# isiZulu HL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2015 QP

> Grade 12 isiZulu HL Paper 2 question paper from the Supplementary Exams 2015, 23 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2015/aa0c6d4c-9b96-4201-91a4-45b948f0902f
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2015
- Exam period: Supplementary Exams
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 23

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2015 QP](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2015/aa0c6d4c-9b96-4201-91a4-45b948f0902f)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · Supplementary Exams · 2015 · isizulu. Question paper, 23 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                         ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                 IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                FEBRUWARI/MASHI 2015

AMAMAKI: 80

ISIKHATHI: amahora ama-2½

                            Leli phepha linamakhasi angama-22.

                                       *ZULHL2*

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           2                   DBE/Februwari–Mashi 2015
                                          NSC

IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO

1.        Fundisisa kahle imiyalelo ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.

2.        Ungafundi imibuzo yonke yephepha. Qala ubheke uhlu lokuqukethwe
          olukhonjisiwe bese ukhetha imibhalo oyifundile kulo nyaka. Emva kwalokho,
          funda imibuzo yaleyo mibhalo bese ukhetha imibuzo ozoyiphendula.

3.        Leli phepha lemibuzo LINEZIQEPHU EZINTATHU:

          ISIQEPHU A: Izinkondlo          (30)
          ISIQEPHU B: Inoveli             (25)
          ISIQEPHU C: Umdlalo             (25)

4.        Phendula imibuzo EMIHLANU isiyonke: ISIQEPHU A- Imibuzo EMITHATHU,
          ISIQEPHU B-Umbuzo OWODWA, ISIQEPHU C- Umbuzo OWODWA
          njengoba kukhonjisiwe:

          ISIQEPHU A: IZINKONDLO

          IZINKONDLO EZIMISELWE- Phendula imibuzo EMIBILI.
          INKONDLO ENGAMISELWE- UPHOQELEKILE ukuphendula lo mbuzo.

          ISIQEPHU B: INOVELI

          Phendula umbuzo OWODWA.

          ISIQEPHU C: UMDLALO

          Phendula umbuzo OWODWA.

5.        INDLELA YOKUPHENDULA IMIBUZO YESIQEPHU B (INOVELI) KANYE
          NEYESIQEPHU C (UMDLALO).

          o    Phendula KUPHELA imibuzo yenoveli kanye neyomdlalo owufundile.
          o    Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA
               OMFUSHANE. Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI
               B, kufanele uphendule umbuzo omfushane ESIQESHINI C. Uma ukhetha
               ukuphendula umbuzo omfushane ESIQESHINI B, kufanele uphendule
               umbuzo omude ESIQESHINI C. Sebenzisa uhla oluyinkomba
               yokuphendulwa kwemibuzo ukuze lukulekelele ekukhetheni imibuzo.

6.        UBUDE OBULINDELEKILE BEZIMPENDULO

          o    Impendulo yombuzo omude ezinkondlweni mawuphendulwe ngamagama
               ayi-190 kuya kwangama-240.
          o    Izimpendulo    zemibuzo   emide   enovelini   kanye   nasemdlalweni
               maziphendulwe ngamagama angama-340 kuya kwangama-390.
          o    Ubude bezimpendulo zemibuzo emifushane buyolekelelwa amamaki
               anikeziwe okuyiwona ayokulawula ukuthi kumele uphendule kangakanani.
               Ungathemelezi Phendula okubuziwe.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           3                  DBE/Februwari–Mashi 2015
                                          NSC

7.        Landela ngokucophelela imiyalelo oyinikeziwe ekuqaleni kwaleso naleso
          siqephu.

8.        Qaphela    ukuthi  izinombolo    ozisebenzise    ezimpendulweni     zakho
          ziyahambisana nalezo ezisetshenziswe abahlolayo emibuzweni.

9.        Qalisa isiqephu NGASINYE ekhasini ELISHA.

10.       Ukusetshenziswa kwesikhathi kungahlelwa ndlela:

          ISIQEPHU A: Kungaba imizuzu engama-40
          ISIQEPHU B: Kungaba imizuzu engama-55
          ISIQEPHU C: Kungaba imizuzu engama-55

11.       Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2         4                   DBE/Februwari–Mashi 2015
                                        NSC

OKUQUKETHWE

Leli khasi liyolekelela abahlolwayo ukuba bakhethe imibuzo abazoyiphendula
ngaphandle kokufunda imibuzo yephepha lonke.

ISIQEPHU A: IZINKONDLO

AMAHLOKOHLOKO – EJ Mhlanga, JJ Thwala/IZINKWAZI – LPM Makhanya

Izinkondlo ezimiselwe: Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo EMIBILI.

INOMBOLO YOMBUZO                       UHLOBO LOMBUZO AMAMAKI             INOMBOLO
                                                                          YEKHASI
1.   Ngingephile Ngaphandle Kwakho     Umbuzo omude              10           6

2.   Ngingumnqobi                      Umbuzo omfushane          10             7

3.   Ngaphansi Komthunzi               Umbuzo omfushane          10             8

4.   Uyobongwa/Uyobongwa Njalo       Umbuzo omfushane            10           9–10
                                     KANYE
Nenkondlo engamiselwe: Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo

5.   Yisinqibi                         Umbuzo omfushane          10          10–11

ISIQEPHU B: INOVELI

Phendula umbuzo OWODWA.
6. Inoveli 1 Bengithi Lizokuna         Umbuzo omude              25             12

7.   Inoveli 1 Bengithi Lizokuna       Umbuzo omfushane          25          12–13

8.   Inoveli 2 Usumenyezelwe-ke        Umbuzo omude              25             14
     Umcebo

9.   Inoveli 2 Usumenyezelwe-ke        Umbuzo omfushane          25          14–15
     Umcebo

10. Inoveli 3 Kunjalo-ke               Umbuzo omude              25             16

11. Inoveli 3 Kunjalo-ke               Umbuzo omfushane          25          16–17

ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA.*

12. Umdlalo 1 Kudela Owaziyo           Umbuzo omude              25             18

13. Umdlalo 1 Kudela Owaziyo           Umbuzo omfushane          25          18–20

14. Umdlalo 2 Awuwelwa UMngeni         Umbuzo omude              25             20

15. Umdlalo 2 Awuwelwa UMngeni         Umbuzo omfushane          25          20–22

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          5                 DBE/Februwari–Mashi 2015
                                         NSC

*QAPHELA: ESIQESHINI B phendula umbuzo OWODWA OMUDE noma OWODWA
          OMFUSHANE. ESIQESHINI C phendula umbuzo OWODWA OMUDE
          noma OWODWA OMFUSHANE. AWUVUMELEKILE ukuphendula
          imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo EMIBILI emifushane.

