# isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Question Paper

> Grade 12 isiZulu HL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2019, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2019/e93194f6-2be5-4404-ba3b-7b2d3b86fccb
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2019
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2019/e93194f6-2be5-4404-ba3b-7b2d3b86fccb)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · isizulu. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2019-memo/c2a9f644-f9f0-4ec8-b0aa-b855b02dd797) — Memo · 2019 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                           ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                 IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                       NOVEMBA 2019

AMAMAKI: 70

ISIKHATHI: Amahora ama-2

                               Leli phepha linamakhasi ayi-12.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1            2                          DBE/Novemba 2019
                                           NSC

IMIYALELO KWABAHLOLWAYO

1.        Leli phepha lehlukaniswe IZIQEPHU EZINTATHU:

          ISIQEPHU A: Isivivinyo sokuqondisisa       (30)
          ISIQEPHU B: Ukufingqa                      (10)
          ISIQEPHU C: Uhlelo nokusetshenziswa kolimi (30)

2.        Fundisisa YONKE imiyalelo ngokucophelela.

3.        Phendula YONKE imibuzo ekuleli phepha.

4.        Qalisa ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

5.        Hlukanisa ngokudwebela emuva kwesiqephu.

6.        Bhala izinombolo njengoba zisetshenzisiwe ephepheni.

7.        Yeqa umugqa emuva kombuzo ngamunye.

8.        Qaphela isipelingi kanye nokwakhiwa kwemisho.

9.        Ungasebenzisa isikhathi sokubhala ngale ndlela elandelayo:

          ISIQEPHU A:       Imizuzu engama-50
          ISIQEPHU B:       Imizuzu engama-30
          ISIQEPHU C:       Imizuzu engama-40

10.       Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1             3                      DBE/Novemba 2019
                                            NSC

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA

UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA

1.1       Fundisisa UMBHALO A ubuye ubukisise NOMBHALO B bese uphendula
          imibuzo elandelayo.

          UMBHALO A (OFUNDWAYO)

                                   KAZI SIYAPHI ISIZWE UMA KUNJE?

          1     Imibhikisho enodlame ethe chithi saka kuleli ikushiya unemibuzo
                engenazimpendulo. Abantu abasha bakhala ngemfundo yamahhala
                kanye nokungasebenzi bebe bafunda bagogoda ezikhungweni
                zemfundo ephakeme. Akusekho ukucabanga kubantu ngaphambi
                kokuthatha    izinqumo.    Kungenzeka       ukuthi   yindlala   noma 5
                ukungalicabangeli ikusasa okwenza abantu baziphathe ngendlela
                enobudlova uma bebhikisha. Abantu uma bekhala ngezidingo kungani
                bengakwenzi lokhu ngokuthula kunokuba babhidlize okuncane
                okukhona okuyingqalasizinda emphakathini? Izakhiwo zikahulumeni
                ezingqongqiswa ngomlilo ngenxa yokuthi abantu bakhala ngokugqoza 10
                kwentuthuko, ngeke zilethe izidingo ebezibhikishelwa uma sezidicilelwe
                phansi.

          2     Kunabazali abahloniphekile abahlezi becula iculo lokubona izingane
                zabo ziphumelela kusasa. Gwiqiqi yibo futhi labo bazali obabona
                sebevimbela izingane bethi zingalubhadi ezikoleni ngoba bona 15
                bebhikisha. Kuyaye kuphele izinyanga ngezinyanga izingane
                zisemakhaya zingumhlambi kazelusile. Okubuhlungu ukuthi izingane
                kwezinye izindawo zisuke zifunda. Iculo lokuphumelela kwezingane
                zabo basuke bengasaliculi labo bazali. Ukuzihlalisa emakhaya
                zingafundi izingane kulimaza ikusasa lazo futhi akuzilethi izidingo 20
                ebebezibhikishela. Abanye ababhikishi bafundisa izingane ukulwa,
                ukujikijela ngamatshe nokushisa amathayi emgwaqeni. Hlobo luni
                lwezingane ezikhuliswayo uma abazali benze nje? Iqiniso ukuthi le
                mbewu abayitshala kulezi zingane ngeke bajabule uma sebevuna
                izithelo zayo.                                                      25

