# isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Question Paper

> Grade 12 isiZulu HL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2021, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2021/e6d89753-d13b-4323-900b-a5eb7e3bfbee
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2021
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2021/e6d89753-d13b-4323-900b-a5eb7e3bfbee)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2021 · isizulu. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2021-mg/20d819e2-1a0a-4815-a2d8-96c88edb99af) — Memo · 2021 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                        LWEZI 2021

AMAMAKI: 70

ISIKHATHI: Amahora ama-2

                               Leli phepha linamakhasi ayi-13.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1             2                          DBE/Lwezi 2021
                                            NSC

IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO

1.        Leli phepha lehlukaniswe IZIQEPHU EZINTATHU:

          ISIQEPHU A:       Isivivinyo sokuqondisisa                    (30)
          ISIQEPHU B:       Ukufingqa                                   (10)
          ISIQEPHU C:       Izakhiwo nezimiso zokusetshenziswa kolimi   (30)

2.        Phendula YONKE imibuzo ekuleli phepha.

3.        Qalisa ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

4.        Hlukanisa ngokudwebela emuva kwesiqephu.

5.        Bhala izinombolo njengoba zisetshenzisiwe ephepheni.

6.        Yeqa umugqa emuva kombuzo ngamunye.

7.        Qaphela isipelingi kanye nokwakhiwa kwemisho.

8.        Ungasebenzisa isikhathi sokubhala ngale ndlela elandelayo:

          ISIQEPHU A:       Imizuzu engama-50
          ISIQEPHU B:       Imizuzu engama-30
          ISIQEPHU C:       Imizuzu engama-40

9.        Bhala ngobunono futhi kubonakale.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1              3                          DBE/Lwezi 2021
                                             NSC

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA

UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA

1.1       Fundisisa UMBHALO A ubuye ubukisise NOMBHALO B ongezansi bese
          uphendula imibuzo elandelayo.

          UMBHALO A (OFUNDWAYO)

                                       ISIFO ESIGADLE KWEZWAKALA

          1        Selokhu kwathi nhlo kuvamile ukuba uzwe abadala bethi esikubone
                   kulo nyaka siyokuzekela amagwababa echobana. Unyaka wezi-2020
                   kube unyaka la esingathi kusale kancane ukuba umhlaba ubhubhe
                   ngenxa yokhuvethe obeluwukhungethe, i-Covid-19. Lesi sifo sibizwa
                   kanjena nje ngoba igciwane lakhona litholakale ngonyaka wezi-2019. 5

          2        Izwekazi lase-Afrika nalo alisindanga njengoba liyingxenye yamazwe
                   omhlaba. IGibhithe laba izwe lokuqala e-Afrika ukubika ngomuntu
                   otholakale naleli gciwane, kwalandela iNingizimu Afrika. Inyanga
                   kaNdasa kowezi-2020 iyona okwatholakala ngayo umuntu wokuqala
                   owayehaqwe yileli gciwane kuleli. Wayekade evakashele ezweni 10
                   laseNtaliyane. Uhulumeni kwadingeka ukuba amemezele ukuba
                   uyalivala ngci izwe amasonto ambalwa. Lokhu kwakubangelwa ukuthi
                   kwakufanele kunqandwe ukubhebhetheka kwalolu bhubhane.
                   Ngokuphazima kweso kwavalwa izikole, amasonto, amabhizinisi
                   ahlukahlukene, iphalamende, ezokuvakasha nokunye okuningi. 15
                   INingizimu Afrika yaziwa njengelinye lamazwe anomnotho
                   ontengantengayo nokungalingani kwamazinga empilo yabantu
                   abaphila kuyo. Lokhu kuye kwacaca bha ngenkathi leli zwe selivaliwe.
                   Abezimo eziphuthumayo, izibhedlela, imitholampilo, izitolo ezidayisa
                   ukudla, amagalaji kaphethiloli yizona zindawo ezingazange zivalwe. 20
                   Kwashaywa umthetho wewashi ukuze abantu bangagcaluzi noma
                   ikanjani.

