016 sabuye sahunyushwa]

3.1       Yamanisa isiqubulo kanye nesithombe sentokazi ekulesi sikhangisi.                        (2)

3.2       Chaza kafushane ukuthi kungani kusetshenziswe isithombe sikakotapheya
          kulesi sikhangisi.                                                                       (2)

3.3       Ucabanga ukuthi igama elidwetshwelwe kulesi sikhangisi linabudlelwane buni
          nomuzwa ovezwa owesifazane osesikhangisini?                                              (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1            10                            DBE/Novemba 2017
                                           NSC

3.4       Humusha ulimi, 'Yondla izinwele zakho …' olusetshenziswe kulesi sikhangisi.           (2)

3.5       Ake uncome ukusetshenziswa kwefonti eyahlukene kulesi sikhangisi.                     (2)
                                                                                                [10]

UMBUZO 4: UKUHLAZIYA IKHATHUNI

Bukisisa UMBHALO E bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO E (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

Bukisisa le khathuni engezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.

                                                                             .

                                            [Icashunwe ku-Inthanethi yabuye yahunyushwa]

4.1       Shono ukuthi okwenzeka kule khathuni kuvame ukwenzeka kuphi.                          (2)

4.2       Chaza kafushane ubuqiniso ngokwenzeka kule khathuni.                                  (2)

4.3       Khetha impendulo enembayo kulezi ezilandelayo.

          Igama elingumqondofana nelidwetshelwe ekhathunini lithi …

          A        ngiyakunxenxa.
          B        ngiyakucela.
          C        ngiyakutusa.
          D        ngiyakuphoqa.                                                                (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1              11                      DBE/Novemba 2017
                                             NSC

4.4       Kungabe amagama, 'Indawo yokuthula' anabudlelwane buni nesimo sobuso
          bendoda ekule khathuni?                                                         (3)

4.5       Phawula ngomyalezo odluliswa umdwebi wale khathuni.                             (2)
                                                                                          [10]

UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO F

                                   IMITHETHO YOKUHLABA

Lusematheni kulezi zinsuku udaba lokubuyekeza imithetho elawula oMasipala
olumayelana nokuhlaba ngoba kugcinwa isiko. Isigungu i-South African Local
Government Association isiphakamise ukuthi le migomo ihlaziywe kabusha ukuze
kubonakale ukuthi ayibabandlululi yini abantu abamnyama. Phela-ke iningi labo
yibona abagcina amasiko abo ngokuhlaba izilwane uma benemicimbi ethile.       5

OMasipala banamandla okubeka umthetho begunyazwa uMthethosisekelo.
Imithetho ekhuluma ngokuhlaba nokubulala izilwane yakhiwa kudala. Kuyashiyana
ngoMasipala kodwa enconywa kakhulu imithetho, ephasiswe uMkhandlu
wakwaDukuza. Ikhuluma ngqo ngokuhlatshwa kwezilwane. Lokhu i-South African
Local Government Assossiation izokusebenzisela ukusiza abanye oMasipala.      10

Abantu abaningi abamnyama sebenemizi emadolobheni okwenza kubaluleke
kakhulu kunakuqala ukuchitshiyelwa kwale mithetho. Sebenesifiso sokuvunyelwa
ukuthi bahlabe obekuyinto ebingenzeki phambilini. ISouth African Local Government
Assossiation iyahambisana nemithetho evumayo ukuthi abantu bahlabe uma
benemicimbi.                                                                      15

Kusekuningi okufanele kubhekisiswe ngaphambi kokuba le mithetho ichitshiyelwe
ngoba i-SPCA eyinhlangano evikela izilwane ezifana namakati, amahhashi,
izinkomo, izinja nezimbuzi kanye nezinye ayizibekile phansi nayo ngokulwisana
nabantu abahlukumeza izilwane.

                                                         [Icashunwe kuBayede 2016]

5.1       Nikeza isimo sokukhuluma esinomqondo ofanayo naleso esidwetshelwe
          emgqeni woku-1.                                                                 (1)

5.2       Nikeza i-akhronimi yamagama abhalwe ngokugqamile atholakala esigabeni
          soku-1 umuga wesi-2 kuya kowesi-3.                                              (1)

5.3       Phinda ubhale umusho otholakala emgqeni wesi-4 kuya kowesi-5 igama
          elibhalwe ngokugqamile seliqukethe umqondo wamandla.                            (1)

5.4       Shono ukuthi isakhi esibhalwe ngokugqamile emgqeni wesi-7 siqukethe
          mqondo muni.                                                                    (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1             12                          DBE/Novemba 2017
                                            NSC

5.5       Phinda ubhale umusho         otholakala   emgqeni   wesi-7   lapho isilandiso
          sesikhomba ukulandula.                                                            (1)

5.6       Tomula ibizoqoqa elitholakala esigabeni sesi-2 bese ulisebenzisa emshweni
          ozakhele wona ukuze kukhombise ukuthi incazelo yalo uyayiqonda.                   (1)

5.7       Emshweni obhalwe ngokugqamile otholakala emgqeni we-11. Khipha:

          •    Umusho omkhulu
          •    Umushwana okhonzile ochazayo                                                 (2)

5.8       Tomula amagama amabili ezilwane ahambisanayo atholakala esigabeni
          sokugcina bese uwasebenzise emshweni ozakhele wona esesebenza
          njengesimo sokukhuluma.                                                           (2)
                                                                                            [10]

                                                              AMAMAKI ESIQEPHU C:           30
                                                              AMAMAKI ESEWONKE:             70

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P2 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2017/ffffd8e9-bdac-4261-99b1-da85f200ae72) — isiZulu HL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2017/3a4bfcca-33f9-436b-bb2b-af3e1fa1bb98) — isiZulu HL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2017/de08b5c5-900a-4a16-9290-b0c92a31920a) — isiZulu HL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2023/3f446dbc-15d1-44a6-baae-193e62c660c1) — isiZulu HL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2022/d01394ff-3d84-43de-bb43-910b78e1d48b) — isiZulu HL · QP · 2022 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2021/e6d89753-d13b-4323-900b-a5eb7e3bfbee) — isiZulu HL · QP · 2021 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu P1 (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025-mg/adef4117-1c9d-4dbd-bba0-301fd76318ea) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025-mg/d4920805-f4a8-49f7-b91b-4b694f90ace1) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025-mg/f7ee88c8-ffa7-40ce-b8aa-ae25259e7d2d) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/11f41a62-9c6b-4f49-9f11-861e0b53249a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