          3     Kwesinye isikhathi kuyaye kushaywe izimoto zabantu abangenacala
                abasuke bezidlulela. Lesi senzo siveza ukuthi abanye ababhikishi
                basuke sebebuswa umhobholo wokubona abantu behamba
                ngezikanokusho izimoto. Baqinisile abadala uma bethi umhawu usuka
                esweni bese uyongena shi enhliziyweni. Abantu bangazifundisa ukuthi 30
                uma bebona into enhle yomunye umuntu, bagqugquzeleke basebenze
                kanzima ukuze bayithole nabo kunokuba bacekele phansi okwabanye.
                Bangakwenza lokhu ngokucela usizo kwasebephumelele ukuze
                babacobelele ngabakwenza ukuze baphumelele.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1            4                         DBE/Novemba 2019
                                           NSC

          4     Eyokuvalwa kwemigwaqo ephithizelayo ngamathayi avuthayo kanye 35
                nokuchithwa kwemfucuza emgwaqeni kumane kukushiye ubambe
                ongenzansi. Uma sekuphelile ukubhikisha ubathola sebekhononda
                ngomgwaqo osumagebhugebhu. Bayakhohlwa ukuthi umagebhugebhu
                nje kungenxa yokuthi bawusukele umuhle bawugebhula ngamathayi
                avuthayo. Ukonakala komgwaqo kwenza kube nzima ukuthi izimoto 40
                ezithwala iziguli zikwazi ukungena emphakathini ngisho kukhona
                umuntu ogulela ukufa. Imikhiqizo ethwalwa ngezimoto mihla namalanga
                ephinde ibe ngumgogodla womnotho wezwe nayo isuke ingasakwazi
                ukufinyelela lapho okumele iye khona. Ukukhinyabezeka komnotho
                wezwe kwenza kube nzima ukuphucula izindawo ezihlala abantu kanye 45
                nezidingo zabo. Kuyamangaza ngoba bona labo bantu ababhikishayo
                bayakhala uma sebekhokha intela yentengo emba eqolo ngenxa
                yomnotho ongakhuli.

          5     Ukugqekeza izitolo, kutatshwe ukudla, izimpahla, kwebiwe nemali
                kuyisenzo sobugebengu esivamile uma kunemibhikisho. Into efika 50
                icasule kakhulu ukuthi zonke lezo zenzo zenziwa abantu abadala
                abangabazali futhi bezenza phambi kwezingane zabo bengenawo
                nakancane amahloni. Lihle iqiniso, akuyona indlela yokuphila
                engafundiswa izingane ezincane le. Kuyichilo ukuthi abantu bakhule
                ngemizimba babe yimidondoshiya kodwa bebe benezingqondo 55
                zabantwana abancane.

          6     Inxanxathela yezitolo bekuyinto oyigcina emadolobheni amakhulu
                ngesikhathi    saphambilini. Ukufika    kwentuthuko     emadolobheni
                amancane nasemphakathini wasemakhaya kwenze ukuthi lolu hlobo
                lwezitolo lugcine selwandile. Lokho kuthule umthwalo emahlombe 60
                omphakathi wokuhamba amabanga amade ukuyofuna ukudla
                ikakhulukazi njengoba nophethiloli ukhuphuka mihla namalanga.
                Kuphinde kwandise namathuba omsebenzi emphakathini ukuze
                kuxoshwe ikati eziko. Abakucabangi lokho ababhikishi, bavele bathathe
                umentshisi babhayele zona lezi zitolo eziwusizo emindenini yabo. 65
                Abanandaba nokuthi bazothengaphi futhi bazosebenzaphi ngomuso
                uma sekuphele imibhikisho. Kuphela nje bakhuluma ulimi lwezimfuno.

          7     Amagalaji kaphethiloli ngeke siwashiye ngaphandle ngoba asesondele
                ezindaweni ezihlala abantu. Abantu bayahlomula ngalokhu ngoba
                bakwazi ukuthela uphethiloli eduze kuphinde kwandise namathuba 70
                omsebenzi. Ababhikishi abanodlame uma sebewashisa, abazibuzi
                ukuthi bazowuthelaphi uphethiloli. Ngaleyo ndlela kuba nabantu
                abaningi abagcina sebelahlekelwa yimisebenzi ngenxa yokuthi basuke
                bengasasebenzi ndawo.