          3        Kuwo lowo mnyama kwadingeka ukuba abantu basuke ezindaweni
                   ababeye kuzo ngokuyosebenza baphindele emakhaya. Abantu
                   babecabanga ukuthi kuzoba yinto yesikhashana kanti ababuzanga 25
                   elangeni.     Lokhu    kwadala     izingqinamba     ezinhlobonhlobo
                   emiphakathini eyahlukene. Abanye abantu bakuthola kunzima
                   ukuthokozela ukuba semakhaya. Abantu abaningi babhuqwabhuqwe
                   yisifo se-Covid-19, baphinde bahlaselwa indlala. Kukhona abazithole
                   sebenengcindezi yokuhlala nemindeni yabo ababengazijwayezanga 30
                   ukuhlala nayo isikhathi eside. Kwanda udlame emakhaya, kwaba
                   isikhathi esingabekezeleki. Abazali bazithola sekufanele bangagcini
                   nje ngokwelekelela izingane zabo ngemisebenzi yesikole kodwa
                   baphenduke othisha boqobo. Abefundisi bagcina sebengasenazo
                   izinkonzo futhi bengasaholi.                                        35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1            4                             DBE/Lwezi 2021
                                           NSC

          4        Ezomnotho ziwumgogodla wakho konke okwenzekayo emhlabeni
                   jikelele. Yonke imikhakha incike kwezomnotho. Ukuvalwa
                   kwemingcele kwalimaza kakhulu ezokuvakasha, umkhakha
                   wezamabhizinisi,     nezimboni    ezikhiqiza  izinto   ezahlukene.
                   Ukunqanyulwa kokwamukelwa kwezimpahla eziphuma eShayina              40
                   nakwamanye amazwe kwalimaza kakhulu umnotho wakuleli.
                   Ngaphezu kokuthi umhlaba wonke wawukhungethwe yilolu bhubhane
                   lwe- Covid-19, iNingizimu Afrika yaba neshwa lokuba iphinde
                   ihlaselwe ukukhwatshwaniswa kwemali nezinye izinsiza ezazabelwe
                   ukulwa nalesi sifo. Kuthe abantu obekuyibona ebebelekelela ukuba     45
                   kungalalwa kungadliwe emakhaya ehlukene bamiswa emsebenzini
                   abanye wabalahlekela. Eminye imindeni ilahlekelwe ngamalungu ayo
                   amaningi ngesikhathi esisodwa. Lokhu kudale usizi nenhlupheko
                   enkulu kwabasele. Imizi kanokusho abebehlala kuyo yadliwa,
                   kwalandwa      izimoto    nefenisha    ngenxa     yokuthi   abantu   50
                   babengasakhokhi njengokwesivumelwano. Uhulumeni uzamile
                   ukulekelela abangasebenzi ngokubanikeza isibonelelo, waphinde
                   wakhuphula imali yesondlo sezingane, esabadala nabakhubazekile
                   izinyanga ezimbalwa. Ezomnotho yizona ezikhahlamezeke kakhulu
                   namanje isimo sezomnotho asikabuyeli kwesejwayelekile futhi          55
                   kusazothatha isikhathi.

          5        Ezemfundo zishayekile nazo ngoba kwadingeka ukuba kuvalwe
                   izikole nezinye izikhungo zezemfundo ukuze kunqandwe
                   ukubhebhetheka kwalolu bhubhane lokhuvethe. Lokhu kuthinte
                   ngisho imiphumela yabafundi ezikoleni nasezikhungweni zemfundo 60
                   ephakeme ezahlukene. Kuwulimazile lokhu umnotho ngoba
                   abakhokhelwa ngokuthutha izingane nabo kwadingeka ukuba bahlale
                   emakhaya, kwangaba khona imali engenayo. Abakhokhelwa ngemali
                   evela kubazali njengasezinkulisa nakwezinye izikole bazithola
                   sebedla imbuya ngothi. Kuyishaye kakhulu imiphakathi entulayo 65
                   ukuvalwa kwezikole ngoba ezinye izingane zizithole zingenakho
                   okuya ngasethunjini ngoba zethembele kakhulu ekudleni ezikuthola
                   esikoleni. Kwethulwa izinhlelo zokufundisa abafundi kusetshenziswa
                   ubuchwepheshe besimanje, umabonakude nemisakazo eyahlukene.
                   Emiphakathini eminingi kwaba nenselelo yokulandela lezi zinhlelo 70
                   ngoba abafundi nothisha bengenazo izinsiza ezifanele.

