# isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Question Paper

> Grade 12 isiZulu HL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2018, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2018/774aa5a7-7659-4449-a4a9-fccc2c469d92
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2018
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2018/774aa5a7-7659-4449-a4a9-fccc2c469d92)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2018 · isizulu. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P1 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2018-final-memo/1dea636e-72a3-4f9b-8528-2b029f966353) — Memo · 2018 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                SENIOR CERTIFICATE

                                     IBANGA LE-12

                         ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                               IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                     NOVEMBA 2018

AMAMAKI : 70

ISIKHATHI : Amahora ama-2

                               Leli phepha linamakhasi ayi-12.

Akuvunyelwe ukukopisha leli phepha                               Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1              2                         DBE/Novemba 2018
                                             NSC

IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO

1.        Leli phepha lehlukaniswe IZIQEPHU EZINTATHU:

          ISIQEPHU A:       Isivivinyo sokuqondisisa                       (30)
          ISIQEPHU B:       Ukufingqa                                      (10)
          ISIQEPHU C:       Izakhiwo nezimiso zokusetshenziswa kolimi      (30)

2.        Phendula YONKE imibuzo ekuleli phepha.

3.        Qalisa ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

4.        Hlukanisa ngokudwebela emuva kwesiqephu.

5.        Faka izinombolo njengoba zisetshenzisiwe ephepheni.

6.        Yeqa umugqa emuva kombuzo ngamunye.

7.        Qaphela isipelingi kanye nokwakhiwa kwemisho.

8.        Ungasebenzisa isikhathi sokubhala ngale ndlela elandelayo:

          ISIQEPHU A:       Imizuzu engama-50
          ISIQEPHU B:       Imizuzu engama-30
          ISIQEPHU C:       Imizuzu engama-40

9.        Bhala ngobunono futhi kubonakale.

Akuvunyelwe ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1          3                         DBE/Novemba 2018
                                         NSC

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA
UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA
1.1       Fundisisa UMBHALO A ubuye ubukisise NOMBHALO B ongezansi bese
          uphendula imibuzo elandelayo.
          UMBHALO A (OFUNDWAYO)
                                     BAYOBONGWA NINI?

      1   Abasebenzi abaningi basezindlini, abasemapulazini, abathutha udoti neminye
          imisebenzi efuze leyo kuvamile ukuba babukelwe phansi, kungagcini lapho
          nesithunzi sabo sidicilelwe phansi. Akulungile ukucwasa abantu abathile
          abenza imisebenzi edelelekile ngoba wena uphila kangcono noma wenza
          umsebenzi ongcono kunowabo. Sewuyanda lo mkhuba, kepha akekho 5
          owunqandayo ukuze uphele emphakathini. Babongwa nini laba bantu abenza
          imisebenzi abanye abayibukela phansi? Wonke umuntu unesithunzi adalwa
          naso.

      2   Emazweni amaningi lolu hlobo lwabasebenzi luvikelwe uMthethosisekelo
          wezwe. Ngaphambi kokuba kuphasiswe imithetho ebavikelayo laba 10
          basebenzi babengaholelwa kahle. Babemukeliswa ukudla, banikezwe indawo
          yokuhlala engekho ezingeni, bemukeliswe izingubo zokugqoka kanye
          nezokulala. Okubuhlungu nakuso lesi sikhathi senkululeko laba abayizisulu
          zokuhlukumezeka abawazi amalungelo abo. Ukuntuleka kwamathuba
          emisebenzi nezinga eliphansi lemfundo yikhona okunomthelela omkhulu 15
          ekwandeni kwabasebenzi abaxhashazwayo.

      3   Abasebenzi basezindlini abahlala nabaqashi babo bakubona bakubeletha
          ngoba abanasikhathi sokungena nesikhathi sokuphuma. Labo abahlala
          nemindeni yabo bavuka kusempondozankomo, bavike izigebengu, bashiye
          imizi yabo bengabonanga nokuthi izingane zabo zilale kanjani. Bajaha lezi 20
          zabaqashi ezidinga ukulungiselelwa konke ezikudingayo. Umsebenzi usuke
          usubabiza ingekho indlela yokudembesela. Ubabona ngisho besebenza
          ukuthi bayawujabulela umsebenzi wabo. Igceke lomuzi womqashi lidonsa
          amehlo ngenxa yakhe lo msebenzi osebenza ngisho likhipha umkhovu
          etsheni. Kukho konke lokho kuzimisela izithukuthuku zabo ziphelela ezeni 25
          bengabongwa muntu.