          8     Yonke le mibhikisho enodlame iyatshengisa ukuthi abantu banamandla 75
                asabekayo kodwa lawo mandla bawasebenzisa ngendlela engaphusile
                egcina ibabuyisele emuva kunokuba baye phambili. Abantu abayeke
                ukuba obheka ukuphiwa, abasukume bazenzele. Mabahlangane
                basungule izinto abangazenza zibe wusizo emphakathini ukuze
                intuthuko idlondlobale. Abantu abayeke ukwenza izinto ezingeke zabasi- 80

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1              5                             DBE/Novemba 2019
                                             NSC

                  za ngalutho. Akubukelwe kwezinye izizwe ezizithuthukisayo
                  nezizikhandla kanzima. Ukududana ngokucekela phansi izakhiwo
                  eziwusizo    emphakathini  kungubuwula    obuphindiwe.   Abantu
                  bazothuthuka kanjani uma beziphatha kanje? Impela kulele kunye
                  ukube kubili ngabe kuyavusana.                                  85

                                                                  [Umbhalo wokuziqambela]

          1.1.1       Kungani abantu beziphatha ngendlela enobudlova uma bebhikisha
                      ngokwalesi siqephu?                                                       (2)

          1.1.2       Tomula imisho ekhombisa ukuthi izingane zeminye imiphakathi
                      ziyasalela emuva ngokwemfundo ngenxa yemibhikisho.                        (2)

          1.1.3       Hlela amaphuzu AMANE akhombisa              izenzo      zombhikisho
                      onodlame ngokwalesi siqephu.                                              (4)

          1.1.4       Igama elibhalwe ngokugqamile esigabeni sesi-3, linamanye
                      amagama asho okufanayo.

                      Khetha igama elingenayo incazelo ehambisana nalelo elibhalwe
                      ngokugqamile.

                      A   Umhawu
                      B   Isihawu
                      C   Umona
                      D   Umgolo                                                                (1)

          1.1.5       Chaza okukhombisa ukuziphikisa kwabazali okwethulwa yisigaba
                      sesi-2.                                                                   (3)

          1.1.6       Qhathanisa imibhikisho yabantu abasha kanye neyabantu abadala
                      ngalesi sikhathi sikahulumeni wentando yeningi.                           (4)

          1.1.7       Ngokucabanga      kwakho     yisiphi   isisombululo     esingaqeda
                      imibhikisho enodlame kuleli?                                              (2)

          1.1.8       Phawula ngokusetshenziswa kwamazwi abhalwe ngokugqamile
                      esiphethweni salesi siqephu.                                              (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1             6                           DBE/Novemba 2019
                                            NSC

1.2       Bukisisa lezi zithombe ezingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.

          UMBHALO B (OBUKWAYO)

                                   1                                2

                                   3                                4

                                                                  [Zicashunwe ku-inthanethi]

          1.2.1       Yisho okwenzeka esithombeni soku-1.                                       (2)

          1.2.2       Chaza     kafushane     ubungozi    bento    eyenziwa       abantu
                      abasesithombeni sesi-2.                                                   (2)

          1.2.3       Emuva kokufunda isigaba sesi-5 UMBHALO A kanye nokubuka
                      isithombe sesi-3 esikuMBHALO B ucabanga ukuthi lezi zenzo
                      zingaba namphumela muni empilweni yentsha yakuleli? Sekela
                      impendulo yakho.                                                          (4)

          1.2.4       Hlaziya ubudlova obenziwa ababhikishi esithombeni sesi-4.                 (2)

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU A:                30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1           7                          DBE/Novemba 2019
                                          NSC

ISIQEPHU B: UKUFINGQA

UMBUZO 2: UKUFINGQA ISIQESHANA NGAMAGAMA AKHO

Lesi siqeshana esilandelayo (UMBHALO C) simayelana nezizathu ezenza kugujwe
usuku lwamagugu kuleli.