          6        Kwezenhlalakahle isimo senhlalo saphazamiseka. Abantu abaningi
                   bathikamezeka ngokomqondo nangokomzimba. Ukuhlala emakhaya
                   abantu bengenzi lutho kwaba nomthelela omubi kwezempilo
                   nokuzivocavoca. Abanye abantu baqala ukudla kakhulu kunakuqala 75
                   ngoba yayingekho into abayenzayo nangenxa yengcindezi. Izindawo
                   zokuzivocavoca nazo zavalwa. Izwe lithwale kanzima. Ngaphezu
                   kwalezo     zinkinga    ezazilikhungethe     lalingakulindele futhi
                   lingakulungele ukuba neziguli ezinegciwane le-Covid-19.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1              5                                   DBE/Lwezi 2021
                                             NSC

                   Lalingenayo imali eyanele yobuxhakaxhaka bemishini, imishanguzo, 80
                   izinsizakuvikela, imibhede ngisho nabasebenzi ababekulungele
                   okwakwenzeka.      Eminye     imiphakathi     ithinteke   kakhulu
                   kwezamasiko nemikhuba ejwayelekile yokungcwaba nokushadisa.
                   Kwesinye isikhathi bekungelula ngisho nokuyofihla izihlobo zegazi.
                   Imishado eminingi kwadingeka ukuba ihlehliswe.                     85

          7        Kukho konke lokhu obekwenzeka obekuyizingqinamba, kukhona
                   okuhle esikuzuzile njengomphakathi waseNingizimu Afrika. Izindleko
                   zemingcwabo, ezemishado, ukuvulwa kwephalamende neminye
                   imicimbi zehla ngoba isibalo sabantu sasesinqunyiwe kungavunyelwe
                   ukuba sedlule ikhulu labantu. Ayisaphathwa-ke ngesikufundile 90
                   kwezobuchwepheshe        kuye    kwaphoqeleleka    ukuba   abantu
                   bazifundise ukubusebenzisa.

                                       [Sicashunwe ku-Covid Alert app, Sabuye sahlelwa kabusha]

                                         KANYE NO

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                 Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1               6                                   DBE/Lwezi 2021
                                              NSC

1.2       Bukisisa lezi zithombe ezingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.

          UMBHALO B (OBUKWAYO)

                  IFREYIMU YOKU-1 (ESIBHEDLELA)          IFREYIMU YESI-2 (ESIKOLENI)

                                       IFREYIMU YESI-3 (ISIMO SOMNOTHO)

                                         [Zicashunwe ku-Covid alert app, yabuye yahlelwa kabusha]

          IMIBUZO YOMBHALO A (EFUNDWAYO)

          1.1.1        Nikeza uhlobo lwesimo sokukhuluma esidwetshelwe esigabeni
                       sokuqala uphinde usichaze ukuze kuvele ukuthi uyasiqonda.                      (2)

          1.1.2        Yisho ukuthi kungani lesi sifo sibizwe ngokuthi siyi-Covid-19.                 (1)

          1.1.3        Yisiphi isizathu esaphoqelela ukuba uhulumeni waseNingizimu
                       Afrika alivale izwe?                                                           (2)

          1.1.4        Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU ubunzima obulethwe ukufika
                       kobhubhane lwe- Covid-19 kuleli. Bhekisa impendulo yakho
                       esigabeni sesi-3.                                                              (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                   Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1             7                              DBE/Lwezi 2021
                                            NSC

          1.1.5       Khetha isimo sokukhuluma esihambisana        nalesi    esibhalwe
                      ngokugqamile esigabeni sesi-3:

                      A   Lukhulu luyeza luyanyelela
                      B   Alishoni lingenazindaba zalo
                      C   Lizowa licoshwe izinkukhu
                      D   Libafazi bedube inyama                                              (1)

          1.1.6       Chaza umqondo oqukethwe amagama abhalwe ngokugqamile
                      esigabeni sesi-5 uwayamanise nokwenzeka kuso.                           (4)

          1.1.7       Qhathanisa umqondo oqukethwe isigaba sesi-3 kanye nomqondo
                      oqukethwe isigaba sesi-6.                                               (3)

          1.1.8       Hlaziya ngokuhlolisisa ubuqiniso     besitatimende     esibhalwe
                      ngokugqamile esigabeni sesi-6.                                          (2)