Uhla oluyinkomba lokuphendulwa kwemibuzo:

Emuva kokuphendula imibuzo yaleli phepha sebenzisa uhla oluyinkomba
lokuphendulwa kwemibuzo olulandelayo ukuze ube nesiqiniseko sokuthi uyikhethe
ngokufanele imibuzo obekulindeleke ukuba uyiphendule.

                                                      INANI
                                       INOMBOLO     LEMIBUZO
            ISIQEPHU                   YEMIBUZO   EPHENDULIWE          THIKA
            A: Izinkondlo
           (Ezimiselwe)                  1–4            2
            A: Inkondlo
          (Engamiselwe)                   5             1
             B: Inoveli
       (Umbuzo omude NOMA                6–11           1
           Omfushane)
           C: Umdlalo
       (Umbuzo omude NOMA               12–15           1
           Omfushane)

 QAPHELA:       ESIQESHINI B no C, qinisekisa ukuthi uphendule umbuzo OWODWA
                OMUDE kanye nombuzo OWODWA OMFUSHANE.
                Awuvumelekile ukuphendula imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo
                EMIBILI emifushane.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            6                    DBE/Februwari–Mashi 2015
                                           NSC

ISIQEPHU A: IZINKONDLO

IZINKONDLO EZIMISELWE:

Phendula noma yimiphi imibuzo EMIBILI kulena EMINE ebuziwe elandelayo.

UMBUZO 1: (UMBUZO OMUDE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula umbuzo olandelayo.

Ngingephile Ngaphandle Kwakho – P Ngubo

1         Ngaphandle kwakho ngingephile,
2         Wen'oyisihluthulelo semizwa nenjabulo,
3         Wen'oleth'inkazimul'ebumnyameni,
4         Wen'oyisisekelo nodondolo lwami.

5         Ngingaphila kanjani ngingasabuthokozel'ubumnandi bempilo?
6         Ngingathemba themba lini ususithele wena themba lami?
7         EzikaSomandla ngihlala ngisikhihla themba lami,
8         Sondela sithintanis'izindebe ngizwe ukuthokomala kwenhliziyo.

9         Ngisala ngihogela usi
10        Laph'usungishikilele wanginik'isiphundu,
11        Ngikhumbul'izihasho laph'usungiwotawota,
12        Ngithokoze ngizw'ukugida kwesifuba
13        Kuyobanjani laph'usunginik'isiphundu,
14        Walibhekisa kwaVezunyawo?

15        Ngisal'ezintabeni zangakithi ngibe isiduphunga,
16        Ontanga baviyoz'imilozi mina ngidlal'umzwangedwa,
17        Lo mzwangedwa uthi awuz'ukuba umhobholo,
18        Ngibe umbulali obulal'impilo emnandi?

19        Ukuthokomala akukh'empilweni yesidalw'esiyigobongo,
20        Intokoz'ingiqhelele ngijezis'iqhawekaz'elibomvu,
21        Ngiphambeke ngibhek'izinkangala zehl'ezimathonsi,
22        Ngiyoqalaza ngibon'igodi umhlab'usungishayile,
23        Ingabe kunjalo nakuwe Bhungane omuhle?

Xoxa ngokuphumelela kwembongi ekusebenziseni amasu obunkondlo ukugqamisa
isigqi kule nkondlo. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama ayi-190
kuya kwangama-240.

Impendulo yakho mayibhekiswe kula maphuzu alandelayo:
•   Makuchazwe amasu obunkondlo.
•   Makuchazwe isigqi.
•   Makuchazwe ngokuphumelela kwembongi ekusebenziseni amasu obunkondlo
    ukugqamisa isigqi kule nkondlo.                                                          [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            7                     DBE/Februwari–Mashi 2015
                                           NSC

UMBUZO 2: (UMBUZO OMFUSHANE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

Ngingumnqobi – NL Luthuli

1         Ngingumnqobi munt' ongazi.
2         Nginqob'izinkinga ziza zelakanyana.
3         Ngesihlangu sam'esinguMfundo
4         Ngakhand'uphahla lwenkawu,
5         Ngazivika.

6         Ngiyingqwele mina munt'ongazi
7         Ngiphephezel'uphaphe lwegwalagwala
8         Ngazifojisa kweziny'izingqwele,
9         Ngaphophothwa zingqwele zakwangqondonkulu,
10        Abafokazana bakhwec'imisila.

11        Ngingumvemve mina munt'ongazi.
12        Ngincel'imibel'egwansile yakoMfundo.
13        Ngithol'ukwazi izinto ngibe nolwazi
14        Uma sengincele ngadela
15        Ngiyobhodla, ngibhonge,
16        Qede kusizakal'abaningi,
17        Kwazise ayihlatshwa mvusi.

18        Ngiyilanda mina munt'ongazi.
19        Inyon'emhloph'esus'imikhaza
20        Imikhaza yokungazi ezinkomeni zikaZulu.
21        'Ze nangomuso kube khon'oSolwazi,
22        Abanenzululwazi yokwazi izinto,
23        Bakwaz'ukuphons' umbalane nabo.

2.1       Caphuna ukuxhumana okutshekile kube KUBILI okutholakala kule nkondlo.               (2)

2.2       Fingqa ngamaphuzu AMABILI             ngokuwaklelisa   akhombise   umqondo
          oqukethwe yibinza loku-1.                                                           (2)

2.3       Izenzo zalowo okukhulunywa ngaye kule nkondlo ezibalulwe emgqeni we-15
          nowe-16 zimveza njengomuntu onjani?                                                 (2)

2.4       Yini inhloso yembongi ngokusebenzisa isimo sokukhuluma esiyisisho
          esisemgqeni wama-23?                                                                (2)

2.5       Phawula    ngokuhlolisisa    ngokusetshenziswa         kwemvumelwanosiqalo
          edwetshelwe ebinzeni lesi-2.                                                        (2)
                                                                                              [10]

                                         NOMA

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            8                 DBE/Februwari–Mashi 2015
                                           NSC