      4   Kunabaqashi abanolunya bebe bevike ngenqubomgomo yomthetho
          wezabasebenzi. Bavuka inja ebomvu uma kwenzekile umsebenzi efika
          isikhathi sesishayile. Abanqeni ukuhlephula umholo womsebenzi ekupheleni
          kwenyanga. Yingakho abasebenzi isikhathi sokungena emsebenzini 30
          bengasigeji ngisho begula, batotobela khona ngenxa yokwesaba ukubanjelwa
          umholo. Imali abayiholayo ifundisa izingane zabo zize zifike emanyuvesi
          ngoba bekuqonda ukuthi imfundo iyona eyophucula amakhaya abo. Iningi
          lezingane zabasebenzi basezindlini yizo eziphumelela zedlule lezi
          zomacaphunakusale.                                                       35

      5   Ukubekezela kwabasebenzi akunamkhawulo ngisho izingane zabaqashi
          seziqhuba intwala ngewisa. Ubusaphasapha zingcolisa kube sengathi
          akuqoqwanga endlini. Bathi noma bephekile kube khona ezikhononda
          ngokuthi zona aziyidli leyo nto. Kwesinye isikhathi asukelwe nje umuntu
Akuvunyelwe ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1                   4                              DBE/Novemba 2018
                                                  NSC

          omdala kuthiwe webe ukudla noma imali. Kuyenzeka bahlukunyezwe 40
          nangokocansi ngabaqashi babo kodwa bafele ngaphakathi okwebutho
          likaZulu, bengeke batshele muntu ngoba bevikela imisebenzi yabo.

    6     Kubi ukubona umuntu omdala ebizwa ngegama ngenxa yokuthi uncenge
          umsebenzi. Lesi sihlava sesehlele ngisho nendlu emnyama. Izingane
          sezibabiza ngamagama abasebenzi basezindlini ngenxa yokuthi zizwa 45
          abantu abadala. Kunomunye umkhuba osuwandile wokubiza laba basebenzi
          basezindlini ngo-anti noma ngabe bancane kangakanani ngokweminyaka.
          Kunganjani ukuba babizwe ngokweminyaka yabo njengophawu lokukhombisa
          inhlonipho? Kuyenzeka ezinye izingane zibe nomkhuba wokungafuni
          ukukhuzwa umsebenzi ngoba zizwa abazali bekhuluma noma ikanjani ngaye. 50
          Zibuye zimcokofule zithi uqeda ukudla, athule, ajabhe engavikelwa muntu.

    7     Kwamanye amakhaya baphathwa kahle laba basebenzi. Bagcina
          sebethathwa njengamalungu omndeni. Kuyajabulisa ukubona izingane ziyothi
          tshobe endlini yalowo osebenza ehlala nazo, zihlale zize zidle ngisho lokho
          kudla akuphekile. Abazali bazozibheka izingane kanti zihleli naye uhleko 55
          luqhuma phezulu ezixoxela izindatshana nangalokho ayekwenza esakhula.
          Lokhu kwenza ukuthi zimkhumbule uma enikwe inhlabakhefu. Zimshayela
          ucingo zibuza ukuthi uzobuya nini, zibuye zicebane kuyena noma zimxoxele
          konke okwenzekayo ekhaya njengoba eseholidini.

    8     Ngezinsuku ezithile amaloli okuthutha udoti asuke ephansi phezulu eqoqa 60
          udoti. Umsebenzi onzima lo. Abantu abaningi abakhombisi ukubahlonipha
          laba bantu, kunalokho babehlisa isithunzi. Abanye bangcolisa ngamabomu
          phambi kwabo laba basebenzi. "Qubula zasha!" Lezi ziqubulo uye uzizwe
          uma kwakhiwa imigwaqo namabhilidi. Lezi zinsizwa zisuke zishabasheka
          ngoba imfolomane ayivezi zinyo. Kukhala ipiki nefosholo kuphela. Kuyaye 65
          kube kubi ukubona umuntu edlula ngesivinini lapho kwakhiwa khona
          umgwaqo aze acishe alimaze noma akhiphe umphefumulo walabo
          abasebenzayo. Akanaki ngisho kunezimpawu zomgwaqo ezimxwayisayo
          ukuthi kunabasebenzi ngaphambili. Laba bantu bayaqhubeka ngesineke
          kungathi akonakele lutho.                                               70