IMIYALELO:

1.        Fingqa lesi siqeshana esimayelana nezizathu ezenza kugujwe usuku
          lwamagugu kuleli usebenzise amagama akho angedluli kwangama-80.
2.        Fingqa ngesigaba esiqukethe amaphuzu ayisi-7.
3.        Ungabe usasibhala isihloko uma usufingqa lesi siqeshana.
4.        Bhala inani lamagama owasebenzisile ekugcineni kwesiqeshana osifingqile.

            IZIZATHU EZENZA KUGUJWE USUKU LWAMAGUGU KULELI

Usuku lwamagugu singalugubha ngenxa yezizathu ezahlukene. Kulo mgubho
izakhamuzi zikhunjuzwa ngobuhle baleli lizwe ongabubona ezindaweni ezifana ne-
Table Mountain, i-Kruger National Park, ulwandle kanye nezinye izindawo. Isikhathi
esiningi izakhamuzi zakuleli zihlezi zimatasatasa. Ngelinye ilanga kubalulekile ukuba
zivakashelwe lezi zindawo ukuze zibubone lobu buhle obumangazayo.

Umgubho walolu suku uqhakambisa amasiko anhlobonhlobo ezinhlanga ezahlukene
zakuleli. La masiko avezwa yizilimi eziyi-11 ezisemthethweni. Zinhle lezi zinhlanga
ngezindlela ezahlukene. Imvunulo enhlobonhlobo, enhle negqamile, umculo nokunye
okwehlukile konke kulenza elakuleli ligqame ngobuhle kunamanye amazwe. Lokho
kuveza ngokusobala ukuthi ukwehluka kwabanye kuyinto enhle futhi eyigugu esizweni.

Ziqhenye ngesiko lakho kodwa ungakhohlwa ukuzinika ithuba lokufunda ngamanye
amasiko. Ukuziqhenya ngesiko lakho akusho ukuthi ubukele phansi amanye amasiko
ezinye izinhlanga. Funda ulimi lukamakhelwane wakho, buza ngemvunulo yakhe
nangendlela egqokwa ngayo. Lokho kuzokwenza ucebe ngolwazi. Ngakho-ke
umgubho walolu suku ubalulekile ngoba uletha ubumbano kuzo zonke izinhlanga
zakuleli. Lobu buhlobo bungaze bakhe nemindeni emisha uma buphathwe kahle.

Uma ufuna ukuya phambili akumele ukhohlwe yizolo lakho.Okubi ukuthi umlando
waleli lizwe awumuhle neze ngenxa yezikhathi ezinzima ezadlula. Ukugubha lolu suku
kusuke kufundiswa izakhamuzi ngomlando wokubumbeka kwezinhlanga ezahlukene
zakuleli. Lo mlando usuke uxwayisa izakhamuzi ukuthi yize zingekukhohlwe okwadlula
kodwa mazixolelane ukuze ziqhubekele phambili nempilo. Ziningi izinto izwe eladlula
kuzona ezifana nengcindezelo, izinga eliphezulu lokubulawa kwabantu abangenacala,
ukucwasana. Okwenzeka kudala akuchazi ukuthi abantu babe yizitha namanje.

Alikho izwe elingenawo amaqhawe alo. Usuku lokugubha amasiko kusuke
kukhunjulwa amaqhawe azo zonke izinhlanga, abesilisa nabesifazane ababelwela
isithunzi sobuzwe kanye nesamasiko. La maqhawe akhombisa amandla okulwisana
nokubukelwa phansi kwesithunzi sabantu abansundu. Njengesizwe samaZulu
sinombumbi waso iLembe. Kumele likhunjulwe ukuze iqhaza elalibamba laziwe
yizizukulwane ngezizukulwane. Kanjalo nakwezinye izinhlanga amaqhawe ezizwe
zawo kumele abungazwe ukuze umlando wawo ungashabalali.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1         8                           DBE/Novemba 2019
                                        NSC

Ukugujwa kwalolu suku kubuyisa ubuntu okuwumkhuba omuhle esintwini. Sinegazi
elifanayo, sonke sifanelwe uthando nenhlonipho. Ukuhlukana ngamasiko akusho lutho,
okubalulekile ukuzwana. Ama-Afrika aziwa ngobuntu kusukela emandulo. Lobu buntu
obukhonjiswa kulo mgubho, mabungagcini ngokukhonjiswa izivakashi kuphela kodwa
mabukhonjiswe nsuku zonke emiphakathini esiyakhele.