          1.1.9       Phawula ngokuhlolisisa amazwi adwetshelwe atholakala esigabeni
                      sesi-7.                                                                 (2)

                                         KANYE NO

          IMIBUZO YOMBHALO B (OBUKWAYO)

          1.2.1       Shono ukuthi kungani isiguli esisefreyimini yoku-1 siphethe
                      umakhalekhukhwini. Bhekisa impendulo yakho kokwenzeka manje
                      mayelana nokuvakashelana ezibhedlela ngenxa ye-Covid-19.                (2)

          1.2.2       Iyini inhloso yokusetshenziswa kwezifonyo. Bhekisa kokwenzeka
                      efreyimini yoku-1 kanye nasefreyimini yesi-2.                           (2)

          1.2.3       Emva kofunda isigaba sesi-4 UMBHALO A ofundwayo Kanye
                      nokubuka UMBHALO B, ifreyimu yesi-3 qhathanisa umqondo
                      oqukethwe yile mibhalo yomibili.                                        (4)

          1.2.4       Humusha umqondo oqukethwe ifreyimi yesi-2. Bhekisa impendulo
                      yakho kokwenzeka ezweni lakuleli ngenxa ye-Covid-19.                    (2)

                                                           AMAMAKI ESIQEPHU A:                30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1          8                             DBE/Lwezi 2021
                                         NSC

ISIQEPHU B: UKUFINGQA

UMBUZO 2: UKUFINGQA ISIQESHANA NGAMAGAMA AKHO

Lesi siqeshana esilandelayo (UMBHALO C) esimayelana namaqiniso angephikiswe
mayelana nodlame lwasekhaya.

IMIYALELO:

1.        Fingqa lesi siqeshana esimayelana namaqiniso angephikiswe mayelana
          nodlame lwasekhaya usebenzise amagama akho angedluli kwangama-70.
2.        Fingqa ngesigaba.
3.        Ungabe usasibhala isihloko uma usufingqa lesi siqeshana.
4.        Bhala inani lamagama owasebenzisile ekugcineni kwesiqeshana osifingqile.

UMBHALO C

       AMAQINISO ANGEPHIKISWE MAYELANA NODLAME LWASEKHAYA

Udlame lwasekhaya yinto evamile eyenzeka nsuku zonke emindenini eminingi. Lo
mkhuba ubuvamile nakudala kodwa ufihlwa ngenxa yokunganakwa kwamalungelo
abantu. Izisulu zokuhlukunyezwa kuvame ukuba abantu besifazane nezingane.

Nakuba abantu besifazane kuyibona abavikelwa kakhulu kodwa iqiniso limile ukuthi
akubona bodwa abahlukunyezwayo. Abantu besilisa nabo bayaba izisulu zalokhu
kuhlukumezeka. Abesilisa bayathula bazivalele ekhoneni ngenkinga ababhekane nayo
yokuhlukunyezwa. Bangaphumela kanjani obala ngoba bahlekwa usulu ngisho
nangamaphoyisa imbala?

Izisulu zabesilisa zibhekana nokugxekwa ngokwesiko. Uzwa bethi indoda enjani
eshaywa umfazi. Lezi zinkulumo yizo ezenza ukuthi balibekezelele ibhodwe elishisayo
ukuze bavikele isithunzi sabo. Nabesifazane uma bebalekela ukuhlukunyezwa beshiye
imizi yabo, nabo bayagxekwa. Kuyabatshazwa kuthiwe mfazi muni lo obalekela umuzi
wakhe, akuyalwanga lokhu kubo.

Ziningi izinto eziyigugu onikela ngazo ebudlelwaneni. Usuke ungazi ukuthi ikusasa
likuphatheleni. Akulula ukuphuma ebudlelwaneni noma ngabe uhlukumezeke
kangakanani. Isikhathi nje sisodwa siyimali ngakho abanye basuke bekhalela isikhathi
sabo abasichithile. Abanye bakhalele izinto zabo zemali eshisiwe njengezimpahla
ezibizayo ezizobalahlekela uma bephuma ebudlelwaneni. Okukhulu kunakho konke
basuke bengenaso isiqiniseko sokuthi okubehlele ngeke kuphinde yini kubehlele uma
beqala ubudlelwano obusha.