UMBUZO 3: (UMBUZO OMFUSHANE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

Ngaphansi Komthunzi – P Ngubo

1         Ungilondile ngalondeka ngathokoza,
2         Ngahlala ngenaba ngamamfuza nganwampel'izangqondo,
3         Izindebe zehla amafutha zaba bushelelezi,
4         Iso labona nokungabonwa sangoma nampholofithi,
5         Ingqondo yaphakama yangangezulu,
6         Yajula yathokoza ngahalalisa kuSomaqhinga,
7         Ngayindab'ezweni ngingumuntu odlal' amakhubalo-
8         Amakhubal'engawathol'enyangeni yakwaNgqondonkulu.
9         Ngininik'uphaphe lwendlondlo Sonane noMaMtimande omkhulu,
10        Ngokunginika ithuba ngisike kwelinonile.
11        Ngiphakamisa nobabili ngokungemulisa ngisik'insonyama.
12        Lezi zenz'enangipha zona naningihlomisa;
13        Noma kunini ngithokozel'ukungadlali Ndiya naBhunu.
14        Lesi sibani kasicimi nom'izivunguvungu zihlasela.

3.1       Nika amagama AMABILI asetshenziswe imbongi asho ukudla amasi kule
          nkondlo.                                                                        (2)

3.2       Fingqa umqondo okuqukethwe umugqa wesi-9 ukuya kowe-11.                         (2)

3.3       Ihloseni imbongi ngokusebenzisa ifanangwaqa emgqeni wesi-2?                     (2)

3.4       Ngabe umugqa we-12 unamthelela muni ekuqondeni kwakho le nkondlo?               (2)

3.5       Phawula   ngokuhlolisisa     imbangela   yokusetshenziswa     kwamagama
          adwetshelwe kule nkondlo.                                                       (2)
                                                                                          [10]

                                         NOMA

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          9               DBE/Februwari–Mashi 2015
                                         NSC

UMBUZO 4: (UMBUZO OMFUSHANE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

Uyobongwa/Uyobongwa Njalo – NL Luthuli

1         Wathath' imicabango nemizwa
2         Wakusheba nongwaqa nonkamisa
3         Owabancel'ebeleni.
4         Ukubamb'izinkanyezi kwakho kwasiza,
5         Walubamb' usiba kwaphum' izinkondlo.
6         Wabongwa.

7         Ngokuphazima kweso benganakil'abantu.
8         EManyiseni sebekhiph'uqweqwe
9         Isifundiswa sesithenjwa sakoMathenjwa
10        Esiklwiklwiza ngosiba nxa kuvuk'usinga
11        Kukhihlike ingwebu yolwazi engqondweni,
12        Namhlanje bayabonga ngaso.

13        Ngomzuzwana ungakazinzi
14        Phansi komthunzi welanga,
15        Usucathulise wachushisa wacongisa,
16        Kwaphum' izingqwayingqwayi zezifundiswa,
17        Eziphekwe kweyakh'imbiza.
18        Namhlanje ziyahalalisa ngenjabulo
19        Namhlanje uyabongwa yizo.

20        Kuzwakal'inhlokomo namacilongo.
21        Kuzamazam'izizwe zonke uyabongwa.
22        Nawe jabula uhalis' uzibongele.
23        Likhul'igalel' osulenzile.
24        Usuyibekil'induk'ebandla.
25        Ufanel' ukubongwa.

26        Asebadlul' emhlabeni bekwazi
27        Ukuphekwa kweyakh'imbiza,
28        Babonga bayanconcoza.
29        Nanamhlanje lokh'usabongwa.

30        Uyoshabalala kuhle kotalag'emehlweni
31        Alo mhlaba omagade,
32        Nokho liyosal' igama lakho,
33        Liphile libongwe njalo njalo.
34        Ufike nakwelamathongo, libongw'
35        Elakh' igama.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                   Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           10                     DBE/Februwari–Mashi 2015
                                          NSC

36        USomandl'akakuhol' ezinyathukweni
37        Zakh'akuhlahlamelise.
38        Uz'ukhehlisw' isicoco sokunqoba.
39        'Ze ubongwe nayizizukulwane,
40        Laph' usuzikhombisil'indlela yempumelelo
41        Ngodondolo lwamaqhawe.

4.1       Gagula imigqa EMIBILI etholakala ebinzeni loku-1 nelesi-2 ekhombisa ukuthi
          lo muntu okukhulunywa ngaye kule nkondlo uyimbongi.                                 (2)

4.2       Nikeza okufanayo mayelana nomqondo oqukethwe ibinza lesi-3 nelesi-5.                (2)

4.3       Chaza umqondo oqukethwe umugqa wama-30 ukuya kowama-33.                             (2)

4.4       Chaza umthelela wokusetshenziswa kwenjambamenti emgqeni wama-36
          ukuya kowama-37.                                                                    (2)

4.5       Xoxa ngokuphumelela kwembongi ekusebenziseni impindwa kule nkondlo.                 (2)
                                                                                              [10]

                                        KANYE

INKONDLO ENGAMISELWE (UPHOQELEKILE UKUPHENDULA LO MBUZO)

UMBUZO 5: (UMBUZO OMFUSHANE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

Yisinqibi – AM Maphumulo

1         Ngazibona zigazuk' izindebe zakhe,
2         Zidebezeka kungathi bezidebezwa ngenhloso,
3         Zadebezeka zanemifantu echinc' igazi,
4         Amehlo ayigazi eshone phakathi
5         Kwanga ayedonswa ngenhloso,
6         Isisu saboshwa ngemivingqo yezintambo;
7         Ngezimbamb' ojahidada bafund' izibalo,
8         Izandla zibambene ngoxolo lwemfuno,
9         Izinwele ngamadlodlombiya ziyimibala yezingubo;
10        Ngathula ngambheka wangibheka sabhekana,
11        Wangibheka ngayigazi anezinyembezi zegazi.
12        Nkosi, anginalutho ngingamsiza ngani?
13        Uma lezi zehlo zingenxa yami,
14        Ngicela ukuvalelw' amasang' okuphila.