    9     Abasebenzi abahlukunyezwayo kufanele babike ngokusemthethweni
          eMnyangweni wezabaSebenzi ukuze amalungelo abo avikeleke. Labo
          baqashi abangawabhekeleli amalungelo abasebenzi babo bangayikhotha
          imbenge yomile uma bebanjwa. Ungaba umqashi noma umsebenzi kepha
          sonke singabantu. Asibabonge laba bantu.                           75

                                     [Icashunwe ku-inthanethi, yabuye yahunyushwa yahlelwa kabusha]

          1.1.1       Yimuphi lo mkhuba osuvamile akhuluma ngawo umbhali kulesi
                      siqephu? Bhekisa impendulo yakho esigabeni soku-1.                                (2)

          1.1.2       Shono izizathu EZIMBILI eziwumthelela wokwanda kwabasebenzi
                      abaxhashazwayo ngokwalesi siqephu?                                                (2)

Akuvunyelwe ukukopisha leli phepha                                                       Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1              5                         DBE/Novemba 2018
                                             NSC

          1.1.3       Fingqa ngamaphuzu AMANE ubunzima abasebenzi basezindlini
                      ababhekana nabo. Bhekisa impendulo yakho esigabeni sesi-3
                      nesesi-4.                                                             (4)

          1.1.4       Khetha impendulo enembayo kulezi ezilandelayo:

                      Bangayikhotha imbenge yomile kusho …

                      A   ukwakha imbenge.
                      B   ukuxazulula inkinga.
                      C   ukuba senkingeni.
                      D   ukuba nosizi.                                                     (1)

          1.1.5       Iyini inhloso yombhali ngokubhala ngalolu hlobo lwabasebenzi
                      ababukelwa phansi?                                                    (3)

          1.1.6       Chaza isizathu esenza ukuba izingane zalaba           basebenzi
                      ziphumelele zidlule lezo zomacaphunakusale.                           (2)

          1.1.7       Ucabanga ukuthi kungaba yini umthelela empilweni yezingane
                      ezingabahloniphi abantu abasizayo emakhaya azo? Sekela
                      impendulo yakho.                                                      (2)

          1.1.8       Ngokwakho ukubona yikuphi okufanele kwenziwe ukuze
                      kulekelelwe abasebenzi mayelana nendlela okufanele baphathwe
                      ngayo ngabaqashi babo?                                                (2)

          1.1.9       Ake uncome umbhali           ngokuveza   amazwi    adwetshelwe
                      esiphethweni sale ndaba.                                              (2)

Akuvunyelwe ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1           6                           DBE/Novemba 2018
                                          NSC

1.2       Bukisisa lezi zithombe ezingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.
          UMBHALO B (OBUKWAYO)

                               1                                 2

                               3                                 4

                                                               [Zicashunwe ku-inthanethi]

          1.2.1    Shono izinhlobo zemisebenzi ezivezwe isithombe soku-1 kanye
                   nesesi-2.                                                                 (2)

          1.2.2    Nikeza okufanayo okuqukethwe isithombe sesi-2 kanye nesithombe
                   sesi-3.                                                                   (2)

          1.2.3    Qhathanisa ubungozi obungatholwa abasebenzi abasesithombeni
                   soku-1 nesesi-4 ezikuMBHALO B ubuyamanise nokufunde
                   EMBHALWENI A isigaba sesi-3 nesesi-8.                                     (4)

          1.2.4    Phawula ngokubaluleka kohlobo lomsebenzi owenziwa abantu
                   abakhonjiswe esithombeni sesi-2.                                          (2)

                                                           AMAMAKI ESIQEPHU A:               30

Akuvunyelwe ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1          7                          DBE/Novemba 2018
                                         NSC

ISIQEPHU B: UKUFINGQA

UMBUZO 2: UKUFINGQA ISIQESHANA NGAMAGAMA AKHO

Lesi siqeshana esilandelayo (UMBHALO C) simayelana nokubaluleka kokufunda
izincwadi.