Ukwazi kabanzi ngomuntu kuyakusondeza kuye. Usuke sewazi nokade ungakwazi
ngaye. Umgubho walolu suku uba sezindaweni ezahlukene, ezindaweni zokusebenza,
emphakathini kanye nasezikoleni. Lolu suku lwenza izakhamuzi zakuleli zithandane
ngoba zisuke sezazana kangcono kunakuqala. Makungaphindwa amaphutha akudala
ngoba izakhamuzi ziwumndeni. Ukuzigqaja ngesiko lakho akusho ukuthi uwashaya
indiva amasiko abanye.

                                                    [Icashunwe kuBona, Septemba 2018]

                                                         AMAMAKI ESIQEPHU B:               10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1                  9                              DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI
UMBUZO 3: UKUHLAZIYA ISIKHANGISI
Fundisisa lesi sikhangisi (UMBHALO D) bese uphendula imibuzo ezolandela.
UMBHALO D (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

                                       [Sicashunwe ku-inthanethi sabuye sahunyushwa]

Umbhalo obhaleke ngefonti encane esikhangisini ufundeka kanje:

Ine:                                                   Ikhalisiyamu eningi
  - khalisiyamu        Yenza ukugayeka
  - vithamini D        kokudla kube lula!              Luncibilika kalula emzimbeni
  - nomsoco
                                                       UVithamini D omningi

3.1       Nikeza lokho okukhangiswayo kulesi sikhangisi.                                              (1)
3.2       Chaza kafushane umsebenzi walo mkhiqizo emzimbeni womuntu.                                  (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                   Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1            10                            DBE/Novemba 2019
                                           NSC

3.3       Sebenzisa ELINYE igama elimqondofana naleli elidwetshelwe emshweni
          ozakhele wona.                                                                         (2)
3.4       Chaza ubudlelwano bokusetshenziswa          kwesithombe      senkomo     kanye
          nomkhiqizo okhangiswayo.                                                               (2)
3.5       Phawula  ngokusetshenziswa      kwamagama              'INGUNGQAPHAMBILI
          WASENINGIZIMU AFRIKA!' kulesi sikhangisi.                                              (2)
                                                                                                 [10]
UMBUZO 4: UKUHLAZIYA IKHATHUNI
Bukisisa UMBHALO E bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO E (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

                 IFREYIMU 1                                   IFREYIMU 2
  Okungapheli kuyahlola. Eqinisweni
  Jabulani asiyiyeke le nto ebesithi                      Empeleni ufuna
  siyayiqala. Sengiyakushiya! Angizwani
  noqhwayilahle!
                                                          ukuthini?

                                       IFREYIMU 3

               isiZulu asihunyushwa.
               Ucu aluhlangani
               entanyeni! Abake
               babonana bayophinde…          Namanje
                                             angikuzwa!
                                             Uthini?

                                          [Zicashunwe ku-funny cartoon.com yabuye yahunyushwa]

4.1       Bhala amazwi akhombisa indelelo atholakala efreyimini yoku-1, bese uphinde
          unikeza incazelo yawo.                                                                 (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1            11                            DBE/Novemba 2019
                                           NSC

4.2       Bhekisa efreyimini yesi-2.

          Chaza kafushane ngobudlelwane obuvezwa yilaba balingiswa ubhekise
          ekusetshenzisweni kwezitho zomzimba.                                                  (3)

4.3       Iyini inhloso yalo mdwebi ukusebenzisa          amazwi     anokuphindaphinda
          enkulumeni yowesilisa okule khathuni?

          Bhekisa impendulo yakho efreyimini yesi-2 kanye neyesi-3.                             (2)

4.4       Hlaziya inkulumo yowesifazane esetshenziswe efreyimini yesi-3.                        (3)
                                                                                                [10]

UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO F (OFUNDWAYO)

                   NGABE KUSEWUKUDLA OKUNEMPILO LOKHU?