                                                     [Icashunwe encwadini ethi, IMVUBELO]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           11                  DBE/Februwari–Mashi 2015
                                          NSC

5.1       Nika OKUBILI okwabonwa yimbongi ezindebeni zalo muntu ekhuluma ngaye.            (2)

5.2       Nikeza kafushane umqondo oqukethwe umugqa wesi-6 nowesi-7.                       (2)

5.3       Ngabe isifengqo esisetshenziswe emgqeni we-11 sinamthelela muni
          ekuqondeni kwakho le nkondlo?                                                    (2)

5.4       Indlela imbongi ebuka ngayo izinto kule nkondlo imveza njengomuntu onjani?
          Bhekisa impendulo yakho emgqeni we-12.                                           (2)

5.5       Phawula ngokuhlolisisa ngesimo salesi sinqibi imbongi ekhuluma ngaso kule
          nkondlo.                                                                         (2)
                                                                                           [10]

                                                           AMAMAKI ESIQEPHU A:             30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          12                   DBE/Februwari–Mashi 2015
                                         NSC

ISIQEPHU B: INOVELI

Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.

UMBUZO 6: (UMBUZO OMUDE)

BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya

Xoxa ngesizinda senoveli ethi, Bengithi Lizokuna. Impendulo yakho mayibe ubude
obuphakathi kwamagama angama-340 kuya kwangama-390.

Impendulo mayibhekiswe kula maphuzu alandelayo:
•   Ukwethula nokuchaza isizinda.
•   Ukuphendula umbuzo ngokuphawula, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
•   Ukuveza uvo lwakho wena ohlolwayo mayelana nesizinda sale noveli.                      [25]

                                       NOMA

UMBUZO 7: (UMBUZO OMFUSHANE)

BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

Yalubamba lusakhale kanye ucingo intokazi.
'Sengifikile esikhumulweni obusisho,' ehefuzela, ezama ukukhuluma
ngokunensa ukuze intokazi ingamuzwa ukuthi ucasuke uyafa.
'Hawu, waze washesha bakithi. Ubeshilo uS'bu ukuthi you are reliable
and ...'
'Kanti ukuphi wena? Kalimile ilanga,' eyingena emlonyeni sekuthi
akazisakaze. Ibone intokazi ukuthi kubi, ingabe isaqhubeka nokuthi uS'bu
ubethe unjani uNdumiso.
'Jikela kwesobunxele. Ngizobe sengimile ekhoneni bhuti,' isho ihefuzela
kucaca nje ukuthi isiyaphuthuma nayo. Nebala wahamba ibangana
uNdumiso, walubona uswazi lwentokazi empofu esho ngezinwele
ezelukwe kahle, idle izibuko zelanga, laphayana ezansi ishaye esincanyana
isiketi, isho ngezicathulo ezingamaxhumela.
'Hhayi, uS'bu bakithi, uyofa ezilanda madoda,' esho enikina ikhanda
uNdumiso, eyimisa imoto, eyivulela isicabha intokazi. Yaba ukungena nje
intokazi, wayisusa ngejubane uNdumiso imoto, engasalindanga nokuthi
izinze intokazi.
'Waze wangisiza shame, ave uyi-gentleman,' kusho intokazi ihefuzela,
ifasa ibhande ngoba kuyicacela ukuthi kuyandizwa kule moto, ivula
isikhwama, ikhipha ithishu izesula ubuso. Ngisho ukuba athi vu uNdumiso,
esikhundleni sokukhuluma ayibhule kakhulu imoto iyoshona le ezansi,
isiyochezukela kwesobunxele isibamba umgwaqo omkhulu obheke
enyakatho.
'NginguZakithi mina bhuti,' isho iphenduka imbuka imamatheka, ithi
ukucumbaza izibuko zayo zelanga ngezandla zayo ezineminwe emide
enezinzipho zokufakelwa.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2         13                  DBE/Februwari–Mashi 2015
                                        NSC

'Ngiyajabula ukukwazi,' kungundaza uNdumiso engayibuki nokuyibuka,
eyizamulisa kakhulu imoto sekuthi akaqhume ukucasuka ngenxa yalo
muntu olokhu embangela ukushisa ekubeni engafune kuxoxa ngoba
kuningi okumxake engqondweni.

Hhayi, yabona intokazi yabantu ukuthi kayingangayo, yazithungela
umlomo wayo. Yashosholoza njalo imoto kuthule kuthe cwaka
lapha emotweni. Kwakudlange zona nje izithukuthuku kuNdumiso
owayelokhu eqalaza ubala, ikakhulukazi uma kuqhamuka imoto ethi
kayifane neyamaphoyisa. Okwase kumjulukisa nakakhulu ngukuthi
wayengasakwazi nokuvula umsakazo ezwe ukuthi kayikaphumi yini
indaba yakhe ezindabeni emsakazweni. Wayengenakuwuvula-ke ngoba
uZakithi wayezoba nezinsolo, konakale yonke le nto.

7.1       Nika igama lentokazi ekhuluma noNdumiso ocingweni kanye nesizathu
          esenza akhulume nayo enensa.                                                   (2)

7.2       Chaza ukuthi le ntokazi okukhulunywa ngayo kulesi siqeshana ivezwe
          kanjani.                                                                       (2)

7.3       Nikeza izimbangela zibe ZIMBILI ezazenza uNdumiso ajuluke ngokwalesi
          siqeshana.                                                                     (2)

7.4       Nikeza kafushane izigameko ezaholela ekuboshweni kukaNdumiso.                  (3)

7.5       Mlayezo muni umbhali ahlose ukuwedlulisa ngokutholakala kukaMhlengi/
          Mahlengi esiphethweni sale noveli? Sekela impendulo yakho.                     (3)

7.6       Chaza ngomthelela wokusetshenziswa kwelukuluku esingenisweni sale
          noveli.                                                                        (3)

7.7       Ucabanga ukuthi wawuyoba njani umphumela wesenzo sikaNdumiso
          sokubamba uNgidi inkunzi ukuba waya ukuyolobola uMahlengi? Bhekisa
          impendulo yakho kulaba balingiswa: uNgidi kanye noMahlengi.                    (4)

7.8       Uyavumelana nombono othi uNgidi ungumlingiswa oyindilinga? Sekela
          impendulo yakho.                                                               (3)

7.9       Uyazwelana nabazali bakaNkululeko mayelana nokungaphumeleli komshado
          wakhe? Yikuphi owawungakwenza ukuba wawulitholile ithuba lokukhuluma
          noNkululeko?                                                                   (3)
                                                                                         [25]

                                       NOMA

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             14                DBE/Februwari–Mashi 2015
                                            NSC

UMBUZO 8: (UMBUZO OMUDE)

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

Xoxa ngesizinda senoveli ethi, Usumenyezelwe-ke Umcebo. Impendulo yakho mayibe
ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya kwangama-390.