IMIYALELO:

1.        Fingqa lesi siqeshana esimayelana nokubaluleka kokufunda izincwadi
          usebenzise amagama akho angedluli kwangama-80.
2.        Fingqa ngesigaba.
3.        Ungabe usasibhala isihloko uma usufingqa lesi siqeshana.
4.        Bhala inani lamagama owasebenzisile ekugcineni kwesiqeshana osifingqile.

UMBHALO C

                       UKUBALULEKA KOKUFUNDA IZINCWADI

Kuyaye kuthiwe uma ufisa ukufihlela umuntu ulwazi lushicilele encwadini. Ukufunda
izincwadi kubalulekile ngoba kuholela empumelelweni enhle esikoleni, ekhaya,
emsebenzini nasempilweni. Le mpumelelo izuzwa kakhulu abafundela ukuthola ulwazi,
kunalabo abafundela ukuzithokozisa nokuchitha isizungu. Kusobala ukuthi abantu
abehlukene bangaba nezinhloso ezingafani ezenza bafune ukufunda izincwadi.
Phinde sesadlula leso sikhathi ngoba abantu abaningi sebeyazi ukuthi ulwazi oluningi
lutholakala ezincwadini.

Ucwaningo lukhombisa ukuthi uma abantu bengazange bakwazi ukufundela
ukuqondisisa ngolimi lwebele besesemabangeni aphansi esikoleni kuba nzima ukuthi
babe ngabafundi nabantu abanolwazi. Ukufunda izincwadi kusiza ukuthuthukisa ulimi
lwakho ukuze ukwazi ukuqonda kangcono nezinye izilimi. Ukubuka izithombe
ezizochukuluza umqondo wakho ikakhulukazi ezinganeni ezisakhula nakho
kuyingxenye yokufunda nokwandisa ulwazimagama.

Ziningi izindlela zokufunda izincwadi. Ungafunda buthule nangokuphimisa. Ngeke
umuntu akwazi ukufunda buthule engazange aqale akwazi ukufunda ngokuphimisa.
Emtatsheni yolwazi ukufunda buthule kusiza abafundi ukuthi baqonde kangcono
umhlaba obazungezile. Ukufunda kanyekanye ngokuphimisa ikakhulukazi kubafundi
abasebancane kuba enye indlela yokuthuthukisa ikhono lokufunda.

Ukukhetha izincwadi ezisezingeni lolwazi nekhono lomfundi kubalulekile ngoba
angadikibala uma zingezona ezisezingeni lakhe. Abafundi abasebancane kakhulu
bona bangakuthokozela ukufunda imibhalo ebhalwe ngamagama amakhulu kanye
nemibala emihle yezithombe. Okunye okubalulekile ngokufunda ukuthi kunikeza
amasu okufunda alandelwa ngabafundi abanezinselelo ekufundeni ukuze babe
seqophelweni eliphezulu. Bangabheka izithombe uma zikhona ezihambelana naleyo
ndaba bese bexoxa ngazo ngaphambi kokuba bafunde.

Kuyenzeka uthole incwadi ekhuluma ngempilo yomuntu nezinselelo abhekana nazo
empilweni ngaphambi kokuba aphumelele. Ukufunda kungenza ukuba uthole izinto,
ulwazi kanye nezindlela ezintsha zokuxazulula izinkinga zabanye abantu.

Akuvunyelwe ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1                   8                               DBE/Novemba 2018
                                                  NSC

Kungabalwa amaphutha awenzile nezindlela awalungisa ngazo. Kungaba izindlela
ozisebenzisile ukwakha impilo noma umnotho wakho. Kwesinye isikhathi lolo lwazi
lungakusiza ukuba ungaphindi wenze amaphutha afanayo nasekuhleleni ingomuso
elingcono.

Izincwadi zinika ulwazi olubhalwe phansi ngokwenza amalungiselelo emicimbi
eyahlukene, indlela yokupheka, ukukhulisa abantwana, ukuphatha abantu nokunye.
Ngaphandle kokuzithuthukisa ukufunda kukwenza ukwazi ukuqonda uhlele ngaphambi
kokuthatha izinqumo eziphusile ngalokho ofuna ukukwenza. Bheka ngoba uma
uyothenga imishini ethile, izimoto, ngisho nomakhalekhukhwini uthola incwajana
enemininingwane ekutshelayo ukuthi kufanele uyisebenzise kanjani. Abantu
abangamakholwa ezinkolo ezahlukene ubathola befunda iBhayibheli, neKhorani
nezinye izincwadi ezibanikeza indlela nemigomo yokuphila.