Ikuphi impilo kumuntu odla izinkukhu ezikhuliswe ngemijovo? Izinkukhu ezikhuliswe
ngemijovo yizona ezisakha sibe abantu abantekenteke, abaguliswa wubala abahlala
befuna ukuyojovwa odokotela. Isikhathi esiphila kusona sinzima ngoba zonke izinto
zingumkokotelo. Inkomo le awusoze wafunga uthi iyinkomo yangempela ngoba
ikhuliswa ngezinyanga eziyisihlanu. Inkomo enjani ekhuliswa ngezinyanga 5
eziyisihlanu?

Inkomo ijovwa ngamakhemikhali ahlolisisiwe ukuze ikhule ngokushesha. Umuntu odla
inyama yenkomo ekhuliswe ngamakhemikhali usuke engadli inyama yenkomo
yangempela kepha usuke esedla namakhemikhali azogcina emgulisa.

Ukugula okungaka kubangwa wukudla okunamakhemikhali ngoba eqinisweni ukudla 10
okuningi esikudlayo kunamakhemikhali. Ngenye indlela kusho ukuthi abantu ukugula
bakufaka nsuku zonke emizimbeni yabo. Lokhu kwenza ukuthi odokotela basebenzele
emuva ungabonakali umsebenzi wabo. Umphumela walokho kuba wukuthi abantu
baphile isikhathi esifushane. Athi umuntu esemusha kodwa abukeke njengomuntu
osekhulile osefanelwe wukuhola impesheni. Baqinisile abadala uma bethi akulula 15
ukwazi ukuthi ukuguga kukufikela nini.

                                            [Icashunwe kuphephandaba Isolezwe, Julayi 2018]

5.1       Shono isizathu sokusetshenziswa kwesakhi esidwetshelwe emgqeni woku-1.
                                                                                                (1)

5.2       Sebenzisa igama elibhalwe ngokugqamile emgqeni wesi-3 emshweni
          ozakhele wona ulisebenzise njengenhloko yomusho.                                      (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1           12                            DBE/Novemba 2019
                                          NSC

5.3       Igama elibhalwe ngokugqamile esigabeni sesi-2 linegama lokuhlonipha.

          Khetha lelo gama lokuhlonipha kulawa alandelayo:

          A     Incoso
          B     Ikhwibi
          C     Imeshe
          D     Impakama                                                                    (1)

5.4       Umusho otholakala kumugqa wesi-7 umbaxa. Khipha imisho eqondile
          etholakala kulo musho.                                                            (2)

5.5       Emgqeni we-15 kunegama eliwumfakela.          Tomula    lelo    gama    bese
          ulisebenzisa emshweni ozakhele wona.                                              (2)

5.6       Nikeza isimo sokukhuluma esichazwe amagama adwetshelwe atholakala
          emgqeni we-15 kuya kowe-16 bese usisebenzisa emshweni ozakhele wona.              (2)
                                                                                            [10]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU C:            30
                                                             AMAMAKI ESEWONKE:              70

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P2 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2019/f20418de-81bb-4905-a290-b43cd6a66b2d) — isiZulu HL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2019/181b1420-a2c5-435e-a360-73fe77b102f1) — isiZulu HL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2019](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2019-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isizulu/7e8910cf-072b-48b4-878d-a7ae3846c5ba) — isiZulu HL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2023/3f446dbc-15d1-44a6-baae-193e62c660c1) — isiZulu HL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2022/d01394ff-3d84-43de-bb43-910b78e1d48b) — isiZulu HL · QP · 2022 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2021/e6d89753-d13b-4323-900b-a5eb7e3bfbee) — isiZulu HL · QP · 2021 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu P1 (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025-mg/adef4117-1c9d-4dbd-bba0-301fd76318ea) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025-mg/d4920805-f4a8-49f7-b91b-4b694f90ace1) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025-mg/f7ee88c8-ffa7-40ce-b8aa-ae25259e7d2d) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/11f41a62-9c6b-4f49-9f11-861e0b53249a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