Impendulo mayibhekiswe kula maphuzu alandelayo:
•   Ukwethula nokuchaza isizinda.
•   Ukuphendula umbuzo ngokuphawula, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
•   Ukuveza uvo lwakho wena ohlolwayo mayelana nesizinda sale noveli.                      [25]

                                        NOMA

UMBUZO 9: (UMBUZO OMFUSHANE)

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

'Akukho soka ladla kahl' imbang' ibalisa!
Kusho mina Mafavuke njengedangabane
Elehlula belomisela ezimobeni belifak'
Ozankosi oshaka beThek' abashwabadel'
Umuntu bamyenga ngomthandazo.
Suka madoda, yahosh' imamba.
Zibambe Magawul' egijima!'

'Uyamuzwa-ke? Uyamuzwa ukuthi uthini?'
'Ngenzenjani Chule? Ngiyabuza phela? Uthi angenzenjani manje?'
Ebuza uNomvula ngokucikeka besekhaya bebanga ingoma eyayingena
ngomsakazo wesilungu. 'Kungcono lapha ekhaya ayivalwe yonke imisakazo
ukuze ngiphumule emoyeni.'
'Ngeke kulunge. Ungafa kakhulu emoyeni uma isithandwa
singakwanganga inhliziyo ngomculo. Ngithi hamba uyobhala isitatimende
emaphoyiseni uthi wambona engishaya.'
'Ngeke ngimqambele amanga Chule. Angimbonanga.'
'Wangisongela kudala ngengoma wathi uzongiphihliza ngegala!'
'Noma kunjalo baba, angimbonanga.'
'Kodwa uyezwa ukuthi uyangethuka uma engibiza ngoshaka
oshwabadela abantu ngomthandazo. Ngiwushaka mina?'
'Mina ngazi ukuthi uwumyeni wami engimthandayo owuMbhishobhi.
Angikwazi uwushaka okhuleka eshwabadela abantu ebayenga
ngomkhuleko.'
'Nx, niyangeyisa nina nobabili.'
Enkundleni yothando kwasekwaba yinkundla yamacala. UNomvula
wadutshwa kwathiwa angabe esalubhada kwaSicingamazibuko. Nanamuhla
njengoba kukusihlwa nje, behlezi endlini yokuphumula, uNkosiyaphakade
uzifundela amaphephandaba.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           15                  DBE/Februwari–Mashi 2015
                                          NSC

Akazi noma uhlezi nomakhelwane noma
nodadewabo yini. UNomvula ubukela umabonakude. Nango-ke uGenyeza
neqembu eseqhamuka nezintokazi zibhincile, zingqabashiya, zidledlemuka
kanye noHlulintombi osekanye nabo. UGenyeza uyigadla ayigadlele,
eyishaya noFezela, besho ngapholile amazwi. Kuthi akafe uChule umona.
Alibeke phansi iphephandaba, ajamele uNomvula, libuye leqe iso ngokweqa
umfula ugcwele libuke ebhokisini. Yekanini! Adlala amantombazane,
oNomonde noRose, noNorena Naran noThoko intokazi yeKhaladi
eyayikhulele kwaMangethe kwaZulu. OGenyeza noFezela bayandiza
bazilahle, bavuke bayisikaze, bayisakaze. Size sedlule isithombe, kube
yilapho bebukana ngeziqu zamehlo futhi kwaChule, efutheka usokhaya ethi,
'Ngithi uyamuzwa na ukuthi uthini?'
'Ngabe ngenzenjani njengoba sebemveza nakumabonakude nje?
Angisayidlali nje imisakazo yesintu.'
'Angazi ukuthi ngizoyithini indaba yakho nalo muntu. Uqonde ukuthini
uma ethi akukho soka ladla kahle imbangi ibalisa?'
'Wena uwumnumzane, awulona isoka.'

9.1       Nika igama lomculi okukhulunywa ngaye kulesi siqeshana kanye nesizathu
          sodweshu phakathi kukaNomvula noChule.                                           (2)

9.2       Chaza indlela izintokazi ezazenza ngayo ngenkathi ziqhamuka neqembu
          likaGenyeza kumabonakude. Bhekisa impendulo yakho kulesi siqeshana.              (2)

9.3       Yethula amaphuzu AMABILI akhombisa ukuthi lwalungasekho uthando
          emzini kaChule ngokwalesi siqeshana.                                             (2)

9.4       Nika ngokusamfanekiso ukulandelana kwezigameko ezibalulwe engomeni
          ekulesi siqeshana.                                                               (3)

9.5       Mlayezo muni umbhali ahlose ukuwedlulisa ngokushada kukaGenyeza
          noNomvula kule noveli? Sekela impendulo yakho.                                   (3)

9.6       Chaza ngomthelela wokusetshenziswa kwelukuluku esingenisweni sale
          noveli.                                                                          (3)

9.7       Ucabanga ukuthi wawuyoba njani umphumela wesu likaMaHadebe lokubulala
          uNomvula ukuba laphumelela?                                                      (4)

9.8       Uyavumelana nesitatimende esithi uChule ungumlingiswa oyindilinga? Sekela
          impendulo yakho ubhekise empilweni yakhe noNomvula.                              (3)

9.9       Uyazwelana noMaNdelu kulesi simo azithola ebhekene naso emzini kaMeyili?
          Yikuphi owawungakwenza ukuba kwakunguwe uMaNdelu ubhekene nalesi
          simo?                                                                            (3)
                                                                                           [25]

                                        NOMA

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          16                     DBE/Februwari–Mashi 2015
                                         NSC

UMBUZO 10: (UMBUZO OMUDE)

KUNJALO-KE – ME Wanda

Xoxa ngesizinda senoveli ethi, Kunjalo-ke. Impendulo yakho mayibe ubude
obuphakathi kwamagama angama-340 kuya kwangama-390.