Ukubhekana nokuhlukunyezwa kungaba nezinselelo ezahlukene ezinzima. Lesi saga
esithi eyomndeni ayingenwa siqinisile. Kubuhlungu ukugxambukela ezindabeni
zabantu ababili ngesinye isikhathi ngoba ababe besasho uma sebexolelene. Yingakho
abahlukunyezwayo bebhekana nezinselelo uma sebehlukunyezwa ngoba abalutholi
usizo ngokushesha ikakhulukazi kubantu abasondelene nabo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1          9                                  DBE/Lwezi 2021
                                         NSC

Nakuba kusuke kulwa abantu abadala kodwa nezingane ziyawathola amachaphazelo,
okuba yizisulu zodlame lwasekhaya. Lokhu kwenziwa ukuthi abanye abazali ababe
besaba naso isikhathi sokunaka izingane zabo ngoba bachitha isikhathi esiningi
bebhekene nezimpi zabo. Okubi kunakho konke zikhula zinodlame nenzondo ngenxa
yokubonela kubazali bazo.

Udlame lwasekhaya lunemiphumela engemihle ikakhulukazi kwabesifazane
nezingane. Singabala ukuzinikela ngokweqile ezidakamizweni kanye nasophuzweni
oludakayo. Alubuye uthando ebantwini. Ikhaya liyikhaya elifudumele ngenxa yothando.
                                        [Sicashunwe ku-inthanethi sabuye sahlelwa kabusha]

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU B:                10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1             10                                 DBE/Lwezi 2021
                                            NSC

ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

UMBUZO 3: UKUHLAZIYA ISIKHANGISI

Fundisisa lesi sikhangisi (UMBHALO D) bese uphendula imibuzo ezolandela.

UMBHALO D (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

D.1

                                       [Sicashunwe ku-Advert technique, sabuye sahlelwa kabusha]

3.1       Shono ukuthi kukhangiswani kulesi sikhangisi. Nikeza impendulo egcwele.                  (1)

3.2       Chaza kafushane ngendida equkethwe yila mazwi athi, 'Musa ukuba isigqila
          sezikwelethu!'; 'Udinga imalimboleko esheshayo?' asetshenziswe kulesi
          sikhangisi.                                                                              (2)

3.3       Chaza umthelela wokusetshenziswa komuntu wesifazane okulesi sikhangisi.                  (2)

3.4       Ukusetshenziswa kombuzombumbulu kulesi sikhangisi kunamuphumela muni
          kulowo ofunda isikhangisi?                                                               (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1               11                                  DBE/Lwezi 2021
                                              NSC

D.2

                                       [Sicashunwe ku-Advert technique, sabuye sahlelwa kabusha]

3.5       Indawo eyisiqiwi yilapho kutholakala khona lezi zilwane …
          Khetha impendulo engashayi emhlolweni.

          A      ibhubesi.
          B      ingulule.
          C      ingcanga.
          D      indlovu.                                                                            (1)

3.6       Ake uncome indlela yokukhangisa esetshenzisiwe kulesi sikhangisi.                          (2)
                                                                                                     [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                  Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1                12                                 DBE/Lwezi 2021
                                               NSC

UMBUZO 4: UKUHUMUSHA IKHATHUNI

Bukisisa UMBHALO E bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO E (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

                  IFREYIMU YOKU-1                                IFREYIMU YESI-2

                   IFREYIMU YESI-3                                IFREYIMU YESI-4

                                       [Icashunwe ku-Funny black and white yabuye yahlelwa kabusha]

4.1       Shono ukuthi zichaza ukuthini izibiyelo ezisetshenziswe umdwebi wale
          khathuni?                                                                                   (2)
4.2       Chaza kafushane umuzwa owethulwa okwenzeka efreyimini yesi-3.                               (2)
4.3       Ucabanga ukuthi igama, 'ukunkonkoloza' elitholakala efreyimini yesi-2
          lihambelana kanjani nesimo umlingiswa azithola ekuso efreyimini yoku-1.                     (2)
4.4       Bhala umusho ombaxa usebenzise imisho edwetshelwe etholakala efreyimini
          yesi-2.                                                                                     (2)
4.5       Hlaziya ngokuhlolisisa okwenzeka efreyimini yesi-4.                                         (2)
                                                                                                      [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                   Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1          13                             DBE/Lwezi 2021
                                         NSC

UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO F

         EZOBUCHWEPHESHE ZIWUSIZO OLUKHULU EMPHAKATHINI

Isikhathi esikuso emhlabeni siyaphoqa ukuba wonke umuntu aguqule indlela aphila
ngayo. Impilo isincike kakhulu kwezobuchwepheshe besimanje. Phambilini
bekuchithwa imali eningi kukhokhelwa izindleko zokuyothamela imihlangano noma
imibungazo ethile. Lokhu kwakuvamise ukuba kuholele ekutheni kuvalwe ngehlahla
kweminye imizi uma kuthuke kwenzeka ingozi. Kulesi sikhathi sekulula ukwenza 5
yonke le mibungazo kungazange kunyakaze muntu esuka endaweni ahlala kuyo
eya lapho kusindwe khona ngobethole.

Izinkundla zokuxhumana ziyakwazi ukuzihlanganisa zonke lezi zindawo. Akekho
obazi ukuthi ezokuxhumana zingathuthuka ngalesi sivinini zenze ukuba impilo ibe
lula. Abantu abadala bayasho ukuthi ukuwa kwenye indlu ukuvuka kwenye.          10

Ngesikhathi esizayo kuyophoqeleka ukuthi wonke umuntu akwazi ukusebenzisa
lobu buchwepheshe ngisho kungathiwa isalukazi esingakanani. Kuyadingeka
ukuba abantu bangahambeli kude nolwazi lwezokuxhumana ukuze bezokwazi
ukusebenza futhi bazenzele izinto ezithile. Ukuhambela kude kuhle kwelanga
lasebusika kungakwenza uzithole usushaywe ngemfe iphindiwe ngoba baningi 15
osomaqhinga nosomathuba abangagcina sebekuqola ngakho njalo ukungazijwayezi
ukusebenzisa ubuchwepheshe obusha kwezokuxhumana.
                                                          [Umbhalo wokuzisungulela]

5.1       Nikeza igama eliyisihlonipho saleli elibhalwe ngokugqamile elitholakala
          emgqeni wokuqala.                                                               (1)

5.2       Sebenzisa igama elidwetshelwe elitholakala emgqeni wesi-6 selisendleleni
          esabizo emshweni ozakhele wona.                                                 (2)

5.3       Shono ukuthi igama elibhalwe ngokugqamile elitholakala emgqeni wesi-9
          lenze msebenzi muni.                                                            (1)

5.4       Phinda ubhale isigejana samagama abhalwe ngokugqamile atholakala
          emgqeni we-10 sesikhomba ubunye.                                                (2)

5.5       Nciphisa igama elibhalwe ngokugqamile elitholakala emgqeni we-12. Phinda
          ulisebenzise emshweni ozakhele wona selikhomba ukuteketisa.                     (2)

5.6       Sebenzisa isimo sokukhuluma esitholakala emgqeni we-15 emshweni
          ozakhele wona ukhombise ukuthi uyayiqonda incazelo yaso.                        (2)
                                                                                          [10]

                                                         AMAMAKI ESIQEPHU C:              30
                                                         AMAMAKI ESEWONKE:                70

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2021/b80cc957-f0ac-42ca-b1bc-70d790e2451e) — isiZulu HL · QP · 2021 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2021/655836f4-5996-4693-ade7-48ff8f1535ae) — isiZulu HL · QP · 2021 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2023/3f446dbc-15d1-44a6-baae-193e62c660c1) — isiZulu HL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2022/d01394ff-3d84-43de-bb43-910b78e1d48b) — isiZulu HL · QP · 2022 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2019/e93194f6-2be5-4404-ba3b-7b2d3b86fccb) — isiZulu HL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2018/774aa5a7-7659-4449-a4a9-fccc2c469d92) — isiZulu HL · QP · 2018 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu P1 (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025-mg/adef4117-1c9d-4dbd-bba0-301fd76318ea) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025-mg/d4920805-f4a8-49f7-b91b-4b694f90ace1) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025-mg/f7ee88c8-ffa7-40ce-b8aa-ae25259e7d2d) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/11f41a62-9c6b-4f49-9f11-861e0b53249a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