Kulezi zinsuku zokufunda sekunamaqoqo okufunda ngokuhlanganyela, kufundwa
ngamaqembu, lapho kubuyekezwa izincwadi bese kwabelwana ngolwazi olutholakele.
Ngokujwayela ukufunda izincwadi kukunika ulwazi oluphusile, abanye bagcina
sebengababhali, abahleli; abahumushi nabashicileli bezincwadi, amaphephandaba
namaphephabhuku. Lokhu kukhombisa ukuthi amathuba omsebenzi ayadaleka
ngokufunda izincwadi.

                                     [Sicashunwe kuBona sabuye sadidiyelwa nolwazi oluku-inthanethi]

                                                                      AMAMAKI ESIQEPHU B:                10

Akuvunyelwe ukukopisha leli phepha                                                        Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1             9                            DBE/Novemba 2018
                                            NSC

ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

UMBUZO 3: UKUHLAZIYA ISIKHANGISI

Fundisisa lesi sikhangisi (UMBHALO D) bese uphendula imibuzo ezolandela.

UMBHALO D (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

                                     [Icashunwe yabuye yahunyushwa kuBona, September 2017]

3.1       Kungabe kukhangiswani kulesi sikhangisi?                                              (1)

3.2       Phinda ubhale okudwetshelwe okusesikhangisini ususebenzise indlela
          yokubhala efanele ukuze umusho ufundeke kahle.                                        (1)

3.3       Chaza kafushane ngokusetshenziswa kophawu lwe-Standard Bank kulesi
          sikhangisi.                                                                           (2)

Akuvunyelwe ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1              10                             DBE/Novemba 2018
                                             NSC

3.4       Khetha impendulo engashayi emhlolweni kulezi ezilandelayo.

          Uma ufuna ukuzinikela ekongeni, kudingenga ube nohlelo …

          A      yiba nenhloso.
          B      zibeke ethubeni lokuwina.
          C      yenza ibhajethi.
          D      zibambe.                                                                          (1)

3.5       Chaza ubudlelwano bokusetshenziswa kwesithombe sengulube kanye
          nohlelo lokonga imali olukhangiswayo ukuthi kulekelela kanjani ukuthatha
          isinqumo esiphusile.                                                                     (3)

3.6       Hlaziya ngokuhlolisisa ukusetshenziswa kwesiqubulo sase-Standard Bank
          kulesi sikhangisi.                                                                       (2)
                                                                                                   [10]

UMBUZO 4: UKUHUMUSHA IKHATHUNI

Bukisisa UMBHALO E bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO E (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

                                     [Icashunwe yabuye yahunyushwa ku-inthanethi]

4.1       Yikuphi OKUBILI okukhombisa ukuthi laba balingiswa abakule khathuni
          bayaxoxa?                                                                                (2)

4.2       Chaza kafushane uteku olwethulwa umdwebi wale khathuni ubhekise
          kumlingiswa wesilisa.                                                                    (2)

4.3       Humusha izimpawu EZIMBILI ezikhombisa ukuthi lo mlingiswa wesilisa okule
          khathuni umangele.                                                                       (2)

Akuvunyelwe ukukopisha leli phepha                                                  Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1         11                           DBE/Novemba 2018
                                        NSC

4.4       Ucabanga ukuthi amazwi alo wesifazane okule khathuni asethulela
          ubudlelwano obunjani phakathi kwakhe kanye nalo wesilisa?                       (2)

4.5       Kungani umdwebi wale khathuni edwebe abalingiswa bakhe baba bakhulu
          ngokomzimba?                                                                    (2)
                                                                                          [10]

UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO F

                                     UBUNTU

Isizwe samaZulu saziwa kakhulu ngobuntu. Lo mkhuba wawukhona kusuka
emandulo. Bekuthi uma kukhona umuzi okubonakala ukuthi kuyalanjwa kuwo,
bese abamnuzane abafuyile bakhiphe izimbuzi, izinkomo kanye nezinkukhu imbala
bawusisele. Lokhu kwakwenzelwa ukuba izingane zingalali zingakutholanga okuya
ngasethunjini.                                                                5