Impendulo mayibhekiswe kula maphuzu alandelayo:
•    Ukwethula nokuchaza isizinda.
•    Ukuphendula umbuzo ngokuphawula, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
•    Ukuveza uvo lwakho wena ohlolwayo mayelana nesizinda sale noveli.                       [25]

                                       NOMA

UMBUZO 11: (UMBUZO OMFUSHANE)

KUNJALO-KE – ME Wanda

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

       Abahlengikazi bamcela ukuba asondele embhedeni
 kuDumazile ukuba baxoxisane naye. Nempela kwaba njalo.
 Umuntu weNkosi wavula izandla, wanikeza isiguli ithuba lokuba
 sizilahle eNkosini yaso. UDumazile wathatha wathi:

    'Ngenza iphutha phambi kukaNkulunkulu naphambi
 komhlaba. Umhlaba usuyangihlaba manje.' Wakhala. UMfundisi
 wamduduza, wakhuleka. Kwathi angaqeda, wathatha wathi:

     'UNkulunkulu owayekhona emandulo, osekhona nanamhlanjena
 uzokuthethelela izono zakho uma uzivuma ngokuyisiminya. Kwasho yena
 uqobo wathi noma izono zibomvu njengegazi, kodwa uyozihlanza zibe
 mhlophe njengeqhwa.'

     UDumazile wazizwa efikelwa ithenjana. Wabona kufanele
 ukuba azivume izono zakhe. UMfundisi wasondeza indlebe yakhe
 kuyena. Waqala-ke ukuwuvula umlomo wakhe uDumazile:

     'Baba, ngaphula umthetho wesithupha uNkulunkulu
 awushiya kuMose. Angazi ukuthi ngawuphula kangaki.' Wathula
 uMfundisi. UDumazile wacabanga ukuthi akuzwakalanga kahle,
 kanti uMfundisi wathatha ngokuthi uDumazile usaqhubeka
 nokuvuma izono zakhe. UDumazile wayibeka ngenye indlela
 inkulumo kanjena:

    'Bengithi ngambatha namadoda abantu kaningana. Angazi
 noma uNkulunkulu uyokwazi yini ukungithethelela.'

    'Uma uzivuma kahle zonke izono zakho, uNkulunkulu
 akanamagqubu, uyathethelela.'

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           17                       DBE/Februwari–Mashi 2015
                                          NSC

   'Ngelinye ilanga ngahlela ukuba kugqekezwe futhi kushiswe
isitolo sikaSithole. Ngangiqonde ukuzuza mina kanye nezihlobo
zami. Nganginethemba lokuthi isitolo siyobuye sakhiwe kabusha
ngoba uSithole wayeyokhokelwa ngumshuwalense. Ngeshwa
elikhulu umshuwalense awuvumanga ukukhokha. USithole
wagcina eyimpabanga ngenxa yami.' Wakhala. UMfundisi
wakhuleka. Kwathi angaqeda, wamhlahlamelisa wamshiya.

   Ngokuhamba kwesikhathi uDumazile wayesehluleka
 ukuzivulela nokuzivalela umsakazo. Yingakho nje abahlengikazi
base behlala bewuvulile njalo. Wayenganaki nokho ukulalela
ezinye izinhlelo ngaphandle kwezindaba kanye nezimemezelo
zemingcwabo. Ezindabeni zantambama ngalelo langa,
umsakazi waqala ngokufunda izindaba ezingemnandi:

   'UNgqongqoshe wezempilo kwaZulu-Natali wexwayisa
umphakathi ukuba uqaphele lesi sifo esichitheke umhlaba wonke.
Sidla fumuka sidle silaza. Abantu bangazikhohlisi, alikatholakali
ikhambi lokwelapha lolu bhubhane olungumashayabhuqe.
Qikelelani ucansi olungaphephile. Ningathintani negazi noma
uketshezi lomunye umuntu. Qaphelani insingo eke yasebenza
komunye umuntu.'

11.1      Nika igama lomlingiswa owayexoxa noMfundisi kanye nesizathu saleyo
          ngxoxo ngokwalesi siqeshana.                                                          (2)

11.2      Chaza isimo somlingiswa onguDumazile ngokwalesi siqeshana.                            (2)

11.3      Nikeza amaqiniso atholakala enkulumeni kaDumazile ngokwalesi siqeshana.               (2)

11.4      Nikeza ngokusamfanekiso ukulandelana kwezigameko ngemuva kokubaleka
          kukaDumazile emzini wakhe aye kwaNongoma. Bhekisa impendulo yakho
          kokwenzeka kuDumazile.                                                                (3)

11.5      Myalezo muni umbhali ahlose ukuwedlulisa kule noveli? Sekela impendulo
          yakho.                                                                                (3)

11.6      Chaza umthelela wokusetshenziswa kwelukuluku esingenisweni saleli noveli.             (3)

11.7      Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umphumela wesenzo sikaDumazile
          sokubaleka ashiye izingane zakhe zodwa njengoba noMtalaselwa
          wayesebenza kude nekhaya? Bhekisa impendulo yakho kuLerato.                           (4)

11.8      Uyavumelana yini nokuthi uMaNzimande ungumlingiswa oyindilinga? Sekela
          impendulo yakho.                                                                      (3)

11.9      Uyazwelana yini nomlingiswa onguSithole ngesimo azithola esekuso
          ngokuthandana kwakhe noDumazile? Yikuphi ongakwenza uma ungahle
          ubhekane nalesi simo?                                                                 (3)
                                                                                                [25]

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU B:                 25

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           18                 DBE/Februwari–Mashi 2015
                                          NSC

ISIQEPHU C: UMDLALO

Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.

UMBUZO 12: (UMBUZO OMUDE)

KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo

Phawula ngokuvezwa komlingiswa ongummeleli emdlaweni othi, Kudela Owaziyo.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama- 340–390.
Impendulo mayibhekiswe kula maphuzu alandelayo:
•   Ukwethula nokuchaza ummeleli.
•   Ukuphendula umbuzo ngokuphawula, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
•   Ukuveza uvo lwakho wena ohlolwayo mayelana nokuvezwa komdlali
    ongummeleli kulo mdlalo.                                                              [25]

                                        NOMA

UMBUZO 13: (UMBUZO OMFUSHANE)

KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo

Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.

(Asondele uManqina kuze kube sebengenisana kanye kanye kuvulandi maqedane
abonakale uMdaluli esebeka isinqe esihlalweni ngalesi sikhathi uManqina
esekhonjiswa usofa okumele athinsike kuwo. UMaMlanduli yena afole phambi kwabo
esehlahle amehlo enziwa ukumangala.)

MAMLANDULI: (ukhathazekile) Izosale seyehlukaniswa nguwena-ke Manqina le
            nhloko nesixhanti ngoba sengibone kahle ukuthi umhlabi nomhlinzi
            wenkomo useyahluleka manje yena wukuyetha nokuyikhipha
            ngezitho zayo ...
            (kuthuleke) Tshela mina wena Manqina: nabuya emini kangaka
            emsebenzini namuhla kube kungesilona nelanga lango Lwesihlanu,
            ngabe sekwenzekeni? Kungenzeka yini ukuthi sekuphinde kwasuka
            esinye isiteleka futhi?

MANQINA:           (ujabhile) Alishoni lingenandaba zalo mame wekhaya. Njengoba
                   usibona nje sidiliziwe emsebenzini ... (aphazamiseke)

MAMLANDULI: (usehlahle amehlo, umangele) Hawu! Kahle ukungethuka ngethambo
            likadadewethu uKhangisile wena esewaba mathambo amhlophe. Yini
            kodwa lena engiyizwayo?

MANQINA:           Nje. Kunjengoba ngisho nje mame. Kholwa yile ncazelo engikunika
                   yona wena. Uma ungakholelwa kuyona angazi noma uyoze uyizwe
                   kangcono ngoba isiphuma ezindebeni zomlomo wabaphuma
                   eNgilandi yini?

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                  19                  DBE/Februwari–Mashi 2015
                                                 NSC

MAMLANDULI: (uphefumulela phezulu) Hmm! Shono nje inyoni ivele ibindwe yisidwa
            nje lapha kubaba uma ngabe ngimbuza ngale ndaba. Kanti izinto
            zimi kanjalo manje bakithi?
            (kuthuleke) Ake utshele mina-ke wena: Lingaze liphume ngani ishwa
            lokudilizwa nje sekwenze njani? Nichaza ukuthi seniyizehluleki nina
            ukwedlula zonke ezinye izisebenzi efemini yensimbi?

MANQINA:           Qha mame, ngicela ungizwe kahle. Eqinisweni lilonke lokhu kudilizwa
                   engikushoyo mina kakuqondiswe khona kulowo noma kulabo
                   abathile mhlawumbe abayincithakalo kumbe abangawungenisi
                   umnotho efemini. Ukudilizwa kwethu kuthinta wonke umuntu
                   owaziwa njengesisebenzi sakwaIron, Metal and Steel Industry
                   eClairwood eThekwini.

                   Ibingekho futhi enye ifemu ebesingashintshelwa kuyona ebambisene
                   neyethu kulo mkhiqizo kwazise phela iyathutha ifemu iphindela
                   phesheya lapho yayivele iqhamuke ngakhona. Encazelweni
                   esiyitholayo kuthiwa ize ithuthe nje futhi isidilize, yingoba isiyehluleka
                   manje wukubhekana nesimo somnotho ngenxa yokwehla kwamandla
                   emali. Kanye nokuzika kwerandi lishabalalelwa ngamandla alo, lokho
                   osekuze kwayiphoqa ukuba ingabe isakwazi ukumelana nezidingo
                   zayo ngasohlangothini lokusimama kwezomnotho.

                   Okunye futhi okuphawulekayo wukuthi amandla ale femu aphele nya
                   ngenxa yesiteleka sakamuva nje esiyishiye nokulahlekelwa
                   obekungakaze kubekhona phambilini okungangoba abaxhasi bayo
                   baphesheya baphethe ngokuba benze izincomo zokuba babhoncule
                   izikhonkwane zayo ngokomnotho yagcina ngakho-ke ukuthutha lokho
                   ngoba ungasabonakali imkhiqizo wayo.

13.1      Gagula abalingiswa ABABILI abathinteka              ngqo   ngodaba     lokudilizwa
          emsebenzini ngokwalesi siqeshana.                                                        (2)

13.2      Nikeza imbangela             yokuthi   oMdaluli   babuye    emini    emsebenzini
          ngokukaMaMlanduli.                                                                       (2)

13.3      Chaza ukuthi kungani uMaMlanduli esebenzise amazwi adwetshelwe kulesi
          siqeshana.                                                                               (2)

13.4      Fingqa ngamaphuzu AMANE abalulekile mayelana nokuthutha kwefemu
          kanye nokudilizwa koMdaluli njengoba kuchaza uManqina.                                   (4)

13.5      Chaza ukuthi umoya nethoni equkethwe yinkulumo kaManqina kumveza
          njengomlingiswa onjani ngokwalesi siqeshana.                                             (3)

13.6      Chaza imbangela yokuba khona komlingiswa onguZayeka kulo mdlalo.                         (3)

13.7      Qhathanisa izenzo zikaMdaluli ngenkathi esediliziwe emsebenzini nalezo
          zobaba abasesimweni esifana nesakhe emphakathini esiphila kuwo.                          (4)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                Pheqa ikhasi

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           20                  DBE/Februwari–Mashi 2015
                                          NSC

13.8      Ucabanga ukuthi isinqumo sikaMdaluli sokuxosha izingane zakhe sasifanele?
          Sekela impendulo yakho.                                                          (2)

13.9      Xoxa ngokuphumelela kwesitayela sombhali sokusebenzisa umlayezo oyibika
          lokuzokwenzeka enkundleni yokudlalela ubhekise kulesi sigcawu.                   (3)
                                                                                           [25]

                                        NOMA

UMBUZO 14: (UMBUZO OMUDE)

AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa

Phawula ngokuvezwa komlingiswa ongummeleli emdlaweni othi, Awuwelwa Umngeni.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340–390.

Impendulo mayibhekiswe kula maphuzu alandelayo:
•   Ukwethula nokuchaza ummeleli.
•   Ukuphendula umbuzo ngokuphawula, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
•   Ukuveza uvo lwakho wena ohlolwayo mayelana nokuvezwa komdlali
    ongummeleli kulo mdlalo.                                                               [25]

                                        NOMA

UMBUZO 15: (UMBUZO OMFUSHANE)

AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa

Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.

(KuseTsheni emzini weNkosi uSalimani. Kusenkundleni yamacala. USalimani uhlezi
esihlalweni sakhe ubheke eNingizimu. NgaseNingizimu kuhlezi abafowabo nezinduna
zakhe benze udiwo. Phambi kwabo kumi ukhamba olwembozwe ngembenge. Eceleni
kwalo kunesikhetho esisembengeni. UNomehlo udane elufukula ebaphuzisa.)

Salimani:      Nenze kahle ngokusheshe nifike nonke ukuze amaxoxo ethu asheshe.
               Usemningi umsebenzi okumele wenziwe ukulungiselela ukufika kwala
               madoda ngomhlomunye.

Mbongolo:      Kunjalo Mathangakahlangani.