Kwesinye isikhathi bekuthi kungazelele muntu kuzwakale ngomuntu esekhuleka
esangweni esethi, 'Sikhulekile ekhaya! Isisu somhambi asingakanani, singangenso
yenyoni.' Ngokungasigaguli isibongo somuzi noma izithakazelo ngesikhathi
sikhuleka isihambi kwakucaca bha ukuthi kwasibongo salowo muzi akasazi. Inhloko
yekhaya isiyoyalela ukuba angeniswe ukuze aphuziswe amanzi. Uma kugayiwe 10
sebeyomlethela nokhamba. Athole nenyama ashaye esentwala. Useyobuzwa ukuthi
ulibhekisa kuphi. Uma kubonakala ukuthi sekuthanda nokuhlwa. Uyonikezwa
indawo yokulala. Ukusa-ke sekokwaziwa nguye.

Abantu babembuza umuntu imvelaphi yakhe ngaphambi kokuba bamngenise.
Ungamngenisa yini umuntu ongamazi emzini wakho esikhathini samanje? Wo! Hhe! 15
'Ungalutheza olunenkume.' Ungathi uyasiza kanti ufaka inswelaboya uqobo lwayo
endlini. Akuphendukele esiswini umuntu wansondo.

Impela isikhathi sesashintsha. Baqinisile abadala uma bethi kungcono ukuthemba
itshe kunokuthemba umuntu. Bushabalele ubuntu ngenxa yesikhathi esiphila kuso.
                                                                [Owokuzisungulela]

5.1       Yisiphi isakhi esiqukethe umqondo wobumnini esitholakala emshweni
          woku-1?                                                                         (1)

5.2       Bhala umusho ozakhele wona usebenzise igama elinomqondo ofanayo naleli
          elibhalwe ngokugqamile emgqeni wesi-2.                                          (1)

5.3       Nikeza ibizoqoqa elisetshenziswa esikhundleni samagama adwetshelwe
          emgqeni wesi-3.                                                                 (1)

Akuvunyelwe ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1           12                        DBE/Novemba 2018
                                          NSC

5.4       Nikeza incazelo yesimo sokukhuluma esidwetshelwe esitholakala emgqeni
          wesi-7 kuya kowesi-8.                                                         (1)

5.5       Sebenzisa igama elidwetshelwe elitholakala emgqeni wesi-9 emshweni
          ozakhele wona seliqukethe umqondo owehlukile kunalo otholakala esiqeshini.    (2)

5.6       Guqula umqondo oqukethwe yileli gama elibhalwe ngokugqamile emgqeni
          we-14 likhombe umqondo wokugcizelela. Phinda ulisebenzise leli gama
          elisha emshweni ozakhele wona.                                                (2)

5.7       Nikeza igama eleqiwe emgqeni we-16 uma kwakhiwa isimo sokukhuluma.
          Sisebenzise lesi simo sokukhuluma emshweni ozakhele wona ukuze
          kukhombise ukuthi uyayiqonda incazelo yaso.                                   (2)
                                                                                        [10]

                                                           AMAMAKI ESIQEPHU C:          30
                                                           AMAMAKI ESEWONKE:            70

Akuvunyelwe ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P2 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2018/6925323a-0469-4c39-a6bb-50fea443bdf5) — isiZulu HL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2018/934df415-2360-4801-aa8f-c938a58b7159) — isiZulu HL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2018/3f921431-dab8-43d8-ae86-174373dd5f5c) — isiZulu HL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2018/c717363b-264f-48c6-bc28-fc2b4ade8af1) — isiZulu HL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2023/3f446dbc-15d1-44a6-baae-193e62c660c1) — isiZulu HL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2022/d01394ff-3d84-43de-bb43-910b78e1d48b) — isiZulu HL · QP · 2022 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu P1 (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025-mg/adef4117-1c9d-4dbd-bba0-301fd76318ea) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025-mg/d4920805-f4a8-49f7-b91b-4b694f90ace1) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025-mg/f7ee88c8-ffa7-40ce-b8aa-ae25259e7d2d) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/11f41a62-9c6b-4f49-9f11-861e0b53249a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