Salimani:      Ngizothanda ukuba phambi kokuba sifike engqikithini yodaba
               enginibizele   lona   namhlanjena,   kesithi   ukwedlula    odabeni
               lwamalungiselelo embizokazi yesizwe ezobe ihanjelwe uSomtsewu.
               Kuhle nonke nikhumbule futhi niqonde ukuthi le mbizo esiya kuyona,
               kuzoba yimbizo enkulu kunazo zonke esezake zabakhona kuleli
               likaBaba phakathi kwami nabelungu noma noHulumeni. Ubuhlobo
               obuhle bami nabelungu nina niyabazi. Angikaze ngibacwase. Kodwa
               kule mbizo esizoba nayo hleze kugqabuke igoda. Kubaluleke ukwedlula
               ukwenza-ke ukuba sonke isizwe sami siphelele ngothi lwaso ngaleli
               langa.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            21                  DBE/Februwari–Mashi 2015
                                           NSC

Mcanjana:      Kunjalo Manyosi.

Salimani:      Nanxa     uSomtsewu      ngokusho     kwakhe      ehlose   ukukhuluma
               noVimbingwenya yedwa, ukuba khona kwazo zonke izigodi ukuze
               wonke uwonke azizwele, akone lutho. Ngakho-ke ngiyanithuma nonke
               ukuba nibe zithunywa zami uma nisuka lapha namhlanje. Niwuhlabe
               niwulawule kuso sonke isizwe sami. Angikhethe bulili ngisho nesimame
               imbala ngisifuna lapha. Yisona esazi izinseka. Yikusasa lezingane zaso
               leli okuphiswana ngalo. UBheswa njengoba ningamboni nje lapha,
               ngimvuse kusempondozankomo nezinye izithunywa. Ngibadonse
               ngendlebe ngathi kungabibikho sigodi abangafinyeleli kusona. Nina-ke
               niyobe senigcwalisela nje. Ngiyazi-ke ukuthi kukhona abalimi zabo
               zimbaxambili abasezolunywa zinyawo baphikelele kuSomtsewu
               eMgungundlovu bayosenga ezimithiyo ngami. Mhlawumbe bakhona nje
               lapha phakathi kwenu?

Abafowabo} Phinde! (UMphiliphili asholo muva
Izinduna   Ngokwexwaya okukhulu.)

Salimani:      Amalungiselelo ale mbizo-ke sizowenza kusasa ekuseni. Ngakho-ke
               kuyobakuhle niphelele nonke lapha ekuseni njengoba ningaka nje.
               Wena-ke Mphiliphili ubovuka ungiyele kwaVimbingwenya kuMcondo.
               Uyomhlangabeza ukhuphuke naye azolalela ngalana. Ngoba naye
               uyobe egibele nawe uBheswa angakubophelela elinye ihhashi kwawami
               ezithunywa ugibele. Udaba enginibizele lona ziqonga zesizwe sikaBaba
               nalo lungolubucayi ngeyalo indlela. Lolu udaba lobuxoki.

Mphiliphili:   (axwaye)

Salimani:      (ababale ngamehlo.) Ngaphambi kokuba singene shi kulona ngithanda
               ukunikhumbuza ngento engethembayo ukuthi nonke niyibonile kuthangi
               yenzeka emahhovisi kaNdabazabantu eMgungundlovu. Niyakhumbula
               uZithulele eqhweba uMphiliphili noNgoza behleba bobane noSomtsewu
               laphaya etafuleni?

Abafowabo: Yebo!

15.1      Gagula abantu abazobe beyingxenye yembizo okukhulunywa ngayo kulesi
          siqeshana.                                                                        (2)

15.2      Nikeza isizathu esasenza inkosi uSalimani income ababethamele lo
          mhlangano kulesi siqeshana.                                                       (2)

15.3      Chaza ukuthi kungani inkosi uSalimani ingabizi uVimbingwenya kuphela kule
          mbizo ngokwalesi siqeshana.                                                       (2)

15.4      Fingqa ngamaphuzu AMANE abalulekile mayelana nokubiza zonke izigodi
          embizweni kaSomtsewu ngokwalesi siqeshana.                                        (4)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          22                 DBE/Februwari–Mashi 2015
                                         NSC

15.5      Chaza ngomoya nethoni equkethwe inkulumo yabafowabo bakaSalimani
          ukuthi ibaveza njengabalingiswa abanjani ngokwalesi siqeshana.                (3)

15.6      Chaza imbangela yokuba khona kukaNongejeni kulo mdlalo.                       (3)

15.7      Qhathanisa izenzo zenkosi uSalimani njengenkosi eyayibusa ngesikhathi
          sobandlululo kanye nezenzo zamakhosi abusa kulesi sikhathi sombuso
          wentando yeningi.                                                             (4)

15.8      Ucabanga ukuthi isinqumo senkantolo yamajaji yaseMgungundlovu
          siyakholeka yini ngokwesimo sezombusazwe sangaleso sikhathi? Sekela
          impendulo yakho.                                                              (2)

15.9      Xoxa ngokuphumelela kwesitayela sombhali sokusebenzisa umlayezo oyibika
          enkundleni yokudlalela ubhekise kulesi sigcawu.                               (3)
                                                                                        [25]

                                                         AMAMAKI ESIQEPHU C:            25
                                                         AMAMAKI ASEWONKE:              80

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 Feb-March 2015](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2015/72730531-f147-4eda-bf54-1f1138128c3f) — isiZulu HL · QP · 2015 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Feb-March 2015](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2015/c3affc2d-a8f1-4c81-9e8b-55290b9f9b24) — isiZulu HL · QP · 2015 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-june-july-2015/3150603a-cfec-4e60-a50b-7d373f08c138) — isiZulu HL · QP · 2015 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2015/0e0a31b4-5f9e-4c0c-a7b9-3e8f4e61587b) — isiZulu HL · QP · 2015 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-june-july-2015-memo/cb50184f-5e3a-4452-acf4-8b98289fd0df) — isiZulu HL · Memo · 2015 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2015-memo/2813575d-0a4a-44f7-bbd8-1835c9df8108) — isiZulu HL · Memo · 2015 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu P1 (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025-mg/adef4117-1c9d-4dbd-bba0-301fd76318ea) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025-mg/d4920805-f4a8-49f7-b91b-4b694f90ace1) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025-mg/f7ee88c8-ffa7-40ce-b8aa-ae25259e7d2d) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/11f41a62-9c6b-4f49-9f11-861e0b53249a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
